LM-113/2020

hvør er brandur sandoy sum fyrst fær orðið gjørt so væl ja takk fyri frí fólkini málið ið er til viðgerðar í dag her er eitt uppskot frá landsstýrinum frá jenni sirana um løgtingslóg um at seta úrgildið løgtingslóg um at seta ígildið hoyvíksháttmálanum tað er soleiðis at hoyvíksháttmálanum bleivnir um at seta ígildið hoyvíksháttmálanum bleiv settur ígildið við lóg í føroyum í tvey túsund og seks men tað var bara í føroyum ið sáttmálið bleiv settur ígildið við lóg í íslandi bleiv bleiv sáttmálið settur ígildið við einum uppskoti til samtyktar og hevur hetta ført við sær ein ávísan ójavna í rættarstøðuni tá ið tað kemur til hoyvíksháttmálanum síðani hesin sáttmálan varð settur í gildi við løgtingslóg eru gjørdar fleiri broytingar fyri at tryggja at sáttmálin sjálvur verður útintur í serlóginum kunngerðum og tað eru nógvar nógvar lóðir sum eru lagar til soleiðis at yvirhalda tær ásetingarnar sum vit hava bundið okkum til í hoyvíksháttmálanum heivá sáttmálin er mest víðfevndur fríhondilsáttmáli sum føroyar hava við onnur lond og ætlanin við honum var at at fremja ella fremja búskaparligu viðurskiftini millum íslandi og føroyar og at samskipa tað búskaparligu menningina í londunum sáttmálin bindur føroyar og ísland saman í eitt felags búskaparøki har vørur og tænastur persónur og kapitalur kunnu flytast frítt millum londini og har allir mismunir vegna tjóðskap virkisdag ella vegna vøruuppruna er bannaður tað var tá í øllum førum intentiónin við sáttmálanum men tað er synd at siga at sáttmálin hevur fyri føroyingar uppfylt tey ynskini sum vóru í sáttmálanum tað er soleiðis at tað eru øgiliga nógvir øh tað eru øgiliga nógvar fyritøkur í føroyum sum hava rent seg í trupulleikar tá ið tað er til at sleppa inn á íslendska marknaðin við sínum vørum og eg haldi at eg havi sjálv mistanka um at grundin til tað var at føroyingar als ikki vóru klárur at seta tann víðfevnda sáttmálan sum hesin sáttmálin er at implementera hann tá ið vit faktiskt gjørdu tað íslendingar eru nógv framreð á ávísum økjum inn við føroyingar eru teir hella seg munandi meir til es-direktiv millum annað tá ið tað kemur til framleiðslu av teirra vørum gera og tí kunnu teir til eina hvørja tíð siga illa tíð er í øllum førum ein ójavni í tí atgongdini sum er at sleppa inn í londini tey bæði londini við vørum frá hvørjum øðrum hetta hevur millum annað føroyabjór sanna tá ið teir hava roynt at sloppa inn á íslendska marknaðin við sínum vørum og hetta hevur eisini mbm tá ið tey eru roynt at hava gjørt eina roynd at sleppa inn á íslendska marknaðin tað sum hevur víst seg tað er at marknaðurin til føroyar hevur staðið víðopin fyri íslendingum meðan tað altíð hava verið onkrar tekniskar forðingar sum íslendingar hava funnið útav at gjørt fyri at forða føroyskum vørum at sleppa inn á íslendska marknaðin og hetta er ikki nakað nýtt fyribyrgdur og hetta er ikki nakað nýggjar atfinningar tær hava øll førum altíð verið so leingi sum eg havi verið í politikki og tað hevur verið hvat enn tólv ár eftir hondini so hetta er ikki nakað nýtt men tað er ikki synd at siga at tey gjørt nakað við tað soleiðis at tá ið vit høvdu málið fyri í upp undir jól í tvey túsund og nítjan tá kom tá varð málið til viðgerðar í uttanlandsnevndini og við eg fari at biðja formanskapinum um loyvi til at lesa úr tí álitinum sum uttanlandsnevndin hevði áð

eg vil biðja formaskapinum um loyvi til at lesa úr tí álitinum sum uttan at stendur so væl tá takk fyri undir viðgjørðini er komið fram at íslendskir myndugleikar seta tekniska forðingar fyri at føroyska fyritøkur innflyta landbúnaðarvørur til íslands samstundis stendur føroyski marknaðurin víðopin fyri íslendskum landbúnaðarvørur hetta ger at landbúnaðarvinnan her á landi tapir í kappingini við íslendsk kjøt samstundis sum kappingin um sølu av mjólkaúrdráttum landanna millum er sera avljóðin hetta darvar menningini av føroysku landbúnaðarvørðini og meirilutin heitir tí at landsstýrismannin um beinanvegin at fráboða íslendingum at fáa burturbeintar teknisku forðingar í íslendingar leggja fyri føroyskum innflutningi av landbúnaðarvørðunum tað fari eg so at spyrja landsstýrismannin um omená hann hevur gjørt at hann hevur fráboða íslendingum at fáa burturbeintar teknisku forðingarnar sum íslendingar leggja fyri føroyskum innflutningi av landbúnaðarvørðunum so sigur uttanlandsnætin nú snýr hetta málið seg ikki akkurát um sjálvan sáttmálan men meiri um ta lógina sum sum sum sáttmálið varð settur í gildi eftir og tað var vist ikki eitt samt løgting haldi eg sum tók undir við at seta seta sáttmálan í gildi við lóg í føroyum mann var eitt sindur rivað saman tá í uttanlandsnævndini um hvat mann skuldi men mann valdi so av tí at hetta var tann fyrsti sáttmálan av sínum slag at seta seta hendan sáttmálan í gildi við lóg og eg haldi at tað hevur ella tað sum mann hoyrir frá frá pørtum bæði av vinnuni og frá fólki er at at tað kanska ikki var so smart at mann ikki gjørdi líka í báðum londum tí at rættarstøðan hjá íslendingum í føroyum er nógv sterkari enn rættarstøðan hjá føroyingum í íslandi í útnaðarhøpi havi eg siti í fýra ár frá ellivu til fimtan og har hava vit ofta havt diskussiónir um hetta her við við hoyvík sáttmálan hví ið kanska grønlendingar ikki vildu gerast tað partur av av sáttmálanum heivísáttmálanum millum millum føroyingar og íslandi hava kanska kundi víðkað hann soleiðis at grønlendingar eisini blivu partur av tí men tað var bara púra afturvíst á grønlendingum tí at teir sóu hvussu stórur ójavni ið var í hesum sáttmálanum millum føroyar og íslandi og teir sóu eisini at teir eins og føroyingar tá ið føroyingar implementera tað slett ikki vóru klárir til at seta seta hesar enda sáttmálan í gildi so eg haldi sjálvur at mann burdi havt hugsað um tað tá at mann yvirhøvur setti enda sáttmálan í gildi til ikki gjørdi enda sáttmálan tí at eg haldi ikki at vit vóru klár til hann tá eg ivist í ið vit eru klár til hann enn tí eg haldi ikki at hann er til fyrimunus fyri føroyar yvirhøvur øh kanska fyri onkrar ávísar vinnur tað skal eg ikki siga men generelt er tað er er tað fult av tekniskum forðingum sum forða fyri at viðsleppa íslendska marknaðin okkara vørum meðan íslendingar hava frítt spæl í føroyum tað síggja vit eisini í tí føroyska samfelagnum íslendingar eiga fyritøkur í massavís føroyingar hava í íslendingar eiga fyritøkur massavís í føroyum meðan føroyingar eru næstan ikki slopnir inn í nakað í íslandi so har vóru onkur spurningar til landsstýrismannin eg vóni at hann fer at taka teir og svara á á hesum ting annars eru vit púra samd um at vit fara at seta hesa lógina úr gildi tað er fólkaflokkurin við uppá og vit fara sjálvandi at gera geva hesum málunum eina góða viðgerð í uttanlandsnævnum takk fyri

