LM-046/2020

jákup mikkelsen sum fær orðið so er tað aksel willemsson er handilsen fyri javnaðarflokkin magnus rasmussen fyri sambandið kristina háfoss fyri tjóðveldið fyrstfari jákup mikkelsen orðið gerst væl

tá ið pensjónsnýskipanin varð gjøgnumførd og kom í gildi fyrst á januar í tvey túsund og tjúgu so er eitt nýtt pensjónslag komið í eyga sum eitur framskunda pensjón og sum stendur í almannan pensjónslóg á lóggávum endamáli við at seta hesa framskundaða pensjónina var at ein persónur sum er liðislitin og sum nælkar pensjónsaldur tá ið er yvir fýraogtrýss ár skal fáa eitt sindur skjótari málsviðgerð enn tað sum er vanligt í fyritíðarpensjónsmálum men ein manglandi konsekvensbroyting í ásetingarlóginum hevur við sær at ein persónur við framskunda persón hevur lægri inntøku og skatt í gjøld enn ein fyritíðarpensjónistur og síðani er eisini neyðugt við nøkrum tekniskum broytingum endamálið við uppskotum er sostatt at skattliga javnseta persónar sum fáa framskundaða pensjón fyri við fyritapensjónistar so tað er líka sum tað sum liggur í hasumálum og tað seinna mállærarformaður tað er eitt mál sum er mann kann siga í familju við hetta tað er uppskotið sum snýr seg faktiskt um at lutvíst at dagføra skattalóginum soleiðis at skattalógin eisini eftir ársskiftum vísir røttu ásetingarnar í almannalóginum yvirveitingar fríteknar fyri skatti lutvíst at fáa eina formliga heimild fyri at frítøka frítøkuveitingar eftir grein eitt stykki tvey tað var sær gjald til vistarhald og klæðir til barn og svar og grein eitt stykki trý lummupengardur barnið í kunngerð tils um samstýrin til fostfeldur fyri skatti so hetta eru nakrar fylgj lógur og broytingar í samband við tað pensjónslóg sum er samtykt og skuldi ikki verið nógv bein og roynt politiskt og hann hevur verið sjálvandi viðgjørt í fíggjarnevndini við at fara inn kallað landsstýrismann í smálinum og eg vænti at tað verður fullsemjur um eina mann tak fyrr

tað var takk fyri ára formaður

til viðgerðir eru tvey uppskot frá landsstýrismanninum í fíggjarmálium jørgu niclasen um at gera nakrar um hann kann kalla fyri konsekvensbroytingar í skattalógini í sambandi við at mann hevur gjørt aðrar broytingar í almannalógávu tað fyrra uppskotið tað snýr seg um at at í sambandi við pensjónsnýnskipanina sum samtykt løgdu ikki aftur í tvey túsund og átjan okkum gildi fyrst á januar tvey túsund og tjúgu so samtykti mann at fólk sum vóru niðurslitið kundu fáa framskundaða fólkapensjón tað var so at tey fýraogtrýss ára gomul í staðin fyri sjeyogtrýss ára gomul og í viðmerkingum sigur mann at tey skuldu fáa somu til viðmerkingum tað uppskotið segði mann at mann skuldi fáa tað somu treytirnar sum fyritøkanistar men tað er soleiðis at fyritøkanistar fáa eitt stóran part av sína fyritøkan sum skattafrítt tað er ein skattafrí veiting partvíst og tí tilliga mann nú skattalógina soleiðis at tey sum fara í framskundað fólkapensjón eisini fáa eina skattafríða broyting sum svarar til tað sum fyritøkanistarnir fáa og tað er ein broyting sum javnaðarflokkurin fer at taka undir við fíggjarleivnum og geva eina góða viðgerð men tað sum kanska fær meg at fegnast eitt sindur um um hetta uppskotið her og kanska eisini tað sum mann sær úr fíggjarleivnum nú tað er at tað ljóðar jú væl at mann í framskundaðum skuldi hava ein fleksiplan frá farualdur ella framskundaðaldur har mann bæði kundi útseta fólkapensjónina framskundað fólkapensjónina tað ljóðar væl og tað er bara gjørt í góðari meining men tú spurningur hvussu fer tað at virka í praksis men har sær mann í tølunum í fíggjarlóginum tað er rætlað nógv mundansliga nógv sum var útsøgn av fólkapensjónina og eisini fleiri sum hava fingið framskundað á fólkapensjónina so tað er at fegnast um at tað riggar tí tað eingin er við um tí nøkur sum hava møguliga til at arbeiða longri enn sjeyogtrýss ár og tær onnur sum eru í niðurslitinum og hava tørvast fyriterapensjón tað er rættan tú kemur til tað fíggjarliga men tað er nógv lættari at fáa framskundað fólkapensjón enn at fáa fyriterapensjón tá skal mann fyriterapensjón so skalt tú ikki nokk bara falla kommunulættan tú sendir til serlækna so skal mann kanna teg úr ádduegnastan og tú skalt hava niðursættað fólkapensjónina ávíst prosent fyri at fáa fyriterapensjónina ofta tekur tað langa tíð men ofta fólki tey tey tey tey hvønn tvey ár áðrenn mann hevur at fara ein endaliga ni sigur at viðkomandi niðurslitin tí kann tað ganga nokk so skjótt at fáa hesa skipanina og at tað virkar í praksis er eisini fegnast honum hitt uppskotið tað er eisini tað er ein beilags konsekvensbroyting av at nakrar veitingar eftir forsakarlóginum hava verið skattafríar tær eru nú avtiknar í forsakarlóginum tí vit hava fingið lóg um almenna trygd og tænastur og harí eru so tær veitingarnar í dag men fyri at skattalógin vísir til rættilóg so broytir mann skattalógin at heiða honum framvegur ikki vísir til forsakarlóginum men vísir til lóg um almenna trygd og tænastur so har er eingin broyting og tað er sjálva eisini nakað sum í handaflokkur frá taka undir við takk fyri at fara mær

