52-030/2020

U T T A N R Í K I S - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Tinghúsvegur 5-7 • Postrúm 3279 • FO-110 Tórshavn
 +298 30 65 00 •  ummr@ummr.fo • www.ummr.fo
Løgtingið
Tinghúsveg 1-3
100 Tórshavn
Dagfesting: 23. oktober 2020
Tygara ref.:
Máltal.: 19/00017-90
Svar
upp á
fyrispurning nr. 30/2020 frá Honnu Jensen, løgtingskvinnu, eftir tingskipanini §52 a.
Fyrispurningur um vaksnamannaútbúgvingarskipan, settur landsstýrismanninum við
uttanríkis- og mentamálum Jenisi av Rana (at svara skrivliga eftir TS §52 a).
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hvussu gongur við at gera og seta í verk lóg um vaksnamannalæru í Føroyum og at menna
skipanina annars?
2. Hvussu skipa vit okkum innan vaksnamannalæru, so at vit koma á hædd við støðið í
Norðanlondum innan hetta øki?
3. Hvussu verður tryggjað, at allir samfelagsgeirar, sum ávirka vaksnamannalæru eru við í
tilgongdini og tryggja, at Føroyar fáa eina vælvirkandi skipan fyri eitt samfelag sum okkara?
Svar
Til 1: Arbeitt verður við vaksnamannaútbúgving á ymsan hátt. Við støði í lógini um førleikameting
frá 2014 og kunngerðini frá 2018 er møguligt hjá vaksnum, sum ynskja sær prógv innan yrkið, tey
arbeiða í, at verða førleikamett, og á tann hátt fáa stytt um útbúgvingartíðina. Førleikameting er
gjørd innan skrivstovuyrkið, og í løtuni verður arbeitt við at fáa skipað fyrstu førleikametingarnar
innan timburútbúgving. Harumframt verður serlig skipan gjørd fyri undirvísing í føroyskum máli,
mentan og samfelagsviðurskiftum fyri tilflytarum.
Til 2: Sum liður í førleikamenningini er sett á stovn ein vegleiðingarstova, sum skal veita teimum
vegleiðing, sum ynskja at fáa styrkt sína støðu á arbeiðsmarknaðinum, við m.a. at fáa kunnleika
um teir møguleikar, sum finnast í dag. Tætt samstarv er í millum vegleiðingina, skúlar og
útbúgvingarstovnar og arbeiðsmarknaðarpartarnar til tess at menna møguleikarnar fyri bæði
førleikameting og førleikamenning.
Vaksin og tilkomin hava møguleika at taka útbúgving og førleikamenna seg á vinnu- og
miðnámsskúlunum og á Fróðskaparsetrinum. Sum dømi kunnu nevnast á fyrireikingarbreytini, á

-- 1 of 2 --

U T T A N R Í K I S - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Tinghúsvegur 5-7 • Postrúm 3279 • FO-110 Tórshavn
 +298 30 65 00 •  ummr@ummr.fo • www.ummr.fo
Heilsuskúlanum, á Miðnámi í Vestmanna, sum skipar fyri ferðaleiðaraskeiði og á hægri námi á
Glasi. Harumframt eru fleiri tilboð innan frítíðarundirvísing við atliti at undirvísing í føroyskum
fyri tilflytarum, stakgreinalestri á miðnámsstigi, skeiðum innan sigling og landbúnað og
lærugreinum á 10. floksstigi.
Fyri at koma á hædd við støðið í Norðurlondum er tørvur á miðvíst og framhaldandi at menna
skipanina við førleikameting og førleikamenning.
Til 3: Týdningarmikið er, at partarnir á arbeiðsmarknaðinum og útbúgvingarverkið saman við
viðkomandi myndugleikum samstarva um at tryggja, at allir viðkomandi partar eru við í
tilgongdini at skipa økið. Umráðandi er, tá ið farið verður undir at gera eina lóg um
vaksnamannalæru, at hetta verður gjørt í tøttum samstarvi millum bæði arbeiðsgevarar, fakfeløg
og almennar stovnar, sum í dag arbeiða við fólkum, ið hava tørv á ella ynskja at menna seg og fáa
sínar førleikar dagførdar.
Vinarliga
Jenis av Rana
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Hanna Jensen
løgtingsmaður Nr. 30/2020
Fyrispurningur eftir tingskipanini §52 a
Fyrispurningur um vaksnamannaútbúgvingarskipan, settur landsstýrismanninum við
uttanríkis- og mentamálum Jenisi av Rana (at svara skrivliga eftir TS §52 a).
1. Hvussu gongur við at gera og seta í verk lóg um vaksnamannalæru í Føroyum og at menna
skipanina annars?
2. Hvussu skipa vit okkum innan vaksnamannalæru, so at vit koma á hædd við støðið í
Norðanlondum innan hetta øki?
3. Hvussu verður tryggjað, at allir samfelagsgeirar, sum ávirka vaksnamannalæru eru við í
tilgongdini og tryggja, at Føroyar fáa eina vælvirkandi skipan fyri eitt samfelag sum okkara?
Viðmerkingar:
Vaksnamannalæra er eitt týðandi amboð fyri arbeiðsmarknaðin, fyri einstaklingin og fyri
samfelagið sum heild. Neyðugir tættir í eini tílíkari skipan eru lívlong vegleiðing og
førleikameting eins og ymisk sløg av førleikamenning og eftirútbúgving. Og nakrir av hesum
tættum eru byrjaðir og ávegis, men lógargrundarlagið, sjálv skipanin, sum skal tryggja
vaksnum eina liðiliga útbúgvingarskipan, vantar enn.
Norðanlond eru frammalaga á hesum øki og samtarva væl. Hesum hava Føroyar fingið gagn
av ígjøgnum netverkið NVL, Norðurlendskt Netverk fyri Vaksnalæru.
Neyðugt er við serligari og liðiligari miðnámsskúlaskipan fyri vaksin, góðari atgongd til
lestrar- og yrkisvegleiðing og fleiri møguleikum fyri førleikamenning. Óivað er neyðugt við
serligum treytum fyri lestrarstuðli og avtalum við ymisku fakøkini í samfelagnum.
Tað er ynskiligt, at partarnir á arbeiðsmarknaðinum verða tiknir við í tilgongdina at gera
endaliga skipanina og at tryggja góða undirtøku hjá øllum viðkomandi pørtum.
Føroyum tørvar heilt víst eina holla vaksnamannaútbúgvingarskipan til gagns fyri vinnuna,
arbeiðsmarknaðin, einstaklingin og samfelagið sum heild.
Á Løgtingi 12. oktobur 2020
Hanna Jensen

-- 1 of 1 --