52-007/2019

Dagf. 23. oktober 2019
HMR J. nr. 19/00840
Kaj Leo Holm Johannesen
landsstýrismaður
Svar
upp á
fyrispurning nr. 7/2019 eftir § 52a í tingskipanini um sjúkrahúsviðgerð av føroyingum,
búsettir í Danmark frá Bjarna Hammer, løgtingsmanni
Spurningurin var soljóðandi:
1. Er tað so, at føroyingar fyribils búsettir í Danmark skulu rinda fyri sjúkraviðgerð í Føroyum?
2. Um so er, heldur landsstýrismaðurin, at tað er í lagi, ella hevur landsstýrismaðurin ætlanir um at
broyta hetta?
Svar:
Til spurning 1
Tað er løgtingslóg um sjúkrahúsverkið (sjúkrahúslógin) og kunngerð um gjald fyri
sjúkrahúsviðgerð, sum áseta treytirnar fyri gjald í sjúkrahúsverkinum. Norðurlendskir
millumlandasáttmálar kunnu hava ávirkan á, hvussu gjaldsviðurskiftini eru millum norðurlond, men
eru ikki galdandi innan fyri ríkisfelagsskapin her ímillum Føroyar og Danmark.
Sambært sjúkrahúslógini er høvuðsreglan tann, at persónar, ið búgva her í landinum, og eru
skrásettir í landsfólkayvirlitinum, hava rætt til ókeypis viðgerð í sjúkrahúsverkinum.
Er talan um persónar, ið ikki búgva her í landinum, her ímillum Danmark, er høvuðsreglan, at teir
skulu gjalda fyri planlagdar viðgerðir og veitingar, t.e. tá ið talan ikki er um vanlukku, brádligan
sjúkutilburð v.m., ella um varandi sjúka brádliga versnar.
Tað eru í høvuðsheitum trý undantøk til høvuðsregluna um gjald.
Sum tað fyrsta skal sjúkrahúsverkið sambært lógini veita ókeypis viðgerð og burðarhjálp v.m., tá
tað ikki verður mett ráðiligt at ávísa persónin til viðgerð í heimlandinum, ella um sjúklingurin er ov
veikur at verða fluttur til eitt sjúkrahús í heimlandinum.
Sum tað næsta er ásett í kunngerðini um gjald fyri sjúkrahúsviðgerð, at sjúkrahúsini kunnu taka
avgerð um, at ein einstøk viðgerð heilt ella partvís er ókeypis, um tey meta, at talan er um serligar
umstøður, sum gera seg galdandi. Í kunngerðini er ikki útgreinað, nær talan kann verða um serligar
umstøður. Tí er tað upp til sjúkrahúsini at taka støðu til hetta í hvørjum einstøkum førum og
grundgeva fyri hesum.