hvør orðið

ja takk fyri ja formaður hetta eru tvey uppskot sum nú verða viðgjørd lógaruppskot sum verða viðgjørd undir einum og nú hava bejark mikkelsen akkurát velja johannesen verið væl nógv snar og og tað er eingin grundfræra at fara at endurtaka tað alt tað er eitt her við tí framskundaðar pensjónini og tað er soleiðis nær at teir mann ger formar so so kann tað ávirka nøkur ting sum mann kanska ikki leggur merkir til beint á og tað er tað mann er líka sum at funnið útav at í hesum her stóra lógarkompleksinum her her var okkurt sum manglaði og og sum eittan politiska ætlanin var so fær mann ikki mann sigur hildu tað við at mann sker sær broytingarnar og tað er tað sum nú landsstýrismaðurin í fíggjarmálum kemur niðan við her soleiðis nær at hetta kann fáast á rættkjøl tí tað politiska hendamálar við framskundaðar pensjón var at veiting og treytir annars skuldu vera tær somu sum við fyritagarpensjón tað var ætlanin og av tí at ikki mann sigur passar inni í lógina so kemur nú landsstýrismaðurin við einari lógarbroyting soleiðis nær at hetta kann vera uppfylt so tað er hetta er bara kanska eitt dømi um at tá ið mann hevur við stór lógarverk at gera sum er eitt sindur kompleks so kann okkurt mangla og so tekur mann líka sum aftur í tað og finnur út av tí tað er ikki nakra innviklaða uppskot haldi eg og tað seinna sum handlar um fylgibroyting orsakað av broytingum í almannalógávuni tað varð jú nevnt at vit hava nú vit fara at broyta nú fyrsta januar forsøkarlógina til eina aðra lóg sum eitur lóg um almannatrygd og tænastur og so má mann sjálvandi broyta kanska okkurt heitið og so víðari tað sum ein ger men so er tað tað at sum er tað er við samsýning til fosturfareldur og eitt sum hevur títt gjald til vistarhald og klæðir til barnið og lummapengar til barnið tað verður soleiðis nær at tað er samsýning til fosturfareldur tað er skatteskildugt meðan hini hava verið ikki skatteskild í at tað er við vistarhald og klæðir til barnið og lummapengar men hetta verður væl reglerað í einari kunngerð hugt nevnir í kunngerðina tað stendur jú heilt nágreina um upphæddir og alt og vistir eitt barn ella fleiri børn og um aldur men mann hevur ikki kanska havt lógarheimildin í ordan men hetta er ein gomul siðvenja so nú tá mann hevur hetta til viðgerðar so ger mann tað samstundis at mann líka sum konkretiserar tað so snar kunngerðin har einki ivast í hevur heimild í einari løgtingslóg so hetta er ikki innviklaði mál haldi eg sjálvur og sum eg hoyrdi bæði okk mikkelsen og akselvegi hannesen siga so kundi eg ímynda mær saman við teimum at hetta men vit sjálvandi fara at viðgera hetta málið og fáa landsstýrismannin til hoyring vistar skuldu verið onkur spurningar ella okkurt sum vit hava fara nærligt at seta her og viðgera tað kunnu koma til men sum tað sær út fyri mær so er hetta rættiliga greitt og eg síggi fyri mær at bíggjarnevndin fara at vera rættiliga samd um hetta her takk fyri

