LM-018/2020

og nú skulu vit viðgera eitt mál hjá sum tjóðveldið hevur latið fram um fígging av bústøðum uttan fyri teir størru býirnar og hetta er eitt mál sum vit eisini viðgjørdu nakað í trivnaðarrentuni í síðstu setu hetta er her við at bústaðir skal kunna fíggja tann partin frá fýrs prosentum og upp til hundrað prosent av tí metta og tað sum eg haldi eg nokk so serligt við at tjóðveldið kemur við hesum málinum nú aftur er at tá ið vit viðgjørdu tað tá haldi eg tað var ógvuliga týðiligt at bankarnir vístu á at tað var ikki ein trupulleiki at fíggja tann partin vissu fólkini sum skuldu byggja nær sum tjóðveldið eisini setir í hesum útskotin so uppá tann mátan so so dugir sjálvliga skilja hví mann velur at koma við sínum uppskotinum tá ið bankarnir kunnu klára handan partin men so er tað tað sum tað kostar meir enn tað metta virðist tað sum blívur tann stóru trupulleikin hjá teimum flestu sum skulu byggja á tann smáu plássinum tað er fíggingin oman fyri tað metta virðist tað er alt eftir hvar í landinum tað er hvussu stórur partur tað er og hari sum brandur sandoy vísti á jóni kann mann so brúka nøkur ting at at hjálpa til so at tað letur seg betri gera hjálp sær tað við evigenum og og at leiga grundstykkini út kommunan hevur møguleika til tað onkur sovorðin ting hjálpa sjálvandi til at hava betri møguleika at klára at fara í holt við at byggja og so er tað eisini tann parturini treytirnar til at byggja tað virkar fyri mær sum at treytirnar eru for harðar í mun til tað føroyska veðurlagið har hevur mann valt treytir sum passa betri til onnur lond so tað kundi eisini verið ein møguleiki at gjørt okkurt við tann parturin at ikki bjóðist at byggjast so ógvusligt við bjálving sum tað verður lagt upp til í tí stóðini men akkurát hasin parturin sum sjóveldið kemur við har tað dugir ikki ordiliga síggja meining í sjálvt um eg haldi tað er fínt at mann tekur hetta fram og og diskuterar hendan partin av fígging í øllum tiki úti á teimum smáu plássinum tí tað er sjálvandi ein trupulleiki at húsini kosta so nógv meir enn hvat tey verða mett til í virði tá ið tey standa takk fyri sær takk fyri so er tað

viðmerking við teimum viðmerking tað er kristina háfoss sigur so væl ja altso orsøkin til at tjóvhaldur leggur hatta málið fram eina ferð enn tað er

nei tað er akkurát tað so tað er tað er ein trupulleiki sum eg eri so

okkurt eigur mann at gera so at at tað er lættari hjá fólki at kunna byggja tí mann hevur hoyrt hesi dømuni um at at tað ber til at fáa hægri lán til at byggja í havnini enn hvat tey biðja um úti á bygd altso so tað týðir upp á at tey hava ráð til at betala tað sum tey skulu tað er meiri tað tað er trygdin í tí tað er har trupulleikin er so so akkurát guds mann skal velja at gera hatta tað er vit skulu í gudsferð viðgera tær í ítrúnaðarnevndini og og sjálvandi so so gangið út frá at hetta verður eisini ein partur av tí sum vit fara at viðgera í pakkanum sum s betnarsetir skunnlustøttir kemur við men men hetta skulu vit í gudsferð viðgera virðiliga og og væl í ítrúnaðarnevndini takk fyri takk fyri so er tað

aksel v johannesen sum hevur orðið ger so væl ja takk fyri at farma áður til viðgerðar er eitt uppskot frá

