LM-098/2020

harra formaður ja til viðgera eru tvinnumál nummarið sjeyoghálvfems løgsmál nummar sjeyoghálvfems og løgsmál nummar áttaogfems uppskot til løgslóg um búskaparáð og so uppskot til løgslóg um broyting í løgslóg um landsbankaføroya og føroya áðara at har man minkar landsbankanevndina ásetingar verða gjørdar í samband við landsins gjaldføri og at avtaka stovnssvagið sum er tjúgu milliónir sum mann mælir til at verður flutt í búskapargrunnum og tað við ásetingum um landsins gjaldføri snýr seg um at gera tað eitt sindur liðiligari so vit ikki upptaka óneyðug lán og ikki hava landsgastin ikki hevur óneyðugar renta og útreiðslur sum ljóðar eygleiðis skilagott at ein fluga kann blíva tá til ein elefant og vit kenna eisini ævintýrið hjá hálsi andersen sum sigur at ein fjøgur bleiv til fimm høsn og eg má siga tað at ið landsstýrið kemur við einum uppskoti sum fer til hoyringar har sum snýr seg um at gera eina reiknalisering at búskaparáðið og landsbanknanevndin verða lagt saman í eina nevnd tað er tíggju limir í verandi støðu og mann minka tað niður til fimm limir og at talan er um eina reiknalisering eða tillaging sum kanska upp á nógvar mátar kundi gjørt tingina einklari og effektivari so hendir ein ómetaliga ógvuslig reaktión og tað minti eitt lítið sindur um uppskotið gjøgnum hoydal um sjófongi tá ið hvørt mansbarn í føroyum vendir sær móti uppskotum um mann vendir sær so vóru fólk uppøst og slett ikki nøgd og eg vil siga tá av góðum grundum nakað tað sama hendir við uppskotinum sum jøk niclasen fráboðið sendi út til hoyringar og eg má siga at nøkur av argumentunum sum komu fram vóru mann kann siga skilji væl og ikki ósamdur við men samtíð vóru eisini nógv ting sum kanska fóru eitt sindur av leið men tað stuttat langa er at hetta er aftan jørgun niclasen hevur lurtað eftir tí sum er kritikkin sum verður og hevur faktiskt bakkað rættiliga langt so eg sá at mann kanska kundi sæð spurningina um tað var úrhøvur vert at fara í holt við hesa broytingan men her eru nøkur ting sum verða broytt og sum eg skilji at læna so eru fólk nógvastaðni øllum fóru nøgd við at tey prinsipini sum jørgun niclasen hevur rætta aftur at tað er í ordan hetta málið fer at fáa eina góða viðgerð í fíggjarevndini so vit fara at gera nærrar hoyringar eisini so innkallingar so eg ivist ikki í at hetta

eg havi at fáa hundin tøkuna fyri at honna fær søra viðmerkingar

takk fyri tað

eina sigan siga tit tað at tað er eitt ynski frá landsbankaranum so eg gangi út frá at tær pállareni koyra tað so er

tað er hann eitt sindur róligari takk fyri

inn í hatta ráðið

jákup mikkelsen tað er ein tankin sum stuttoyrarar vendir og tí tað snýr seg um faktiskt at hava kompetens og tað kann gott vera at tað er skilagott at hyggja tumlanda eisini men tað eru nøkur krøv lógini sum siga at mann skal hava kenskap til føroyskt vinnulívið síðani so men hatta er nakað sum vit kunnu diskutera í nevndum

