52-093/2020

U T T A N R Í K I S - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Tinghúsvegur 5-7 • Postrúm 3279 • FO-110 Tórshavn
 +298 30 65 00 •  ummr@ummr.fo • www.ummr.fo
Løgtingið
Tinghúsveg 3
100 Tórshavn
Dagfesting: 12. mars 2021
Tygara ref.:
Máltal.: 19/00017-131
Svar
upp á
fyrispurning nr. 52-093/2020 eftir Tingskipanini § 52 a frá Ingilín Didriksen Strøm,
løgtingskvinnu, um raðfesting av sernámsfrøði á Námsvísindadeildini á Fróðskaparsetri
Føroya, settur landsstýrismanninum, Jenis av Rana (at svara skrivliga eftir TS § 52 a)
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hvørjar orsøkir eru til, at sernámsfrøði ikki verður ein vallærugrein á námsvísindadeildini
á Fróðskaparsetri Føroya næsta skúlaár?
2. Heldur landsstýrismaðurin, at tað er rætt at niðurraðfesta lærugreinar, sum styrkja
førleikarnar hjá námsfrøðingum og lærarum at lofta børnum við sálarligum avbjóðingum,
tá vit vita, hvussu gongdin er á hesum økinum?
3. Hevur landsstýrismaðurin ætlanir um at seta onnur átøk í verk, sum styrkja um
førleikarnar hjá námsfrøðingum og lærarum til at lofta børnum og ungum við sálarligum
avbjóðingum?
Svar
Til 1: Sernámsfrøði verður bjóðað út sum vallærugrein á námsfrøðiútbúgvingini komandi lestrarár,
men ikki í læraraútbúgvingini.
Sambært ásetingunum í § 7 stk. 3 í kunngerðini um útbúgving av fólkaskúlalærarum og
námsfrøðingum frá 2009 hevur Setrið skyldu til at veita 22 ymiskar linjulærugreinir til lesandi í 3.
og 4. lestrarhálvu í læraraútbúgvingini. Av tí at talið á teimum lesandi er avmarkað, ber ikki til at
seta allar 22 linjulærugreinirnar á skrá á hvørjum ári. Hetta atlitið merkir, at linjugreinir ikki eru
tær somu hvørt ár, og millum annað av hesi orsøk verður sernámsfrøði ikki bjóðað út á
læraraútbúgvingini í lestrarárinum 2021/2022.
Innan lærarayrkið hava verið fleiri røddir, sum hava víst á, at tað er týdningarmikið, at nýútbúnir
lærarar hava linjulestur í lærugreinum, sum eru kravdar í undirvísing fólkaskúlans. Samstundis eru
ynski um at fáa sett í verk skipaða eftirútbúgving innan onnur øki enn í kravdu lærugreinunum,
her ímillum sernámsfrøði. Sernámsfrøði er ein týðandi partur í undirvísing fólkaskúlans, sum allir
lærarar eiga at hava ávíst innlit í, og er sernámsfrøði tí partur av læraraútbúgvingini hjá øllum
læraralesandi.
Hóast sernámsfrøði ikki verður bjóðað út sum linjugrein, er sernámsfrøði partur av skeiðsrøðini
“Undirvísing og læring II og III”, sum eru kravd undirvísingarevni í læraraútbúgvingini. Tað
merkir, at øll, sum lesa til lærara, fáa ávíst innlit í sernámsfrøði.