tjóðveldi ella tingfólkunum hjá tjóðveldi um at gera ein broyting í løgstøðum av húsadansgrunni tað er at bústaðir kann fíggja bústaðarbygging uttan fyri býirnir og hetta er eitt líktat uppskot sum tjóðveldi og javnaðarflokkunum eisini løgdu fram saman fyri ein lítlum ári síðani og á orsøkin til at hetta uppskotið verður lagt fram er tann at støðan í dag er soleiðis um ein familja til dømis ella ein familja í dag til dømis ikki kann fáa lán frá peningastovnunum til at byggja ella keypa eini hús á bygd fyri tvær komma fimm milliónir til dømis men sama familja kann gott fáa lán at keypa hús í havn fyri tríggjar milliónir altso hálva millión dýrari øh orsøkin hví er tað so so tað er soleiðis at at tá peningastovnarnir veita lán so geva teir sum útgast mun fýrs prosent av virðinum á húsunum á einum sølumarknaði ikki eftir virðunum kann tað kostar at byggja og siga vit at eini hús kosta trækom fimm milliónir at byggja og hava virðið á tvær koma fimm milliónir so hevði mann kunnað lænt tvær milliónir men úti á bygd er tað ofta soleiðis at tað er tá tú kemur til hvat virðir í húsi hava marknaði so er tað eftirspurningur og útboð sum ásetar prísin meðan kanska útboðið er lítið í ta stóru býnum og eftirspurningur er stórur tá trýstir prísin upp so er tað úti á bygd soleiðis hevur tað hvussu verið at har er útboð størri og eftirspurningur lítil tað verkir eini hús sum kannst frá hvussu koma fimm milliónir at byggja at tey kanska bara hava tvær milliónir í virðið um tey verða seld og so fært tú bara fýrs prosent av teimum tvær milliónum lán og tað er eina koma seks millión sjálvt um húsini kosta tvær koma fimm milliónir tað inniber at tú tá skalt hava níggju hundrað túsund krónur í eginpeningi fyri at fáa eitt lán hjá bankinum í staðin fyri vist tað var í klaksvík ella kanska runavík ella her í tórshavn so hevur tú skuldi havt ein eginpening á fimm hundrað túsund tað ger tað rættiliga nógv truplari hjá einari familju at byggja uttan fyri tær stóru býirnir og at fáa lán frá peningastovnunum og hetta er ikki nakað nýtt tað hevur verið soleiðis í eina tíð og eg veit tað eisini tá ið tað frá tíðini var løgmaður tá hevði mann millum annað saman við við landsstýriskum í fíggjarmálum fund við peningastovnarnir um hesa avbjóðingina og peningastovnarnir vóru sjálvandi greiðir um tað og tað sum bleiv sagt tað var at tað vóru krøv frá at vismandi til dømis vistir nú bank norðuri gav eitt lán til eini hús úti á bygd tvær komma fimm milliónir í lán men húsið hevði bara søluvirði á eina komma seks milliónir mett søluvirði so skuldi mann avskriva munin har ímillum beinanvegin í roknskapinum níggju hundrað túsund krónur kravdi fíggjarueftirlit tí gav tað bank peningastovnarnir eina avbjóðing tað kann mann skilja men so er spurningurin um mann vil gera tað ella ikki sum peningastovnur tað hava peningastovnarnir ein ávísan munur hvussu eg ikki vilja tí eg veit um dømir sum hevur verið frammi her løgdu løgdu ikki fyrr um fólk sum hava fingið noktandi svar upp á at fáa lán í eina miðal stóra bygd í eysturoynni faktiskt men tað kann gott fáa størri lán í havn at keypa eina hús í havn tí tá varð trygdin í húsunum sum ikki góð metti peningastovnurin hetta hugskot leggst upp til at at bústaðin so kann veita fígging fyri tann síðsta partin av láninum at at bústaðir hvussu peningastovnurin lænir fýrs prosent av eginpeninginum ella fýrs prosent av útvegarnar nei ikki útverðanum av at mann lænir marknaðarvirðina í húsunum fýrs prosent so kann bústaðir so læna tað síðsta tjúgu prosentini millum fýrs og hundrað prosent takaftur av teg sama rokstyrki siga eini hús sum kostar tvær komma fimm milliónir at byggja men bara hava eitt søluvirð tveks milliónir ella hava eitt søluvirð fyri tvær milliónir so vit bankið lána eina komma seks á svørt prosent so mann kom at lænt fýra hundrað túsund frá bústovn so mann kom at tá fimm hundrað túsund eginpeningi eins og tað er galdandi ella stórur í býnum tað halda vit vera skilagott á einum máti at fáa gongd á at mann eisini kann byggja og keypa ikki minst til hesum verður at byggja úti um landið tí gera vit ikki nakað við ta avbjóðingina hundi fyri at tað verður rætta lítið bygd í teimum bygdunum har sum peningastovarnir ikki vilja veita lán og so endar tað við at teir flestu húsini verða gomul og niðurslitir kanska um tað ikki eisini verður bygd við jøvnum millumbilum nýggj hús eisini og tað er nakað sum ynskja at byggja í sovorðnar heimbygd og har so tey trívast heilt sum familjanir vinfólk og annað heldur enn skulu flyta inn á inni inn til ein størri býnur so tann mánaður kann eiga føroyingar at hava og tað er sjálvandi soleiðis at tá ið bústaðar so skal veita hetta lánið so er tað eisini um vági í tí tí at tað er eingin yvir um um hetta fer at rigga og bústaðar fer at veita lán uttan fyri miðstaðarøllum uttan størri býirnir so fara tey onkuntíð at hava eitt tap akkurát sum peningastovarnir eisini hava men um mann fer aftur til húsarlandsgrunnin sum eisini gav triðja prioritetslán ella viðhaldslán fyrr so hevði húsarlandsgrunnur onkuntíð tap men tað var eitt sindur tær lítið tá ið tær tapu tað var ikki nógvar milliónir og faktiskt hevði húsarlandsgrunnur samlað yvirskot tá seta renturnar tey fingu inn frá teimum lánum sum taldu sítt aftur tað var meira enn tær tapini sum máttu avskriva so vágin er ikki stórur og helst vildu rentan sum var farfallanum dekka tann máan vælur virðiliga tað er hvussu søgan vísti við húsarlandsgrunnum fyrr men onkuntíð kemur tað fyri einsum hjá peningastov siga hetta mugu vit avskriva tí vit fáa ikki alt inn aftur men eg haldi at avgjørt at tað er hetta er ein roynd vert og ein av fáu møguleikunum sum tað er nógvastaðnis runt um í føroyum at byggja nýtt so javnaðarflokkurin tekur undir við hesum hugskotum áhuga takk fyri takk fyri so hava vit viðmerking