næstu røðar við aksel og johannessonn

ja takk fyri teirra formaður til viðgerðar er eitt uppskot frá landsstýrismálum í fíggjarmálum eita tvey uppskot sum er viðgjørt í einum og tað snýr seg um at eg hevði ikki okkurt at siga um tær høvdu at avtaka búskaparáðið ella leggja búskaparáðið undir saman við landsbankanum tað er nummar eitt og nummar tvey tað er at mann ger nakrar broytingar í nevndarsamansettingini og tað er frí at mann ger eina broyting har landsbankin í dag virkar fullkornliga óheftur tað vil siga at hann er helki á fíggjarlógini at nú skal hann inn á fíggjarlógini at hava eina játtan sum landsstýrismál um fíggjarmálina ástaðir til løgtingar og samtykkja og so er tað nummar fýra at mann ligggar nakað um krøvini til minsta gjaldførið sum landsstýrismál skal hava innstáðandi tað er í høvuðsheitinum tær broytingarnar í uppskotinum og endamálið sum mann lesur sær uppskot ið tað er sparingar og har sær mann og fyrst og fremst við at minka um nevndar limirnir og hygg mann sær eftir hvat kostar so nevndin hjá landsbankanum í dag hon kostar seks hundrað túsund krónur um árið og hvat kostar nevndin hjá búskaparanum hon kostar tvey hundrað túsund krónur um árið altso vit hava ein landsstýrismál um fíggjarmálum sum tær fyrstu fimtan mánaðirnir í hesum vatnskeiðinum hevur økt raksdagin hjá landsbankanum við seks hundrað milliónir krónum og nú má hann gera broytingar í landsbankanum í búskaparanum sum er samlað útvarp á átta hundrað túsund so sparingin aftaná broytingarnar er kanska trý hundrað fýra hundrað túsund um árið trý hundrað og fýra hundrað túsund aftaná mann økt raksdagin við seks hundrað milliónir frá fimmtan mánaðirnum og samstundis sum mann minkar um tal av nevndum og ráðum sigur landsstýrismaðurin fyri at spara so liggur eitt annað uppskot í løgtykkinum sum vit nokk fara at viðgera og kanska samtykkja samgonga samtykkja í komandi viku og skal eg bara taka mína meining beinanvegin so er mítt tilmæli landsstýrismaðurin tann økir útreiðslurnar tá ikki hundrað bústaðir nevndarlimun harbeint og minkar harbeint stepp báðum uppskotum broyt einki altso við nevndarsamansetingin so er null nøkulunda í mun til hvat ið landsstýrið ætlar og so varðveita vit óheftini hjá landsbankanum í búskaparanum hvat er so tað sum eg haldi eitt sindur illgrunum eg skal ikki siga til landsstýrismaðurin sjálvur tað kann eisini vera løgmaðurin onkur annar sum stendur aftanfyri at endamáli eg kanska at køva nakrar kritiskar røddir í tann fólum vit hava tvær kritiskar røddir í tann fólum vit hava nógvar kritiskar røddir uttan iva tveir sum hava tá uppgávu at bæði at ráðgeva vegleiða men eisini vera kritisk tá kemur búskap og fíggjargaðirans framvegis til búskaparáðið og til landsbankin aftaná hesa broytingina verður tað bara ein og tað er rætlað ivasavn um hon verður óheft tá tú koma aftur til so eg hyggi eftir hvat eru uppgávurnar í dag hjá búskaparanum uppgávurnar hjá búskaparanum sambært lógin búskapara er at teir skulu gera hava óheftað búskaparlagar ráðgeving og frágreiðingar um búskaparlig gongdina teir skulu gera tvær í minsta lagi tvær konjunkturmetingar árliga og hann kunnu eisini gera temafrágreiðingar og teir skulu ráðgeva landsstýrinum tað eru uppgávurnar sambært lóg um búskaparar hevur uppgávurnar hjá landsbankanum er eitt sindur øðrvísi men har hevur hann ein nevnd sum er nokk so aktiv eftir lógini hvussu er lógin sigur at uppgávurnar hjá nevndi skal gera reglur fyri virksemið hjá sjóra og nevndin skal gera ásetingar um hvussu gjaldføri og skuld skulu umsitast har eru førleikar fyri at kunna gera tað tað er ikki einur hvør skulu hann sita í nevndini sjálvt um hann hevur kanska ein stjóra ella ein stovn sum er væl fyri fakliga men nevndurin má vera fakliga væl fyri tá hon skal gera reglurnar sum stjórin og bankin skal virka eftir og uppgávurnar hjá landsbankanum sambært lóg nú var løgmaður her í seinastu viku har hann segði at uppgávurnar hjá landsbankanum hevði ongari rilla uttan tað at av og á at ringja niður til norðdea tað var faktiskt tað hann segði her á tingstrøðarpalli so hevði hann ikki ordiligt sett seg inn í tingini og lisið lóginum landsbankanum tí lógin landsbankan har stendur at mann tekur sær skuldarøkt og íløgurøkt eg veit væl tá tað kemur til til íløgurøkt mann hevur eitt ávíst samstarv í norðdea men alt arbeiðið verður gjørt í føroyum at fimmoghálvfems av arbeiði verður gjørt í føroyum so verður ein lítil partur gjørdur av norðdea tí mann hevur e ftirlit og greining av búskaparligu gongdini í føroyum ella búskaparligu viðurskiftum mann hevur eftirlit við vágum í búskapinum og í fíggjargarðanum í fíggjargarðanum hevur eitt rætta sær ein týdning tað er í peningastovnunum og so framvegis er tað nakað serligir váðar harbeiðir sum mann eisini skal hava eftirlit við og so hevur mann eisini uppgávu at savna inn og almannar kunnu gera hagtøl innan búskap og fíggjargarðanum eisini ting sum hava týdning so tað at tað bara er ein telefonsamtala niður til norðde fullkomin var burturvið at siga av einum løgmanni tað sum er týdning fyri bæði eitt búskapara men ikki minst fyri landsbankan tað er óheftini tað stendur eisini í grein at hvat skal vera grein tvey haldi eg um tað ikki er grein eitt í lóginum landsbankan at hann er óheftur og tí hevur mann sagt at bæði hvussu nevndurin verður vald at tað er ikki landsstýri sum velur meiriluta nevndini og at landsbankin ikki er á fíggjarlóginum men verður fíggjaður av einum parti av promilluparti av gjaldføringi í landskapssavninum og seinastu árini so hevur tað verið á leið níggju milliónir null komma fýra promillu av gjaldføringum men hóast tað so hevur landsbankin bara kostað sirka sjey komma fimm milliónir í í rakstri tað seg mann brúkar ikki alt tað sum mann kann brúka og tað skal mann heldur ikki um tað ikki er neyðugt men har er so óheftini tá ið mann nú tá mann nú ger hesar broytingarnar og koyrir tað inn á fíggjarlógina so verða tey heft av hvør játtan fyrst og fremst landsstýrismenn á fíggjarmánaðum til eina hvørja tíð vil seta á fíggjarlógina og meiriluta løgtingin vil játta til landsbankan tað haldi eg er at fara at gera seg inn á óheftini tí at vandini eru hvussu verð at koma tey við rættleiv ógvusum kritikki av og tann kritikkan tey koma við eisini ráðgevin hon er fyrst og fremst til politiskir skipan og landsstýrismenn á fíggjarmánaðum og at hava eina ógvusum kritikki á landsstýrismennum og fíggjarmánaðum so er vandi fyri at játtan verður skorin betílut og tað er ikki bara galdandi fyri hendan fíggjarmánaðan situr nú tí líka vit ikki hvør eru fíggjarmánaðar har tað er vandi er har beint og hann eigur ikki at velja stigar tey skulu ongantíð føla at tey eru trýst til at halda eitt til annað ella meina eitt til annað tí tey eru bangin fyri ella verður játtan skorin so óhevur mann ger seg inn á óheftini sjálvt um uppskotið nú er eitt sindur frægar og hesin hendan nevndin skal eisini vera búskapara altso uppgávan hjá búskaparanum og landsbankinum er rættiliga ymisk fær mann fimm lendarlimir sum bæði hava skil fyri búskapið altso tjóðar búskapið og fær mann eisini samstundis at tey hava innlit í alt tað sum eitur íløgurøkt og skuldarøkt og so framvegis og fíggjar geirar í bankunum og so valla vágar í bankaskipanum so er nakað tað er ikki víst at tað eru altíð búskaparfrøðingar sum hava tað besta innlit í tí um teir ikki hava arbeitt við tí aðrir persónar tí yvirist eitt sindur eisini í um um førleikarnir verða teir røttu sjálvt um hann er farin upp á fimm sum er frægarin trý men løgmaðurin var so mikið opuskaraður í seinastu viku tá ið eg helt at nú mátti sambandslokkurin langa nevan í borðið og ikki lata jøka niclasen á fólkafelagstýri í øllum at hetta uppskotið átti sambandslokkurin eg vildi løgmaðurin vera við og sigur at landsbankin var eitt sovorðið loysingarprojekt og tað haldi hann um fullkornar myrkiltan stóran týdning at mann hevur at mann hevur eftirlit við búskapinum og mann hevur ráðgeving til bliskurskipan sínum í búskapinum og eftirlit í fíggjarkoyranum tí líka mikið um mann er sambandsvinnaður og loysingarsvinnaður sum persónur um vit ikki hava tað eftirlitið og tað er óheft og at vit lurta eftir tí so er vandi fyri at vit koma á búskaparligu og fíggjarliga vandakós og eitt eingin ávaraður sum kunnu eisini fara av eggini tað er veruliga ein vandi og tí eiga vit at hava tílíkar óhefnar stovnar í borð at halda tað at tað er nakað við loysing at gera tað er fullkomin av misskilt og uppskotið hevur veruliga hoyringar føroyar arbeiðsgevarfelagar vóru ímóti próðskaparsetur vóru ímóti kommunufelagið er ímóti landsbankini er ímóti búskaparráðið er ímóti tað skilji eg væl tí ið vandin viðumstýrik og uppskotið eisini skal blíva frá tappulisk og skipanini ella annað kemur í fíggjarlógina tað er at tað kunnu vera rigglapparar hjá tí sita til landsstýrismanninum tá ið pøkið verður hesin tá ið landstýrismaðurin er og tað er tað vit ikki skulu hava vit mugu hava kritiskar røddir sum siga frá um vit eru av vandakósum tí er mítt tilmæli lurta eftir hoyriskrivinum og taka uppskotið aftur og her eru elvt eingi sparing hetta uppskotið gevur eina sparingbaraður enn fýra hundrað túsund í mesta lagi í nevndarsamsýningum samstundis og annað uppskotið liggur í løgtinginum tá tú kemur til bústaðir har mann økir nevndarsamsýningarnar lat tað vera tríggjar lendarlimir í bústaðir og ikki fimm og taka hetta uppskotið aftur her eru eingi reyðil sparing

takk fyri at hava mær ja takk so eru tað nakrar viðmerkingar

hvussu hvørlig hann er takk fyri tað

ja tað er trimunur á hvat tú eina uppgávu hjá nevndir tær nú nevndir landsstýrismannurin sjálvur í miðlunum at taks er tað eftirlitistovnurin er hann ikki óheftur taks hevur eftirlit við borgarum og fyritøkum hann nevndir vørn sum dømi eisini vørn hevur eftirlit við fiskuskipum føroyskum og útlendskum landsbankin í búskaparáðið hevur fyrst og fremst eftirlit við politiskum skipanum og landsstýrismannufíggjarmálum teirra sindur øðrvísin at tá játtan er á fíggjarlógini og á og setir stjórar sum hava eftirlit við øðrum enn sjálvum landsstýrinum men tá tú velur nakað sum og setir tað á fíggjarlógini at avgera rottuna av onkrum sum hevur eftirlit við tær

flýgur tá trupulleiki við óhevninum

eftir eftir fáum árum

eg haldi ikki at tað er klítt at búskapin er eitt gjaldføring hjá landskraftsavni haldi eg stendur eftir nú koma fýra promillur seinasta árini so hevur tað verið í fjør og í nokkri ár eisini sær út til á leið níggju milliónir men allíkavæl so hevur útreiðina bara verið í sjey komma fimm á stað hava ikki lagt farið upp har so tú kunnu fara tí tú ikki tørvir ikki verið á tí so eg dugi ikki at síggja at altso tað har beint er tað stóru trupulleikin sjálvandi skulda blivin trupulleikin sum mann fær inn politiskt áður hevur tað verið funsað at landspakkan sum fara tíggjar eitt sindur longur aftur tíðina mann hevði eina stórt leiðumál var tað nú neyðugt tað men eg haldi at tey higartil hava umsitu tað rímljóðni rímljóðni at tey ikki brúktu pengar óneyðugt við at økt draksturin hóast møguleikin verður fyritítur og gjaldførir økt hjá landskraftsavni tað haldi eg ikki at tað var gjørt

