52-131/2020

U T T A N R Í K I S - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Tinghúsvegur 5-7 • Postrúm 3279 • FO-110 Tórshavn
 +298 30 65 00 •  ummr@ummr.fo • www.ummr.fo
Løgtingið
Tinghúsveg 3
100 Tórshavn
Dagfesting: 6. mai 2021
Tygara ref.:
Máltal.: 19/00017-146
Svar
upp á
skrivligan fyrispurning nr. 52-131/2020, frá Tórbjørn Jacobsen, løgtingsmanni, eftir § 52 a
í Tingskipanini, settur Jenis av Rana, landsstýrismanni í uttanríkis- og mentamálum.
Fyrispurningurin er um heiðursskipan til útlendingar á mentanarøkinum og er soljóðandi:
1. Hevur landsstýrismaðurin umhugsað møguleikan at skipa soleiðis fyri, at tær almennu
Føroyar kunnu veita útlendingum, ið stórliga hava stimbrað føroyskum ands- og
mentanarlívi, onkran uppibornan heiður?
Svar
Landsstýrismaðurin er samdur í, at spurningur, um almennu Føroyar kunnu veita útlendingum, ið
stórliga hava stimbrað føroyskum ands- og mentanarlívi, onkran uppibornan heiður, er bæði
týdningarmikil og virðiligur.
Tað er altíð sera gleðiligt, tá eisini onnur enn føroyingar eru við til at økja um kunnleika til
okkara ands- og mentanarlív, t.d. við at týða okkara bókmentir til onnur mál.
Einfalda svarið upp á spurningin er, at Føroyar kunnu sum er veita útlendingum heiður, og at
hesin møguleiki eisini er brúktur. Eg kann nevna, at almennu Føroyar í 2006 heiðraðu
íslendingin Jón Hilmar Magnússon fyri stórfingna arbeiðið hansara við íslendsk-føroysku
orðabókini, sum kom út í 2005. Sigast skal tó, at møguleikin ikki er brúktur ofta - og møguliga
ikki nóg ofta.
Heimild finst í lóggávuni um stuðul til mentan og list, ið heimilar landsstýrismanninum at veita
serstaka heiðursgávu. Í § 9, stk. 3 í kunngerð um stuðul til mentan og list er tilskilað:
«Aðrar heiðursgávur kunnu eftir landsstýrismansins egnu avgerð latast listafólki, mentafólki ella
felagsskapi».
Onki forðar fyri, at henda serstaka heiðursgáva verður latin til útlending.
Vinarliga
Jenis av Rana
landsstýrismaður

-- 1 of 1 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Tórbjørn Jacobsen, løgtingsmaður
Svarari: Jenis av Rana, landsstýrismaður í uttanríkis og mentamálum
Evni: Heiðursskipan til útlendingar á mentanarøkinum
Spurningar:
Hevur landsstýrismaðurin umhugsað møguleikan at skipa soleiðis fyri, at tær almennu
Føroyar kunnu veita útlendingum, ið stórliga hava stimbrað føroyskum ands- og
mentanarlívi, onkran uppibornan heiður?
Viðmerkingar:
Í ands- og mentanarlívi okkara er tað serliga skaldskapurin, sum hevur avbjóðingar av,
at vit eru partar av einum lutfalsliga lítlum máløki og harvið einum ógviliga
avmarkaðum marknaði hvat ið sølu av t.d. bókum, ritum og tónsettum yrkingum á
móðurmálinum viðvíkur.
Føroysk mentan hevur á tíðarinnar slóð átt nógvar góðar vinir í fremmandum londum.
Serliga í grannalondunum. Føroyskur skaldskapur hevði ikki verið komin so víða um
lond uttan leiklutin hjá týðarum í t.d. Danmark, Noreg, Svítjóð og Íslandi.
Tað ber illa til at umrøða mál sum hetta uttan at nevna Ebbu Hentze, sálu, sum serliga
týddi samtíðar rithøvundarnar til danskt mál. Soleiðis varð hon beinleiðis orsøkin til, at
fólk við øðrum tungumáli fingu møguleikan fyri at gerast kunnug við og at lesa
føroyskan skaldskap. Tíbetur fekk hon almenna viðurkenning í Føroyum fyri hetta og
fyri skaldskap úr egnum hondum.
Nú ein dagin frættist, at skaldsøgan “Glansbílætasamlararnir”, hjá Jóanesi Nielsen, var
givin út á fronskum máli í Canada undir heitinum "Les collectionneurs d'images". Hon
er týdd til franskt úr donsku týðingini hjá Povl Skårup, sum í aðrar mátar hevur verið
føroyskum mentanarlívi mikið dugandi.
Vit plaga siga: Ongin nevndur - ongin gloymdur. Loyvi mær kortini at nevna
norðmannin Lars Moa. Hann er maður sum ger lítið hóvasták burturúr sær sjálvum,
men hann hevur ósjálvsøkið brúkt dagar, vikur, mánaðir og ár til tess at flyta føroyskan
skaldskap av føroyskari tungu yvir á norska tungu. Mær vitandi hevur hann týtt ein
trivaligan part av skaldskapi okkara til sítt egna mál.
Spyrjarans hugsan er, at Føroyar onkursvegna eiga at geva fólki í hesum andsstrevi eina
viðurkenning og ein heiður frá teimum almennu Føroyum.

-- 1 of 2 --

Á Løgtingi, 23. apríl 2021
Tórbjørn Jacobsen

-- 2 of 2 --