52-056/2020

Beinta Løwe Jacobsen
løgtingsmaður
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52 a
Fyrispurningur um COVID-19 kanningar, settur landsstýrismanninum í
heilsumálum, Kaj Leo Holm Johannesen (at svara skrivliga eftir TS § 52 a)
1. Hvussu nógv hevur heilsuverkið/landið rindað higartil til privatu
kanningarstovurnar fyri at taka sær av COVID-19 kanningum?
2. Nær fer sáttmálin millum heilsuverkið og privatu fyritøkurnar úr gildi?
3. Hvørja lógarheimild hevur Landssjúkrahúsið fingið til at útveita COVID-19
kanningar?
4. Hevur heilsuverkið lógarheimild til at biðja um at sleppa undan at gera
kanningar av fólki?
5. Hevur landsstýrið spurt Heilsufrøðiligu starvsstovuna, um tey hava møguleika
at taka sær av hesum kanningum?
6. Hvat er svarið hjá Heilsufrøðiligu starvsstovuni?
Viðmerkingar:
Fyri nøkrum mánaðum síðani kom fram, at Landssjúkrahúsið útveitti
koronukanningar, so fólk mugu fara til privatar fyritøkur at lata seg kanna. Eisini kom
fram at fólk, ið skulu kannast, skulu skráseta seg í skipanini hjá einari
ferðamannaskrivstovu. Undirritaða hevur álit á privatu fyritøkunum, men undrast á
framferðina hjá heilsuverkinum. Vit hava eitt alment heilsuverk í Føroyum, og tí er
tað sera løgið, at heilsuverkið útveitir heilsuuppgávur.
Eisini kann tað undra, at Sjúkrahúsverk Føroya ikki gevur fólki annað val enn at
brúka privatar fyritøkur, bæði tá tað ræður um at bíleggja tíð, gera potingar og til at
útgreina kanningarnar. Tí er áhugavert at fáa svar upp á, um heilsuverkið hevur
lógarheimild til at leggja hesar uppgávur út á privatar fyritøkur, og sostatt ikki geva
fólki nakað annað val.
Eisini er áhugavert at vita, um Heilsufrøðiliga starvsstovan er spurd, og hvat svarið frá
teimum er.
Í mun til fyrispurningin verður í høvuðsheitum hugsað um fólk, sum búgva í
Føroyum, sum ikki neyðturviliga hava verið og ferðast, men sum av eini ella aðrari
orsøk lata seg kanna fyri COVID-19.
Á Løgtingi, 11. desember 2020
Beinta Løwe Jacobsen

-- 1 of 1 --

Dagf. 18.desember 2020
HMR J. nr. 20/01009-6
Kaj Leo Holm Johannesen
landsstýrismaður
Svar
upp á
fyrispurning nr. 52-056/2020 eftir § 52a í tingskipanini um COVID-19 kanningar frá Beintu
Løwe Jacobsen, løgtingskvinnu
Spurningurin var soljóðandi:
1. Hvussu nógv hevur heilsuverkið/landið rindað higartil til privatu kanningarstovurnar fyri at
taka sær av COVID-19 kanningum?
2. Nær fer sáttmálin millum heilsuverkið og privatu fyritøkurnar úr gildi?
3. Hvørja lógarheimild hevur Landssjúkrahúsið fingið til at útveita COVID-19 kanningar?
4. Hevur heilsuverkið lógarheimild til at biðja um at sleppa undan at gera kanningar av fólki?
5. Hevur landsstýrið spurt Heilsufrøðiligu starvsstovuna, um tey hava møguleika at taka sær av
hesum kanningum?
6. Hvat er svarið hjá Heilsufrøðiligu starvsstovuni?
Til spurning 1
Fyrst í oktober vóru koronukanningarnar í Havn fluttar á Eystaru bryggju. Í sambandi við flytingina
tók Sjúkrahúsverkið upp samstarv við privatu fyritøkurnar Smyril Line og Thetis um at skipa og
standa fyri kanningunum.
Fleiri orsøkir vóru til at Sjúkrahúsverkið valdi at samstarva við privatu fyritøkurnar hesum
viðvíkjandi: Átrokandi var at finna hóskandi innandura hølir til endamálið og neyðugt varð eisini at
bøta um longu bíðirøðirnar og tann ferðsluruðuleika, sum stóðst av longu bilrøðunum. Smyril Line
bjóðaði sær at hjálpa við hesum, og mentu tey eina bíleggingarskipan til endamálið.
Síðani fyrsta smittutilburðin í vár hevur Sjúkrahúsverkið staðið fyri at kanna fólk fyri koronu og
stórt arbeiði hevur verið av at samskipa kanningarnar, finna starvsfólk, tryggja royndirnar, syrgja
fyri útgerð, verndarútgerð o.s.fr. Tá koronukanningarnar vórðu fluttar av Landssjúkrahúsinum, varð
avtala gjørd við Thetis um at standa fyri hesum – men Sjúkrahúsverkið hevur framvegis ábyrgd av
kanningunum og tryggjar, at alt fer rætt fram.