-- 1 of 2 --

U T T A N R Í K I S - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Tinghúsvegur 5-7 • Postrúm 3279 • FO-110 Tórshavn
 +298 30 65 00 •  ummr@ummr.fo • www.ummr.fo
Sernámsfrøði hevur í nøkur ár verið bjóðað út sum samlesturlinja, har bæði læraralesandi og
námsfrøðlesandi hava fylgt somu undirvísingarskeiðum. Hetta skúlaárið hevur sernámsfrøði tó
verið skipað øðrvísi, so at námsfrøðilesandi fylgja einum skeiði, meðan læraralesandi fylgja einum
øðrum. Við hesi umlegging hava fakbólkarnir fingið eina meira málrættaða tilgongd til
sernámsfrøðina við undirvísing og atliti at egnum fakøki. At sernámsfrøðin á henda hátt er tillagað
til fakøkini eigur ikki at verða sæð sum niðurraðfesting, men heldur menning av sernámsfrøðini
innan yrkini sum ávikavist lærari og námsfrøðingur.
Leggjast kann afturat, at gongdin á sernámsfrøðiliga økinum hevur verið positiv seinastu árini, tí
at lesandi á bæði námsfrøði- og læraraútbúgvingini í øktan mun hava valt sernámsfrøði sum
linjufak. Her kann ávísast, at linjulærugreinin innan sernámsfrøði hevur flest lesandi á
námsfrøðiútbúgvingini, meðan tað einans er støddfrøði á læraraútbúgvingini, sum hevur fleiri
lesandi.
Til 2: Landsstýrismaðurin heldur ikki, at tað er rætt at niðurraðfesta lærugreinir, sum styrkja
førleikarnar hjá námsfrøðingum og lærarum at skipa og leggja til rættis undirvísing, trivnaðar- og
menningarátøk til børn við sosialum, sálarligum, menningarligum avbjóðingum v.m.
Landsstýrismaðurin metir ikki, at økið er niðurraðfest, tí at:
1) Námsfrøðiútbúgvingin fer at bjóða út sernámsfrøði
2) Skeiðsrøðin Undirvísing og læring II og III geva sernámsfrøðiligt innlit og er kravd
lærugrein.
3) Vallærugreinin í sernámsfrøði í læraraútbúgvingini er ikki strikað, men verður tó ikki
bjóðað út komandi lestrarár.
Landsstyrismaðurin fer at fylgja gongdini og seta seg í samband við Setrið um
sernámsfrøðiliga partin í lærugreinaøkinum, Undirvísing og læring.
Til 3: Seinastu árini hava fleiri átøk verið sett í verk at førleikamenna føroysku
fólkaskúlalærararnar. Hetta fevnir um lesivegleiðarar, støddfrøðivegleiðarar, serlærarar,
skúlabókavørðir, skúlavegleiðarar og orðblindalærarar. Landsstýrismaðurin er í holt við at lýsa
tørvin á eftirútbúgvingum og seta eina skipaða tilgongd í verk, so at útbúgvingarnar verða bodnar
út við jøvnum millumbili. Hetta arbeiði verður gjørt í samráð við Setrið og aðrar avvarðandi partar.
Vinarliga
Jenis av Rana
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Ingilín Didriksen Strøm
løgtingsmaður
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52 a
Fyrispurningur um sernámsfrøði, settur landsstýrismanninum við uttanríkis- og
mentamálum, Jenisi av Rana (at svara skrivliga eftir TS § 52 a)
1. Hvørjar orsakir eru til, at sernámsfrøði ikki verður ein vallærugrein á
námsvísindadeildini á Fróðskaparsetri Føroya næsta skúlaár?
2. Heldur landsstýrismaðurin, at tað er rætt at niðurraðfesta lærugreinar, sum styrkja
førleikarnar hjá námsfrøðingum og lærarum at lofta børnum við sálarligum
avbjóðingum, tá vit vita, hvussu gongdin er á hesum økinum?
3. Hevur landsstýrismaðurin ætlanir um at seta onnur átøk í verk, sum styrkja um
førleikarnar hjá námsfrøðingum og lærarum til at lofta børnum og ungum við
sálarligum avbjóðingum?
Viðmerkingar
Seinasta árið hevur nógv verið tosað um keðiligu gongdina hjá børnum og ungum við
sálarligum avbjóðingum, bæði í Løgtinginum, í miðlunum og úti í samfelagnum. Uppskotið
hjá Javnaðarflokkinum um at seta í verk ókeypis sálarhjálp til børn og ung varð samtykt, og
landsstýrismaðurin arbeiðir við at fáa hesa royndarskipanina í verk. Og í vikuni hava vit
viðgjørt uppskot frá Jóhannisi Joensen, tingmanni, um at seta í verk skipan við
økissálarfrøðingum, eisini við sama endamáli – at styrkja um sálarheilsuna hjá børnum og
ungum.
Skulu vit venda keðiligu gongdini, er tað umráðandi, at allir partar samstarva og eru varugir
við vandatekin o.a. Her verður hugsað um øll yrkisfólk, sum eru um børnini og tey ungu,
bæði heilsufrøðingar, námsfrøðingar, lærarar o.o. Tí undrar tað nú mong, at Fróðskaparsetur
Føroya, sum útbýr bæði námsfrøðingar og lærarar, hevur valt at niðurraðfesta
vallærugreinina, sum styrkir førleikarnar hjá teimum lesandi til at lofta børnum og ungum við
sálarligum avbjóðingum. Sernámsfrøði er ein sera væl umtókt lærugrein, so orsøkin er ikki
vantandi undirtøka.
Fyri at fáa greiðu á, hví sernámsfrøði ikki verður lærugrein komandi skúlaár, og hvat
landsstýrismaðurin ætlar at gera til tess at styrkja um førleikarnar hjá námsfrøðingum og
lærarum til at lofta børnum og ungum við sálarligum avbjóðingum, verður hesin
fyrispurningurin settur.
Á Løgtingi, 26. februar 2021
Ingilín Didriksen Strøm

-- 1 of 1 --