ja tað kann ikki sigast at hetta lógaruppskot er rúgvað serliga nógv upp eg haldi at hetta má vera talaður uppskot men eg havi sett nakrantíð verið tað stytsta og eg trúgvi ikki tað ber til at gera lógaruppskot sum kann vera styttri enn eg tað her tað kann eg ikki fyri stilla mær í stotti so sigur tað løktastovn nummar seksogtryss frá átjanda mai í tvey túsund og seks um at seta í gildi heivursáttmála verður sett úr gildi fyrsta juli í tvey túsund og einogtjúgu og hetta her má sigast at vera fyri víðara komin tað er ikki fyri fyri vanlig fólk at at allíkast mann ordiliga fáa fatur í hvat hvat gongur eftir út uppá mann skal hava onkur serlig evni til at kunna gjøgnumskoða eftir her fyrst at at í sínna tíð tvey túsund og seks sum hevur verið fram her at seta hetta í gildi og so hvussu ílið viktig tað var fyri einum góðum árið síðani at fáa tað í gildi aftur aftan á pálikkussen og og og teirra sær fólk ella teirra sær samgonga ella okra samgonga settu hatta úr gildi at fáa tað í gildi aftan og nú aftara at fáa tað úr gildi tað kundi onkur sum dugdi væl at skriva eina p h d av einum slagi og fingið eitt veldugt ervelda hetta hevur verið eitt velda potensiali at gjørt hvussu ger mann ikki tá mann skal gera tað í ein rætta máti frá byrginning av og til nú jan dal haldi eg tann sum situr nú her hann er ikki væl gongdur akkurát nú men hann var ein av teimum sum var av teimum fái sum var ímóti at gera hetta her í tvey túsund og seks í tvey túsund og seks ikki hann hevði høvd tað minnist ikki aftur uppá hann var ímóti tí hetta var í tvey túsund og seks tað var ein øgiligur diskussión um at her uppskuldi samtykkurnar ella løgtingslóg men út frá tí sum eg skilti á lænuni at løgumansskrivstovan ráddi til at tað var mátin at gera hatta uppá tað var ein øgiligur diskussión um tað tá jónan um aldróðar sáttmálar og so aftur í tvey túsund átni hann at siga heiðvíkssáttmálan upp í tvey túsund nýti hann at taka aftur uppsøgnina av heiðvíkssáttmálanum ja at gera sær annaðar landsverk hava verið uttan fyri nakrar ferðirnar og snakka um hvussu fantastiska positivar í samráðingarnar hava verið við íslandi men okur hava ikki ordiliga fungja at vita hvar ið hetta positivar liggur hvat er sum liggur aftanfyri tað er ovurmáti ikki nakar mann fer út við til hvønn sum helst men annar óteljandi ferðirnar sagt at tað er fantastiska positivar samráðingar við íslandi íslendarar við bált tí verkar hetta eitt sindur eitt sindur specielt at koma við sniðri í dag nú veit okur tað at eg kanska ikki havt eina serna ávirkan á altjóðar skyldur sum landsstýrið við heiðvíkssáttmálanum hevur yvir fyri íslandsku stjørnuni so á tann máta kanska ger tað hvussu frá hvussu frá til tað veit eg ikki haldi eg ikki øh tað eru nøkur undatøk altso okur hava sett tað at íslendskar ferðitøkur hava eigarviðurskiftir í føroysku fiskivinnuni og tað hevur ikki kanska gingið líka gott at fara hin við hvønn hetta vóru ting sum vóru galdandi áðrenn ella tá ið sáttmálin var undirskrivaður sínari tíð men eg eri nokk so spentur upp á at vita frá landsstýrismanninum at hann kemur við einum frágreiðingum hvat hvat hvat er eitt her altso hvat gangur eitt út uppá hví hví skiftir skiftir líka sum rákið so oftani í í so fá ár at mann heldur hetta er fínt at hava í gildi og so gongur nakrar dagar so heldur mann tað nei hetta er ikki so gott at hava tað hava tað í gildi okur vóru tað vóru nevndir her einaferð yvir íslandi tá ið mann snakkar um es nú varður brandi sandoy inna eisini es-direktivini sum íslendarar hava verið ófør at at seta í gildi í íslandi fyri at lúka treytir av ymiskum sløgum og ið missa aftur hvussu nevndin tað var um tað varð rættarnevndin tað var tað sikkurt jú eg var í íslandi fyri nøkur ár síðani og tá tá fór tey yvir at hyggja eftir hvussu íslendarar settu í gildi allar hasar eru es reglar og tá var telefaksið í velmaktini og tað sum tey kundu at vita frá ministerium sum tey vóru í umsitingi á ministerium tað var bara tað telefaksið koyrdi fýraogtjúgu tímar í døgni teimblaðið burtur úr tí es reglur og tær krossaðu bara fyri settu í gildi um tann næsta morgun tær komu upp á tað tá var ein stórur stápul á borðinum aftur krossaði eg fyri setti eg í gildi og tað var tað var líka sum tað sum rættarnevndin haldi eg tað var rættarnevndin fekk at vita at at soleiðis skuldi mann gera fyri at fáa es reglur í gildi tí at at halda skil á tí og umseta tað tað var eingin livandi kjansur so tey hoppaðu bara upp á tað besta tað segði limindur tá ið tey eg kann ikki útveta fasta hvør er orsøkin til at hetta er hendan støðan akkurát nú er íkomin tað tað fáa okur væl at vita frá landsstýrismannu og býi í spenning eftir tí øh í grønlandi er eisini verið nevnt at tey úr grønlandi vóru ikki so interesseraðir í okur hava havt tað fyri útnorðan nakrar ferðirnar um tað var ein ein ein ide at grønlendarar eisini vóru við í hesum her vælsignaða hoyvíkssáttmálan og tað avvístu tey blankt men úrslitið er so vit sæðu líkamiki tá ið íslendarar hava yvirtikið meira og meira í grønlandi og eru meira aktiv í grønlandi nú vindeygað nakrantíð verður fyrr báðir hit og dit tað at at at íslendingar hava yvirtikið her í føroyum tað er ein frívillig søla sum teir sum skuldu standast fyri at gera at fáa loysingirnar framdur í føroyum skjótast møguligt teir hava stað í odda fyri at selja góðar gamlar væl etableraðar føroyskar fyritøkur yvir til íslendskar fyritøkur sum í dag eru bara bara takað runt um havnini havn er er eg veit ikki um nøkur føroysk fyritøkur er tað er smyrilagin kanska tað restin er so farið á íslendskar hendur okkara útnorðáðni fleiri ferðir próva at at leggja upp til at mann ferðir betri samskifti við grønlandi altso flutning av vørum selja tí tað hevur gingið øgiliga trupult hjá grønlendingum at vera við ella at fáa fyrimunir av eini modernaðir av flutningi men tað er so í dag blivið betri íða við at íslendingar og grønlendur hava stigið saman og eru so eigarar av flutningini millum grønland og europa serliga í dag men sum sagt at hetta er her at fættast hevði kortet í hesum her uppskotinum tað tað má mann í øllum førum siga og so mongur bý eftir hvat í spenningi eftir hvat er landsstýrismaðurin hevur tað at siga um hví at henda støðan

akkurát uppstendur í dag takk fyri ja takk

tey hava ikki inn í føroyska viðstivin tá ið ferðir

ja tað gjørt so væl hann er goldur ja takk hann var mann nei eg haldi ikki at tað kann sigast at tey hava lukkað serliga væl eg veit ikki sum nakað nøkur føroysk fyritøka eigur nakað nevniverdugt í íslandsku fyritøku tað eri eg ikki ordiliga sikkur í at so kanska okkum smávegis tað veit eg ikki men hin vegin hevur tað lukkast í ólíkum máti og so síðstu dagarnar hava mann skilt at læna so hevur tað lukkast serliga væl eisini hjá nøkrum at hann so at eg haldi ikki at tað hevur gingið væl at fara í útnyrðing tað hevur gingið nógv nógv nógv skjótari undan vindinum í landsynning

nógv skjótari takk fyri teg ja takk næsta røða er frimátt rasmussen sambandstýrgin ger so væl

