52-110/2019

Dagf. 30. juni 2020
HMR J. nr. 20/00581-6
Kaj Leo Holm Johannesen
landsstýrismaður
Svar
upp á
fyrispurning nr. 110/2019 eftir § 52a í tingskipanini um ávirkan á sjúklingar orsakað av
koronu frá Sirið Stenberg, løgtingskvinnu
Spurningurin var soljóðandi:
1. Hvørja ávirkan hevur koronusmittan havt á virksemið í sjúkrahúsverkinum?
2. Hvussu nógvir sjúklingar hava verið noyddir at bíða eftir kanningum, viðgerðum,
endurvenjing og øðrum?
3. Hvussu eru virksemistølini í sjúkrahúsverkinum higartil í ár sammett við somu tíð í fjør?
4. Hvat hevur verið gjørt fyri at byrgja fyri avleiðingum av útsettum sjúklingatænastum?
5. Verður nakað serligt gjørt frameftir fyri at innheinta bíðilistarnar í sjúkarhúsverkinum?
Svar:
Til spurning 1, 2 og 3
Sambært sjúkrahúsverkinum hevur koronasmittan í síni heild havt sera stóra ávirkan á virksemið í
verkinum. Um miðjan mars vórðu munandi átøk gjørd fyri at minka um smittuvandan. Hetta merkti,
at stórur partur av teimum viðgerðum og kanningum, sum kundu útsetast, vórðu útsettar.
Koronasmittan hevði eisini við sær, at fólk ikki hættaðu sær at koma á sjúkrahúsið og viðhvørt bóru
seg undan at koma til viðtalur.
Tann 1. mai í ár fóru sjúkrahúsini varisliga upp aftur í ferð við virðing fyri almennu tilmælunum um
reinføri og fjarstøðu.
Tað er eitt sindur ójavnt, hvussu virksemið hevur verið ávirkað, tí samstundis sum ferðin varð sett
niður, so vóru tað nøkur, ið fingu munandi meira at gera. Millum annað øll tey, ið hava staðið fyri at
gera mongu kanningarnar fyri COVID-19.

-- 1 of 3 --

Sjúkrahúsverkið hevur greinað tølini fyri virksemið í tíðarskeiðinum, tá koronasmittan av álvara
gjørdi um seg samanborið við 2019.
Í tíðarskeiðinum minkaði ambulanta virksemið samlað millum 35 og góð 40 prosent á teimum
trimum sjúkrahúsunum. Yvirhøvur kann sigast, at koronasmittan serliga ávirkaði talið av
planløgdum skurðviðgerðum á øllum trimum sjúkrahúsunum. Hesar minkaðu við millum 35 og 60
prosent og eitt nú hevði fysio- og ergoterapiin eina minking, sum lá millum 60 og 80 prosent í mun
til sama tíðarskeið í 2019.
Ambulanta virksemið á medisinska økinum minkaði ikki eins nógv, millum 10 og 35 prosent á
teimum trimum sjúkrahúsunum – eitt nú tí, at fleiri viðtalur vórðu við telefon ístaðin. Sama mynstur
ger seg galdandi í psykiatriini, har ambulanta virksemið minkaði við 8 prosentum í tíðarskeiðinum
samanborið við 2019. Í psykiatriini minkaði talið av heimavitjanum við 80 prosentum, meðan
telefonviðtalurnar vuksu við sløkum 60 prosentum.
Tað er ilt at siga neyvt, hvussu nógvir sjúklingar hava verið noyddir at bíða eftir kanningum,
viðgerðum, endurvenjing ella øðrum. Tá vit samanbera við virksemistølini í 2019, so er ambulanta
virksemið minkað við umleið 6000 kanningum og viðgerðum hetta tíðarskeiðið. Hetta merkir ikki,
at tað eru 6000 sjúklingar, sum eru ávirkaðir, tí sjúklingar ganga ofta aftur í fleiri kanningum og
viðgerðum.
Til spurning 4 og 5
Tað er umráðandi at gera greitt, at allir sjúklingar, sum høvdu tørv á viðgerð og ikki kundu bíða,
fingu neyðugu viðgerðina. Aðrir sjúklingar upplivdu, at ætlaða tíðin varð útsett. Í hvørjum
einstøkum føri var tað ein lækni, sum gjørdi metingina.
Øll sjúkrahúsini løgdu nógv fyri, soleiðis at útsettu sjúklingarnir fingu eina tíð skjótast til bar, aftaná
at samfelagið varisliga lat upp aftur, men tíðarskeiðið hevur sjálvsagt havt ávirkan á bíðilistarnar og
bíðitíðirnar í sjúkrahúsverkinum.
Sum nevnt í svarinum til undanfarna spurning, so vóru fleiri viðtalur framdar við telefon, heldur enn
at sjúklingurin møtti á sjúkrahúsinum. Hetta var gjørt, tá ið tað var mett ráðiligt og hevur havt við
sær, at færri viðtalur serliga á medisinska – og lutvíst á psykiatriska økinum – vórðu útsettar.
Størsta avbjóðingin er tí á skurðøkinum, har bíðilistarnir og harvið bíðitíðin er nógv longd.
Samstundis er í løtuni mangul uppá serlæknar í føstum starvi innan ortopedi í føroyska
sjúkrahúsverkinum, m.a. tí at fólk eru farin í annað starv. Tað hevur við sær, at færri skurðviðgerðir
verða framdar. Sjúkrahúsleiðslan hevur tikið málið upp til viðgerðar og arbeiðir í løtuni við ymsum
møguligum uppskotum til loysnir. Tá hetta arbeiðið er liðugt, verður málið tikið upp við undirritaða
landsstýrismann.