tað er fyrst uni rasmussen tað er so væl takk fyri at hann hevur sitað akseli johannesen

tað er rætt at tað var sagt men eg havi verið hálv

hvørt fyri nógvum fólki at tað er trupult við at fáa lán sjálvt tey ynskjadda til dømis sjálvt tey sum hava bygd sum eiði vestmanna suður í vági sumba og so framvegis eg veit eisini frá tí tú sót í landsstýrinum tá viðgerðir mann tað ofta og enntá eisini við peningastovnunum at tað vóru nøkur strang krøv frá fíggjareftirliti um at avskriva beinanvegin eitt tap sjálvt um eg ikki hevði staðfest tapu at mann skuldi avskriva tað rotskapinum niði til tað sum marknarvirðir í húsunum frá fíggjan og tað eigur tað ikki at vera tá ið mann eigur sum mann vil byggja hús í vági og hevur bytt ella í oyði ella vestmanna ella viðjaroyði og mann hevur talið talið aftur so ein mann kom at fáa lán eins væl sum tey sum ikki hava byggja rumalík klaksvík eysturkommunu ella ella tórshavn og vágin er er ikki stórur samlað saman vildi eg vekk havfoss sum hevur eina

viðmerking og tað er rætt sum akstavari hondurin sær vísir á

eg pøvi at samtykast til eina hann fólk og sjálvandi er fortreytin mann hevur tænustevnur

og fær bara lánið sum mann klárar at tala at hevur eina inntøku húski sum kann klára lánið aftur sum tað er hjá peningastovnum men hetta er ikki bara eina avbjóðing í føroyum hetta er eisini øllum útriarum í okkara grannalondum eg veit ikki um tær onkuntíð hyggja eftir við húsnei sovorðnum sendingum á dagar og tað hevur teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg teg so er tað stór fín flott hús sum fara fyri fýra hundrað túsund á sítt næstan óhoyrt og tá hugsar mann at ok skalt tú byggja tað húsið í so lítla bygdinum ella býnum í norðoylandi so kostar tað sikkurt at hann er tvær komma fimm tríggjar milliónir at byggja tað men tað verður seld kanska fyri fýra hundrað og fimmdað túsund tí at útboðið er so stórt ímóti eftirspurningi tá situr tað seg sjálvt at tað er trupuligt at byggja í tílíkum økjum men fólk sum vilja búgva har hann er aftur takk fær tá takk fyri so er tað kristina háfuss sum er

hevur orðið vørði vit gera til fólk nærri og góðari fegur til hann saman til okkurt nærri og góðari fegur av býnum á nærri og góðari fegur av okkurt nærri og góðari fegur av okkurt nærri og góðari fegur av okkurt nærri