ja takk fyri tær á formaður ja ja til viðgerðar er so ein uppskot um at taka lóðina til til heiðvíkssáttmanna úrgild hett er ikki ein ein uppskot um at ógilda heiðvíkssáttmanna ein lóðin úr gildi vit vita ella vit inni her vita hvørt fall tað at tað er munur á at vit ikki okkurt eta eitt uppskot samtyktar ella vit steyra lógaruppskot og tað har er tað hvørjum hálvtrýssu í stýrisskipanarlógini sum sum er er tað sum alla tíðina sum hevur verið gjørt for eg veit ikki at mann skal siga at gjørt for træa í hesum málinum men tað at mann hevur

løgtslóg ella part av løgtslóg hevur ikki gildi um hon gongur ímóti millumtjóðsáttmála og tað er faktiskt tað sum er tað er tað og ja tað er faktiskt tað sum hon er faktiskt ikki gildi tað sum at hetta her hesin sáttmálin her er at tú vit kundu koma út fyri tí at at at at vit hava gjørt eina millumtjóða sáttmála at hon hevur eitt hægri stig enn okkara løgtslóg hava og tað er ikki tað er ikki gott og tá ið tað verður striktur framvegis tá ið tí tvey túsund og seks hava tað ið hetta her var stóð fyri tá tað vóru tað stórar stórar ágangur um hvat mann skuldi um tað skuldi vera eitt op skuld samtyktar lykki og veldvíst so hava vit í dag ein landsstýrismannur sum var ímóti tí at tað skuldi vera ein løgtslóg og tingformaðurin var eisini eitt móti umframt aðrenn so og nú hevur tú nú hevur nú hevur so mann valt at at leggja uppskot um at at avtaka hesa lógina og eg gangi út frá tí at hetta her landsstýrismaðurin hevur verið í í í í samráðingum ella í samskifti við starvsbróðir síni í íslandi og eg gangi út frá tí at hetta uppskot her er komið sum ein eitt úrslit úr tí tað er tað nei nei men tað kann so tað kann landsstýrismaðurin so bara taka og siga okkurt um tað sum er og tá ið so hetta er tá ið heimssoppaðurin bleiv settur inn so bleiv hann settur inn sum altso allir soppan sum er bleiv settur inn sum eitt til ein løgslóg í løgslóginum alla tekstirnir sum hann er og hetta her var jú endamáliðis her var jú at at tað skuldi vera eitt eitt øgiliga gott eitt gott fundament at byggja á millum íslandi og føroyar og nú kemur tað aftur inn á tað at har sum vit hava at tað bleiv ikki í teimum somu mann siga í teimum somu stigunum at ið í har sum í íslandi bleiv tað til samtyktar og her bleiv tað ein lóg men tað vóru tey alt skuldu vera ordiliga opið millum føroyar og ísland men men tað vóru við við sær avmarkingar vóru tráðt veðri galdandi til verið kom eg inn á tað sum er verið við útlendingunum innan fyri fiskivinnuna men so tað endamálið við hesum her er tað at at soppanin ikki hevur lógarhug hevur lógargild og tað hevur ongan og hetta her uppskotið hevur slett ikki nakra innaná soppmálan sjálvan um lógin verður vit hava jú havt ein orsøk til at tað varð gjørt til lóg var tað at at fylgilógarnar ella tær lógarnar sum hoyra tilheit her vóru ikki kanska klárar tá men tað hevur mann so klárað at gjørt hesi árini í sum er gingin er at mann hevur gjørt tað men ein spurningur sum eg kanska sum kanska landsstýrismaran kann lýsa lívsindir tað er tað at at ætlanin er at at fáa heiðvíkssoppmálan lýstan í kunngerðarplanum í sambandi við at góðin verður settur í gildi eg veði ikki sær øgiliga gønir akkurát tá tað kemur til tey tingini men við so skalt lýsa nakað í kunngerðarplanum so so ganga út frá at tú mást hava okkurt at kunngerða út frá eina lóg ella ella eitt ella annað tað kann kanska landsstýrismaran koma eitt sindur nærri hvussu tað hevur verið gjørt so eg haldi ikki at eg haldi at mál er øgiliga einkilt eg haldi at tað var ikki sum eg skuldi skuldi taka líka upp enn tú undanfarnir røðar var tað var tað var henni gold sum nevndi at at nú vendir tað allar møguligar vegir mann ætlaði at siga soppmálan upp at at mann nú stekur mann lógin úr gildi eg haldi at tað er tað er munur á at siga soppmálan upp sum undanfarni landsstýrismaðurin í útlandsmálanum gjørdi og og so at taka lógin úr gildi tað er tað er líka sum tann grundleggjandi munurin er á toymbaðum tingunum so tað er vit fara at geva teg eina góða viðgerð í utlandsnevndini og har ið har ið teir partar sum eru neyðugt at taka inn verða tiknir inn takk fyri ja takk so eru neyðstrarøða poddurinartúgvi fær so væl