-- 1 of 3 --

Royndirnar av samstarvinum eru sera góðar. Fyrr stóðu fólk, sum skuldu lata seg kanna, í fleiri
tímar í bíðirøð. Í dag standa tey í miðal í 15 min. Øll fáa í dag eina skrivliga váttan uppá negativt
svar. At Thetis nú stendur fyri sjálvum kanningunum merkir, at Sjúkrahúsverkið hevur betri tíð til
høvuðsuppgávuna, sum er at viðgera sjúk fólk.
Í samstarvi við Thetis kannar Sjúkrahúsverkið samanlagt fimm dagar um vikuna á Eystaru Bryggju.
Heilsufrøðiliga Starvsstovan greinar tríggjar dagar av hesum døgum, meðan Thetis greinar 2 dagar.
Tá tað í summar varð gjørt av at kanna øll ferðandi til Føroya, varð tað virksemið útveitt. Privatar
fyritøkur tóku sær av potingum av teimum ferðandi – partvís í Hirtshals og partvís á flogvøllinum.
Tær tóku sær eisini av at greina potingarnar.
Skipanirnar hava virkað væl, og hevur frígivið orku til Sjúkrahúsverkið at taka sær av ”vanliga
virkseminum”, sum annars hevði verið darvað enn meira, enn tað er í dag.
Sjúkrahúsverkið/landið hava higartil goldið privatu fyritøkunum tilsamans 28,6 mió. krónur fyri
tænasturnar.
Til spurning 2
Sáttmálarnir millum Landssjúkrahúsið við ávikavist Smyril Line og Thetis áseta, at teir eru í gildi til
annar parturin sigur sáttmálan upp. Hesir sáttmálar eru galdandi fyri innlendis coronu kanningar í
Føroyum.
Umframt hesar sáttmálar, eru sáttmálar galdandi millum Heilsumálaráðið og ávikavist Smyril Line
og Thetis. Hesir sáttmálar fara úr gildi tann 31. mars 2021. Sambært hesum sáttmálum verða øll,
sum koma til Føroya kannað fyri coronusmittu við komu. Í sáttmálunum er ásett, at um viðurskiftini
viðvíkjandi coronastøðuni í Føroyum broytist áðrenn 31. mars 2021, t.d. at minni smitta er í
landinum, og ikki er tørvur á fleiri kanningum, kann Heilsumálaráðið siga sáttmálan upp við 14
daga uppsagnarfreist.
Til spurning 3
Sjúkrahúsverkið virkar eftir løgtingslóg nr. 64 frá 17. mai 2005 um sjúkrahúsverkið. Peningur
verður á hvørjum ári settur av á Løgtingsins fíggjarlóg, soleiðis at sjúkrahúsverkið kann veita
føroyingum ókeypis sjúkrahúsviðgerð. Landssjúkrahúsið hevur, í sínum virki, heimild til at keypa
tænastur frá privatum veitarum ella almennum stovnum í Føroyum ella uttanlands, um
Landssjúkrahúsið t.d. ikki hevur orku ella fakligan førleika til taks til at loysa tær uppgávur, ið
verða álagdar sjúkrahúsinum.
Til spurning 4
Hóast Landssjúkrahúsið í hesum førinum hevur útveitt uppgávuna at gera coronu-kanningar til
Thetis, hevur Landssjúkrahúsið evstu ábyrgdina av teimum coronu-kanningum, ið verða framdar í
sjúkrahúsverkinum. Mett verður sostatt ikki, at Landssjúkrahúsið hevur sloppið sær undan
uppgávuni.
Til spurning 5 og 6
Tað er umráðandi at skilja ímillum uppgávuna “at gera” kanningarnar og at “greina” kanningarnar.
Heilsufrøðiliga Starvsstovan hevur greinað kanningar fyri Sjúkrahúsverkið, og ger tað framvegis.
Heilsufrøðiliga Starvsstovan hevur ongantíð gjørt kanningar fyri heilsuverkið og er ei heldur spurd
um hetta.

-- 2 of 3 --

Heilsumálaráðið, 18. desember 2020
Kaj Leo Johannesen
landsstýrismaður

-- 3 of 3 --