52-093/2021

1 / 3
Løgtingið Tórshavn, tann 3. des. 2021
Tinghúsvegur 1-3 J. nr.: 21/24091
Postboks 208
110 Tórshavn
Svar
upp á
fyrispurning nr. 52-093/2021 frá Bjørt Samuelsen, løgtingskvinnu, um hvítting av pengum
gjøgnum føroyskar fyritøkur og bankar
Spurningarnir vóru soljóðandi:
1. Veit landsstýrismaðurin, um fleiri dømi eru um, at útlendskar fyritøkur ella persónar hava
hvítvaskað pening ígjøgnum fyritøkur, skrásettar í Føroyum, og ígjøgnum føroysku
bankarnar?
2. Fáa føroyskir myndugleikar fráboðan frá donsku eftirlitsmyndugleikunum um tey mál, har
talan er um svik ella hvítvasking av pengum, har Føroyar so ella so verða brúktar til
endamálið?
3. Fáa føroyskir myndugleikar yvirlit yvir, hvørjar fyritøkur ella persónar, skrásett ella
búgvandi í Føroyum, ið eru partar av hvítvasking av pengum ella øðrum fíggjarligum
kriminaliteti?
4. Er ætlanin at kanna vavið á hvítvaski ella øðrum fíggjarligum kriminaliteti í Føroyum og
gera nakað við trupulleikan?
Svar
Til nr. 1
Vit hava ikki hagtøl ella váðametingar fyri Føroyar, sum vísa í hvønn mun útlendskar fyritøkur ella
persónar hava hvítvaskað pening ígjøgnum fyritøkur, skrásettar í Føroyum og ígjøgnum føroysku
bankarnar, Ætlanin er, at hesin parturin av arbeiðinum at fyribyrgja hvítvasking og fígging av
yvirgangi verður styrktur. Víst verður til svar upp á spurning 4.
Til nr. 2 og 3
Ákæruvaldið í Føroyum og TAKS fáa upplýsingar frá Hvidvasksekretariatet (Hvítvaskskrivstovan)
hjá Statsadvokaten for Særlig Økonomisk og International Kriminalitet (SØIK), sum
Hvítvaskskrivstovan hevur savnað um møguliga hvítvasking og fígging av yvirgangi í Føroyum, um
mett verður, at tað kann verða grundarlag fyri at reisa eitt revismál ella fyristingarmál viðvíkjandi
skattaviðurskiftum.
Føroyskir myndugleikar fáa ikki yvirlit yvir, hvørjar fyritøkur ella persónar, skrásett ella búgvandi í
Føroyum, ið eru partar av hvítvasking av pengum ella øðrum fíggjarligum kriminaliteti. Føroyskir
mynduegleikar skulu tó eins og fyritøkurnar nýta váðmetingarnar, sum SØIK og Politets
Efterretningstjeneste (PET) gera um hvítvasking og fígging av yvirgangi í Danmark undir hesum í
Føroyum.