hjúrshavn

ja takk fyri ja vit viðgera so tvey skattauppskot frá landsstýrismálum og fíggjarmálum eitt í ásetingarlógini og eitt í so kalla skattalógini og sum undanfarni og framsøgufólk eisini vístu á so snýrhetta seg í stóran mun um konsekvensbroytingar ið siga skiltu uppskotini rætt mann kann siga at tað er avleiðingar í hvørt av tveimum rættiliga stórum lógarpakkum sum eru farin ígjøgnum tá fyrsta er viðvíkjandi pensjónsnýrskipanini sum bleiv samtykt í undanfarni samgongu og tann næsta er sum ein avleiðing av tí so kalla vælferðarpakkanum sum aftur inniheltan rúgva av dagførdari lógaðu á almannøkinum sum eisini var eitt stórt framstig og sum hevur arbeitt við øgiliga nógv ár og bæði tvey øgiliga gleðiligu mál sum koma ígjøgnum hyggja at eftir konsekvensbroytingum í samband við pensjónsnýrskipanina so verður víst til serliga hetta við at mann hevur funnið tað eftirfylgjandi at møguleikin at framskunda pensjónina tað var seg at fáa pensjónina útgolna áðrenn mann røkkur pensjónsaldur har verður mann skattaður øðrvísi enn mann ætlaði endamálið ja har vóru fleiri endamál við pensjónsnýrskipanini men eitt ein liður í tí var millum annað tað at gera pensjónskipanina so sum tóku meira útgangsstøði í tí einstaka umframt at vit eisini vildu hækka pensjónina munandi hjá teimum sum ikki høvdu annað at liva av enn tí fólkapensjónina samanspasta so vildu vit eisini gera tað meira faktiskt ein meir smidligan pensjónsaldur soleiðis at vildu tú halda á fram við at arbeiða aftan á pensjónsaldur so kunnu tú velja at útsjóta pensjónina og aft fyri fyri hvønn mánað tú ikki velur at fáa pensjónina út so fært mann hægri fólkapensjón útgolna tá tú røkkur pensjónsaldrið hin vegin hevur tú tørv á tí tú vegna at slita á arbeiðsmarknaðinum ella av øðrum orsøkum ið læknin kann ávísa at fáa pensjónina áðrenn so kanst tú velja framskundarpensjón vit tosaðu leingi um tá vit arbeiða á pensjónsundirskipanina hvussu skuldu vit so áseta hetta við framskundarpensjón og valdu tá at siga at framskundarpensjón hevði somu upphædd sum fyritøð pensjón fyri at gera skipanina so einfalda sum møguligt og har er tað so vísið at tann skattligi parturin av tí ikki hevur fylgt við og tað er gott at landsstýrið koma við tí partinum tað taka vit í sjóvoldi sjálvandi fult undirvið annars so hin broyting snýr seg nokk so nógv um hetta er við broytingum í almannalógávuni og eisini at mann vil tryggja sær at tann mátin mann hevur umsitið ávísa veitingar til fossoforeldur at tað verður ásetil lóg heldur enn kunngerð men sum skils er hetta nakað sum hevur umsitið soleiðis áðrenn so tvey lógaruppskotir sjálvandi taka undirvið men eg vænti at landsstýrismaðurin kemur í fíggjóðnevndina og kann greiða nærri frá tað sum eg kanska undraði meg eitt sindur tí at sjálvandi onkraður av sínum broytingunum millum annað at teitur er farin um hesi sjeyogtrýss árini ein frádráttur sum mann framhaldandi fær verður tikin burtur tí hann var ikki ætlaður at forseta heldur so stendur bara fíggjarligar avleiðingar at uppskotið hevur ikki ótilætlaðar fíggjarligar avleiðingar men annars hevur ikki sagt mær um tað eg veit ikki um nakrantíð av sær at skriva upp á hendan matin men hvat merkir tað í veruleikanum og tað er nakað landsstýrismál hann kann greiða frá tá hann kemur í fíggjarnevndina so er tað við tryggja at tá tað kemur aftur til atkvøðuroyðis til her á løgtingi at tá er málið so væl upplýst sum mølt takk fyri

