LM-049/2020

ja takk frá formaður til viðgerðar eru løgtingsmál um níggjuogfjøruti uppskot til løgtingslóg og broyting í løgtingslóg um ásendingarjavning og av almannanveiting og broyting í heitinum innsettan av veitingum og tekniskar broytingar talan er fyrst fremst bara um nakrar konsekvensbroytingar tað er faktiskt tað kann faktiskt settast upp á fýra tað fyrst er tað at mann strikar javning úr heitum á lógini tí lógin er øðrvísni samansettin og so er tað at løgtingslóg um almannatrygdur tænastur og løgtingslóg um arbeiðsfremjandi tiltøk verða leiktar á træteimum lógum sum har sum veitingar verða javnaðar sambært løgtingslóg um javnisvenst til almannanveitingar og upphæddin fyri hægsti uppihaldsveiting sambært løgtingslóg um almannatrygdur tænastur og løgtingslóg um arbeiðsfremjandi tiltøk verða sett inn í lógina tað er ikki lødni og frammeftur er tað løgtingslóg um almannatrygdur tænastur sum skal nýtast og tí verður heitið forsorganlóg um brøttin til løgtingslóg um almannatrygdur tænastur endamálið við uppskotinum er at tilja løgtingslógina um áseting og javning av almannanveitingum soleiðis at hon er í samsvar við løgtingslóg og javnisvenst til almannanveitingar og løgtingslógina um almannatrygdur tænastur so hatta eru faktiskt bara nakrar konsekvensbroytingar sum verða gjørdar og eg haldi at tað er neyðugt at tað fær nakað djuprinda í dag takk fyri

ja og so er tað aksel johannesen tíðarsvavn

ja takk fyri teir ára formaður hetta er som jóann elin poul sær vinja ikki eitt sord trupult uppskot hetta eru nakað konsekvensbroytingar í sambandi við at løgtingið samtyktir nakrar aðrar lógarbroytingar bæði fyrr í ár og aftur í tvey snáttjan tá eina broytingin er tá mann gjørdi pensjónsnýtskipanina so fekk mann eisini eina lógu um javningarpersent til almannar veitingar og tað var ikki bara galdandi fyri fólkapensjónir men fyri allar almannar veitingar og so hevur mann eisini fyrr í ár samtykt nýggjalóg og almannatrygd og og tænastur og tað ávirkar seg hesa lóguna og tí mann gera konsekvensbroytingar í hesi lógini tað fyrsta er tá nú hevur mann fingið eina eina ein nýggjalóg um javningarpersent til almannar veitingar sum fyrr hevur staðið í hesari lógini so nú skal tað ikki javnast eftir hesari lógini tí verður tað strikað út úr lógini og hitt er at í lóginum um almannatrygd og tænastur stendur beinleiðis at javnað verður eftir einum ávísandi hátt og at hægsta uppihaldsveiting skal standa í hesari lógini skilji eg tað rætt og tað hevur tú ikki gjørt og tí setir mann hægsta uppihaldsveiting inn í lóguna nú krónur í upphæddina soleiðis at mann kann javna eftir tí upphæddini sum sum lógu um almannatrygd og tænastur vísir til so sum eg skilji tað so er tað einans øh konsekvensbroytingar og uppskotið hevur ikki vilja hoyringar hjá nógvum avstovmi orsøk so vissu einki nýtt skulu koma fram undir lendarviðgerðini so er hann fer javnanpakur at taka undir við hesum uppstovmi takk fyri at fara mær