-- 1 of 3 --

2 / 3
Hvítvaskskrivstovan móttekur fráboðanir um møguliga hvítvasking og fígging av yvirgangi frá
pliktaðum fyritøkum og eftirlitsmyndugleikum. Pliktaðar fyritøkur eru m.a. fíggjarfyritøkur,
sakførarar, grannskoðarar, ognarmeklarar, skattaráðgevarar. Eftirlitsmyndugleikar eru m.a.
Fíggjareftirlitið, Advokatrådet, Tryggingareftirlitið og Skráseting Føroya.
Hvítvaskskrivstovan kann, um atlit viðvíkjandi rannsakan o.ø. ikki tala ímóti, geva tí fyritøku ella
myndugleika, sum hevur fráðboðað, kunning um støðuna í málinum, undir hesum um ákæra er reist,
um endalig avgerð er tikin, ella um málið er lagt til viks.
Upplýsingar, sum Hvítvaskskrivstovan hevur móttikið í fráboðanum, verða latnar víðari til
ákæruvaldið og skattamyndugleikarnar, undir hesum til ákæruvaldið í Føroyum og TAKS, um mett
verður, at tað kann verða grundarlag fyri at reisa eitt revismál ella fyristingarmál viðvíkjandi
skattaviðurskiftum.
Hvítvaskskrivstovan ger hagtøl yvir mál, sum eru fráboðað, við yvirliti yvir tal á fráboðanum og tal
á víðarilatanum av upplýsingum til ákæruvald, skattavald og aðrar almennar myndugleikar. SØIK
ger eina nationala váðameting viðvíkjandi hvítvasking í Danmark, og PET gera eina nationala
váðameting viðvíkjandi fígging av yvirgangi. Hagtøl og nationalu váðametingarnar, sum SØIK og
PET gera, fevna eisini um Føroyar og Grønland. Hetta eru upplýsingar av generellum slag, sum eru
alment atkomuligar, eisini hjá pliktaðum føroyskum fyritøkum og eftirlitsmyndugleikum, og eru
ætlaðar at verða nýttar av fyrtøkunum og eftirlitsmyndugleikunum í tilrættislegging teirra av
arbeiðinum við at fyribyrgja hvítvasking og fígging av yvirgangi.
Tiltøkini móti hvítvasking og fígging av yvirgangi fevna m.a. um, at tað almenna skal hava eftirlit
við, at pliktaðu fyritøkurnar fylgja krøvunum í hvítvasklóggávuni og virka samsvarandi hesum, fyri
ikki at verða misnýttar til hvítvasking og fígging av yvirgangi. Skyldurnar hjá fyritøkunum fevna
m.a. um at hava nøktandi skipanir um váðmeting, kundakunnleikamannagongdir og
fráboðanarskyldu. Fyritøkurnar virka bæði á økjum, sum ikki eru yvirtikin, og sum tí eru undir
eftirliti av donskum myndugleikum, t.d. bankavirksemi, sum er undir eftirliti av Finanstilsynet, og á
økjum, sum eru yvirtikin, t.d. tryggingarvirksemi, sum er undir eftirliti av Tryggingareftirlitinum.
Eftirlitsmyndugleikin kann geva fyritøkunum boð og seta forboð, og kann lata eitt mál til
løgregluna til eftirkanningar. Tiltøk, sum t.d. Fíggjareftilitið hevur sett í verk mótvegis eini fyritøku,
annaðhvørt tað eru eini boð, eitt forboð, ella at málið er latið løgregluni til eftirkanningar, verða
almannakunngjørd á heimasíðuni hjá Fíggjareftirlitinum, og eisini dómar, sum eru feldir, verða
almannakunngjørdir á heimasíðuni.
Til nr. 4
Á lívs- og pensiónstryggingarøkinum verður mett, at váðin fyri hvítvasking og fígging av yvirgangi
er lítil í Føroyum. Hóast tað er neyðugt, at økið sum so verður raðfest við dagførdari lóggávu og
skipanum. Á t.d. bankaøkinum er tað danskir mynduleikar, sum hava lóggávu- og umsitingarvald,
og bankarnir eru undir eftirliti av danska fíggjareftirlitinum
Føroyar skuldu eftir ætlan saman við Danmark í 2021 verða kannaðar av FATF (Financial Action
Task Force, altjóða felagsskapur at stríðast móti hvítvasking og fígging av yvirgangi), um Føroyar
og Danmark lúka tey tilmælini frá FATF um lóggávu og skipanir. Henda kanning er tó ikki framd
enn.