takk fyri farmaðurin ja vit hava í okkara felags søgu rikist í norðurhøvum tey síðstu tvey túsund árini ella okkurt sovorðið kanska fimtan hundrað vit norðbúgvar summi av okkum hava búðsett seg á dem leysu oyggjunum í íslandi og í føroyum og hetlandi verður eitt sindur fastar út í amerikanska kontinentini við sum sum mann siga grønland og og so so okkara brøður og systrar í skandinavi so vit hava vit hava í øgiliga stóran mun eina felags søgu og jonatan mottfeldi sáli okkara góðu vinir í grønlandi hann hann hevði eina lítta søgu um um hesa reikanina hjá norðbúgvum tá at teir sterkastu víkingarnir teir fóru úr norðuri til føroya teir sterkastu av teimum fóru úr føroyum til íslands og teir sterkastu av teimum fóru úr íslandi til grønlands og so segði hann við einum smíli og teir drópu vit so tað er hvussu ein partur av av av søguni hjá okkara felags søgu her í norðurhøvum og samstarvi til at samstarvssáttmálarnir hava kanska at síggja til onkuntíð fyrr verður meira primitivur enn enn enn teir eru í dag kanska meira meira víkingardystir har sum vit hava har sum vit hava bart um kvinnur og um náttúrurættindi og so framvegis og við við íslandsáttmálanum sum ella heiðvíksáttmálanum sum verður gjørdur fyri góðum fimtan árum síðani tá tá royndu vit at fáa formaliserað eina eina eina búskaparliga eind millum londini bæði hóast ólík í uppruna vavi bæði stødd men eisini í formligum kompetansum kann mann siga tí í íslandi sum eitt sjálvstøðugt land meðan meðan føroyar sum ein partur av av tí danska ríkisfelagsskapinum og endamálið var at mann skuldi royna at tryggja rættvís kappingarkorð at mann skuldi víðka búskaparlig viðursetin og samlaða endina at mann skuldi menna og fremja samvinnulondini millum og eisini at mann skuldi beina burtur forðingarnar og tað lógar alt øgiliga gott tað er einki ivastutíð eg haldi eisini at vit vit skulu skulu hava tað sum mál at vit at vit sættast væl við okkara grannalondu og íslandi er so avgjørt eitt av okkara grannalondu um tit hava verið í haldgrímskirkjuni nakrantíð og um tit hava verið uppi í torninum so síggja tit at haldgrímskirkjan hevur tríggjar klokkur og í tær størstu klokkuni í haldgrímskirkjuni í torninum har standa innritaðir trý orð tað stendur dýrd vald og virðing og hvør sær er tað er tað øgiliga sterk orð einki ivast um tað og saman fáa tey hvussu ein upphæddur størri týdning eg haldi at tað er týdningarmikið at at vit hava tey orðini við okkum og í okkara samstarvi kanska serliga við okkara nærmastu grannar at vit royna hava hava so friðarlig og góð viðurset við tær sum yvirhøvur gjørligt at vit tryggja at tað fólkaræðisliga valdið hevur sítt kjølfesti í fólkinum í hvørjum ymiskum landi og at at virðingin fyri hvørjum øðrum er á tí støði sum mann kann vænta av framkomnum demokratiskt hugsandi fólkum tá tað er sagt so er tað sjálvandi eisini viðurskiftir sum sum kunnu tykjast ójøvn í hvussu er tað ein kensla síðani síðani hevur sáttmálan bleiv bleiv bleiv staðfestur í sáttmála og í lógu føroyum men í uppskoti til samtyktar í íslandi haldi eg at øgiliga nógv í føroyum hava havt tað kensluna at at føroyar hava verið fyri vanbýti í í teir samlaðu støðunum í tí samlaða samhandlinum eg veit ikki heilt til fulnar um tað er rætt men tað er einki ivast í at at íslands vinnulív hevur fingið sterkari fótafesti í føroyum tey fimtan árini sum eru farin enn tað hevði frammanundan og um so er at at mann við greiningum frá landsstýrismansum síðu kann staðfesta tað at at íslendingar í ov stóran mun ella í nógv størri mun fáa gagn burturav burturúr hesum sáttmálanum enn føroyingar fáa so er tað avgjørt nakað sum vit eiga at meta og eftirmeta her fimtan ár aftan á sáttmálin er gjørdur til hesa lítlu teknisku broytingina sum landsstýrismaðurin leggur upp til at at vit seta lógina rammulógina rundanum um heiðvísáttmálan úr gildi haldi ikki vit hava so nógv annað at siga inn at at vit taka undir við tí og og síggja tað sum frægast at mann fær at mann fær staðfest tey viðurskiftini sum skulu sum skulu valda og sum skulu rúma íslandsáttmálanum í teimum serlógum sum nú einaferð skulu vera tað er av fatiliga stórum týdningi at at vit føroyingar hugsa um at at varðveita tað sum føroyskt er sum føroyskt og og serliga síggja vit nú á fiskivinnuøkinum at at tað er hvussu hvussu rættiliga sterkar indikatiónir um at íslands ávirkan í føroyskari fiskivinnu er er størri enn gott er og eisini størri enn tað sum lógin hevur hevur hevur hevur hevur hevur hevur hevur hevur hevur effektin av av tí mátanum sum sum lógin verður umsitin hevur størri ávirkan enn enn tað sum upprunaliga er ætlanin og tað haldi eg tað fellur nú ikki undir undir landsstýrismálini í uttanríkismálini í beinleiðis men tað er hvussu er nakað sum vit sum sum samla politisk skipan mugu tryggja okkum at at at at vit varðveita rættin til tilfeingi á á føroyskum hondum tað má ikki henda støðan má ikki henda at at onnur fara avstað við tí tilfeingi sum sum sum skaparin hevur givið okum til at sum okara samfelag er er er harðrið tað er rættindi sum vit skulu tryggja føroyskum eftirkomaranum fyri allar tíðir og tað er uttan mun til um um hevði nærhuga um lúsin er íslendsk hollendsk ella ella sponisk tað er tað er tað er tað er tað tilfeingi sum sum okara eftirkomarar skulu skulu liva av og skulu menna menna okara samfelag við avert at fingið eitt yvirlit yvir íslendskar fyritøkur í føroyum ella íslendskt áttar fyritøkur í føroyum samanborið við føroyskar fyritøkur í íslandi tí tí tí sjálvt um vit skulu loyva hvørjum øðrum rásarúm hjá hvørjum øðrum so mugu vit tryggja okkum at at at í tí samlaða roknsstykkinum er kann tað ikki vera soleiðis at at tann samhandilin bara gongur annaðan vegin parturin etur seg upp etur seg inn hjá hjá hinum meðan tað mótsatta ikki ber til skulu vit tosa um eina stóra búskaparliga eind millum tvey lond so mugu vit tryggja okkum at at føroyar eisini fáa sín lut og hann skal sanniliga eisini síggjast aftur í tí samlaða stykkinum so so sum eitt absolutt vinstamark haldi eg at vit í nevndini mugu fáa at vita hvussu tann samlaði samhandilin er millum føroyar og ísland og at føroyingar hava hava sítt gagn burtur úr sáttmálanum eins væl og vit vit sjálvsagt eisini noyðast at lata til onnur sum sagt dýrd vald og virðing stendur í stóru kirkjuklokkuni í hálvgrímskirkjuni og tey trý saman mugu gera tað at vit hava kensluna av at vit fara inn í hetta samstarvið íslendarar á jøvnum føti og við við góðum huga vissu vit ikki kunnu tað so haldi eg vit av røttum eiga at taka spurningina upp og eftirmeta ikki bara spurningina um um um íslendsk ella høvuðsáttmál skal verða ásettur í lóg men eisini um vit í heila tikið skulu hava ein høvuðsáttmál

takk fyri tær tá er mær tíða takk so er tað við meira

ja takk gist væl partur av tími ja takk fyri bjarni kárasson petersen ja sjálvsagt skulu vit hava eina vinnuskrá í føroyum sum púra greitt sigur hvat slag av virksemi er í føroyum ella hvørja fyritøku er í føroyum og harafturat eina útgreinaða lýsing av hvørji eigur tað tí tí sum sagt er tað øgiliga týdningarmikið at vit til eina hvørja tíð tryggja at tað eru okkara eftirkomara sum eiga rættin til tilfeingi í føroyum og tað uttan mun til um tað er um tað er um tað er náttúr uppi á landi festir jørð ella tað er rættin í sjónum tað tað mugu vit til eina hvørja tíð tryggja okkum tí tí er tað ikki haldið ein grundleggjandi fortreyt skulu vit tosa sum eitt framhaldandi at hava ein eina búskaparliga eind saman við íslendingum at vit fáa tey viðurskiftina lýst púra greitt tí so sum tað sær út nú so sær tað út sum vit eru lívin ein øgiliga lítil lítil veiggi

í tí samspælinum takk fyri ja takk næsta árið á træið er bjarni karlsson petersen ger so væl