ja teimum so er tað erhard joensen sum fær orðið kirkjóð

takk fyri at formaður til viðgerðar er løgsmálið mær níggjuogfjøruti uppskotin løgsløg um broyting í lógini um áseting og javning av almannaveitingum tað sum tað fyrsta sum hendir við lógini tað verður tað at hon verður hon fer eitt nýtt heiti javningin verður tikin út og hon kemur her eftir at eita løgsløg um áseting av almannaveitingum úr samtíðini verður verða allar almannalógirnar altso almannapensjónar og viðbøturnar og barnasøkragjaldi og lógin um almannatrygd og um tann komandi um arbeiðsformaðar tiltøk so verða tær javnaðar eftir lógini sum undanfarna landsstýrið settir gildið sum hetur javning og lógini um javningar prosent til almannaveitingar í sambandi lógina um almannatrygd og tænastur sum kemur í gildið fyrsta januar í einogtjúgu og forsøkarlógin samstundis fer úr gildi so verður javningin av av uppihaldsveitingum broytt so at tey verða javnaðar á sama hátt sum aðrar almannarveitingar lógin um almannatrygd og tænastur ásetir eisini at hægsta uppihaldsveiting verður ásett í lógina um javning á almannabeitingum og tað verður við hesum lógaruppskotinum sett inn sum eitt nýtt punkt fýra og punkt fimm í paragraf trý til átjan túsund og fimmoghálvtrýss krónur sum bæði hægsta uppihaldsveiting fyri lógina um almannatrygd og til tað komandi lógina um almannatrygd um arbeiðsfremjandi tiltøk upphæddin er sett sum tilda tilda somu upphæddina sum hægsti dagpeningur og eftir galdandi lóg so verða veitingarnar nevniliga ásettar eftir hægsta dagpeningini sambært lógini um dagpeningur vegna sjúku sostatt er tað yvirskipaða endamálið við hesum lógaruppskotinum at fáa tigliga lógina um javning og áseting av almannaveitingum við lógina um javningaprocent og at áseta hægsti uppihaldsveiting sambært lógini um almannatrygd og til tað er bara at siga at hatta her er so at siga alt av tekniskum karakteri so tað er ikki meira at siga um akkurát at tað hevði takk fyri harra formaður

ja takk so er tað hervør pálsdóttir sum fær orðið hjá hvønn

takk fyri ja sum undanfarnir røðar hava sagt so er tað ikki eitt so øgiliga tungt mál tá ið tingmennin undan mær hava greitt nokk so væl frá hesum uppskotinum haldi eg noyðist at flimpa nýggjar setningar at lýseta málið men hetta er eitt uppskot við nøkur teknisku broytingum og eitt uppskot sum er komið sum avleiðing av øðrum lógarbroytingum og uppskotið sum er løgd fyri tingið tá ið tað virkar ikki verðast ræðiliga nógv politikkur í sínum uppskotinum tí er kanska ikki ræð nógv at siga til fyrstu virkini av hesum men trúnaðarnevndin fer sjálvandi at viðgera eitt uppskotið væl og kalla landsstýrikunin til hoyringar fyri at hoyra nærmastu broytingarnar ið so falla skuldu verið okkurt sum mann ikki ordiliga gjøgnumskoðar við at lesa hetta her so vit kunnu fáa eitt sindur betri yvirblikk men men eg havi ikki so ráðnøgleikar trá at eg haldi at tað er ikki so nógv annað at siga um eitt eitt tekniskar broytingar takk fyri