eitt lógaruppskot frá tingmanningini í tjóðveldi sum er ein lógarbroyting til lóg um húslendsgrunnin og bústaðir og hetta lógaruppskot skal síggjast sum heild sæð við tí lógaruppskotinum sum vit eisini viðgjørdu áðrenn hetta lógaruppskotið sum er okkara boð upp á hvussu vit kunnu loysa nakra aftan bústaðarpolitisku avbjóðingunum sum vit hava sum samfelag júst hetta uppskotið er ein máti at loysa tað avbjóðingum sum vit síggja fyri okkum at ímynda tykkum hvussu bústaðirnir í føroyum fara at síggja út og bústaðarmarknaðin fer at síggja út um so er at eingin ung familja fer at kunna byggja sær ein nýggjan egnan bústað á bygd ella uttan størri býirnar nú tey næstu áratíggju so fara tað bara at vera eldri hús tey húsini sum er forvin eru har kanska nakrar leiðir bústaðir sum bústaðir fer at byggja men eingin sum byggir sítt egna sethús tí at so er støðan rættiliga stóran mun í dag og tað er ikki tær føroyar eg vænti veruliga ikki at tað er nakar her í løgtingi sum ynskir tað tí vit ynskja sjálvum at tað skal vera møguligt at byggja sær egnan bústað kring alt landið har sum tey fólkini ynskja at búseta seg og orsøkin til at ikki møguligt tað tað er tí at lánitreytirnar eru so nógv so øgiliga ymiskar í teimum størri býnum føroyum í mun til um tú skalt byggja tær ein hús á bygd vit hava so víst á at bústaðirnir kann so loysa eina og ein part av tí eisini at tað er ómetaliga týðandi at øll tey mongu og tey eru nógv sum helst vilja byggja sína egna bústað eisini fáa møguleika fyri tí og eisini uttan fyri tær størru býnar og hyggja nærri at hvørt støðan er í dag so vísir tað seg at vera trupult at fáa tað neyðugu fíggjingina til at byggja sethús ella til til dømis at endurnýggja eldri hús uttan fyri tær størru býnar og orsøkin er tann einfalda tann at sjálvt marknaðar virði øllurvirðið á húsum uttan fyri tær størru býnar er sjálvandi lægri enn enn í teimum størru býnum og ofta vísir tað seg eisini at marknaðarvirðið er lægri enn tað kostar at byggja eitt nýtt hús tí hava vit sæð dømi um at tað eru fólk sum hava fingið noktafígging at byggja sær eina hús egin hús á bygd millum annað vestmannevørini sum at dømi men somu fólk hava fingið bjóðað eitt enn hægri lán um tey bara flyta bústaðin og velja at byggja bústaðin í eina størru býnum og hatta haldi eg dømi er vísir íla væl at tað eru ikki gjaldsevnuna inntøkurnar hjá tí einstaka húsahaldinum tá ið tey einstaka familjuni sum sum í dag avger um tey kunnu byggja í einum størru býnum ella eitt sindur uttan fyri størru býnar men heldur tað at vit hava eina lóggávu á økinum fyri peningastovnum sum ger tað at møguleikarnir blíva so ymiskir og feingin ivi um at tann lóggan sum vit samtykkja fyri peningastovnarnir hon skal sjálvandi yvirhaldast á peningastovnunum og tí hava vit valt at siga at ok vit lata okkum siga at tann lóggan er sum hon er nú tey fara inn í kreditmetan sum tey gera nú og tey lána bara til tann part sum tey gera nú hvat kann mann so gera og soleiðis er hetta lágaruppskot so at mann kann mann sprotta sprottið burtur úr hvussu vit síggja fyri okkum at ein loysk kann vera eitt annað sum eisini ger verandi lóggan sum hetta sum ger tað enn meira neyðugt hjá fólki at tey mugu byggja á størri býnum í forveggin er tað eisini ein stórur kann mann siga tiltrekningskraft frá teimum smáu støðunum inn til teir størru býnar og hetta stimbrað tað so enn um meir sum aftur leggur enn stórur trýst á tær størru kommunurnar at blíva og útstykkja sjálvt um tað kanska eru grundstykkir um mann velur at koyra í sindur og dám teir størru býnar og prísirnir blíva sjálvandi eisini pressaðir upp í teimum størru býnum av tí ja á allar mátar er tað ikki gagnligt tá vit hugsa um samfelagsliga og tá vit hugsa um teir borgar sum fegin vilja búseta seg har sum teir sjálvir ynskja búseta seg hvør er so loysnin har er okkara loysn so at vit brúka bústaðir sum eitt amboð til at kunna fara inn og veita tann ein part av fíggingini til setursarbygging uttan fyri teir størru býnar og so er sum vit hava lagt tað upp í sær her óðarheimildini so er tað so at bústaðir skal kunna veita tann partin av láninum sum vanligir peningastovnarnir ikki veita og at har er eitt loft upp á tað sum eitur hundrað prosent av marknaðarvirðinum mann metir hvat kann tað seljast til og tað er fyri at tryggja tað í so fall at húsið blívur selt so fáa tey hóast alt tað inntøkuna aftur tað sum mann kann vera bangin fyri at fólk enda í tí so kallaði gjaldsfellini og tað ynskir sjálvandi og aftur ein onnur trygg sum er í hesum uppskotinum er at fólk hava tað neyðugt íntøkuna til at klára rindað lánið aftur tað sum er vanligt fyri peningastovnar er at teir kunnu lána upp til fýrs prosent av metingarvirðunum tað sum húsið kann seljast fyri tá ið tey standa liðugt og tað sum hendir er at av tí metingarvirðið ofta kann vera lægre enn byggikostnaðurin so blívur tað ofta kanska ikki fýrs prosent av byggikostnaðum men kanska bara trýss prosent av byggikostnaðum sum peningastovnarum fíggja og vit kunnu sjálva ímynda okkum tá mann skal mann skal hava fjøruti prosent av kostnaðum í húsi sum eginpening so er tað nærum móðmøguligt hjá einum ungarum familju at fáa tað neyðugt fíggingina til vega nú skal eg undirtrika at tað er ikki øllum førum at hetta er galdandi men tekur tú eitt so kallað realkritiskt lán frá peningastovnum so er tað fýrs prosent av metingarvirðunum bankarnir kunnu so fara inn í einstøkum førum og meta eisini við vanligum bankablaðnum og veita me hetta treytin hetta lógaruppskot leggur so upp til at at bústaðir so kann lána tann partin sum liggur upp til hundrað prosent av metingarvirðunum tað vil siga umleið tjúgu prosent kann bústaðir lána afturat og tað ger so at mann kann siga upp á ein máta at at fólk ið ynskja at at byggja egnan bústað av bygd í staðin fyri í einum størri býnum verða javnsett tá umræður fíggingarmøguleikar og tað eru tey ikki í dag og orsøkin er tann einfalda at vit hava eina illa stranga bankalóggávu sum eisini er gott at vit hava upp á nó bústaðir hevur annars eisini áður verið inni og er tað eisini í dag hevur útlánina eisini í dag men men hevur so ikki kann mann siga økt tey útlánini seinni árini men hetta er ikki eitt ókent øki fyri bústaðir og og tað hevur væl kunnað littis uppgávuna um so er at at tað tað bleiv ynskt frá politiskari síðu annars so hava vit sett nakað aðra avmarkingar inn í uppskotið eisini er ikki ætlanin at um onkur ynskja at byggja eini hús til ein okursprís at bústaðir so skal fara inn og taka allan tann vágan sum vit hava givið landsstýrismannin heimild at fara inn og áseta eitt loft fyri fermetrakostnaði við kunngerð tí tað er nakað sum skal leypandi broytast fyri at siga hvat er tað fyri kostnaða at tey hava vanligu byggjukostnar og vanligu sethús sum bústaðir fer inn og fíggjar eina partin av vit hava vit so eisini lovaruppskotina at at skipan skal vera so umsitingarliga løtt sum møguligt tá ið nú peningastovnarnir kenna ofta kundan væl og vit fara inn og gera eina so kalla kreditmet og annað eisini og gjaldssøgn met um gjaldssøgnum hjá fólki so eingin orsøk til at bústaðir fer inn og gera tað sama umaftur so er lovaruppskotin eisini lagt upp fyri at bústaðir fær heimild at samstarva við peningastovnarnar um at brúka tað metingina av lántakarunum og annað fyri at sleppa undan og nógvar umsiting og so er tað eisini tí at hvat er tað tá vit tosa uttan fyri størri býirnar hvørji øki eru tað tað er aftur nakað sum kann skifta yvir tí og tí hava vit valt at sagt hvønn tað er nakað landsstýrismannurin tí kunngjørkan síður broyt til at lætt hvørji økir eru fevnd av hesum lógarheiminum og hvørji økir eru ikki tí tey geva øða lítlan mítt logan meðan í meining at fara at ramsa júst hvørjar bygdir og hvør býir eru fremdur í lógaruppskotinum tí so skuldu vit løgtingið hvørja ferðir nær mann metta nú var tað broytt tí hildu at tað var ein smidligari máti so hetta uppskotið er faktiskt rættiliga væl vit hava roynt veruliga at gjøgnumhugsað tað væl og hetta var eisini nakað vit arbeiddu við í undanfarni sam í verri bleiv tað so ikki borið í løgtingi tá júst hetta málið sjálvt um stóð tað til opnir sjóðveldi so vit vilja gjarna vilja at tingst tá framt tá men tað skal ikki tekna um í at royna at arbeiða konstruktivt og fáa tað eisini gjøgnum nú og tað hevði verið ynskiligt eg havi so ikki hoyrt at landsstýriskvinnan bústaðarmálum ella landsstýrismálum núverandi hava tosað um eina lýtnandi skipan men eg veit at fleiri flokkaratingi og eisini fleiri tingfólkatingi vóru øgiliga jalig seinastu høvdu lógaruppskotið hetta er ein vón at vit brúka tað neyðugt tíðina til líka venda einafturat kundu vit ikki arbeitt víðari við hesum her so verður víst til annars í uppskotum eisini at at tað víkjandi tann fíggjarliga avleiðing tá verður mett at hava illa jaliga ávirkan á bústaðarmynstrið í landinum fyri sjóðandi at hjálpa teimum familjum sum ynskja at seta búgvið á bygd og uttan fyri teir stóru býirnar tað verður ikki mett at hetta ávirkan á tað sum eitur kredittmetingina hjá landsstýrinum tí at bústaðar fær trygt í tí føstu ognu og tí vit leggja hetta loftið á hundrað prosent av metingarvirðunum inn men eg vil vísa eisini til at í tann mun at mann skal inn at styrkja bústaðar fíggjarliga tí tað er væl møguligt um so er handa heimildið verður brúkt nógv so kundi mann til dømis brúkt tær inntøkurnar mann fær frá einskiljing av banknordugt til at styrkja bústaðar við so ið tær aftur kundu brúka tær inntøkurnar til at betra tann føroyska bústaðarmarknaðin nóg tíð vit vóna at málið fær ein góða viðgerð tá tað kemur nevnd

