52-009/2019

Helgi Abrahamsen
landsstýrismaður
Svar
upp á
§52a fyrispurning nr. 9/2019 frá Ingilín D. Strøm, løgtingskvinnu, viðvíkjandi veðurlagslóg og
CO2-útláti
Spurningurin var soljóðandi:
1. Hevur landsstýrismaðurin ætlanir um at seta ítøkilig tiltøk í verk til tess at lækka føroyska
útlátið fram móti 2030?
2. Um so er, hvørji tiltøk ætlar landsstýrismaðurin at seta í verk og nær?
3. Hevur landsstýrismaðurin ætlanir um at gera eina veðurlagslóg við nágreiniligum
útrokningum, tíðarásetingum og ætlanum sum t.d. klimaloven, sum er í umbúna í Danmark?
Svar:
Til spurning 1
Grøna umskiftið er ein høvuðsavbjóðing, sum samgongan tekur í størsta álvara. Stríðið ímóti
veðurlagsbroytingunum er ein heimsfevnandi uppgáva, og Føroyar skulu sjálvsagt eisini taka
ábyrgd og vera við til at minka útlátið. Samgongan hevur í samgonguskjalinum sett sær fyri at føra
ein framfýsnan orku- og umhvørvispolitikk, sum livir upp til altjóða krøv.
Í samgonguskjalinum verður víst á ítøkilig átøk, ið hendan samgongan vil fremja fyri at minka
føroyska útlátið næstu árini. Eisini skulu Føroyar hava nýggjan veðurlagspolitikk í næstum. Verandi
veðurlagspolitikkur frá 2009 gongur fram til 2020, og hann skal nú endurskoðast, og nýggj mál
skulu setast fram til 2030. Hetta verður eitt grundarlag hjá Føroyum at arbeiða eftir á
veðurlagsøkinum næstu 10 árini, og við Parísavtaluni hava Føroyar bundið seg til at seta sær
framsøkin og realistisk mál fyri at skerja útlátið fram til 2030.
Heimsins lond stremba eftir, at einki nettoútlát av vakstrarhúsgassi verður í 2050, og í Føroyum skal
eisini áhaldandi stýrast eftir hesum málinum.
Til spurning 2
Nógv og fjølbroytt tiltøk skulu til fyri at fremja grøna umskiftið, og í hesum sambandi verða nøkur
teirra umrødd.
Í fyrsta lagi skal munandi meira ferð setast á framleiðsluna av grønari orku. Í næstum verður
vindorkuframleiðslan økt munandi, úr 18 MW upp í umleið 60 MW, og vindorkuframleiðslan skal
økjast enn meira næstu árini. Málið er, at útivið øll elorka skal vera framleidd úr varandi
orkukeldum í 2030. Tað gerst bara við størri íløgum í framleiðsluverk, goymslur og netútbyggingar.

-- 1 of 2 --

Eisini er neyðugt at fáa orkunýtarar at leggja orkunýtsluna um. Ein høvuðsliður í hesum er at fáa
størri kapping á framleiðslu- og sølusíðuni. Farið er undir fyrireikingarnar at skilja elnetið hjá SEV
frá hinum virkisøkinum, so privatar fyritøkur fáa møguleika at leiga og framleiða seg inn á elnetið,
og síðani selja.
Oljunýtslan til upphiting skal minkast, so fleiri sethús og bygningar verða upphitað við varandi
orkukeldum. Ein orsøk til, at fólk eru so sein at flyta yvir til varandi orku, er kostnaðurin. Tað er tí
neyðugt, at ein óheft ráðgeving verður skipað, so fólk kunnu fáa upplýsingar, uttan at søluáhugamál
eru inni í myndini. Eisini er ætlanin at leingja skipanina við endurrindan av meirvirðisgjaldi fyri
keyp og uppsetan av elriknum hitapumpuskipanum.
Nærum helmingurin av føroyska útlátinum kemur frá skipum. Í Føroyum skulu vit beinanvegin seta
tiltøk í verk fyri at tálma útlátið frá skipum. Enn eru avmarkaðir møguleikar at skerja útlátið á
sjónum uttan beinleiðis at minka fiskiskapin. Strembast skal eftir, at útlátið á sjónum verður skert
50 prosent í 2050 í mun til útlátið í 2008, sum felagsskapurin fyri altjóða sigling, IMO, mælir til.
IMO fokuserar serliga á altjóða handilsflotan, men roknast kann við, at fiskiskip sum frálíður fáa
gagn av tøkniligu menningini á økinum. Í fyrsta umfari er týdningarmikið, at føroyski flotin verður
støðugt endurnýggjaður, so vit fáa nýggj skip, ið dálka munandi minni enn tey eldru. Í samgonguni
eru vit sannførd um, at góðir og støðugir karmar fyri fiskivinnuna eru við til at endurnýggja flotan.
Sum nevnt er fráboðað, at Føroyar taka undir við Parísavtaluni, og tað vil siga, at komandi føroyski
veðurlagspolitikkurin skal dagførast og endurskoðast samsvarandi avtaluni. Vónandi fer politiska
skipanin í felag at seta sær framsøkin og realistisk mál við einari breiðari semju um nýggjan
veðurlagspolitikk. Í summar fekk fyrrverandi landsstýriskvinnan í heilsu- og innlendismálum
handað uppskot um endurskoðaðan veðurlagspolitikk, sum støði kann takast í.
Til spurning 3
Ætlanin er ikki at gera eina veðurlagslóg, men hinvegin er í umbúna at gera ein veðurlagspolitikk,
sum setur mál fram til 2030. Veðurlagspolitikkurin ásetur millum annað í prosentum, hvussu nógv
Føroyar stremba eftir at minka útlátið næstu 10 árini, og hvussu ætlanin er at røkka hesum málinum.
Umhvørvis- og vinnumálaráðið, tann 28. oktober 2019
Helgi Abrahamsen
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