tí síggja helgi ein stóran trupulle hvítur

gongur til framtíðar virksevnið hjá stovnum takk fyri harra formaður

nú legði hann upp til semju tí at hann var ósemja oman í tey landsbankanum at smær vitandi tann ósemjan sum er í landsbankanum tað er bara at sláa í listan sjálvur at hann gekk á oddi í tveyogtjúgu og fimm at mann skuldi avtaka landsbankan so varð hann nevnd á fíggjarnevndarformaður í tveyogtjúgu og eittogtjúgu og fimmtan tá bleiv landsbankin avløgdur ella niðurlæktur jøkniklasen var eisini landsstýrismaður tá so hann setti á stovn aftur og nú má hann aftur gera broytingar hví ikki mann lata hendan stovnur fáa frið hann ger eitt gott arbeiði við tá tørv á einum óheftum landsbank búskapari er eitt fíggjarligt vandakós í samfelagnum

stovnur bara fáa frið

ikki trøll tann kvøða farmaðurin

akslut johannesen ja eg veit ikki ordiliga skilt teg av tær so eg haldi ikki at at kringvarpið er á fíggjarlóginum kanska stendur kringvarpið gjaldið á men tað eru fíggjarum kringvarpið gjaldið sum eru sum eru annars blivt so óhevdað sum vit játta ikki pengar inn her til til til kringvarpið júst tí og tað eru verið verið fólk sum verða uppment fleiri frá fyrr politiskt um mann skuldi sett tað á fíggjarlógina og kanska tikið seg inn umvegis skattin ella eitt baðara mat av kringvarpið gjaldið sum havt hann um játtan á fí vil blanda seg uppí virksemið hjá kringvarpinum hvar játtan skal hava men hvønn skal virka óheft av bliskurskipanum tí hevur mann ikki hevur farið inn og sætt tað skalt mann beina seg inn á

innan á fíggjarlóginum takk fyri avformarinum ja takk fyri so er tað næsti framsøgumaður er jaspur langa

gjørt so væl ja takk fyri tær formaður til viðgera er uppskotin mann leggja landsbankan í búskaparráðið saman til ein stovn og eg kundi hugsað mær líka tikið fatur í aftur í mín spurning til akselvegur hannesen tað er soleiðis at tað er vit sum áseta her hvat kringvarpið sjálvdur skal vera og tað er ikki kringvarpið sjálvt kringvarpið sjálvt sum avgera hvat tað gjaldið er so mann kann siga indirekt at er tað ikki á fíggjarlóginum men indirekt er tað vit sum avgera hvat hvat gjaldið er men ja her verður so mann kann siga her eru tveir stovnar sum hava eitt rættiliga stórt yvirlapp sum meira og minni hava somu funktión og tí er mann so sæð fyri sær at tað gevur meining at mann fer inn og leggur hesar stovnarnir saman og eg haldi at tað er eitt sera gott uppskot eg haldi at hetta er nakað sum sum mann hevur prøvað fyrr men tað hevur verið broytt síðani aftur og nú prøvar mann so enn eina ferðir at gera nakrar tilrætningar fyri millum annað at spara og fyri at ikki hava dupult funktiónir mann kann siga at hava dupult funktiónir kunnu vera øgiliga óheppið tað vil siga at í prinsipinum kanst tú hava ein óheftan stovn sum kemur við einari tilráðing meðan ein annar stovnur kemur við einari aðrari tilráðing tað kann vera øgiliga óheldugt og hvat skal mann so til at fylgja og hvør hevur nú rætt og hví hví kunnu somu búskaparfrøðingar koma við ymiskum tilmælum so tí haldi eg tað er fínt at mann nú fer inn og og hyggur eftir men er tað ikki nøkur ting her sum vit kunnu gera nógv betri og ikki minst eisini at vit eisini kunnu spara landskassanum nakrar krónur so kann onkur snaka um at hetta er ikki serligani nógv nógv spart eg haldi hvør krónur tá tað kemur til almenna umsiting er er væl spard og eisini tá tað kemur til til hettar hevur onkrar broytingar gjørdar í sambandi við nevndina og uppskotið sum tað liggur nú so verður tað soleiðis at tað er fróðskaparsetrið sum skal velja fimm menn og fimm kvinnur og so er tað landsstýrismaðurin sum útvarp tí velur eftirfylgjandi sjálvur haldi eg har eg haldi tað er ein meitt at gera tað uppá eg haldi mann kundi eisini havt møguleika at mann brúkti meir vinnuna altso ein vandi við at tað er sami stovnur sum kemur við øllum tíggju uppskotunum at teir persónarnir kanska eru ikki nóg væl ogvandi allar bólkar so har haldi eg møguligt at mann kundi umhugsa um mann skuldi gjørt tað soleiðis at tað var at tað vóru fleiri ymiskir sum útbeikaðu ymiskar persónar at mann so velur fimm kvinnur og fimm menn er sikkurt nakað við at fáa tað líka stilla og eg veit sær glaðum um eg sum persónur vildi valt verði valdur inn í eina ávísa nevnd tí at eg havi eitt ávíst kyn har verður virkað tað eitt sindur diskriminerandi ímóti mær og mínum kyni eg velji teg í uppskoti tí at tú ert eitt mannfólk vissu tað er kvalifikatiónin vissu kvalifikatiónin hjá mær fyri at vera útbeikaður í eitt ávíst nevnd er tað at eg eri mannfólk so haldi eg persóniliga sagt eg haldi eg takka nei tað er so míni egna niðurstøða eg haldi at tað er diskriminerandi ímóti mær sum manni at verða valdur inn í nakað eg haldi at mann skal velja fems eftir førleikum og so sjálvandi kann mann harfrá stremba seg eftir at fáa bæði kynini við men eg haldi eitt landastað so burdi førleikin talt framum og tað virkar eitt sindur løgið mann setir øgiliga lítil ella fá krøv til førleikar men øgiligani heva at tað skal vera fimm menn og fimm kvinnur eg haldi tað er øgiliga gott eisini at mann fer burtur frá fíggingarháttinum aksan velja hannesen nevndi nú at hann helt tað var at teir ikki brúktu alla játtanina har skal eg so eisini undirstrika at í tvey túsund og einogtjúgu liggur tað júst soleiðis at mann brúkar tað upp í topp at mann hevur eina játtan sum eitur níggju komma tvær milliónir so tað vil eg siga at eg haldi eisini har vísir tað seg at tað er ikki mann hevur ikki hug til at spara men heldur at pressa sitrónina so langt sum mann kann fara og eg dugi ikki at argumentið hví at tey skulu kunna fáa eina játtan út frá gjaldføri heldur at tey hava eina vanliga játtan sum allir aðrir stovnar hava í landinum og sum tá ið sum kom fram so er tað sjálvandi ikki landsstýrismaðurin sum avger hvar játtanin er tað er løgtingið sum ger av hvat játtanin skal vera so eg haldi at tað er ein ein eitt gott uppskot eg haldi at tað er ein fín sparing samgongan hevur sett sær fyri at fara inn og rudda upp í fleiri av slíkum dupultfunktiónum og hetta er so mann kann seg hetta er ein byrjan og eg haldi at at eg gleði meg eisini til at vit fara inn og og fáa fáa spart aðrastaðnis har tað er líknandi dømir sum hettar so kann mann diskutera um tað skuldi verið fimm ella tríggju ella sjey limir eg haldi at tríggju haldi eg er for fáir og sjey er for nógv eg haldi at fimm er nokk so passaligt so er tað eisini sera fegin um at mann kundi semjast um at at fimm persónar fara tær rætta so eg haldi at hetta er eitt uppskot sum vit fara at viðgera í tað positivt í samgonguni til eisini at vit fara at fáa hetta her ígjøgnum