tað er okur skalið tá ið fólk sum hava fasta inntøku er okur skalið tá ið fólk sum hava fasta inntøku eru skalið tá ið fólk sum hava fasta inntøku

jú avgjørt og tað er eisini eitt av endamálunum við eitt

uppskotinum tað er so at tað at kunna taka eitt lán og so at rinda tað aftur yvir øgiliga nógv ár er eitt øgiliga týðandi undirstøður kervi í okkara samfelag fyri allar borgarar tað er líka týðandi sum vegir og tunlar og skúlar og súkrarar at vit kunnu taka eitt lán fáa okkum ein bústað um vit ynskja tað og rinda tað aftur yvir fleiri ár men so hava vit bara innrætta ein bankalóg hvussu sum ger tað at ja tað galdandi um tú byggir teimum stórbýnum men ætlar tú at bygna so fært tú ikki so um meg kann man siga sjálvt um tú hevur tromið inntøkur tú hevur tryggað inntøkur tú hevur tvey fólk í einum familju og so víðari og tað er ikki nøktandi og tað eiga vit politisk at gera nakað við hetta er so eitt boð uppá hvussu vit kunnu loysa tað og eg vóni veruliga at málið kann fáa eina góða og konstruktiva viðgerð og ongantíð betur um landsstýrið er sum var áhugað at taka eitt málið upp takk fyri

viðmerking sir so væl taka formaður tað verður nevnt at tað er ikki gjaldsevnið men marknaðarvið