-- 1 of 2 --

Í somu kunngerð er sum tað triðja undantakið ásett, at persónar, sum eru búsitandi uttanfyri Føroyar
í útbúgvingarørindum ella í sambandi við almannagagnligt arbeiði, og sum frammanundan
fráflyting úr Føroyum hava verið skrásettir í fólkayvirlitinum í minsta lagi 5 ár tilsamans, hava rætt
til ókeypis veitingar og viðgerð í føroyska sjúkrahúsverkinum. Hesin rættur er javnsettur við tey, ið
eru búsitandi her í landinum.
Samanumtikið merkir hetta, at persónar, sum flyta úr Føroyum og búseta seg uttanlands, her
ímillum Danmark, skulu gjalda fyri sjúkraviðgerð í Føroyum, um talan ikki er um eitt av
omanfyrinevndu undantøkum, ella talan er um vanlukku, brádligan sjúkutilburð v.m., ella um
varandi sjúka brádliga versnar.
Til spurning 2
Eg meti, at tað er í lagi, at persónar, sum flyta úr Føroyum og búseta seg uttanlands, skulu gjalda
fyri tær tænastur og viðgerðir í Føroyum, sum eru planlagdar. Tílíkar reglur eru eisini í okkara
grannalondum.
Samstundis meti eg eisini, at tað er í lagi, at persónar, sum hava búð í minsta lagi 5 ár í Føroyum,
áðrenn teir flyta úr Føroyum í útbúgvingarørindum ella í sambandi við almannagagnligt arbeiði, eru
undantiknir reglunum um gjald. Tað eru, sum áður nevnt, eisini tvær aðrar undantaksreglur, sum
sjúkrahúsið kann taka atlit til – tað er, um tað ávikavist ikki er ráðiligt at ávísa persónin til viðgerð í
heimlandinum, ella serligar umstøður gera seg galdandi.
Spyrjarin vísir til eitt ítøkiligt mál, sum eisini hevur verið nógv umrøtt í fjølmiðlunum, har ein
kvinna, ið kom heim til Føroya at føða saman við manni sínum. Hetta í sambandi við, at álvarslig
sjúka var í familjuni. Í hesum sambandi hevur Landssjúkrahúsið havt ætlanir um, at kvinnan skal
gjalda fyri útreiðslurnar av føðingini. Landssjúkrahúsið hevur alment víst á, at Nordisk konvention
om social sikring er galdandi í hesum málinum. Harumframt hevur sjúkrahúsið grundgivið fyri, at
møguleiki er ikki fyri at gera undantak í tílíkum málum, soleiðis at kvinnan sleppur undan at gjalda
fyri føðingina.
Sagt verður frá, at Heilsumálaráðið hevur vent sær til Landssjúkrahúsið fyri at kunna og
ítøkiliggera, hvørjar reglur og undantaksreglur eru galdandi á økinum. Í hesum sambandi hevur
Heilsumálaráðið heitt á Landssjúkrahúsið um at viðgera ítøkiliga málið av nýggjum.
Tá ið tað viðvíkur barnsburð, ætli eg eisini at fáa kunngerðina um gjald fyri sjúkrahúsviðgerð
dagførda, soleiðis at tað frameftir verður gjørt greitt, at tað verður givið undantak frá gjaldinum, um
bert tað eina av foreldrunum er lesandi uttanlands.
Heilsumálaráðið, 23. oktober 2019
Kaj Leo Holm Johannesen
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Nr. 7/2019
Bjarni Hammer
løgtingsmaður
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a
Fyrispurningur um sjúkrahúsviðgerð av føroyingum, búsettir í Danmark, settur
landsstýrismanninum í heilsumálum, Kaj Leo Holm Johannesen (at svara
skrivliga eftir TS § 52a)
1. Er tað so, at føroyingar fyribils búsettir í Danmark skulu rinda fyri sjúkraviðgerð í
Føroyum?
2. Um so er, heldur landsstýrismaðurin, at tað er í lagi, ella hevur landsstýrismaðurin
ætlanir um at broyta hetta?
Viðmerkingar:
Í vikuni frætti undirritaði løgtingsmaður, at eitt føroyskt par, sum er búsitandi í
Danmark í lestrarørindum, hevði fingið boð frá Landssjúkrahúsinum um at rinda fyri
sjúkraviðgerð í Føroyum, so leingi bústaðurin er í Danmark.
Orsakað av álvarsamari sjúku í familjuni, valdu kvinnan og maður hennara at koma í
skundi til Føroya, og støðan er tann, at kvinnan skal eiga barn hvørja løtu.
Av Landssjúkrahúsinum varð sagt, at kvinnan sjálv skal rinda fyri barnsburðin og
møguliga flutningstænastu og/ella sjúkraviðgerð aftan á barnsburðin.
Við hesum fyrispurningi verður biðið um, at landsstýrismaðurin í heilsumálum greiðir
frá, um tað veruliga er so, at føroyingar búsettir uttanlands í lestrarørindum skulu
rinda fyri sjúkraviðgerð í Føroyum. Og um so er, kann landsstýrismaðurin greiða frá,
um hann hevur ætlanir um at broyta hetta.
Í eini vælferðarskipan sum okkara, eru tað óivað fleiri sum halda, at tað átti at verið
ein sjálvsagdur rættur at fingið ókeypis sjúkraviðgerð tvørtur um londini í
ríkisfelagsskapinum. Tí verður hesin fyrispurningurin settur.
Á Løgtingi, 11. oktober 2019
Bjarni Hammer

-- 1 of 1 --