takk fyri at koma áðrenn

góð takk fyri

ja takk fyri tær formaður hjá okkum snýr tað seg ikki um hvør fær ærina hjá okkum snýr tað seg um onkur sigur lambið hjá okkum snýr tað seg um hvør er tað at fáa vit okkara politikkførdan men so vilja vit gleðiligani sparka bóltini yvir til landsverksmannin sigur men ger so væl tak í móturism hjá okkum snýr tað seg um at fáa tað sum vit seta okkum sum mál tað sum vit ynskja skal vera gjøgnumført tað er tað vit ynskja og ikki har at ikki pállarinartøkan sigur at skal mann hava eitt slíkt mál sum er her ígjøgnum tingið so skal sjálvandi øll samgongast handa aftan fyri tað annars nyttar einki at leggja

tú fært uppskot fram takk fyri at fáa mær eina

ella hvat takk fyri teg

ja takk fyri tær formaður tað er at hava nógvar mátar at finna hyggja upp á hvussu mann skal manna eina nevnd nummar eitt haldi eg førleikari øgiliga avgerandi men siga vit til dømis at vit hava hálvfjerðs prosent av búskaparføringum í føroyum eru kvinnur og tretivu prosent av búskaparføringum eru menn hví skulu so menninir hava fimm umboð og fimm umboð um meg kvinnurnar eru ikki so heilsan sýnilvís nógv betur hjá okkum hvar inni sagt at meg so eru tað sjálvandi kanska sjey kvinnur sum skulu nevndina og tríggir menn altso hví skal hví skal kriteri vera hvat umskylda meg hvat hongur millum beinini hvat er fyri kyn tú ert er tað tað sum skal vera avgerandi fyri hvat er

glíðgjart takk fyri at formaður

fyrisita fíggjar og skuldarstøðunum børj

ja takk fyri brandur sandoy eg eri púra samdur og vit hava nógv dømur og haldi eisini at har komst tú við enn einum góðum dømi um at tað ber væl til at hava óhefta ráðgeving og kritiskar røddir ímóti tí politisku skipanini til tross fyri at tú fært pengar beinleiðis frá fíggjarlógini so eg haldi at tað er hetta er tað rætt at gera og eg haldi at tað er eisini eisini rættur fíggjarmátið haldi eg eingin stovnur skal bara vera eitt ella annað stað kunna áseta sær sína egnu játtan alt eftir hvat er sum passar hjá stjóranum ella teimum sum stíra her nú

takk fyri hava formaður ja næstu ráðari er páll

eina tíð tað er eitt sindur ymiskt sum vit velja at byggja tað føroyska húsið tá ið fólk á sinni fóru undir at skipa landsbankan fyri nógvum árum síðan og búskaparráðið somuleiðis so var tað við tí fyri eyga at hava fær týdningarmiklar súlur í at hjálpa politisku skipanini at halda samfelagnum á kós og um vit skulu byggja tað føroyska húsið og tað haldi eg so avgjørt at vit skulu eg haldi at tað er alt ov nógv tekin í tí ráki sum eg síggi í dag at at vit lata fleiri og fleiri sum ikki eiga at stjørna okara føroyska húsið gera tað vit eiga tvørturímóti eiga vit at gera alt tað sum vit kunnu at laga upp teir veggerð styrkja tær grund sum er undir tí føroyska fólkaræðinum undir tí føroyska fólkinum og ein partur ein partur kanska ein veggur av tí føroyska húsunum eru júst tey málini sum vit viðgera í dag búskaparráðið og landsbankaføroya vit bara hava til endamál at gera gagn fyri tað føroyska samfelagið fyri tað føroyska fólkið og so skulu hjálpa okum at vera eini ein virkini sparringspartnari hjá politiskum skipanini at halda samfelagsgongdini á eini góðari og javnviðandi kós sum starvast í hesum stovnum ella í hesum báðum stovnum sum vit viðgera í dag búskaparráðnum og landsbankanum at tey ferða eftir ferð verða varpaði inn í hendan er meldin um tey hava eitt eksistensgrundarlag ella ikki eg haldi tað er ein ósigur eg haldi absolut ikki at at at vit kunnu loyva okum sum politisk skipan at at gera tey sum kasturbløku í einum eventuellum politiskum samgongum andstøðugpolitiskum ella politiskum meldi sum mátt verið tey hava nógv betri uppibori enn so sum onnur lond skipa síni landsbanka ella síni tjóðbanka nationalbanka so er tað av alstóðrum týdningi at mann hevur bæði armslongdarprinsip og óheftini inni í myndini og nett og tí haldi eg at spurningurin um at at stovnurin ikki skal vera sum ein rakstrarjáttan á fíggjarlógini hevur ótrúliga stóðan týdning vit haldu vit skuldu vit nýtast ikki at uppfinna tann djúpa tallerkin í hesum samanleiki vit høvdu hyggja eftir hvussu tjóðbankarnir skipaðir aðrasta so er tað stórt at skipa skipaðir upp á akkurát sama máta sum okara landsbanki í dag virkar eg veit væl og kann gott taka tann kritikkin at at okara landsbanki kanska ikki hevur heilt somu funktión sum ein stóðbanki í eini sjálvstøðugum landi hevur men eg haldi so avgjørt at at vit skulu heldur heldur enn at niðurliga tjóðbankan so skulu heldur laga upp samfelagið so hesa tjóðbankin fær eina uppaftur størri týdning og blívur tann veruligu nationalbankin í okara landi eg haldi at tey flestu av okkum um vit ikki hava verið í politikki tá so so minnast vit aftur á kreppuna og aftur á tær áhaldandi ávaringarnar sum sum vóru frá frá danska búskaparráðnum millum annað um hvussu vit stýrdu í føroyum fram ímóti fíggjarligu kreppuni í í áttaoghálvfems í tveyoghálvfems orsaka og og eg haldi at tað er tað er av alstórum týdningi at vit læra av teirri søguligongdini tað er onkursøkuna øgiliga lætt við okara politiska fullvísi her inni at og kanska eisini maktfullkomuleika at siga at tað er eingin annar sum hevur betri skil upp á landsins viðurskiftir enn vit hava men tað er nú ikki altíð soleiðis eisini politiskar skipanir taka feil politiskar skipanir hava stóran tørv á at tað eru sparringspartar sum klára hjálpa okkum at at stýra væl og rætt ígjøgnum tey skerunum sum eru og um um vit vilja tað ella ikki so finnast altso eisini aðrir føroyingar sum eru líka skilagóðir sum vit sum her inni sita eg hoyrdi okkum men eg má bara ásanna at at tað er tað tjóðveldið hevur havt ein øgiliga virknan leiklut í í í royndina at skipa ein føroyskan landsbanka og tað sama búskaparráð fyri mýsøksan legði fram laksinsstovuna um at skipa eitt búskaparráð í nítjan hundrað og fýraoghálvfems og tað var við tí greiða endamálunum at at sum tað stendur í grein trý tá ráðið hevur rætt til at krevja allar upplýsingar og frágreiðingar frá almennum stovnum sum tá metir neyðugarð fyri at kunna røkja virkisvítt sum sum ráðgevandi organ í mun til tann førda politikkin so tað er einki ivast í at vit í tjóðveldi fara at sláa garð rundan um hesar stovnar sum tveir øgiliga týdningarmiklu stovnar í okkara samfelag og sum avgjørt hava sín týdning og sítt berættihils sjálvsagt er tað soleiðis at vit sum politiskipan til eina kvøða tíð eiga at kunna bæði meta og eftirmeta øll viðurskiftir í okkara samfelag og tað snýr seg eisini um bæði hvussu landsbankin virkar og hvussu búskaparráðið virkar men at áhaldandi at liggja og og og mjalla burtur av burtur av integritetinum og burtur av dygdini í okara í okara stovnum tað er tað halda vit eitt púra burtur við og eg má siga at tað undraði meg tann útsøgnum tá ið sitandi løgmaður so fór hánus tey at siga tað segði um landsbankarnar at at at tey bara kundu ringja niður til norðdea eina ferð um árið tað líkist ikki hvørki hvørki embætinum at gera tað tað líkist heldur ikki persónunum at at gera tað og tí kom tað kom tað dott við at at hoyra tað frá frá løgmanni og haldi tað líkist svartast ongum fyri at siga tað akkurát sum er tað er spurningin um at lakka minsta gjaldførið eg haldi at tað hevur verið ein sovorðnan ein sovorðnan óskrivað lóð í í hvussu í politiskurskipanum tað tíðin eg havi verið er tað er hóast alt oman fyri tjúgu ár eftir hondini at at at minsta gjaldførið er eini er eini er ein trygd hjá føroyska samfelagnum ikki minst móti okum sjálvum tá ið tá ið hugurin ella ovurhugurin hjá politikarum at attera burtur av tí tilfeingi tí fæði sum sum landið eigur tá er illa týdningarmikið at mann hevur onkrar súlur sum sum standa uppi og hjálpa okum at stýra tí vitast mær at eisini politiskarskipanir kom undir trýst tað tað kann vera av øllum verðsinsávum tað kann vera av fólkinum tað kann vera av stórum vinnufyritøkum tað kann vera av stórum vinnufyritøkum sum vilja vinnapengar tað kann vera eisini av stórum vinnufyritøkum sum fyri at tapa nakrar pengar og tað er øgiliga týdningarmikið at vit sum eitt framkomin samfelag at vit hava tær stovnarnar sum sum skulu hjálpa okum at at at framstanda og vera tað nýtúman samfelagið sum vit sum vit ynskja at signalera at vit læra eg haldi tað er tað er øgiliga harmligt um sambandsflokkurin onkursvegna sær hettar her sum sum eitt eitt lítið eyðursmerki hjá sær í hesari samgonguni at eg vil siga at vit fingu avmontera landsbankan eg haldi ikki tað er eitt virðiligt stig sjálvt fyri ein samríkja flokk og eg haldi at sambandsflokkurin átti at fingið sær onkur bjartara mál at arbeiða fyri enn enn eitt so mikið eitt so mikið lítið svart stig fyri at berætta teg at mann onkur søkuna fara okkurt ígjøgnum í einum samgongum fólkaflokki avgjørdi haldi alt bendir á tað at vit hava tørv á eini tjóðskaparligari lagið uppbygging heldur enn at avmontera vit síggja tað næstan dagliga at at fremmant vald á ymsar hættir roynir at troka seg inn í okkara samfelag og tí er tað ómetaliga stóran týdning at vit ikki upp á nakran máta slaka í teimum stovnum sum kunnu vera við til at byggja upp og verja okkara land avgjørt er fyri at at viðgera allar landsstovnar meta teir og eftir meta teir so skal eingin vera yvir um at vit fara at gera okkara til at at varðveita bæði búskaparáðið og landsbankan í so sterkum líki sum vit hevur gjørt har sum tey sleppa at varðveita sín sín fakliga integritet uttan at vera hátt av

