52-093/2019

Dagf. 10. juni 2020
HMR J. nr. 20/00510-3
Kaj Leo Holm Johannesen
landsstýrismaður
Svar
upp á
fyrispurning nr. 93/2019 eftir § 52a í tingskipanini um sálarfrøðiliga viðgerð til børn og ung frá
Ingilín Didriksen Strøm, løgtingskvinnu
Spurningurin var soljóðandi:
1. Kann landsstýrismaðurin greiða nærri frá ætlanunum um at veita børnum og ungum ókeypis og
lætta atgongd til sálarfrøðiliga viðgerð?
2. Nær kunnu børn og ung, sum hava sálarligar avbjóðingar, vænta at fáa hetta tilboðið?
Svar:
Til spurning 1 og 2
Í fjør handaði ein arbeiðsbólkur undir leiðslu av Heilsumálaráðnum eitt tilmæli um skipan við ókeypis
sálarfrøðiligari viðgerð til tann politiska myndugleikan.
Yvirskipað er niðurstøðan og tilmælið hjá bólkinum soljóðandi:
 Arbeiðsbólkurin mælir til, at farið verður undir eina 3 ára royndarskipan undir Heilsutrygd
við ókeypis sálarfrøðiligari viðgerð fyri ung og vaksin í aldrinum 15-35 ár, sum stríðast við
angist ella lættari til moderat tunglyndi. Kommunulækni skal ávísa til skipanina.
 Metti kostnaðurin av royndarskipanini er í miðal 3 mió. krónur um árið í trý ár. 1,910 mió. kr.
fyrsta árið og 3,65 mió. kr. tvey tey næstu árini.
Landsstýrismaðurin hevur raðfest hetta málið. Á fíggjarlógini fyri 2020 eru settar 1,8 mió. kr. av til
endamálið við hesari viðmerking:
“Játtanin er til eina 3 ára royndarætlan við ókeypis sálarfrøði til 15-35 ára gomul. Royndarætlanin
verður sett í verk í 2020. Ein verkætlanarleiðari verður settur hálva tíð at fyrireika og samskipa
royndarætlanina. Játtanin fyri 2020 er 1,8 mió. kr. Verkætlanin verður mett at kosta 3,65 mió. kr. í
2021 og 2022”.

-- 1 of 2 --

Játtanin er í samsvari við tilmælið, løgd til Heilsutrygd at umsita.
Umboð fyri Heilsutrygd hava saman við umboðum fyri Heilsumálaráðnum arbeitt við, hvussu hetta
kann setast í verk. Vegna koronastøðuna hevur arbeiðið tikið longri tíð enn upprunaliga ætlað, men
er nú liðugt.
Av tí at talan er um eina royndarskipan, ið ikki er fíggjað av gjaldinum til Heilsutrygd, men eini játtan,
ið er veitt til endamálið við fíggjarlóg, verður mælt til at gera eina serstaka lóg um royndarskipanina.
Hetta verður mett at verða ein betri loysn enn at broyta heilsutrygdarlógina. Eisini er neyðugt at orða
eina nýggja kunngerð um ókeypis sálarfrøðiliga viðgerð. Hesum arbeiðir Heilsumálaráðið við í løtuni.
Lógin verður eftir ætlan løgd fram á Ólavsøku, samstundis sum kunngerðin verður gjørd klár til at
verða lýst, so skjótt sum lógin fær gildi. So skjótt sum løgtingslógin og kunngerðin eru lýst, er klárt
at fara undir royndarverkætlanina, soleiðis at ung og vaksin í aldrinum 15-35 ár, sum stríðast við
angist ella lættari til moderat tunglyndi, kunnu ávísast til ókeypis sálarfrøðiliga viðgerð.
Heilsutrygd lýsir í løtuni eftir einum verkætlanarleiðara hálva tíð. Talan skal verða um ein
sálarfrøðing við løggilding, sum skal fyrireika og samskipa royndarætlanina. Sum verkætlanarleiðari
verða høvuðsuppgávurnar at uppbyggja, reka, góðskutryggja og eftirmeta skipanina.
Verkætlanarleiðarin hevur fakligu ábyrgdina av skipanini.
Heilsumálaráðið, 10. juni 2020
Kaj Leo Holm Johannesen
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Ingilín Didriksen Strøm Nr. 93/2019
løgtingsmaður
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a
Fyrispurningur viðvíkjandi ókeypis og lættari atgongd til sálarfrøðiliga viðgerð til børn
og ung, settur landsstýrismanninum í heilsumálum Kaj Leo Holm Johannesen (at svara
skrivliga eftir TS § 52a).
1. Kann landsstýrismaðurin greiða nærri frá ætlanunum um at veita børnum og ungum
ókeypis og lætta atgongd til sálarfrøðiliga viðgerð?
2. Nær kunnu børn og ung, sum hava sálarligar avbjóðingar, vænta at fáa hetta tilboðið?
Viðmerkingar
Stutt fyri jól atkvøddi eitt einmælt Løgting fyri uppskotinum hjá Javnaðarflokkinum og
Tjóðveldi um at veita børnum og ungum ókeypis og lætta atgongd til sálarfrøðiliga viðgerð.
Hetta var av mongum sæð sum eitt stórt stig í arbeiðinum fyri betri umstøður hjá børnum og
ungum, sum stríðast við sálarligar avbjóðingar.
Tað eru greiðar ábendingar um, at tað verða fleiri og fleiri børn og ung, ið ikki trívast í
gerandisdegnum vegna sálarligar trupulleikar.1 Í eini heildarætlan fyri sálarliga heilsu í
Føroyum, sum kom út í 2018, verður skrivað, at ávísingarnar til barna- og ungdómspsykiatrisku
deildina hava seinastu árini verið støðugt vaksandi, og hagtøl um heilivágsnýtsluna avdúka, at
alt fleiri ung (15-24 ár) fáa antidepressiva. Eisini verða sálarligar avbjóðingar millum børn og
ung lýstar sum størsta orsøk til, at hesi ikki megna at røkja skúla ella arbeiði.
Tí gleddi tað mong, tá uppskotið til samtyktar um at veita børnum og ungum ókeypis og lætta
atgongd til sálarfrøðiliga viðgerð varð samtykt. Men síðan hevur einki verið at frætt um málið.
Tørvur er á eini greiðari útmelding um, nær tilboðið verður sett í verk. Tí verður hesin
fyrispurningurin settur.
Á Løgtingi, 28. mai 2020
Ingilín Didriksen Strøm
1 Heildarætlanin fyri sálarliga heilsu í Føroyum (2018).

-- 1 of 1 --