52-055/2021

U T T A N R Í K I S - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Tinghúsvegur 5-7 • Postrúm 3279 • FO-110 Tórshavn
 +298 30 65 00 •  ummr@ummr.fo • www.ummr.fo
Løgtingið
Tinghúsvegur 1-3
Postboks 208
110 Tórshavn
Dagfesting: 21. oktober 2021
Tygara ref.:
Máltal.: 21/08502-35
Svar
upp á
skrivligan fyrispurning nr. 52-055/2021 frá Rósu Samuelsen, løgtingskvinnu, eftir §
52 a í Tingskipanini, settur Jenis av Rana, landsstýrismanni í uttanríkis- og
mentamálum, - um uppgávuna hjá Sernámi og bíðilistar.
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hvørjar uppgávur í sambandi við sernámsfrøðiliga ráðgeving hevur Sernám trupulleikar
við at røkja, og hvat eru orsøkirnar til hesar trupulleikar?
2. Hvussu virkar samstarvið millum Sernám og t.d. psykiatriina, dagstovnar, skúlar og
foreldur?
3. Hvussu langir eru bíðilistarnir fyri ymsu uppgávurnar og viðgerðirnar, sum Sernám
varðar av?
4. Hvørjar ætlanir eru fyri framman til at tryggja, at allar uppgávur hjá Sernámi verða
loystar á nøktandi hátt, og at samstarvið við aðrar myndugleikar o.o. virkar so væl sum
møguligt?
Svar
Til 1: Sernám veitir ráðgeving til allar dagstovnar og skúlar í Føroyum, men megnar ikki at nøkta
allan eftirspurningin eftir ráðgeving. Henda ráðgevingin er viðhvørt í mun til einstøk børn og teirra
foreldur. Eisini kann ráðgevingin verða í mun til bólkar ella evni. Henda myndin er galdandi innan
allar fakbólkar í Sernámi. At bíðilistarnir leingjast er ein vaksandi trupulleiki og ger, at tað verða
alsamt fleiri børn og ung, sum mugu bíða eftir sernámsfrøðiligu og sálarfrøðiligu tilgongd og hjálp,
sum teimum tørvar. Avbjóðingin hjá Sernámi snýr seg í høvuðsheitum um, at talið av uppgávum
er størri, enn verandi starvsfólk megna at arbeiða undan.
Til 2: Í Sernámi er mannagongdin í dag tann, at leiðslur í skúlum og á dagstovnum kunnu venda
sær til Sernám umvegis sernámsfundir. Ein sernámsfundir er hurðin inn til Sernám, og teir verða
ásettir fyri eitt ár í senn, tað merkir, at ongin bíðitíð er til sjálvan sernámsfundin.
Allir dagstovnar hava tveir sernámsfundir um árið, og skúlar hava tveir til fýra sernámsfundir pr.
ár (alt eftir skúlastødd). Í alt vóru 210 sernámsfundir tilrættalagdir skúlaárið 20/21.
Nøkur mál verða avgreidd við ráðgeving á sjálvum sernámsfundinum, meðan onnur mál fara
víðari. Í teimum málum, sum fara víðari, verður ein átaksætlan gjørd fyri hvørt málið sær. Ein