av landsins stjørn takk fyri

og ikki hevur plárað okkum seinast bankað takk fyri at teimum var

takk fyri formaðurin eg haldi at jaspin langoyrd svítur eitt sindur skeivt við hesum máli skuldu vit havt betri stýring við teimum viðurskiftunum serliga við tá ið eikbankið fór fyri góðum tíggju mánaðum síðan so vísir alt at tað sum tað sum vit manglaðu var uppaftur størri innlit tað at vit ikki høvdu okkara egna fíggjareftirlit tað at vit yvirhøvur ikki vistu av at eikbankiveruleikan var við at at sigla av knóranum tað var tað tað var tann stóri feilurin so heldur enn at at laga niður tær funktiónum vit hava so eiga vit at fara hinvið vit eiga styrkt hjá okkara funktiónum vit eiga absolutt at taka á okkum hvussu er ein metleiklut sum fíggjareftirlit so hesa vit sum tað allar minst at fáa ein innlit í hvussu støðan er í hjá okkum fíggingarstovuni vit hava mál til viðgerðar og fíggjarnevndir nú sum greitt vísir til sum sum kemur aftur til tingi sum greitt vísir at tað sum vit hava tørva

tað er at fáa betri fíggjaldur innlit enn vit hava takk fyri

vit skal eiga vegna fólkið

pállareynatúgva ja takk fyri formaðurin við sparingini við skulu ikki halda hond um at spara eina hálva millión tað er sovandi tað er sovandi ein sparing og friðverutíð men eg haldi ikki at tað er tað sum skínur ígjøgnum her er tað onnur motiv enn enn tað at spara og rasionalisera sum ræðgerandi tað eru øgiliga nógvir aðrar møguleikar og eg haldi at tað er týdningarmikið at mann sum valdshavari ikki ikki sparir upp á tað sum skal sum skal hjálpa tær til títt egna reinføri sum politisk skipan og tað er má mann siga tað hevur búskaparráðið og tað tað og landsbankin tey eru tvær týdningarmiklar súlur í nettu tí at at hjálpa politisku skipanini at framstanda sum ein ein ein ein ein moderna ein moderna skipan sum sum eisini tolir atfinningar og

og ráðgeving tá ið tað er neyðugt tá ferð

við

takk fyri farmaðurin eg veit at tað er øgiliga avbjóðandi støða hjá einum samfeløgum sum okara at fáa eitt fullkomin fíggjareftirlit tað krevur nógv men eg haldi so avgjørt at at føroyar skulu hava sum mál at hava eitt sjálvsøgul fíggjareftirlit vit kunnu so sum minnsamark sum eg nevndi røðuni fingið metaávirkan á tað fíggjareftirlitið sum í dag er við mingastovnunum og eg eri samd við hin sakariasen takkar fyri viðmerkingina at tað er týdningavíkja vit vit hava tann kann mann siga tann sum kann hjálpa okum at at at stýra á rætta leið tá ið tað kemur til at at fáa samfelagið skipa so væl sum gjørligt búskaparliga upp á sigd ja maktfullkomuleikin hann er nokk so tað er nokk so nærligjan tá ið vit sita her men vit vita tað at vit eru bæði komandi og farandi sum sita her á tingi men føroyska samfelagið tað skal standa

í hvatlar avregjurnar sá tað tú takk fyri ja takk so er tað bilju stinussen sum fær orðið

