52-070/2020

U T T A N R Í K I S - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Tinghúsvegur 5-7 • Postrúm 3279 • FO-110 Tórshavn
 +298 30 65 00 •  ummr@ummr.fo • www.ummr.fo
Løgtingið
Tinghúsveg 3
100 Tórshavn
Dagfesting: 22. januar 2021
Tygara ref.:
Máltal.: 19/00017-112
Svar
upp á
fyrispurning nr. 52-070/2020 eftir Tingskipanini § 52 a frá Jóhannis Joensen,
løgtingsmanni, um læraraútbúgvingina og lærarayrkið, settur landsstýrismanninum við
uttanríkis- og mentamálum Jenisi av Rana (at svara skrivliga eftir TS § 52 a).
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at øll lesandi, sum útbúgva seg til lærara, skulu fáa
betri innlit í serøkið og kunnleika til næmingar við serligum avbjóðingum?
2. Ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at nýútbúnir lærarar fáa hollari innlæring í, hvussu
ein skipar undirvísingina fyri næmingar, ið hava serligar avbjóðingar?
3. Ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at fólkaskúlin fær nóg høga normering til, at lærarar
fáa tíð og orku til eisini at undirvísa næmingum við serligum avbjóðingum?
4. Tekur landsstýrismaðurin fakkunnleikan innan føroyska fólkaskúlan við í
endurskoðanina av læraraskúlaútbúgvingini?
Svar
Til 1: Øll læraralesandi fáa innlit í sernámsfrøðiliga økið í lærugreinapartinum,
Undirvísing og læring I, II og III, sum fatar um 65 ects. Harumframt hava læraralesandi
seinastu 10 árini havt møguleika at valt sernámsfrøði sum eina av sínum 3 linjugreinum,
og hetta lestrarárið taka 21 læraralesandi sernámsfrøði á linju. Hesin serføroyski
møguleikin verður endurskoðaður í løtuni, tí fleiri røddir hava víst á, at tað er
týdningarmikið, at nýútbúnir lærarar hava linjugreinar í lærugreinum, sum eru kravdar
sambært fólkaskúlalógini, og sum næmingar skula hava undirvísing í.
Landsstýrismaðurin fer í næstum at seta seg í samband við Fróðskaparsetrið um, hvussu
sernámsfrøði verður skipað bæði sum partur av læraraútbúgvingini og sum
eftirútbúgving. Holl eftirútbúgving er sera umráðandi fyri at menna undirvísing
fólkaskúlans og støðugt at hava dagførdan námsføðilgan- og fakligan førleika og
nýggjastu vitanina innan ymsu fakøkini.
Til 2: Eg fari sum landsstýrismaður at viðgera spurningin saman við Setrinum til tess at
tryggja, at sernámsfrøðin verður styrkt sum kravt undirvísingarevni í “Undirvísing og
læring”, og at stig verða tikin til eftirútbúgvingartilboð innan sernámsfrøði.
Til 3: Seinnu árini er serøkið í fólkaskúlanum munandi styrkt við sertilboðum,
førleikastovum við serútbúnum starvsfólki og tvílæraraskipan í yngru flokkunum.