-- 1 of 2 --

U T T A N R Í K I S - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Tinghúsvegur 5-7 • Postrúm 3279 • FO-110 Tórshavn
 +298 30 65 00 •  ummr@ummr.fo • www.ummr.fo Page 2 of 2
átaksætlan er eitt avtalað samstarv við stovn/skúla. Í teimum førum, har talan er um eitt einstakt
barn, eru foreldur eisini ein partur av tí avtalaða samstarvinum. Eitt tílíkt samstarv kann t.d.
innibera, at støðan verður lýst nærri, eygleiðingar verðar gjørdar, afturboðanir verða gjørdar, veitt
verður frálæra um sernámsfrøði og sernámsfrøðilig amboð, kanningar verða gjørdar osfr. Hetta
eru arbeiðsuppgávur hjá øllum fakbólkum í Sernámi.
Foreldur, sum hava barn í skúla ella á dagstovni, venda sær til skúlan/dagstovnin, um tey eru stúrin
um eitthvørt. Skúlin/dagstovnurin kann síðani taka hetta upp á sernámsfundi. Foreldur eru
vælkomin at venda sær til Sernám, og fáa tey tá omanfyrinevndu kunning. Foreldur kunnu ikki
bíleggja eina ávísa tænastu frá Sernámi. Ráðgeving frá Sernám er altíð til skúla ella dagstovn, sum
foreldur síðani beinleiðis ella óbeinleiðis fáa ágóðan av.
Tað er uppgávan hjá barna- og ungdómspsykiatriini at útgreina børn og ung. Sernám kann ávísa
børn til barna- og ungdómspsykiatriina, men tað verður altíð gjørt sum ein partur av eini tilgongd.
Tað merkir, at Sernám saman við skúla/dagstovni altíð setur átøk í verk fyrst. Tí kann tilgongdin
til barna- og ungdómspsykiatri gerast longri umvegis Sernám.
Ávísingar frá Sernámi fara í somu bíðirøð sum ávísingar frá kommunulæknum. Sernám samstarvar
við barna- og ungdómspsykiatriina m.a. við at geva innlit í mál og við at luttaka í netverksfundum.
Til 3: Eingir bíðilistar eru til sernámsfundir. Bíðitíð í ávísum átøkum kann vera á leið ½ - 1 ár, so
sum t.d. eygleiðingar og kanningar. Talan kann t.d. verða um 1 ára bíðitíð eftir eini rørslukanning.
Til sernámsfundir skulu dagstovnar og skúlar raðfesta, hvat verður umrøtt saman við Sernámi, tað
merkir, at stovnar og skúlar í nógvum førum mugu avmarka seg til, hvørji mál tey kunnu fáa
ráðgeving til. Tí verður talan um ein bólk av avbjóðingum, sum ikki blíva ein partur av
samstarvinum við Sernám, men sum stovnar og skúlar eru noydd at loysa innanhýsis.
Dagstovnar og skúlar vísa á, at tørvurin eftir ráðgeving frá Sernámi er størri enn núverandi
starvsfólkaorka hjá Sernámi kann bera.
Til 4: Seinastu árini hevur Sernám arbeitt við, hvussu verandi játtan og harvið starvsfólkaorka
verður brúkt skilagott og effektivt.
Samstundis kunnu vit staðfesta, at eftirspurningurin eftir hjálp er vaksandi.
Arbeitt verður eisini við at betra samstarvið við aðrar skipanir á barna- og ungdómsøkinum í
Føroyum. Viljin er til staðar, men størsta avbjóðingin eru tær skipanarligu avmarkingarnar.
Ynskiligt er, at allir geirarnir á økinum samstarva um at lyfta byrðuna í felag at hjálpa okkara
sárbæru ungu.
Vinarliga
Jenis av Rana
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Rósa Samuelsen, løgtingsmaður
Svarari: Jenis av Rana, landsstýrismaður í uttanríkis- og mentamálum
Evni: Uppgávan hjá Sernámi og bíðilistar
Spurningar:
1. Hvørjar uppgávur í sambandi við sernámsfrøðiliga ráðgeving hevur Sernám
trupulleikar við at røkja, og hvat eru orsøkirnar til hesar trupulleikar?
2. Hvussu virkar samstarvið millum Sernám og t.d. psykiatriina, dagstovnar, skúlar
og foreldur?
3. Hvussu langir eru bíðilistarnir fyri ymsu uppgávurnar og viðgerðirnar, sum
Sernám varðar av?
4. Hvørjar ætlanir eru fyri framman til at tryggja, at allar uppgávur hjá Sernámi
verða loystar á nøktandi hátt, og at samstarvið við aðrar myndugleikar o.o. virkar
so væl sum møguligt?
Viðmerkingar:
Sernám veitir ráðgeving innan sernámsfrøðilig viðurskifti til dagstovnar og skúlar, og
foreldur, sum varða av børnum og ungum.
Í Sernámi eru hesi fakøkini: ergo- og fysioterapi, sálarfrøði, sernámsfrøði, sersamskifti,
sjón og tala. Harumframt er eisini lesiráðgeving til fólkaskúlan. Dentur verður lagdur á
tvørfakligt samstarv millum hesi fakøkini í teirra samstarvi við stovnar, skúlar og
foreldur.
Tað hoyrist alment millum fólk, at Sernám hevur stórar trupulleikar við at loysa og
røkja sínar uppgávur í sambandi við sernámsfrøðiliga ráðgeving.
Spurningurin er um trupulleikarnir stinga djúpri og ikki einans skulu finnast á
stovninum sjálvum.
Tey, sum standa sum taparar eru brúkararnir, sum ikki fáa ta hjálp og viðgerð, sum er
neyðug, og sum tey hava rætt til. Tí verður hesin fyrispurningur settur.
Á Løgtingi, 11. oktober 2021
Rósa Samuelsen

-- 1 of 1 --