ger so væl tá ið tú ert formaður ja hatta her er eitt lógaruppskot um at gera minkað eitt sindur um almennu umsitingina í føroyum vit hava havt æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ æ spar eitt sindur av pengum her og har tað er ofta so at tá ið vit hava havt góðar tíðir so hevur eisini almenna fyrisitingin lyndi til at vaksa í so nógv og vit hava havt góðar tíðir nú í fleiri ár og uttan iva eru tað nøkur ráð og nakrar nevndir sum kunnu sparast burtur og hetta er so ein liður í tí onnur landsstýrifólk hava eisini fingið álagt at taka táttina upp eftir jørgen niclasen so tað at jørgen niclasen er skjótur av trekkjarunum tað er ikki nýtt og tað kanska kann eisini vera ein fyrimynd fyri onnur landsstýrifólk at eisini royna at gera eitt sindur skjótt av tí at vit sum manna samgonguna í hvussu verð eru samd um at vit skulu spara nakað í júst hesum sum eitur almennar nevndir í ráð tað er eitt hav av nevndum í ráðum og tað ber saktans til at at skera eitt sindur inn onkustaðni hetta er ein partur av tí og eg haldi at tað fer null burtur úr funktiónini hjá búskaparráðnum og landsbankanum við at gera hetta tað verður í grundini slett ikki nomið við innihaldið í lógini sum so við at vit taka búskaparráðið fyrst so er tað ein øgiliga lítilóg ein tann minsta lógin sum vit hava í føroyum hon er fimm greinar og tann drúgvasta greinin tað er hvussu hon velur limirnar í greinini og tann einfaldasta greinin og tann sum er kanska stytst hon sigur tað at endamálið er at fylgja við búskaparligum viðurskiftum í landinum og koma við óheftari búskaparligu ráðgeving og frágreiðingum og búskaparligu gongdina og so sigur ein onnur grein at búskaparráðið ger árliga tvær konjunkturfráðingar og frágreiðingar sum verða almannat kunngjørdar fyrsta mars og fyrsta septembur konjunkturfráðingar altso tær kunnu hvørki vera politiskt óheftar ella tøl eru fullkomiliga objektiv altso hvat ið tú hava útflutt fyri hvat ið tú hava innflutt fyri hvat ið gjaldsjavnin er og so víðari tað byggir á hagtøl og tað byggir á skrásetingar og tað ber ikki til at koyra nakran politikk í tað tá ið tað kemur til ráðgeving so ber tað næstan ikki til at vera ópolitiskur altso vit hava sæð til dømis búskaparráð heilt aftur frá ár tvey túsund sum hava í den grad verið politisk í sína ráðgeving tey hava ráðført okkum eftir haldi eg í stóran stíl vinstrapolitiskum fyrimyndum við at siga tað at vit sum politisk skipan skulu taka tilfeingis gjald á primervinnuna tað haldi eg er serdeiligt politiskt at siga tað av einum ópolitiskum ráði og eg haldi at tað er regulærur politikkur sum til tíðir verður fordur av búskaparráðnum tá ið tey aftur og aftur siga tað at vit skulu fara eftir tilfeingis gjaldi í mínari verð er tað ein politiskur spurningur og ikki ein faklig spurningur tí at vit seg tey vóru konsekvent í í tí spurninginum so høvdu tey slett ikki tikið hædd fyri at fiskivinnan hesi seinastu árini hevur havt góðar tíðir og tí kann mann fara har sum pengar eru at taka pengar inn so høvdu tey sagt ja men altso tilfeingis gjald reint prinsipielt ópolitiskt objektivt so eigur tað at leggjast konsekvent á allastaðni har sum tilfeingi er til dømis á landsjørðina fyri tað um eingin ella fá fáa pengar burtur úr landsjørðini í dag so kann tað saktans vera so at vissu tey røttu sleppa framat so kunnu tey fingið milliónir ella milliardir burtur úr landsjørðini viss mann bjóðaði landsjørðina út upp á sama máta sum mann ætlar at bjóða rættindini út til fiskiloyvið tað sigur seg sjálvt altso eg kenni fólk í føroyum sum siga tað at vissu tey áttu eitt festi so kunnu tey kent milliónir upp á eitt festi ígjøgnum ferðavinnuna til dømis vit hava ikki hoyrt eitt kris frá búskaparráðnum um at leggja tilfeingis gjald á jørðina í føroyum ella á rættindini til at seppa framat í jørðina men fiskin har har fer mann ógvuliga sannførdur inn og ráðgevur um at mann skal leggja tilfeingis gjald á so eg haldi at tað er ein øgiliga sterkur politiskur boðskapur og eg haldi at eg haldi sum politikari at hann er nokk so vinstravendur tann boðskapur so tað er øgiliga ringt at siga tað at eitt ráð skal vera ópolitiskt og koma við ráðgeving til politikarar tá ið vit tosa um landsbankan so haldi eg tað at funktiónirnar eru nokk so samanfallandi altso landsbankin skal eisini viðgera føroyska búskapin og greina føroyska búskapin og við ráðgeving um føroyska búskapin og so víðari og umframt tað so hevur hann nakar ið tøkist sær uppgávur at taka sær av av gjaldføri landsins og so sigur mann tað at kritikkurin hevur at atfinningarnar hava verið tað at tað mann liggja burtur frá landsstýrismanninum tí at stovnurin skal vera ópolitiskur men tað at fyrisita landsins gjaldføri altso tað er ikki ópolitiskt øgiliga nær at ein landsstýrismann altso landsstýrismaðurin sjálvur skal útskriva hvørja ferð mann útskrivar landsprøv hann skal sjálvur undirskriva hvørja ferð ið landið tekur lán og so stendur tað enn tá í í grein tvey stykki sjey landsstýrismaðurin hevur rættað at luttaka á nevndarfund tað vil siga at vit hugsa okkum tá at jørgu niclasen møtti á øllum nevndarfundum hjá landsbankanum hvussu langt hevði landsbankin tá verið frá landsstýrismanninum í fíggjarmálum hvussu óheftir hevði landsbankin følt seg at verið av landsstýrismanninum altso hendan lógin leggur í allarhøgsta grad upp til at landsbankin og landsstýrismaðurin hava eitt tætt samstarv eitt eitt tætt tilknýti at landsbankin í veruleikanum er eitt amboð í hondini hjá landsstýrismanninum í fíggjarmálum at røkja nakrar uppgávur millum annað eisini at greina og tann føroyska búskapin og koma við koma við ráðgeving í sambandi tann føroyska búskapin og tí haldi eg at tað er yvirhøvur einki fórgjørt í at vit leggja landsbankan í fíggjarlógina og at landsbankin verður fíggjaður av játtan á fíggjarlógina og har kann gott hugsast at tað kunnu vera sparingar heintað nú um mann kritiserar hetta uppskotið at tað er so lítil sparing í sum men tað kann saktans hugsast at landsbankin kann rekast fyri minni enn tær sjey átta milliónar hann kostar í dag tað er tað er slett ikki óhugsant tað er tað er ein ein ein spurningur sum mann altíkan kjakast um so eg haldi sum heild at hetta er at leggja búskaparráðið og landsbankan saman og gera tað til sum so eina eind tað er framvegis tvær lógir og tað er framvegis tvey landsstýrisfólk sum umsita lógina fyri landsbankan tí at vágaráðið liggur undir sum eg skili í landsstýrismanninum og umhvørvisum vinnumálum sjálvt um tað er partur av landsbankalógini so gera vit okkum ikki á nakran hátt inn á innihaldið í uppgávuni hjá búskaparráðnum og í uppgávuni hjá landsbankanum men hetta er ein effektiv andalisering av almennu fyrisitingini í grundini haldi eg at búskaparráðið og landsbankin á nøkrum økjum kanska hava havt samanfallandi uppgávur og við tað at mann leggur tað saman so kanska tær uppgávurnar verða fellað saman og tú sleppur frá at gera kanska samarbeiðið tvær ferðir so og so eitt afturat og tað er tað at landsstýrismaðurin hevur í stóran mun lurtað eftir teimum hoyringum sum hava verið í málinum og tað haldi eg at hann skal eisini hava kreditt fyri soleiðis at hann nú hevur faktisk broytt uppskotið rímiliga nógv í mun til tað sum hann upprunaliga legði út við

tað var tað takk fyri harra formaður

tí vit mangt skal køva teir røddini

takk fyri harra formaður sum eg segði so verður eingin rødd køvd altso innihaldið í búskaparráðnum og í landsbankanum verður ikki broytt men funktiónirnar verða lagdar saman fyri at gera tað meiri rationelt meiri fyri at gera tað bíligari jú eg haldi at tað er ein øgiliga politiskur spurningur hvussu mann tekur pengar inn í samfelagnum tað eru bara politikarar sum avgera tað og at samfelagið tað seinnu árini í grundini er farið av um tvøroyran politiskt millumynstrið og høgra tað er fyrst og fremst orsakað av diskussióni um tilfeingisgjald so tað er ein dan mest betenti spurningurin yvirhøvur í okkara politisku skipan tað er spurningurin um hvussu vit hvussu vit skatta vinnuna og skatta skatta primervinnuna og tá ið akkurát tosar um tilfeingisrentu bara tað í sær sjálvum er heldur ikki semja um altso tað er ikki eitt absolutt útrykk men tað er eitt uppfunnið útrykk

ja

hann var bara hatta tá tú hevur hann tað tá tú hevur hann tað tú hevur hann tað

berligt simonsen akferaformaður eg haldi at eg brúkti ikki tað at mær ikki dámdi tað eg segði bara at tað er ráðgeving sum er øgiliga politisk litað tí at hetta er ein politiskur spurningur og ráðgevingin fer hundrað prosent eftir tí eina ásunum og gevur teimum flokkunum fult viðhald sum krevja at tilfeingisgjaldið skal vera høgt og at mann skal skatta primervinnuna í fyrsta liði hart tað er ikki ein óheft politisk ráðgeving men tað er ein sera heft politisk ráðgeving tað er tað sum er míni boðskapur og mín boðskapur eisini tað at tað er tað er øgiliga trupult at hava óhefta ráðgeving tá ið vit tosa um politikk tí at politikkur er heftur politikkur er ikki objektivur hann er ikki óheftur tú hevur meiningar og tað eru tær sum koma til útrykk ígjøgnum eisini ígjøgnum