biðið um orðið orðaskiftið er endað og hesir bæði málini løgsmálmar fimmogfjøruti og løgsmálmar seksogfjøruti verða beint í fíggjórnevndini síðani koma tær síðsta málið sum er á skránni í dag tað er løgtingsmál nummar sjeyogfjøruti tað er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgslógum ferðslu á tað eru ymiskar broytingar har vit skulu biðja um søgufólk tað verður hendrik áld sum fær orðið fyrst annars hava sirið steinberg og rutt vang eisini meldað til fær hendrik áld orðið ikki so

takk fyri ja sum formarið seg hevði so er tað tvey mál sum verða viðgjørdum undir einum klæðriviðgerð og tað eru tvey álit skrivað hetta málini hesi málini hava bæði verið í fíggjarnevndini og vit hava skrivað álit í báðum málum og tað er ein samd nevnd í báðum hesum málum eg fari at lesa fyrst álitið upp í løgtingsmálum mær fimmogfjøruti frá tvey túsund og tjúgu sum er uppskotið løgtingslóg um broyting løgslóg um áseting av skatti ásetingarlógin av persónum við framskundaðar pensjón og fyridagar pensjonistum landsstýrismaðurin í fíggjarmálum jørgen niclasen hevur lagt málið fram fjórðan novembur í tvey túsund og tjúgu og eftir fyrstu viðgerð seytjan novembur tvey túsund og tjúgu er tað beint fíggjarnevndin nevndin hevur viðgjørt málið á fundið fýraogtjúgunda novembur tvey túsund og tjúgu undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við landsstýrismaðnum í fíggjarmálum jørgen niclasen nevndin vísir á at við uppskotinum kann dagføringin býtast í tríggjar partar skattliga verða persónar sum fáa framskundaða persón javnsettu við fyritíðarpensjonistar mær tvey ásetingin verður avmarkað til persónar sum eru undir sjeyogtrýss ár og tað triðja er tilvísing til forsorgarlógina sum fer úr gildi fyrsta januar tvey túsund og einogtjúgu hon verður strikað í hesum viðmerkingum tekur ein samd nevnd undir við málinum og mælir løgtinginum til at samtykkja uppskot hetta er ikki nakað innviklamál tað er soleiðis at tilvísingin verður til forsorgarlógina men fyrst á januar fáa tú eina nýggja lóg sum eitur lóg um almanna hvussu var tað tað var trygd hvussu var tað tað var almanna og trygd og tænastu ja og so tað má vísa til tað lógina annars verður ikki so væl vorðið og hitt er í veruleikanum tað at tá ið mann gjørdi nýskipanina so var eitt sum var har sum at mann kundi fáa framskundiarpensjón tað var eitt ein persónur sum er niðurslitin og sum nærkast fólkapensjón so aldrin skal fáa eitt sindur skjótari málsviðgerð enn tað sum er vanligt í fyritagarpensjónsmálum tað sítt endamálið var at hann við framskundiarpensjón skuldi fáa somu treytir sum ein fyritagarpensjonistur og har var tað nakað við skatti skattaviðskiftini sum ikki blivur reglerað og tað er tað mann ger her so eisini at hesin her niðurslitni pensjonisturin fólkapensjonisturin fer at fáa akkurát tað sama sum ein fyritagarpensjonistur tað er faktiskt tað sum hendan broytingin snýr seg um hittmálið tað er løgtingsmál mær seksogfjøruti frá tvey túsund og tjúgu uppskotið løgtingslóg um broytingløgslóg um landskap og kommunuskap skattalógin fylgibroyting orsakað av broytingum í almannalógávuni landsstýrismaðurin í fíggjarmálum jørgen niclasen fólkapmálið er fram fjórðan novembur tvey túsund og tjúgu og eftir fyrstu viðgerð seytjan novembur tvey túsund og tjúgu er tað beint fíggjarnevndini undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við landsstýrismannin í fíggjarmálum jørgen niclasen nevndin vísir á at uppskotið leggur upp til tvær broytingar tann fyrra broytingin verður í sær at tær veitingar í forsárgarlógini sum í dag eru skattafríar eisini verða skattafríar eftir árskifti hóast heimildin fyri at lata veitingar verður flutt úr forsár tann seinna broytingin verður í sær at tann venja ella siðvenja sum er í dag ikki at skatta ávíst skjøld til barnið eftir kunngerðum samstýringum til fólkforeldur verður lógarfest í hesum uppskoti viðmerkingum tekur ein samdnevnd undir við málinum og mælir løgtinginum til at samtykkja uppskotið hetta er altso eisini tað at vit broyta lógin frá forsárgarlóg til løgtingslóg um almannar trygdu tænastur og tí má tað líka sum vísa til talógina og hitt er sum tað verður í nógv ár siðvenja ella venja at fostur foreldur tað er soleiðis at tað verður útgoldið gjald til vistarhald og klæði til barnið og lummapengar tað hevur verið skattafrítt í nógv ár men tað ikki verður lógarfest so nú líka sum setir mann tí lógina soleiðis at tað er hvussu eg skal siga tað er kjølfastirnar lóg enn tann er kunngerðin um hetta her so hetta her er fyri at fáa tey tingin takk fyri