tað er eingin yma gjaldsevni hjá fólki hava týdning fyri umframt hvønn dag

tey fáa lán frá banknum ið liggja og tað vil tey verandi støð vera og tað vil tað vera eisini aftan á eina tílíka skipan men hvussu ein stóran part av lánina av at byggja kostnaði og av marknaðarvirðini tey kunnu fáa at fíggja har er tað loft sum bankan mugu fyri at halda seg serliga eftir realgretið til áðni har er tað eftir fýrs prosent av metingarvirðunum og í byggjukostnaðurin hægri kanska eitt sindur hægri enn metingarvirðunum so fer tað øll skjótt niður eftir marknaðarvirðir fáa vit kanska ikki gjørt so lánið møguleikanir hjá fólki og bankalógávan eg vil siga tað at eg haldi at tað er týðandi at føroysku bankarnir virka undir líknandi lógávum sum bankar í grannalondunum og í europa so eg hevði ikki ordiliga hildað rætt at vit fóru inn og gjørdu linartreytir har tá haldi tað er rulligar at hyggja at ókey vit hava bústaðir bústaðir hevur útlán teir hava fyrr verður inni og eisini á annað og triðja vegarætti fyrr kunnu vit brúka tað júst til hendan her málbólkin sýst at at tað kann vera við løgtingina sum eg innansinni veit at at faktiskt øll eru av løgtingi starna vilja loysa hetta er so øgiliga gott boð uppá tað haldi eg takk fyri so er tað erhard joensen sum

tað hevur orðið gjørt so væl takk fyri teir formaður

okur viðgera mál nummar átjan uppskotið løgst til ein broyting í løgst til um húsandalsgrunnum bústaðir at fíggja bústaðarbygging uttan fyri stýrubýirnar tað verður sagt soleiðis at húsandalsgrunnurin kann kann veita vegskuldarlán at fíggja føroyskar bústaðir staðsettir aðrastaðni í føroyum enn í stýrubýnum øll lán skulu stað skulu vegsetast innan fyri hundrað prosent av metingarviðrinum ungloysnum vegbrævið ognarvegbrævið skaðaleiðisvegbrævið og líknandi í somu fastogn ella við aðrari samansvarandi trygd tað var eitt nøkunda einsljóðandi uppskot í síðstu tingsetu eg haldi tað var eisini eitt uppskot sum tjóðandi legði fram tá um at tað her hvussu trupult er at fáa fíggja úti á bygd landið er deilt í tvey tá ið tosin fígging tann parturin av landinum sum hevur lætt við at fáa fígging hann veksur miðstaðarøkið í føroyum veksur rættiliga skjótt nú má mann siga tað at miðstaðarøkið um heilt stutta tíð so røkkur tað líka norður til klaksvíkar so er tað sandoyggjum sum verður knýtt uppí um eini tvey trý ár so er tað hin parturin av føroyum tey útoyggjarnar og suðuroyggjum sum hetta her uppskotið fer so vítt tekur sítt støði í tað er rætt sum uppskotsetararnir føra fram at tað er ómetaliga trupult at fáa fígging til nýbygging í hesum her økini tað siga á útoyggj og serliga suðuroynni øh tað er væl kent at ein ein byggikostnaðurin av einum sethúsum í dag hann liggur upp á umleið tvær enn hálva millión ein og tí og tá er tað ein púra vanlig sethús um eg taki tey dømuni sum eg kenni hvar tú eru hús sum eru í handleiði rímiliga nýggj hús sum eru í handleiði í suðuroynkinum so er tað gøðiliga sjáldsamt at eini hús har yvirhøvur verða handlaði fyri hálva aðra millión kanska heldur nærmari einari millión rímiliga rættiliga góð hús so tað í økini sum at her uppskotið her skal hjálpa og bevarist allir bætur kemur at bøta tað soleiðis soleiðis síggi eg upp á tað tann váðin sum okur við hesum um okur brúka bústaðir sum búkanstøði fyri hesum her so verður tann váðin sum bústaðir skal kunna átaka sær um so er at tað skulu byggjast nýggj hús á útoyggj og í suðuroynkinum so verður tann váðin øgiliga stórur eg vil meta at tann váðin altso teirra altso hendan her uttasta fíggingin saman við eginpeninginum at liggja umleið hálvtrýss prosent av byggsfornum eini kanska meira enn tað tað er ein spurningur um mann skal fara inn politiskt eg veit gott at bústaðar tað er eitt alment felag men tey arbeiða tey skulu jú arbeiða undir professionellum viðurskiftum um mann skal tora at fara inn ella um mann yvirhøvur kannfara inn og áleggja einum sovorðnum stovni ein so stóran váða tí tað er tann upptastu prioriteturin tað er váðin eginpeningurin og tann upptastu prioriteturin tað er váðin og hann er í den grad til staðar úti á bygd og mann sigur tað at í samband við váðan tað er tann váðin hann krevur tað hægstu rentuna soleiðis er tað hvussu hundur vanligum um stendiga og tað er ein partur av einari loysn møguligvís eg dugi simplutenn ikki at siga tað eg dugi ikki at siga hvussu mann skal loysa handan fíggingarleiðstin úti á bygd út á nú hugsi eg tá ið tosið er tær vikst og tosið er suðureki og útoyggjarnar og so kanska heilt ja norður til tjørnuvíkar og távegina so norður til eiðis tað er kanska og hví úti á nú eg havi onga loysn upp á tað her nú og tað er eisini ein hálningur at hava okur vita at tann generatiónum sum okur eru børn av tey høvdu ikki trupulleikar sum so av at fáa fígging til eini sethús úti á bygd vissu gjaldsevnuni vóru í ordan men tað er bara veruleikin í dag tað verður sagt aftur og aftur at ein av høvuðstrupulleikunum við hví bankarnir uppføra seg soleiðis sum tað gera tað er uppá grund av at okur hava ikki bara her inni frá tað eru altjóða kanska altjóða treytir sum eru komnar inn serliga umkring pálsdring av eginogni hjá bankinum og reglur fyri hvussu teir kunnu fíggja so okkum eg sigi at ein stórur partur av trupulleikanum hann liggur her inni og í parlamentinum rundan um okkum tað er sjálvt tað verður sagt at tað er sjálv tað tann sum skapar trupulleikan sum loystir trupulleikan og eg havi tað saman uppá fornevnilsi her her er einki kvikkfiks til at fáa loyst hatta her við fígging úti á bygd og feiligt at fíggja okkum fíggja har sum tað loysir seg at fíggja og tað er væl tað stutt at langa við hesum her í við hesum her uppskotinum at okkum vilja so flyta vágan frá bankinum yvir á bústaðir og yvir á eginpeningin hjá fólki er tað ráðiligt at mann systematiskt leggur vágan yvir á eitt felag burturav tað seti eg eitt stórt burnaðartekin við takk fyri har tá takk fyri tað so er tað viðmerking edva jacobsen ger so væl