1 https://www.dr.dk/nyheder/politik/regeringen-begynder-pa-klimalov-i-denne-
maned?fbclid=IwAR3Iorx9w-BLH8gICGMyiVYdH1FQD-kh2lsxwJ7Lj3JiMo6gaLFuDfcD3Wg
Nr. 9/2019
Ingilín Didriksen Strøm
løgtingsmaður
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a
Fyrispurningur um veðurlagslóg og CO2 útlát, settur landsstýrismanninum í
vinnu- og umhvørvismálum, Helga Abrahamsen (at svara skrivliga eftir TS §
52a)
1. Hevur landsstýrismaðurin ætlanir um at seta ítøkilig tiltøk í verk til tess at lækka
føroyska útlátið fram móti 2030?
2. Um so er, hvørji tiltøk ætlar landsstýrismaðurin at seta í verk og nær?
3. Hevur landsstýrismaðurin ætlanir um at gera eina veðurlagslóg við nágreiniligum
útrokningum, tíðarásetingum og ætlanum sum t.d. klimaloven, sum er í umbúna í
Danmark?
Viðmerkingar:
Undanfarna landsstýrið hevur við París sáttmálanum samtykt at minka um føroyska
CO2 útlátið við 45% fram til 2030. Hetta fyri at halda økingini í alheimshitanum
undir 2 hitastig í mun til áðrenn ídnaðarsamfelagið. Veðurlagsvísindafólk eru á einum
máli um, at hetta er eitt absolutt minstakrav. IPCC frágreiðingin, sum
veðurlagspanelið hjá ST gav út í 2018, vísti, at sjálvt ein øking á 1,5 hitastig fer at
hava ógvusligar broytingar við sær í mun til bæði veðurlag og margfeldi.
Altjóða felagsskapurin, IMO, hevur harumframt sett sær sum mál, at í 2050 skulu
dálkandi evni frá skipum verða minkað við í minsta lagi 50%.
Umhvørvisstovan boðaði í farnu viku frá, at samlaða útlátið úr Føroyum frá 2017 til
2018 øktist góð 12%, um alt er tikið við. CO2 útlátið er vaksið á hvørjum ári síðan
2011. Seta vit ikki ítøkilig átøk í verk fyri at minka um útlátið, megna vit hvørki at
halda okkum til málini hjá IMO ella París sáttmálan. Ein háttur at tryggja, at ítøkilig
átøk verða sett í verk, er at gera eina veðurlagslóg eins og tann, sum er í umbúna í
Danmark í løtuni1. Eina veðurlagslóg, sum inniheldur nágreiniligar útrokningar,
tíðarásetingar og ætlanir. Ein slík lóg hevði somuleiðis tryggjað umhvørvisátøk
tvørtur um valskeið.
Á Løgtingi, 16. oktober 2019
Ingilín Didriksen Strøm

-- 1 of 1 --