takk fyri harra formaður vit viðgera eitt uppskot sum hevur tað eitt sindur knárt slutt á yvirskriftina og uppskot til løgtingslóg um at seta úr gildu løgtingslóg um at seta í gildu hoyvíkssáttmálan og bakgrundin av hesum her er kanska fyrst og fremst lógarteknisk ella er eitt sindur lógartekniskt av natúr í og við at mann traditionell tá mann samtykkir altjóðar sáttmálar ella millumtjóðar sáttmálar so er kanska tann rætti loysnin at gera tað uppá er at gera tað við einum uppskoti til samtyktar og at landsstýrið so kemur við har tilhoyrandi serlógaðu fyri at fáa umrætta sáttmálan til at virka í tvey túsund og seks tá ið mann samtykti sáttmálan tá gjørdi mann tað við løgtingslóg og tað er ikki so vanligt og tað er eg veit ikki ordiliga hvør motivatiónin hevur verið tá tú kanska bara verður tað at tað hevur verið fyrstu sáttmálið av sínum slag og at mann ikki hevði nakað siðvenju á økinum men tað hevur sikkurt eisini nakrar aðrar implikatiónir sum undirrita ikki ordiliga durat at útgreina so væl tá tað kemur til viðurskiftini millum ísland og føroyar so kann mann í øllum førum staðfesta at vit hava eina landafrøðiliga mentanarliga og søguliga søguligan felagsskap og hava havt tað í fleiri hundrað ár um ikki meir enn túsund ár og tí er tað bara natúrligt at vit eisini hava samhandil við hvønn annan og samstarva tvørtur um lond bæði í mun til vinnulív og í mun til onnur ting men tað hevur verið eitt sindur umrøtt í hvønn mun hoyvíkssoppmálin hevur verið gagdligur fyri tað føroyska samfelagið eg havi eitt eitt inntrykk av at tann at hoyvíkssoppmálin kanska í størri mun hevur verið íslendsku tjóvuna til góðar enn tað føroyska tað veldsjóandi og um hvussu mann hyggur uppá tað eg haldi at tað tykist at vera meira vørið innflutningur úr íslandi her í føroyum enn øvut altso vit innflyta nógv úr íslandi men útflyta kanska ikki so nógv til íslands vit hava øgiliga nógvir íslendskir íleggjarar í føroyum teir hava eginpening í magn teir hava eginpening í hey teir hava ognarskap í fariskip íslendskir íleggjarar eru nokk so nógvastaðni í øka vinnulívinum og føroyska búskapinum men í sær sjálvum er tað einki galið í tí at hava útlendskir íleggjarar er slett ikki neytúrliga nakað keðiligt nakað men ein íleggjari hann ger neyðugar íløgur bæði fyri at byggja nakað upp men eisini fyri at tryggja sær eitt eitt ávíst avkast og í tann mun haldi eg mann kann siga tað er tað tykist við øllum førum at vera ein ella onnur ójavnvág í tí samhandlinum sum er ímillum føroyar og ísland og tí haldi eg at at mann átti kanska hugt eftir um hoyvíkssáttmálin tænir sín endamál tað er so eitt sindur ein ein separat viðgerð men eg haldi absolutt at tað er áhugavert at taka upp serliga nú tá ið mann hevur søgur um at íslendskar fyritøkur gera ting í føroyum sum kanska er so so ábyrgdarfull og at mann heldur ikki av tí at mann ikki hevur serliga greitt yvirlit og gjøgnumskygni um ognarviðurskiftini í føroyum so hes yvirskipar skal ikki siga tað galdandi allastaðni so haldi eg eisini at tað skuldi verið gjørt at arbeiða í eitt kortlagt tey ognarviðurskiftini sum eru í føroyum sum hava almennan áhuga annars men argumentið í viðmerkingum fleyt tað uppskotið er at nú tá ið mann hevur samtykt tær neyðugu serlógarnar sum sum vóru fylgibroytingar av hesum sáttmálanum nú metir mann ikki at at tað gevur meining at hava heiðvíkssáttmálan í gildi sum løgtingslóg og tí setir mann tað í gildi men har við so alt tað sum sáttmálan bindir partarnar um er státuekk manifesterað í aðrari lóggávu tó stendur tað í viðmerkingunum at tað eru at kalla øll ting men ikki øll ting eg kundi kanska kunnað hugsað mær at spurt landsstýrismannini hvat ið ikki verður loftað ella hvat dettur niður millum ristuna um mann so kann siga um mann avtekur lógina um hoyvíkssáttmálan men varðveitir allar tær serlógir ið eru rundanum sáttmálan eg gjørdi afturat í hesum umfari nú fara vit sjálvandi ikki at hava møguleikan fyri at viðgera hetta her tá ið framsóknin ikki hevur umboð í utlandsnenduna men undirritaði fer so at royna at fylgja við hálvgávan og so vóni eg bara at tað fær eina eina góða viðgerð

ger nevndini takk fyri at fáa mær ja takk næsta røða verður annika válsen gjørt væl

ja takk fyri harra formaður ja til viðgerðar er ein ógvuliga stutt lóg um at seta heivágssáttmálan úr gildi við lóg men tað merkir ikki at okkurt seta sáttmálan sjálvan úr gildi aftur í tvey túsund og seks bleiv hesum sáttmálan hetta er her felags búskaparøki millum føroyar og ísland sett í gildi við serligari føroyska lóggávu hetta at okkurt kunna flyta vørur og tænastur persónar og kapital ímillum londini frítt mann er síðani komin eftir tí at tað er øgiliga ein óheppi at skipa ein slíkan sáttmála í lóggávu heldur enn at hann varð gjørdur sum íslendari gjørdi at mann setti sáttmálan í gildi við einum uppskoti til samtyktar og hetta hevur verið ein afturvendandi diskussión eisini her í tinginum at okur kanska bundi okur sjálvi meira niður og at tað eisini kom í stríð við føroyska lóggávu at mann setti ein slíkan sáttmála í gildi við føroyskari lóggávu og tað hevur eisini alla tíðina verið ein diskussión millum politikar og í føroyska vinnulívinum at okur hava hildið at føroyar hava verið fyri vanbýtið í hesum sáttmálanum tí at tað hevur verið lættari hjá íslendarum at sloppið framat í tí føroyska vinnulívinum og í tí føroyska samfelagnum heldur enn at føroyingar eru slopnir framat í íslandi og eg kann hvá minnast næstan á hvørjum ári so hava uttanríkismálaráðharrur hitst og diskutera hetta her við at at landa londina í íslandi mær vitandi er tann spurningur ikki komin upp á pláss enn men tað kanni landsstýrismaðurin í uttanríksmálum kanska greiða nærri frá men tað er bara at picka lítið dømi um at íslendar eru øgiligani protektionistiskir í teirra atburði mótvegis føroyska vinnulívinum teir duga at verja sínar tænastur teir duga at verja sítt vinnulív teir duga at verja sínar vørur kanska betri enn nakar annar og kanska kundu okkum lært eitt lítið sindur av tí eg kundi eisini hugsað mær at spurt landsstýrismannin um hvørjar tænastur og hvørjar vørur hava føroyingar fingið inn á tann íslendska marknaðinum eru nøkur broyting komin í eru íslendarar meira opnir nú til at at lata føroyskar vørur sleppa framat í íslendska marknaðinum í sjálvandi ein sáttmáli av slíkum slag sum hesum sum jú er ein ein stór hending í sjálvum sær at okkum fáa ein eini frí handils sáttmála ímillum føroyar og eitt annað land er jú fantastiskt men vist tað er at sáttmálin ikki røkkur sínum endamáli so er tað jú ikki nakað hvat skal mann siga gott í í sjálvum sær eg kundi eisini hugsað mær at spurt landsstýrismannin um hvussu tað gongur við øðrum fríhandils óttalum hvussu tað gongur við fríhandilsavtalu við eitt nú es kina bretland og so framvegis hvussu gongur tað við at fáa teir sáttmálarnar í lag føroysk vinnulív hevur ómetaliga nógv at geva ómetaliga nógv at selja ómetaliga nógv at bjóða men marknaður í føroyum er øgiliga ein avmarkaður so tí er tað øgiliga eina umráðandi at okkum sleppa framat øðrum marknaðinum marknaðum tað verður seg bæði í íslandi og í europa so tað var bara nakrar spurningar afturat harra formaður eg skal ikki leingja orðaskiftið ov neyðuga nógv at her er nógv so greitt annars at seta sáttmálan úr gildi við lóg hvat eg haldi er ógvuliga skilagott og tað fara eg úr solvandi at taka undir við í uttanlandsnevndini og at lat hann hava tann virkuna sum hann hevur nú bara sum ein sáttmála og so ger mann so tillagingar í føroyskari serlógávu

hvussu tað er neyðugt takk fyri at hava formaður at

tal inni takk fyri tað

ja takk gerst vælandi gosin ja takk fyri harra formaður og takk fyri fyrispurningin frá brandi sandoy eg hugsi at brandur sandoy og eg bæði eru rættiliga samd um spurningin um útlendskan eigaraskap í føroysku fiskivinnuni til dømis fyri at líka sum látta tí spurninginum og yvirhøvur í føroyskum vinnulívi at eg hugsi at okkurt hava verið foropin okkurt hava verið foropin í mun til at bara at góðtaka ting og velja burtur av arvagostinum ella av silvurunum í kestubottinum hjá okkum at at okkurt eiga at vera meira varðum og vera meira protektionistisk í mun til føroyskt vinnulív tað er eingin ivi um tað