ráðgeving

takk fyri at fara mær við viðgera eitt tvey uppskot frá frá jøkundi niclasen fíggjarmálaráðnum um at sum viðvíkir búskaparráðið og landsbankan og vágarráðið har mann millum annað ætlar at leggja búskaparráðið inn undir landsbankan ella tað eru kanska fleiri útleggingar fyri hvat mann er gangliga at gera mann ætlar at koyra nevndarlimirnir frá frá sjey nevndarlimir niður í fimm tær at lækka gjaldfrøði frá fimtan prosent niður á trettan prosent og og so eru forsellir smáting annars tað hevur verið nógv tos sum tær uppgávurnar sum eru og og at uppgávurnar sum eru millum landsbankan og vágarráðið og búskaparráðið og at hetta her er eitt slag av rationalisering av teimum stovnum eftirlitstovnum teimum óheftu eftirlitstovnum sum vit hava her í landinum eg eg vil ikki siga at eg haldi at tað sum hevur gingið aftur eitt sindur tað er tað at hetta er so mikið samanfallandi uppgávur at tað er tað er laga manni at leggja tað saman undir ein stovn ella eitt ráð ella hvat tað so nú enn er eg eri ikki heilt samdur tí eg haldi at búskaparráðið tað hevur tað stendur í lýsingina av arbeiðsøkona tað hevur til uppgáva at fylgja við í búskaparligu gongdini í landinum og hevur til uppgáva at koma við búskaparliga ráðgeving og og frágreiðingum um tí búskaparligu gongdina og tað skal sjálvandi vera og heft og har er talan í stóðar mun um okkara tjóðar búskap altso vit tosa um makraøkonomi har afturat so skal ráðið ráðgeva um búskaparligu viðurskiftið konjunkturgongdina og fíggjarliga haldførið hjá tí føroyska búskapinum í longdini tað er síggja longu nú at nú byrja vit spakuliga at flyta okkum yvir í tí sum mann traditionellt setir í samband við landsbankanum vágaráðið men farið á vágaráð tað er tað sum tú í tekniskum termum hevði kallað makroprudent kellur stovnur tað er ein reglulering eini eitt slag av reglulering sum er komið aftan á fíggjarkreppuna í tvey hundrað og átta har mann sá at tað vóru nakrir systemiskir vágar í fíggjarkoyranum og hann mátti hava stovnar til at hava eftirlit við at tað ikki vóru nakrir systemiskir vágar ella at mann í øllum ferðum minkaði um systemiskir vágar í einum í fíggjarkoyranum tað merkir altso ein reglulering av fíggjarkoyranum og hevur til uppgávu landsbankin og vágaráðin at minka um ella at mitigera systemiskar vágar í fíggjarkoyranum at fyribyrgja fíggjarkreppur í framtíðini og at virka fyri at minka um tey sveikkin í føroyska búskapinum nú síggja vit tað nú byrjar tað eisini at flyta seg yvir í búskaparráðið landsbankin hann er somuleiðis eisini ein almennur stovnur sum virkar fyri fíggjarligum støðufesti tað vil siga einum tryggum fíggjarkoyra og at tryggja okkum til dømis eitt høgt kreditt fyri tað er eisini talan um óheftir stovnar í hesum førinum men hóast búskaparráðið og landsbankin og vágaráðið hava hetta til felags og at greiningarnar og arbeiðsuppgávurnar í einum ávísanum eru samanfallandi so haldi eg at talan er um grundleggjandi hvør sítt uppgávuøki landsbankin er ein fíggjarligur stovnur undir føroysku stjørnu og heldur eyga við til dømis likviditetin og lánsseturnar hjá landinum og heldur yvirskipa sær eyga við fíggjarheimin og fíggjarstovnar búskaparráðið er eitt ráð sum fylgir búskaparligu gonguni í samfelagnum har ímillum eisini fíggjarligu umstøðurnar hjá landinum og kommunum í mínari veg er talan so stadd ikki um tað sama hóast mangt er samanfallandi tey hyggja eftir somu faktorum somu variablum ja men tað er fyri at gera ymiskar niðurstøður á hvør sínum arbeiðsøki so eg haldi ikki at tað er heilt tað sama sum tey hava eri holt við og arbeiða við og eg haldi tí at tað er eitt sindur misvísandi at siga at at tað líkir so mikið nógv at mann kann bara leggja tað saman tað eru faktiskt tvær grundleggjandi ymiskar arbeiðsuppgávur men bæði vágarráðið og landsbankin og búskaparráðið hevur eitt primert endamál sum er at hava ein eitt óheft eftirlit av og greiningar av tær avgerðir sum vit politikar taka og so eisini tað sum liggur uttan fyri sjálvandi sum er í størri mun uttan fyri okkum hondum men teirra funktión er at lýsa støðuna sum hon er og eisini fyri at geva okkum politikarum eitt felags útgangsstøði at diskutera út frá eitt av tí sum gevur mær sum fær meg at missa mótið num her tá ið mann arbeiðir her til dagligt tað er at mann kann ikki blíva samdur um nógv ting kann mann í men mann kann heilt ikki blíva samdur um tey fakta sum vit skulu diskutera út frá mann hevur hvør síni tøl og arbeiðir út frá teimum ein røða kann fara upp og siga at vit hava hundrað milliónir í yvirskoti og tann næsti kann fara upp og siga at vit hava tvey hundrað milliónir í undirskoti har má onkur instansur vera sum er externur sum sigur hetta her er so at hetta er okkara mest við við fakligum integriteti kunnu vit siga hetta er søgan sum vit halda hundrað sær út sum er mest rættvísgerandi sum tá tú ger eitt norðstróndskap á einari fyritøku og so kann mann diskutera út frá tí tað er tað siðvenja fyri aðrastan tað ger mann í danmark í norra í svøríki í íslandi í føroyum er tað ikki soleiðis tí at vit hava ikki sterkar eksturnar stovnar sum ráðgeva og geva okkum eina heildarmynd at taka støðugt frá tí haldi eg at tað er so ræðiliga viktigt at hava eitt sterkt búskap á einum sterkan landsbanka tað er tey eru fakfólkini sum kunnu koma við tilmælum og frámælum til politisku skipanina eg lovi mær ivast í um øll trýtretivu tingfólkini her inni vita so forbiðið nógv um tann føroyska ella globala fíggjagarðan somuleiðis eru vit heldur ikki økunomar øll og tí haldi eg at vit mugu eisini hava eitt ávíst álit á fakfólk vita hvat tey snakku tíverri er tað ein gongd í dag at nógv fólk hava tendens til at seta misálit á akademia intelligensia tað sum eitur fornuft og rasjonalisma tað skal mann hava eitt øgiliga vakið eyga við tí tað er vinstraðvendur ella kaiar ella eitt annað tað er ikki frá samdur í eg haldi at tað at leggja hesir stovnarnir saman er eg havi ilguna um at tað er við tí fyri eyga at vikna um okkara eftirlitstovnar í búskaparligum høpi og í fíggjagarðanum og eg haldi ikki at mæringar er eitt argument eg haldi at hendan samgongan mann ansar sær øgiliga væl við at argumentera við sparingum tí at hon fyri hvørjir tjúgu uppskot sum koma inn her sum ber útreiðslu við sær so kemur eitt inn har tað er talan um sparingar so harafturat eru eisini akkurát tey johannesen nevnda mann ætlaðar at koyra nevndarlimir úr sjey niður fimm men samstundis so koyrir mann tveir nevndarlimir afturat í húsandamnsgrunninum so eg veit ikki í besta føri gongd tað er null harafturat so haldi eg eisini at johannesen hann byrjaði røðuna við at siga at alt var gosið nú tí hetta uppskotið kom tí tað er tað egentliga hoyringspartarnir vilja slett ikki hava hetta er uppskotið fyri samtykt og vilja egentliga hava tað har sum pipargrør men at mann sigur at mann hevur slakað við at siga at mann fer frá sjey til fimm og mann upprunaliga ætlaði at hava tríggjar nevndarlimir hatta er eitt øgiliga øgiliga ein gamal væl vandurtaktikk ur har sum mann kemur við einum ekstremum kravi sum so blívur erstættað við einum við smáum tillagingum sum gevur inntrykk av at mann hevur slakað og at tað nú mýttir tí heila er gleipuligt men eg haldi faktiskt at fólkaflokkurin og sambandsflokkurin fáa akkurát tað sum tey vilja við hesum eruuppskotinum men geva tað inntrykku at tey ikki fingu alt og at tey hava at givið nøkur kompromiur og tað er eisini skal eg heilsa siga rættiliga gjøgnumgangandi fyri politikkin í hesari samgongdunum eg haldi sjálvur at vit skulu ganga hin vegin tá tað kemur til eftirlitstovnar so sum búskaparráðið og hægstovuna og vágaráðið og landsbankan so haldi eg at tað er undirræðfest í dag vist tú fer á hægstovuna at finna tøl fyri lønagjaldingar ella fyri arbeiðsloysi ella fyri miðinntøku so ofta finnur tú ikki tøl ið eru nýggjar enn tvey túsund og átjan eg haldi til dømis at hægstovan skuldi fungja nógv meirar pengar fyri at givið onkum politikarum bæði fleiri tøl nýggjari tøl betur tøl og greiningar sum vit kunnu brúka í tí politisku skipanini væl tað sama skal vera galdandi fyri búskaparráðið og og og vágaráðið og landsbankan hetta skal styrkjast hetta skal meira pengar fara handan vegin tí at vit hava brúk fyri fakligum dimensansum til at ráðgeva politiska myndugleikan hvørsti sigur tingini tí at vit av einari ella aðra undarliga orsøk halda at tað er slettis neyðugt hetta er alneyðugt hetta er alneyðugt fyri at vit politikarar kunnu taka avgerðir út frá einum upplýsingum grundarlagið og vit sum mann tekur hetta burtur ja men so kann mann koma við uppskotum her á tingi og so kunnu vit øll bara gita og illgita um hví tað verður gjørt og og hvat avleiðingin er vit hava brúk fyri fakfólk vit dúvu upp á at hava góð fakfólk eg hevði ikki ræða nógv at leggja afturat harra formaður eg haldi ikki at hetta her útgangsstøðið í hesum uppskotinum er serliga gott eg hevði vónað at tað fór hin vegin eg haldi ikki at argumentin sum hevur verið fram er góð inntil víðari