nækvær formaður eins sum er at rúði sær inni á tí tá bankarnir hava heilt kanska eitt

ja takk fyri spurningin

soleiðis sum eg forstóði tað í síðstu tingset tá ið tað uppskuldi var frammi so var tað ætlanin at at hesin prioriteturin hann skuldi liggja á ognini sjálvt um onkur valdi at selja hana so skuldi hesin prioriteturin líka sum liggja latent í ognini sum ein sum ein fígging sum fylgdi líka sum við húsinum soleiðis skilti eg tað tað gangi eg út eg gangi út frá at tá ið mann áleggur ein máa til bústaðar at so mongstanna aftanfyri so ein garantur tí bústaðar skal út at lána sær pengarnar og vísir bústaðar skal lána pengar skuldu hava trúgvið at pengarnar aftanfyri tí er at tað er eitt sindur meira komplekt enn enn mann mann ómillum part vil gera tað til so eg hopi at tað var svar uppá spurningin takk fyri ja so er tað stefan klein

holsen sum hevur orðið sær so væl jakaformaður ja tað er fyrr

til til viðgerð av løgtingsmál nummar átjan sum er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um húsalandsgrunn bústaðir fíggja bústaðarbygging uttan fyri størru býirnar og hetta málið verður beint í trúnaðarnevndina og hetta snýr seg um at tað skal vera lættari at fáa fígging til egnan bústað í útgerðanum og tað verður nevnt at marknaðarvirði á húsunum á bygd er lægri enn byggikostnaðurin og tað er akkurát hetta sum er hjarnan í hesum málinum og trupulleikin sum vit mugu fyrihalda okkum til og tað er tað at bankar teir fyrihalda seg bara til marknaðarvirði og tað er sjálvandi teirra uppgáva og loysnin sum eitt uppskoti ella tjóðsfólkurin kemur við er at bústaðir fáa heimild til at veita lán við veð ella pænt í húsunum tað er bert galdandi fyri bygging á bygd og tað er sjálvandi treytari og at gjaldførið er hjá viðkomandi er nóg gott og við hesum uppskotinum so so kann bankin lána fýrs prosent og bústaðir tjúgu prosent av metingarvirðunum ella marknaðarvirðunum og sum kristina havhuss nevndi so so svarar hetta bara til eini áleið fýrs prosent av samleiðar byggikostnaðinum so hetta uppskotið skal onkursvegna vera við til at tryggja javnbjóðsfígging til útjarin móti vegis miðstaðinum og heilt skjótt hyggja í fíggjarligu avleiðingar av sínum uppskotinum so stendur eisini í hesum upp á sama máta sum í fyrru uppskotunum at mett verður ikki at tað fær á fyri at ávirka kreditmetingina ella reytingina av landsstýrinum av tá bústaðir fáa trygd í føstu ognini og eg veit ikki mær so ræðiliga nógv at leggja á trætaraformaður men miðflokkurin hevði eisini hetta málið á valskránni og tað kemst serliga av tá vit halda at tey flestu ynskja at byggja sær sína egna bústað og og og tað skal vera uppskotið leggst upp til at mann fær møguleika ella betismøguleikar plasera hann har sum hann vil eisini á bygd og eitt er ein rættiliga kendur trupulleiki eftir hondini sum eisini er rættiliga væl lýstur og er á djóðansøganum at hvat hvat er so útjarin og fyri hann var hann var so útoyggjar pluss súreigin og hann hevur tær aðrar smáar bygdir eisini og eg vil sagt at hetta er meira ella minni ein trupulleiki allastaðni uttan fyri býirnar og og teir heilt stóru bygdirnar tað er tað eru fleiri søgur um tað har har ung serliga ung stríðast vit fáa fígging og tað sum tey sjálvum kunnu gera tað er at spara meira upp og anvæla tungt men tað er sum tað eina loysnin og og hetta er so er so eitt annað boð og og tað ljóðar sum trúnaðarnevndin hevur longu verið njaða eisini her í fyrartingaranum og og eg veit ikki um eg skilti um hann rasmussen rætt men hann nevndi hetta her í sambandi við hoyring av bankunum í trúnaðarnevndini at bankar hava sagt sum kunnu fíggja hendan partin eg veit ikki akkurát hvussu tað skal skiljast tí at tað er jú akkurát trupulleikin sum vit viðgera nú at at bankarnir ikki vilja fíggja meira enn eitt vist tá vit ikki fara upp um fýrs prosent av marknavirðunum tí er tí ella gott um trúnaðarnevndin kundi komið við ein væl útgreiðandi svar upp á akkurát handa problemstýringin og og so fari eg at hugsa um eitt her at tað er ofta hevur nevnt at mann sett forharðar treytir til bankan ella bankarnar og er tað orsøkin eg trúgvi ja tað er nokk ein partur av orsøkinum men tað eru hesar ógvusligu marknarkreftirnar sum meira til minni stýrakar fíggingin fer tí er tað ein samansettur trupulleiki og og tað svarar nokk so gott sum kristina havasøk snýr seg á tey spurdu inn til tað tað er at í føroyum er tað nokk ein ynskilig støður at bankarnir hava somu treytir sum útlendskir bankar og ikki útrótt tað er fyri at hava gott samstarv og annað við við onnur lond og at mann er á sama støði sum at ikki verða afturúrshildur í føroyum og niðurstøðan er so tann at hetta er hetta er eitt fínt boð uppá hvussu mann kann loysa tað hetta er eisini okkara boð í miðflokkinum ella sum vit hava fram við áður hvussu mann kann loysa trupulleikan við fíggingarbygd men eg má leggja afturat at tað er ótrúliga ringt at seta seg upp ímóti rissum øgiligu marknarkreftunum sum virka og sum toga alt ímóti miðstaðinum tá tað kemur til fígging av bústaðinum og er púra samdur við erra djóvansen at her er nokk einki kvikkfiks hesum við hesum til hendan trupulleikan og tí ja tí er tað ilt at meta um hvussu hvussu hvussu hetta uppskotið vildi roynd verið loyst trupulleikan í hvussu stóran mun men hetta er øll førin eitt gott boð og og hetta er øll førin við til at seta hendan problemsetingin í fokus tað var tað harðfornar fyrr takk fyri so er tað siri steinberg sum hevur eina viðmerking