ja takk tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið so er orðaskiftið endað og vit fara at atkvøða í hesum báðum málinum og vit atkvøða sjálvandi fyrst í øðrum og tað er í løgsmálum nummar fimmogfjøruti tað er uppskotið løgsløgum broyttið løgsløgum ásøka skattið skattiliga javnsøka persónur við framskundi og pensjónum vit atkvøða nú ja vit eru liðug atkvøða sjálvandi málið samtykt við sjeyogtjúgu atkomufirði ongari móti ongari ongari ímóti og vit fara so ja og málið fer soleiðis samtykt til triðju viðgerð vit fara so at atkvøða í hinum málinum sum vit umrøddu tað er løgsmál nummar seksogfjøruti uppskotið løgsløgum broyttið løgsløgum landskatt og kommunuskatt skattalógin fylgjubroyting orsakað av broytingum í almannalógia ja vit eru liðug at atkvøða hetta málið er samtykt einmælt við seksogtjúgu atkomufirði ongari móti ongari blankari og fer soleiðis samtykt til triðju viðgerð so fara vit víðari í skránni og koma nú til tingmál nummar ella aðruviðgerð á løgsmál nummar sjey tað arbeiðsvikuna hvør biður um orðið kristian andreasen fær fyrsta orðið ger so væl

við aðruviðgerð vit at atkvøða nú í triðviðgerð vit eru liðug at atkvøða málir eru samtykt við áttogtjúgu atkvøðir fyri ongari móti ongari blankari málið er endaliga samtykt og avgreitt frá løgtingi vit koma so til aðruviðgerð av eyka fíggjarlóginum fyri tvey túsund og tjúgu tað er soleiðis at hetta málið var beint beinleiðis til aðruviðgerð nakar sum biður um orðið tað er tað ikki so er orðaskiftið endað og vit fara at atkvøða í hesum máliðum vit atkvøða nú í løgtingsmál nummar trýss til uppskot til eyka fíggjarlóg fyri tvey túsund og tjúgu ja onkur er eftirakvøður haldi ein er eftirakvøður enn ja soleiðis tú vóru liðugakvøður tann níggjuogtjúgu atkvøður fyri eingin ímóti eingin í blank málið er samtykt endaliga avgreiðs frá løgtingi so koma vit til aðruviðgerð av løgtingsmál nummar seytjan tað er uppskot til løgtingslóg um fyribyrgjan tiltøk móti hvítvasku av vinningi og fígging av yvirgangi til tað sum eitur hvítvasklógin og bjørt samuelsen við um orðið umfarið orðið