-- 2 of 3 --

3 / 3
Yvirskipað er at siga, at lóggávan í Føroyum lýkur altjóða krøv í mun til hvítvask og fígging av
yvirgangi. Avbjóðingar hava serliga verið við at stovnseta ávísar skipanir (t.d. skráseting av
eigarviðuskiftunum í vinnufeløgunum), men kunngerðir og skipanir um tað koma í gildi og fara at
virka frá 01.01.2022.
.
Arbeiðið hjá eftirlitsmyndugleikum og fyritøkum viðvíkjandi hvítvasking og fígging av yvirgangi
skal vera váðagrundað, t.v.s at orkan skal serliga nýtast, har mett verður at váðin er stórur.
Nevnast kann í hesum samband, at Tryggingareftirlitið í 2020 hevði váðametingarnar viðvíkjandi
lívstryggingarfeløgum og eftirlønargrunnum sum fokusøki. Kortlegging av váðfaktorunum hjá
fyritøkunum og yvirvøkan av hesum skal frameftir verða ein partur av váðagrundaðað eftirlitinum
við, hvørt fyritøkurnar halda hvítvasklógina. Tá greiningin er liðug, fer Tryggingareftirlitið at gera
ein samsvarandi greining fyri lívstryggingarmeklarar og Realin.
Føroyskar fyritøkur og myndugleikar skulu nýta m.a. váðametingarnar hjá SØIK og PET, tá tiltøk á
hvítvaskøkinum skulu leggjast til rættis. Hesar váðametingar fevna, sum nevnt, eisini um Føroyar
og Grønland, sum ganga inn í ta samlaðu nationalu váðametingina hjá Danmark. Eingin serstøk
váðameting er fyri Føroyar.
Tryggingareftirlitið hevur havt fund við PET um nationalu strategiina fyri stríðnum móti
hvítvasking og fígging av yvirgangi í Danmark, og hevur skotið upp, at tað verður gjørd ein serstøk
váðamating fyri Føroyar. Eisini er skotið upp, at føroyskir myndugleikar kunnu verða umboðir í
Hvítvaskforum, ið er samstarv millum donsku eftirlitsmyndugleikarnar.
Eg meti, at ein serstøk og styrkt váðameting fyri Føroyar og ment samstarv við donsku
myndugleikarnar á hvítvaskøkinum kundi styrkt arbeiðið hjá myndugleikum og fyritøkum á
hvítvaskøkinum í Føroyum. Í næstum fari eg at umrøða hesar spurningar við Vinnustovnin.
Umhvørvis- og vinnumálaráðið, tann 3. desember 2021
Magnus Rasmussen
landsstýrismaður

-- 3 of 3 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Bjørt Samuelsen, løgtingsmaður
Svarari: Magnus Rasmussen, landsstýrismaður í umhvørvis- og vinnumálum
Evni: Hvítting av pengum gjøgnum føroyskar fyritøkur og bankar
Spurningar:
1. Veit landsstýrismaðurin, um fleiri dømi eru um, at útlendskar fyritøkur ella
persónar hava hvítvaskað pening ígjøgnum fyritøkur, skrásettar í Føroyum, og
ígjøgnum føroysku bankarnar?
2. Fáa føroyskir myndugleikar fráboðan frá donsku eftirlitsmyndugleikunum um tey
mál, har talan er um svik ella hvítvasking av pengum, har Føroyar so ella so
verða brúktar til endamálið?
3. Fáa føroyskir myndugleikar yvirlit yvir, hvørjar fyritøkur ella persónar, skrásett
ella búgvandi í Føroyum, ið eru partar av hvítvasking av pengum ella øðrum
fíggjarligum kriminaliteti?
4. Er ætlanin at kanna vavið á hvítvaski ella øðrum fíggjarligum kriminaliteti í
Føroyum og gera nakað við trupulleikan?
Viðmerkingar:
KVF bar í gjár tíðindini um eitt mál, har ógvusligar mongdir av pengum eru
hvítvaskaðar gjøgnum eitt føroyskt skrásett felag og gjøgnum føroyskan banka. Í
hesum føri var talan um mál knýtt at sonevnda “ Kongoráninum”, har 100 milliónir
krónur, stolnar frá fólkinum í Kongo, eru fluttar til Føroya.
Áður hava vit frætt um fyritøkur, sum brúktu føroyskar skipanir til skattaundandrátt
og svik. Í gjár boðaði Bank Nordik frá, at bankin í 2020 fráboðaði heili 176 mál til
SØIK (Statsadvokaten for Særlig Økonomisk og International Kriminalitet), og at tað
í danska peningastovnsgeiranum vórðu samanlagt meira enn 60.000 mál fráboðað.
Føroysku bankarnir virka undir danskari lóggávu, og eftir somu krøvum og
fráboðanarskyldum um hvítvask v.m., sum danskir bankar. Føroyskar fyritøkur eru
fevndar av løgtingslóg um fyribyrgjandi tiltøk ímóti hvítvaski og fígging av yvirgangi.
Spurningarnir verða settir fyri at fáa fram, í hvønn mun føroyskir myndugleikar hava
innlit í og kunning um tey mál har fyritøkur, skrásettar í Føroyum, og føroyskir
bankar eru partar av. Og í hvønn mun ætlanin er at gera nakað við trupulleikan.

-- 1 of 2 --

Á Løgtingi, 23. november 2021
Bjørt Samuelsen

-- 2 of 2 --