so er tað biljusinussen

ja takk fyri hava formaður ja eg haldi at eg haldi at vit tingfólk hava roynt at hvør er sínum lagi at forklára hvat hatta uppskot snýr seg um meiri enn at vit hava tikið støðu til hvørjar tankar vit hava um tað og so eitt stort sum eg skilji í dag er samdur við teimum sum siga tað at tað er eitt sindur tungur leysnaður so so skal mann so skal mann áseta í hesari lógini eitt ávíst prosenttal fyri hvussu mann javnar og tað er eitt politiskt ásett tal tað vil siga at javningin kemur ikki at fylgja við prísetalinum tað kemur ikki at fylgja við lønarvøkslum vøkslum á arbeiðsmarknaðinum tað stendur dømi í her at vit siga til dømis tvey komma fimm prosent so so hækkar eisini hækkar eisini uppihaldsveitingin við teimum somu prosentunum sum eru á arbeiðsmarknaðinum nú fer mann at áseta javningina í einum ávístum prosenttali sum politiskt er ásett tað kann bæði vera meir og minni enn til dømis lønarvøkslum á arbeiðsmarknaðinum tað er ein ein kunnu vit siga ein politisk broyting í hesum uppskotinum og tað verður so væl trivnaður nevndin sum kemur at viðgera tað nærri um tað kemur at hava avleiðingar fyri tær veitingarnar sum eru umfataðir av lógini um annaðar veitingar og annaðar trygd tí at tað kann jú vera at lønarvøkslum á arbeiðsmarknaðinum kemur at vera størri enn tað sum vit blíva samd um at vit skulu hækka tær almennu veitingarnar við í prosentum og tað kann eisini vera at tað verður minni tað er ikki fram eftir ein logiskur samanhangur ímillum lønarar og prísvøksturin vøksturin í samfelagnum og vøksturin í teimum veitingum sum koma frá tí almenna av tí at vit nú skulu áseta tað politiskt við einum prosentali tað hevur eingin prosentjavning verið síðan tvey túsund og fjúrtan men í tí lógini sum bleiv samd í tvey túsund og átjan hevur mann sagt at frá fyrst seðan um tvey túsund og einogtjúgu so skal tað ásetast her tað sum hendan lógin so ger uppi tað eru øgiliga nógvar altso vit mann hyggur í fylgiskjal eitt so eru tað jú øgiliga nógvar veitingar sum eru í lógini sum nú kemur at eita bara løgtingslóg um almannar veitingar tað eru øgiliga nógvar veitingar og tær koma so at vera javnaðar við tí prosentalinum sum vit áseta og annars so verða veitingar lættirnar altso í prosentum av fullum uppihaldspeningi og tað verður ásett í hesari lógini nú at uppihaldspeningurin er fullur uppihaldspeningur átjan túsund og tvey hundrað og fimm hundrað og tveyoghálvtrýss krónur og so verða veitingar veittar í prosentparti av tí so sum eg skildi og tað verður eisini væl altíð ein politiskur spurningur um hvar ið tann prosentpartin skal liggja men eg gevi teimum sum hava verið frammanundan rætt í at teksturin er øgiliga fløkjasligur og eitt sindur ringt at fata hann altso tað er kunnu siga tað pedagogiska málið í lógaruppskotinum er ikki ikki so gott og kommunikera ikki so væl við meg sum ein leikmann og tað kann kanska vera ein áheitan á landsstýriskvinna og hennara umsiting um at royna at seta sovorðnum mál pedagogiskt upp soleiðis at tey eru lætt atkomulig fyri tann vanliga lesaran og og tey sum til dagligt sum brúka hesar lógirnar tí tað eru fleiri túsund føroyingar sum til dagligt eru avhangir av hesum veitingunum og tað er eingin grund til at gera tað trupult hjá teimum at fáa fatur í hvat tað er ið vit fáast við hvørjar broytingar vit gera hví vit gera tær og hvat tær merkja fyri tey í tí dagliga tí eg havi eg havi altíð hildið síðan eg kom inn í hetta her sum steðmið hildið at tekstir frá sum hava við almannan broytingar at gera eru truplir at at fata lætt altíð tungir at fáast við vit ynsktu at tað á ein ella annan máta vóru givið nøkur pedagogisk amboð so tað var lættari at fáa fatur í boðskapinum í tá minstu lógaruppskotum sum verða løgd fram tað er sjálvandi hetta er so til landsstýriskvinna og og hennara umsiting eisini men annars er hetta ein partur av tí sum vit eru samd um at vit skulu seta eina prosentvísa javning inn frá fyrsta januar tvey túsund og einogtjúgu og at vit áseta í lógini hvør ið hvør í eitt maksimum uppihaldsveiting skal vera takk fyri

tað er ein viðmerking erhard joensen

ja so er tað william stinussen

takk fyri teir formaður ja takk fyri viðmerkingina er hatta jóansin eg haldi at tað er sjálvandi ein ein til annar logiskur samanhangur millum hví mann setir ella hví mann skal seta ein ávísan prosentpart inn men sum tað hevur sagt í hesum uppskotinum so er tann frymilin broyttur frá at fylgja beinleiðis príshækkingum ella lønarhækkingum á arbeiðsmarknaðinum til at vera samankók av øðrum tingum sum mann kanska heldur eru meiri í samsvari við tann ginella prísvaksurin í samfelagnum so er tann sum eg skilti tað sum er at jóansin segði mítt nú takk fyri

ja so er tað altso bett merkseytist kunnleikin at tað ger so væl

ja takk fyri teirra formaður eg haldi ikki at tað er fyrstu ferð eg havi hoyrt vilja justinussen snakka um at tað kanska ikki er nóg væl pedagogiskt uppsett tá ið tað kemur tá frágreiðingar koma men hetta er forbiðið tekniskt so eg skal próva at vita um tað ber til at greiða frá hetta uppskotið hevur bert tekniskar broytingar við sær sum eru avleiddir av øðrum uppskotum løgtingið hevur longu samtykt heitið á løgum hevur broytt til løgtingslóg um áseting av almannaveitingum javning verður strikað tí framyvirði javnað sambært løgtingslóg um javningar prosent til almannaveitingar hægsta uppihaldsveiting er sett inn í løguna um áseting av almannaveitingum hetta er gjørt í samband við at løgum almannatrygt og tænastur er blivin samtykt um at broyta heitið forsøkarlógina til løgtingslóg um almannatrygd og tænastur tað var líka eitt sum eg ætlaði at fáa við eisini tað er hvussu í tað verður javnað hvat tað er javn eftir tað verður av mann sigur tað verður sett eftir tað er ikki politiskt sett men tað verður sett eftir miðal av lønar og prísvøkstri hendan javningarlógum mann kann kalla tað so hon kom í gildi í meinta tvey túsund og átjan tá ið pensjónslógum kom ígjøgnum so heitið er øgiliga tekniskt og kanska kanska fleiri tekniska broymd sama uppskotið so hetta er ikki ov sera nógv bein í tí tá alt kemur til alt takk fyri

tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið so er orðaskiftið endað og hetta málið verður eisini beint í trivnaðarnevndina vit fara síðani víðari til fyrstu vit gera tingmál á málum nummar hálvtrýss tað eru uppskotir í løgslógum broytir til løgslóg um almannatrygd og tænastur og har stendur í parantes heimildið at leggja telmælir fyri tvingsilsnevnd um tryggjaðar búfyriskipanir persónligir dámdir sambælkurin fýraoghálvfjerðs á í revsilógini og heimildið til tvingsilsnevndina at ástað gildist við fyri tryggjaðar búfyriskipanir og vit skulu hava fram sum menn fyri fólkflokkinum hjóni nolsøe joensen fyri sambandsflokkinum erhard joensen fyri tjóðveldið sigur steinberg og fyri miðflokkinum stefan klein poulsen og fyrstur á ráða er jóan eli poulsen ger so væl

takk frá farmaður til viðgerðir øvnir viðgerð á løgsmál um eina níggjuogfjøruti uppskot til løgtslóg um broyting í løgtslóg um ásending og javning av almannamálum elisbert martins gunnleygstøttur hevur lagt málið fram fjórða novembur í tvey túsund og tjúgu og eftir fyrstu viðgerð nítjunda novembur í tvey túsund og tjúgu eru málið beint rúnarnevndini nevndin hevur havt ella hevur viðgjørt málið á fundi fýraogtjúgunda novembur í tvey túsund og tjúgu og hevur nevndin undir viðgerðini havt fund við landsstýriskvinnuna í almannamálum saman við almannamálverkinum og tað er ein samd nevnd sum tekur undir við jústum broytingunum hetta eru faktiskt nakrar lítlar tekniskar broytingar bæði í samband við hvussu mann ásetir javning og sítt á heitini av tí at mann nú hevur samtykt eina nýggja lóggávu so er tað nøkur heitur meittur at broytta hetta er bara ein lítil teknisk broyting samdnevndur grundvið takk fyri

ja tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið orðaskiftið er endað vit fara at atkvøða við smálinum og tað er sum jóan er í pálsa nevndi ein samd nevnd sum mælir til at samtykkja uppskotið vit at atkvøða nú vit eru liðug at hvá tað er einmælt samtykt seksogtjúgu atkvøða fyri eingin ímóti eingin í blong málið er samtykt við aðruviðgerð fyri soleiðis samtykt til triðju viðgerð vit koma so til løgtingsmál nummar ella tað er onnur viðgerð á løgtingsmál nummar hálvtrýss tað er uppskot til løgtingslóg um broyting av løgtingslóg um almannatrygdu tænastur heimildag leggja eitt tilmæl fyri tvingsilsnevnd um tryggjar búð fyri skipanini til persónu ið verður dámdur sambæl grann fýraoghálvfjerðs á í revsilógini og heimildu tvingsilsnevndin at áseta gildistíð fyri tryggjar búð fyri skipanini sum tað stendur tað verður jóan er í pálsa

tað er ofta henda eina atkvøðan sum manglar tá ið vit tað er ikki altíð tann sama men vit eru liðug at atkvøða tað eru níggju tjúgu atkvøður fyri eingin ímóti eingin í blong so er málið samtykt og endaliga avgreitt frá løgtinginum vit fara víðari nú er tað løgtingsmál nummar hálvtrýss tí er triðja viðgerð uppskotið løgtingslóg um broyting av løgtingslógum myndugt tænastur er tað nakar sum biður um orðið tað er tað ikki tá orðaskiftið enda vit at atkvøða í hesum málum og hetta mál var eisini einbælt samtykt við aðruviðgerð fimmogtjúgu atkvøðum fyri vit atkvøða nú nú er tað atkvøða nú er tað atkvøða atkvøða