takk mær for mær ja takk so fer landsstyrkmaðurin yvirstaðni orðið gjørt so væl

takk fyri harra formaður og takk fyri góðar viðmerkingar góðar røður tongd væl at hoyra pállareynar tú kanst tosa um at tað er tosað so positivt um íslendar veit her at tú skalt royna at hava virðilig og góð viðurskifti við tær tað er tað viktigast á øllum og tað kann mann fáa so mann hevur ein góðan dialog brúkar tíð upp á tosað fólk so trúgvi eg at tað eydnast tað trúgvi eg og tað er tað sum eg vil siga við við henni gold jú eg kenni bara til góðar fundir so eg byrjaði hvussu við íslendarar eg kenni bara til vitiskap og og býskap og tað skuldi bara mangla frá báðum síðum at mann ikki skal í ongra part av heiminum kunna tosa seg til rættis men at líka taka tað dømi sum ella tað sum henni gold hevði trupult við at við at skilja tað var her at mann akkurát sett hann í gildi aftur sáttmálan og nú tekur hann úr gildi aftur set hann úr gildi aftur tað gera vit jú ikki sum fleiri hava víst á tað er lovin sum verður settur í gildi ikki sáttmálan og fyrr at vera koma niður á á á á á kanska eitt meira einfalt støði enn hann tá hann hevði ikki hevði goldið lasið fyrstu síðuna hann las ikki allar hinar síðurnar sum greiddu frá og tær eru veruliga torskildar men okkum ger eitt sindur einfaldar lat okkum taka myndina av av bussinum sum kemur til smyrgula krambatanga smyrgula lekur at um kvøldið har koma nøkur fólk og fara umborð á bussin og bussin fer við teimum bara tilfeldigvíst siga at hann fer til vágs og setir ein og ein og ein og ein og ein av í vági til síðst er bussurin tómur nú hevur bussurin gjørt sína uppgávu hann hevur ført nakrar passagerar frá smyrli og til heim til har tær skulu vera í vági ella til arbeiðspláss ella hvat tær nú skulu nú koyrir hann tómur heima á døgurð til eigaran tað er ikki brúkfríurin meir til hasa uppgávu hann hevur gjørt eitt gott arbeiði morgunin eftir og so fer hann at sanka vágbingar og aðrar uppaftur og koyrir tær aftur til smyrlu og aðrastaðni tað er akkurát myndum av hesi lógini lógin er bussurin innihaldið teg sáttmál lógin hevur gjørt sín virkuna hon hevur gjørt tað uppgávuna hon hevði akkurát sum bussurin at koyra hesi fólkini hagar sum tey hoyra til í vági sumba lopra porkerisvegari hendan lógin hevur sigst fyri at heiðursáttmálurin er komið so væl ja higar sum hann skal hann hevur gjørt so góða virkuna sum hann kann tað er ikki brúkfríurin meir og tað er tað sum okur gera í dag og taka hann av so sigur onkur hvør var tað jú tað var barnið kára sum petersen hann sigur hvat nú við seg okkurt er dottið niður ímillum og og og og og ikki er komið upp á pláss javn tað er eingin trupulleiki ok vit ikki um nakað ávíst hann bað um okkurt ávíst um dømi ok vit ikki um nakað dømi men skuldi tað hent so er loyst fyri tí tí so hava okur í heiðursáttmálanum ikki lógini hon er hon er farin hon fer men í heiðursáttmálanum sum er settur í gildi og sum ikki fer í gildi so hava okur í heiðursáttmálanum eina paragraf sum sigur tað at ein felagsnevnd situr og arbeiðir regluliga við embætisfólkum í báðum londum umframt at ráðharrarnir eisini møtast so møtist hon regluliga og hon tekur sær av sovorðnum viðurskiftum sum skuldi uppstaðið vist at nú knappliga vísir seg hóð her var okkurt sum kiksaði okkurt sum ikki varð gjørt tað lógligt settur í gildi og frímund rasmussen spurdi eisini um hetta her við lýsing í kunngerðablaðnum at hetta skal lýsa í kunngerðablaðnum at heivsáttmálan skal lýsast kunngerðablaðnum um tað ikki kravdi meir enn bara tað at mann lýsti um tað ikki skuldi vera ein ein viðgerð her tinginum so víðari nei tí at heivsáttmálanum er tá ið lógin bleiv lýst er hann lýstur í kunngerðablaðnum og tað at hann skal lýsast nú aftur tað er reint praktiskt tað er reint praktiskt bara fyri tað at tað skal síggjast at hann er har at fólk skulu vita hvar tey skulu fara at leita eftir eftir tí sum stendur í honum millum hann nógv hevur verið tosað um tekniskar broytingar sum íslendar leggja fyri føroyingar og eg havi ongantíð verið verið samdur í hasumegari eg skal ikki siga tað tað ikki okkurt her men men tað er ikki orsøkin til at tit hetta snakku um at íslendarar fáa meiri burtur úr enn føroyingar tað er ikki tekniskar broytingar eg havi hug til at siga tað kanska grammligt men íslendarar hava arbeitt meðan okur hava skeldast og grenja tað er bara soleiðis íslendarar teir hava okkum taka nøkur nøkur nøkur dømi burtur úr teir hava til dømis eini ein ein ein ein ein eina læri fyri fyri fyri meistarar eina meistararlæri bara í íslandi kom eg siga ja eg eri eg havi eina útbúgving sum sum sum elektrikari ella sum sum timburmaður og eg havi arbeitt sum meistari í føroyum og síðani teir siga ja men hvussu er vorðið við meistara lærini hjá tær hevur tú lært til meistara vist tú ikki hevur gjørt tað so kanst tú ikki bjóða upp á arbeiðir í íslandi bara fyri at taka eitt dømi men tað var nakrantíð fyrsta sum eg tók upp tá eg kom til til sum landsørsmaður og tað tað er við at koma í gongd soleiðis at ein dag so hevur ein føroyingur sum kemur í íslandi hann hevur prógv í hondini hann hevur lært til meistara aftan á at hann vóru timburmaður og tí kann hann bjóða á jøvnuføti við íslendarar upp á arbeiðir í íslandi og og íslendarar hava sáttmála við ev og sum okur ikki hava sum hevur hekkað teirra vetirinera støðir viðvíkjandi landbúnaðarvørum upp á eitt støði sum okur ikki eru á tí kunnu okur ikki koma við okra varðum til íslands men høvdu okur gjørt tað sama so kundu okur við uttan trupulleikar hvat hava okur gjørt okur hava gjørt tað mótsatt okur hava lækkað okra støði tá er eingin trupulleiki fyri hvørjum tað skal vera koma inn á føroyar inn til føroyar og selja íslendarar tí teir hava eitt hægri støði teir kunnu koma til føroyar og tá upp í dag at teir hava støðilin lekkri føroyar men so er eingin forðing tí sáttmáli gongur jú út upp á at okur skulu geva somu møguleikar fyri íslendarar fyri føroyingum í íslandi sum íslendarar í íslandi tey hava siga at okur skulu uppfylla somu krøv í íslandi sum íslendarar fyri at kunna blíva asepteraðir og tað sama í føroyum íslendarar skulu uppfylla somu krøv sum føroyingar fyri at kunna koma við sínum landbúnaðarvørum bara fyri at taka eitt døg okur hava ikki hægt okra støði okur at lækka tað tíverri okur eg haldi okur bara tvey uttan at okur trýur tingunum sum atkvøddu ímóti teimum gjørdu tað tá ið mann lækkaði støðina fyri tað at handfara handfara landbúnaðarvørum so nei eg haldi at íslendarar røri og hetta er eisini um at teir fáa so nógv nógv meiri burturúr nokur tað er ikki bara ein sannleiki vit skulu hyggja eftir handiliga so hava teir fingið meiri burturúr tá býsagt tú so stjórinum men ikki hvat tænastunn og eg kundi nevnt fleiri fleiri reiðir til dømis sum menn her ella orsaka tingfólk her kundi eg fari og tosa við fyri at fyri at funnið útav og hoyrt at tað er ikki so einfalsom um at íslendarar fáa meiri burturúr nokur tað er nógv virkir sum siga við okum tykkum mugu ikki røra við hatta har tykkum áðni ikki hvussu nógv okur fáa burturúr heimsháttanina men so skal eg eisini siga tað at at tað er trupulur at fáa at broyta nakað og tað hevur gjørt tað at okur nú arbeiða ella hava fráboðað teimum at okur arbeiða við viðsøku ikki fáa ein betri dialóg í lag um um um landbúnaðar vørur at taka landbúnaðar vørur burtur úr heilsutmálum men tað er so ein einur søgur