-- 1 of 2 --

U T T A N R Í K I S - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Tinghúsvegur 5-7 • Postrúm 3279 • FO-110 Tórshavn
 +298 30 65 00 •  ummr@ummr.fo • www.ummr.fo
Harumframt er serstøk játtan til námsfrøðiligar stuðlar, har tørvur er á tí. Við kunngerð
nr. 24 frá 19. mars 2019 um at skipa serligan skúla ella undirvísingartilboð eru nú 9
sertilboð skipað kring landið. Ætlanin er at eftirmeta skipanina og taka støðu til, um
skipanin við sertilboðum skal økjast ella fleiri átøk skulu mennast í vanligu
floksundirvísingini. Eisini er neyðugt at eftirmeta miðfirraðu tímajáttan til
sernámsfrøðilig átøk, sum er partur av játtanarskipanini. Til samans eru skúlaárið
2020/21 umleið 170 næmingar knýttir at hesum sertilboðum. Afturat hesum er serligt
skipað tilboð í Havn, kallað Lopfjølin, ætlað teimum børnum, ið hava ilt við at koma í
skúla. 12 børn eru knýtt at Lopfjølini. Næmingatalið í Skúlanum á Trøðni er økt seinastu
árini, og eru 55 næmingar innskrivaðir í skúlan hetta skúlaárið.
Til 4: Ein afturvendandi uttanhýsis eftirmeting fer at verða í næstum. Harumframt verður
eitt endurskoðanararbeiði av námsvísindaligu útbúgvignunum sett í verk sambært
samgonguskjalinum. Í hesum arbeiði verður fakkunnleikin innan føroyska fólkaskúlan
tikin við.
Vinarliga
Jenis av Rana
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Jóhannis Joensen
løgtingsmaður
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52 a
Fyrispurningur um læraraútbúgvingina og lærarayrkið, settur landsstýrismanninum
við uttanríkis- og mentamálum Jenisi av Rana (at svara skrivliga eftir TS § 52 a)
1. Ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at øll lesandi, sum útbúgva seg til lærara, skulu
fáa betri innlit í serøkið og kunnleika til næmingar við serligum avbjóðingum?
2. Ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at nýútbúnir lærarar fáa hollari innlæring í,
hvussu ein skipar undirvísingina fyri næmingar, ið hava serligar avbjóðingar?
3. Ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at fólkaskúlin fær nóg høga normering til, at
lærarar fáa tíð og orku til eisini at undirvísa næmingum við serligum avbjóðingum?
4. Tekur landsstýrismaðurin fakkunnleikan innan føroyska fólkaskúlan við í
endurskoðanina av læraraskúlaútbúgvingini?
Viðmerkingar:
Í svari til § 52 a fyrispurning frá undirritaða í fjør, vísti landsstýrismaðurin í uttanríkis- og
mentamálum á, at hann ætlar at endurskoða læraraútbúgvingina í 2021.
At vera lærari í dag setir ikki bara krøv til fjøltáttaða undirvísing, men eisini til ítøkiligar
undirvísingartilgongdir til næmingar við ymiskum avbjóðingum so sum næmingar við
diagnosum. Fólkaskúlalógin leggur upp til, at undirvísingin skal vera lagað til einstaka
næmingin og læring hansara. Og kanningar vísa, at uml. 25% av ungdóminum í dag líða av
strongd, angist og tunglyndi, har m.a. skúlanoktan er ein fylgja. Av hesum 25% er aftur ein
fjórðingur, sum er heilt illa fyri og krevur eina serliga skúlafyriskipan. Tí er umráðandi at
vita, um læraraútbúgvingin og karmarnir gera tað møguligt hjá lærarum at lofta øllum
næmingum í dag.
Sjálvt um førleikastovurnar í skúlunum eru uppraðfestar, og hóast myndugleikarnir hava
staðsett fleiri serskúlatilboð til at hjálpa næmingum við serligum avbjóðingum, so eru tað
fleiri og fleiri næmingar í vanliga skúlanum, sum hava ymsar avbjóðingar í skúladegnum.
Hesir næmingar krevja tað av læraranum, at hann hevur innlit í avbjóðingarnar hjá teimum og
kann leggja undirvísingina til rættis eftir tørvinum hjá teimum. Hetta kann vera sera krevjandi
fyri læraran, og skal hann tí búgvast væl til uppgávuna, ið møtir honum innan skúlans gátt. Í
sama viðfangi er eisini týdningarmikið at seta sær spurningin, um normeringin í
fólkaskúlanum er nøktandi - ein lærari til 26 næmingar.
Læraraskúlin hevur tí eina stóra ábyrgd av at fyrireika komandi lærarar til skúlalívið.
Undirvísingarfortreytirnar broytast støðugt og samfelagið broytist støðugt. Tí verður hesin
fyrispurningur settur.
Á Løgtingi, 11. januar 2021
Jóhannis Joensen

-- 1 of 1 --