men tað kann vera at vit bera bløða betur upplýst á tá eina ferð fer til nólavíki takk fyri

núskaparráðið eg haldi tað er týdningarmikið at vit vit ikki fara skeiv av hasum

takk fyri at formaður ja vit hava instansir sum sum hava tað juridiska eftirlitið við landsstýrisfólki og landsstýrinum men tá ið eg sigi at búskaparráðið vágaráðið og landsbankin hava eitt eftirlit tá meini eg við at tey vísa eina mynd av samfelagnum sum tað er og at tað er eisini har harvið er undurført at tað er ein korrelatión ímillum tann førda politikkin hjá landsstýrinum og og tí myndina sum vit eru í eg kann til dømis fara inn í tí nýggjastu várfrágreiðingina hjá búskaparráðnum og síggja at henda samgongan koyrir við dundrandi undirskoti meðan undanfarna koyrir við yvirskoti tí at tað stendur á blaðsíðu tólv í tí frágreiðingini tað er eitt demokratiskt aktiv at hava tað mann kann fara inn í eina slíka frágreiðing og síggja hvussu er stætt og hvat úrslitið er av tí førda politikkinum sum er so jú tað er rætta mann úr eftirlitið tað stendur kanska ikki í uppgávaringini hjá hjá búskaparráðnum ella

men tað er tað eru eina eftirlitsstovnur í mínum arbeiði

síða landsprókramið til búskapinum takk fyri at framhava

bjartur forrasen takk fyri at fara mær eg nú veit sjórliga spesifikt hvat ið hasbur langur sipa til altso mann meinar tað at landsbúskapurin hevur tað gott tað eru teg uppúra rætt bæði í mun til btu og arbeiðsloysi og løntakarar og hvørt á sínum so gongur tað jú væl men í mun til fíggjarstýringina tað hevur verið afturvendandi í hvørjari evi einastu búskaparfrágreiðing frá búskaparanum at vit eru ikki fíggjarliga haldføra og tað er nógvar orsøkjur til tað tað vit ikki føra konjunktur javnandi politikk og tað er ikki bara henda samgongan tað eru allar samgongur undanfarna royndir at gera okkurt við tað um ikki annað harafturat er avbjóðingin at vit verða fleiri fleiri eldri og tað fer at verða fleiri bundnar útreiðslur og rakstrarútreiðslur í samband við tí almenna sektorunum við at tað verða fleiri eldri og so framvegis so tað eru nøkur strukturell ting sum politiska skipanin í føroyum ikki er nóg búgvin til at taka hondum ella í øllum føroyum ikki hevur funnið loysnin uppá inntil víðari

eg heldur mann má eisini ansa sær við at alla tíð fortelja sær sjálvum at vit klára okkum so øgiliga væl mann má eisini duga at siga sær

fíggjarliga skilagóð

fólk hava tendens til at mistongiliga gera tað í excelarsk men tað er altso ræðiliga ofta eina besta loypanini sum vit hava til at taka rækjum ella at avgera og eg havi hildið leingi at hægstøðan til dømis er undurfíggjað eg haldi at mann gott kundi spýtt meirar pengar í hægstovuna fyri at fingið nýggjari tøl fyri at fáa tøl sum vit ikki hava í dag tað er ræðiliga keðiligt hjá mær at skula eg hevði eina meining um um arbeiðsmarknaðin ið finnur út av at tey nýggjastu tølini viðvíkjandi arbeiðsmarknaðin eru frá tvey túsund og seytjan tað eru altso nógv ting hend frá tvey túsund og seytjan til tvey túsund og einogtjúgu og tað hevur eisini ávirkan á tær framskrivingar sum eru framskrivingar eru sjálvandi ábendandi men tær geva okkum eisini eina helling av hvar vit skulu fara hvør kósin skal vera úti í framtíðini vit so vit síggja vit so vit høvdu fyri tíggju árum síðani kunna forr út sæ so høvdu vit kanska bygt barnagaðarnar eitt sindur størri bygt skúlanir eitt sindur størri framskrivingar hava eisini týdning fyri at vit kunnu gera nakað meira langsiktiga

øh íløgur

takk fyri

ja sjálvandi nú refereraði eg spesifikt til um hann søkti ikki blandið haldi tá ið eg segði frá sjey til fimm tá refereraði eg til landsbankan haldi eg bransan dømar rættamenn tá ið tað var forfert men eg havi í hug at venda spurningina eitt sindur og siga at tey framsøgufólkini úr samgonguni sum hava verið her uppi og talað fyri hesar broytingarnar hava heldur ikki givið mær serliga sannførandi argumentir fyri at frymja hesar broytingarnar so at

mann kann eisini síggja tað bara tann mátan dagur og dag

og tað er tað sum hann er í gongd við takk fyri

so er tað bjørtur kórasen petersen takk fyri ja eg bekymri meg øgiliga nógv um tað at mann samstundis sum vit fyri annað ára rað hava undirskot á fíggjarlógini og tað koma uppskotera tingi sum ikki er útreiðsluneutral men tað bara ber við sær meira og meira útreiðslu og nú heldur mann at mann kláast bara nakrar hundrað túsund gammal í tað stúri eg øgiliga nógv fyri tí at eg haldi at tað er fíggjarliga ábyrgdaleyst og tá mann so samstundis kemur við ein uppskoti sum skal onkursvegna avvikla ella vikna um teir stovnarnir sum skulu tryggja at vit fóru á fíggjarligan ábyrgdafullan politikk tá haldi eg at alarmklokkurnar byrja at ringja hjá mær eg haldi ikki at tað er tað er av vælvild yvir fyri teimum stovnunum at tað er at uppskot kemur eg haldi ikki at tað er eitt eitt góð sinna ynski um at styrkja um tað fíggjarliga eftirlitið tað haldi eg er snavrikt skikt við sum mann billar sær tað inn vissu hetta var ein so góð sak so høvdu

framsøgufólkini í samgongum staði á kø fyri at tosa um hvussu góða í dag hetta var takk fyri at fara takk fyri tú taka vit ein lítlan steðg og byrja aftur tingfundur klokkan tríkogtýr til eitt tú taka eitt steðg upp á tjúgu minuttir til klokkan tólv fimmogfjøruti til klokkan títt