takk fyri teg

ja av sáttmálanum takk fyri

ja takk tú hevur so væl eg søgði hann ann eg haldi at tað var pállarin tykkum sum nevndi brúkti orðið lítlubeiggi og stórbeiggi í sínum fyri røðu tað er hvat fimm ferðamunir falda fimm í fólkatali hjá teimum so kann mann siga at ja ja men teir yvirsvími okur nei altso so eg síggi hinvøla frá at okur hava ein marknað sum er fyrr og so stórur sum marknaður og føroyggjur betta upp um armar og fara til arbeiðis og eg haldi at tað er har sum okur hava dugað for illa líka eitt svar til til anniku holsen tað viðvíkjandi hon spurdi um aðrar fríhandilssáttmálar og so víðari og har fara okur nú um nakrar vikur at hava eitt uttanlandspolitiskt orðaskifti í løgtinginum so tá koma okur

eg renn upp á alt tað

Fyrr enn eg hevði blívað tað í hvønn øki hvønn øki hvønn øki hvønn øki hvønn øki hvønn øki hvønn

ja takk hevur eg spyrt hann annaðan eg haldi at at brandur sandoy hevur ikki lurtað ordiligt tí eg segði tað at tað var soleiðis at okur høvdu boðað okur hava tosað at okur hava tosað og fuddast við við íslendarar um landbúnaðarøkið og teir verður so so strævnur at tosa við at okur hava boðað teimum frá at okur fara at taka landbúnaðin burtur úr heilshavnum hann var ikki hoyrt tað

eg henni sæð ræna gerst væl okur hava ein stóran trupulleika og tað er hetta at at íslandarar sum so nógv nógv onnur lond teir koyra nógvar pengar teir teir blása pengar inn í landbúnaðurin hjá sær teir geva tilskot so víðari tað geva okur ikki so tað er ein veikleiki men tað sum eg nevndi haldabjørg saman sum var ikki eg segði tað tað vóru tað vóru tríggjar atkvøður ímóti tá ið føroyar eigi standardum á á á tú vil trinera økinum innan fyri landbúnaðar víðari víðari framleiðslu av landbúnaðarvørum meðan meðan og íslandar hava gjørt akkurát tað válsætta so okra størsta útføring haldi eg tað er at okkara inn og og royna at uppfylla tey krøv sum skulu til ein núnímótans númótans framleiðslu av av av av matvørurum í hesum førinum innanfyri landbúnaðarvørum

annars hava onga kjansa at fara til íslands at royna at fáa nakað inn til teir og teir hava sín fulla rætt til at nokta okkum ja takk fyri so fær jóhan dahl orðið

ger so væl ja tað fær eitt farmaður tí verður nógv so væl tær at lurta eftiristin her orðaskiftinum um høvuðsopanlandið tað er eisini væl at síggja tað at tær flokkarnar eru kanska sum ikki vóru so øgiligarnir nógv ímóti at gera sum eina løgtingslóg sínára tíð og sum var omanfyri nationala lógkvæðu at teir í dag hava skift meining tá tóku teir um fimtan á tál hálvt ár at finna út av tí at tað sum varð gjørt í tvær sum seks varð forkert okur vóru nakrir sum staðiliga mæltir frá at mann gjørdi soppuna til annað enn at uppskifta samtyktar og sett hann til gildi við tí eins og íslendaran gjørdi tí at okur mettu tey at teir vóru for nógv ting sum komu at spilla inn og gera okkum verði stillaði enn íslendari at íslendsopman í síni heild er eitt gott átak at mann gjørdi ein fríðansætan í ísland okur vistu tá ið hvørji hálvt í tann áðrenn soppan hann ætir har komu at vera skeivleikar sum eisini verður gjørd vart við tá ið hann bleiv sett í gildi men hann hevði fiskivinnuna men at fara í dag og og siga tað at at at at teir eru verri fyri ella okur eru verri fyri enn teir tað er og geva teimum skylda fyri tað tað haldi eg ikki er í lagi altso íslæddar hava dugað so nógv nógv nógv betri enn okur at fáa nakað brúðursopman og tað at standa her uppi á trýst á rørapalli og eisini viðmerking frá fleiri avhøvurnum siga tað at mann skal forða íslæddarnar í at keypa seg inn í føroyskt vinnulív altso í mínum navi ljóðar tað sum tað reina hundbukk vit smakka at siga tað frá trýst á rørapalli til hvat sær fáa skert men altso tað at mann hevur dugnaliga handilsmenn tað haldi eg ikki at vera nakað lítið altso at mann hevur selt vónina man mann hevur selt eina og magn og a og aðrar altso øll hesi feløgini hava verið til søguligir føroyingar eisini hvussu keyptar tær ikki tá ið stjóða mann gleðir pengar eg haldi sjálva tað at okur hevur eina ásamhugin tá tikið at eg eri reiður við at liggja og sova í tímanum og ikki síggja møguleikarnar tá ið eg vísti at tær sova møguleikarnar tað er faktiskt tann einfalda søganessin her okur visti eisini tað at tað er gjøldursopmanan hvønn forðingur í fiskivinnuni sum okur høvdu við móti í íslandi hvussu tær ikki høvdu her tað gjørdi ikki mær at mann hevði hevði tað hevði tað tað sum løgvislóg okur visti eisini tað at es sum er eitt pass sum er eitt evl orsakað at íslandi er sum er eitt evsland eftirland tær hava ein lambuna at pakka og tann lambuna pakkin er gjørdur við es tann avtalan og hon ger tað at teir ikki uttan víðari kunna koma inn og gera avtalan við okkum um lambuna tí okur eru triðja land í mun til es og harvið hava okur ikki lambuna pakkan okur fór í øvundan veg í mun til ísland okur gjørdust gjørdu vit ikki nevnd biljari fyri matrum framhaldi í føroyum fyri okkum at verja okra egnu til annað teg við at selja frá frá bóndrum og og slátum við hjá hvør annan mann kundi sletta næstan hvør næsti tað hevur gjørt tað at okur so absolutt ikki fáa nakran kjansl at fáa nakran lambuna pakka við es vistu tað er okur eynsøku og harvið fáa sovið atkom sum ítendan at hava til til varpnaðin og kanska at vera líkis til at vera íslendarin tað verður ikki so leingi sum okur triðja land og teir eru ein partur av us og hava ein lambuna pakka við es so at eg haldi sjálva tað og okur eiga sjálvur at hyggja taka í egið brost og royna at fáa tingini rættaði til til okra eina besta tað at seta forðingar fyri at útlenda at selja kjøt til okkum tað er einki loyst tað sigur nógv meira til íslands av ymiskum vørðum enn tær selja til okkum sum sum jens renalandsmaðurin sær ikki undir formanninum marknarnir eru altíð fimm ferðir hundrað størri til íslands enn til føroyar og eg dugi ikki at síggja tað um hann er seks tons ella sjey tons ella tíggju tons at veðurarkonurin koma til føroya fyri at bíleggja pengar at tey veltu til at føroyska marknaðin tøku keypa hundrað túsund krónur í nýsýlandi og líkavælum tað er triðja veruleikin føroyski bóndurin klára so jens renaland eg vil bara ynskja eina hepna hond hjá formanninum við at fáa forbetranda soppanina eg eri illa gleðið fyri at mann hevur broytt ella eftir her nú til ikki at vera eina lóð meir okkara pylusopmanan og at mann ger tað so sum mann upprunaliga hevur ætlað at gera tað ella sum hevur burdið at gjørt tað frá tí eitt nevnir tað sum tú og eg og aðrir mæltu til at mann hevur eitt hevði málið sum eitt upptil samtíð tær heldur eina løgslóg