-- 2 of 3 --

Leggjast kann aftrat, at sjúkrahúsverkið arbeiðir við einari loysn við at hýsa sjúklingum, beint
uttanfyri intensivu deild á Landssjúkrahúsinum, sum hava COVID-19, ella hava illgruna um
smittuna. Hetta er ein góð og dygg loysn, sum minkar um smittuvandan, og vil hava við sær, at
vanliga virksemið á sjúkrahúsinum ikki verður eins nógv ávirkað, um farsóttin tekur seg uppaftur. Í
Klaksvík og á Tvøroyri verður tað helst framvegis soleiðis, at sjúklingar við illgruna um smittu sum
útgangsstøði verða innlagdir á lokalu sjúkrahúsini. Verður sjúklingur staðfestur sjúkur við COVID-
19, verður hann fluttur beinanvegin á Landssjúkrahúsið.
Heilsumálaráðið, 30. juni 2020
Kaj Leo Holm Johannesen
landsstýrismaður

-- 3 of 3 --

Nr. 110/2019
Sirið Stenberg
løgtingsmaður
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a
Fyrispurningur um ávirkan á sjúklingar orsakað av koronu, settur
landsstýrismanninum í heilsumálum, Kaj Leo Holm Johannesen (at svara
skrivliga eftir TS § 52a)
1. Hvørja ávirkan hevur koronusmittan havt á virksemið í sjúkrahúsverkinum ?
2. Hvussu nógvir sjúklingar hava verið noyddir at bíða eftir kanningum,
viðgerðum, endurvenjing og øðrum ?
3. Hvussu eru virksemistølini í sjúkrahúsverkinum higartil í ár sammett við somu
tíð í fjør ?
4. Hvat hevur verið gjørt fyri at byrgja fyri avleiðingum av útsettum
sjúklingatænastum ?
5. Verður nakað serligt gjørt frameftir fyri at innheinta bíðilistarnar í
sjúkarhúsverkinum ?
Viðmerkingar:
Koronu støðan er serstøk og hevur avleiðingar á samfelagið alt. Eisini í
sjúkrahúsverkinum hevur koronutilbúgvingin kravt nógv, og vanliga virksemið hevur
verið bæði ávirkað og skert.
Vit hava frætt, at fólk hava hildið seg aftur at fara til lækna, samstundis sum virksemið
hevur verið skert í sjúkrahúsverkinum. Fyri nakrar sjúkubólkar er óivað okkurt, sum
kann bíða, hóast tað hevur avleiðingar fyri fólk. Í øðrum førum kann størri vandi óivað
verða, um álvarsom sjúka ikki verður funnin í rættari tíð, og neyðug viðgerð sett í verk.
Eisini kunnu stórar avleiðingar verða av eitt nú manglandi endurvenjing, har
førleikamissur í ringasta føri ikki kann endurvinnast. Umframt hetta koma sálarligu
avleiðingar, sum eru av støðuni sum heild.
Spurningurin er, hvussu sjúkrahúsverkið, nú virksemið er økt aftur, kann innheinta
bíðilistarnar, og hvørja tænastu fólk kunnu vænta at fáa. Eisini er áhugavert at fáa at
vita, hvat hevur verið gjørt í koronutíðini fyri at byrgja fyri avleiðingum av niðursetta
virkseminum í sjúkarahúsverkinum, og hvat verður gjørt frameftir hesum viðvíkjandi.
Í eykajáttan herfyri er víst á, at Almannaverkið tørvar eyka pening fyri at fáa bøtt tey
afturstig, sum teirra borgarar hava verið fyri orsakað av koronu. Spurningurin er tí
eisini, um nøkur líkandi skipan er fyri sjúklingar, sum eisini hava verið fyri afturstigi.
Á Løgtingi, 19. juni 2020
Sirið Stenberg

-- 1 of 1 --