takk fyri at fáa mær um tað

fær bjørt saman við eitt sín orð takk fyri tær formaður ja hetta er ein áhugaverdur diskussión til at kjak sum hevur verið í øll árini sín heivur sátt mann kom um tað var skeivt at mann setti hann í lógu í gildi við lóg eg haldi meg minnast at tað bleiv sagt tá av teimum sum framdóða hetta hetta er jú árini eg komi í politikk at at tað var tí at lógarstøðið var ymiskt í í íslandi og í føroyum oman av av forsikraskyldsettu í gildi við lóg tí at tá var tú løgmaður um eftir tað vera neyðugt men orsøkuliga taki eg orðið tí at eg haldi at vit eru noydd til nú at viðginna fokusera í felag samgongum andstøð upp á hvat er tað vit vilja á tí uttanrykis politisku økinum ein orsøk til at vit brúka nógvar milliónir upp á sendistovur sum eg haldi er neyðugt og eg haldi vit skulu hava fleiri sendistovur kringum í heiminum men ein orsøk til at vit brúka orku og pengar upp á sendistovurnar tað er jú tí at vit ynskja at kunna menna millum annað okkara møguleikar fyri útflutningi og ynskir mann at menna sínar møguleikar fyri útflutningi so má mann eisini leggja eina ógvuliga greiða strategi her heima fyri hvat fyri støði mann vil hava framleikina hvussu mann innrættar lógaru og reglur soleiðis at vit hava teir lógarkarmar sum skulu til sum eru í samsvari við teir lógarkarmar í teimum londum sum skulu útfluta til soleiðis virkar tað um allan heim tú sleppur ikki at útflyta vørur vitst tú ikki kanst dokumentera til dømis at tær eru framleiddar undir góðkendum viðurskiftum vit kenna alt til tað í mun til fiskútflutning og tað er eisini orsøkin til at fiskur ikki var við í tí lóggávuni tá ið eitt næstan samt løgting tó við nokk so harðari mótmæli frá einum lítlum minnluta samtykti at lakka krøvini fyri grundleggjandi framleikiligu føroyum tá tók mann í seinastu løtu fiskin burturúr tað hevur verið katastrofalt vist at í dag ongar reglur vóru galdandi fyri framleikiliga fiski upp til eina millión og eg sigi at her fyri at strika undir at vit mann ynskir at vaksa um útflutningin so kann mann ikki bara sita og siga tað at ja men øll hini skulu innrætta seg til okkara útflutning mann verður noyddur at spæla eftir somu treytum og við somu kortum sum hin londini soleiðis eru treytnar tað er væl møldur íslendar hava tekniskar forðingar tað er tað eingin ivi um men eg trúgvi ikki at íslendar eru nógv órímiligar enn so nógv onnur eg haldi kanska meira avbjóðingin blívur at vit hava eitt sindur trupult við at hava ein nóg langt altso ein nóg langan horisont í mun til okkara í mun til okkara ætlanir tá ið vit vilja vaksa um útflutningin til dømis landsstýrismaðurin sigur nú at hann fer at koma í løgtingi við einum aðalógaraskifti um uttanlandspolitikk tað haldi eg ljóðar ógvuliga gott vit høvdu eitt kjak fyri nøkur hann og síðan hava vit heitt á hann um tað og hann lovaði sum tá hann skuldi koma við tí og har hopi eg at mann hevur við henda partin hvat er tað sum skal til í føroyum fyri at vit standa nógv sterkari í samráðingunum um útflutning vit hava nógv snakvar møguleikar altso bæði í sovorði skulu vit útflyta matvørur so snýr tað seg eisini stóran mun mun um at kunna innflyta ráðverðirnar framleiða tær í føroyum og so útflyta tær aftur altso kommunulering til vist vit tosa um vit minnast tá ið mann tosaði fyri nógvum árum síðan nógv um at hevur kommunuleringsavtaluna við í sambandi við fiskavørði og tað eiga vit at kunna og vit kunnu taka eitt dømi sum var nógv frammi tá ið hendan her matvørðalógávan bleiv broytt tað vóru so skinkurnar sum mann ynskti at innflyta og so ynskt mann at turka tær undir óløgggildum viðurskiftum í føroyum og so ynskt mann faktiskt at kunna útflyta tær aftur men skal mann útflyta tær aftur so ber tað ikki til við star hava verið gjøgnum og óløgggildar karmar í føroyum altso tað er so einfalt sum tað og tað noyðast vit at fyrihalda okkum til tí vit klára ikki at vinna allari verðini við at ynskja at gera tað upp á okkara egna máti so tí har fór eg mær so vóni at vit kunnu fara inn í eina meira konstruktiva dialok um tá ið vit tá ið vit meina tað vit gjarna vilja veksa um okkara útflutning tað og eg vil sera fegin at vit stuðla okkara landbúna í føroyum í alla á allan hugsandi hátt og vit fara undir at framleiða nógv nógv fleiri vørðir enn vit gera í dag men at vit eisini lata upp fyri at framleiða nógv fleiri vørðir til útflutning sum verða framleiddar eisini við innfluttum ráðvørðum tí at tað er sjálvandi avmarkað hvat vit kunnu framleiða úr ráðvørðum vit framleiða í dag minni segða hjá til dømis enn tað vit eta sjálvi vit kunnu gott framleiða fleiri fólk tað vit eta í dag av føroysku framleiðisini so poeingin hjá mær er egniliga bara at vit mugu vera nógv meira miðvís í okkara ætlanum um vit meina tað at vit skulu útflyta nógv fleiri føroyskar matvørur og tað heitja landsstýrismannin um at tað

og verður partur av æðalorðaskiftinum um uttaníki politik takk fyri at hava mær títt takk fyri tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið so er orðaskiftið endað og hetta málið viðvíkindi høvuðsáttman verður beint í uttanlandsnærini vit koma so til nú eru so trý mál eftir at viðgera í dag vit koma nú til fyrstu viðgera hundrað og fimtan tað er uppskotið løgslóg um broyting í løgslóg um miðlastuðul miðlastuðuslóg broyting til verkætlanarstuðul skulu biðja um framsøgumenn fyri fólkaflokkin er tað heðin zachariasen fyri javnaðarflokkin tjóni nolsøguensen fyri sambandsflokkin edva jakobsen fyri tjóðveldi beinta løgu jakobsen og fyri miðflokkin stefan klein poulsen og fyri framsøgn bjarni kárasun fyrst er tað heðin zachariasen sum fær orðið ger so væl

og vit fara til dagsskránna í dag sjeyogtjúgu hundrað apríl tvey túsund og einogtjúgu klokkan er tíggju ella vit spurdu byrja klokkan tíggju men vit hava vit hava trettan aðruviðgerðir í dag so vit hava nokk at gera kann mann siga og vit byrja við aðruviðgerð á løgtingsmál mær hundrað og trettan tað er uppskotið løgslóg um at seta úrgildu løgtingslóg um at seta ígildu høvuðsáttmál orðið tað verður bilju stinussen sum fær orðið

takk fyri hann formaður ja tað eru uppskot løgvislóg um at seta úrgildið løgningslóg um at seta ígildið heivursáttmálan landsstýrismaðurin í uttanríkimentamáli jens á rana hevur lagt málið fram fimtan mars í ár og eftir fyrstu viðgerð tann seksanda mars er tað beint uttanlandsnevndini og nevndin hevur viðgjørt málið á fundið einogtjúgunda apríl í ár undirviðgerðini hevur nevndin havt fund við landsstýrismaðn í uttanríkimentamáli jens á rana ein samd nevnd tekur undir í uppskotinum og mælir løgningina til at samtykja tað og tað er í stuttum okkara álit í hesum málinum takk fyri at koma

ja tað eru ikki so fleiri sum hava biðið um orðið so er orðaskiftið endað og vit fara at atkvøða við sum málið vit atkvøða nú ja vit eru liðug at atkvøða málið er samtykt einmælt nýggjur tú atkvøður fyri eingin ímóti eingin er blank og hetta uppskotið fer soleiðis samtykt til triðju vikur vit koma so til næstu málini sum tvey mál sum verða viðgjørd undir einum tað er løgsmál nummar sjeyoghálvfems og løgsmál nummar áttaoghálvfems tá fyrra er uppskotið løgsløg um búskaparráð og tá seinna er uppskotið løgsløg um broytingløgsløg um landsbankaføroya og føroya vágarráð minka landsbankanevndina ásendingar um landsins gjaldføri stovnsfaðir avtikið hvør biður um orðið tað er jákup mikkelsen sum fær orðið