ger so væl

takkar formaður ja tað er akkurát tann sovorðið

urðingini mugu seta okkum sjálvi skal mann bara lata marknarkreftirnar virka sum tær gera nú ella skal mann seta inn onkursvegna og í dag verður brúkt nógv ork upp á at tosa um útoyggjarnar og at at tær stríðast øgiligt við at við at fáa fólk at búseta seg og og annars at at stríðast móti fólkamynkingini har og og tað kann væl hugsast at um tíggju ár so eru tað ikki bara útoyggjarnar men so eru tað eisini aðrar bygdir sum koma í sama trupulleika serliga av eisini her hugsi eg at vit sum hava ikki fara fígging vit sum hava um fólk ikki fáa fígging so eru tað fleiri bygdir sum koma í sama baðd so men hetta eru sum sagt øgiligar marknarkreftir vit eru uppímóti og og tað ger tað ikki serliga einkilt og halda er at joensen lýstir øgiliga væl tað kompleksa í hesum her takkar for mær takk fyri so er tað ruthur vang

tað uppskotið snýr seg um at bústaðir skal fáa bústaðirnir

bygging uttan fyri stóru býirnar tað vil siga har sum bankarnir halda seg aftur við at fíggja hetta uppskotið hevur verið uppi at venda fleiri ferðir og nú varð undanfarnir ráðari fyri miðflokkin og og teir hava jú eisini havt hetta uppskotið frammi eg sigi tað sama hvørja ferð tá ið hetta er kemur upp at venda arbeiðsinsur banka og við kredittgeving ein so ræðuliga grundleggjandi meginregla tá ið tað kemur til lángiving hjá bankum er at tú mást ikki fíggja fólk út á sjógv og tað er ikki tað er ikki tí bankarnir eru óndir ella ikki dáma bygdar fólk ella tað er tí at mann ikki vil at fólk skulu blíva tað sum á einum fínum orði eitur at vera tekniskt insolventur tað er tað at tú hevur størri skuld enn tú eigur og tað er tað ið hendir vist tú fært lán til at byggja eini hús sum kostar tríggjar milliónir men hav eitt marknaðarvirði á tvær milliónir til dømis og sjálvandi er tað ótrúliga óhepp og eg skilji væl at hetta her uppskotið kemur fram men so sum eg skilji tjóðveldi so ætlar mann ikki at fólk ikki skuldu hefta fyri hetta lánið mann hefti fyri tað og tað vil siga at tá ið trygdin ikki strekkir til altso tað virðið sum liggur undir so heftið mann so stendur mann við skuldu ongum nú kann eg nevna eitt dømi vit kunnu hava eitt par sum eru væl fyri fíggjarliga tey ynskja sær at byggja eini hús sum kostar fýra milliónir eg veit ikki hvar tað skuldi verið á viðareiði ella onkrastaðni og bankin sigur nei vit fíggja bara ja nú kenni eg slettis tølini sum bankin arbeiðir við men til dømis sigur bankin at vit kunnu bara fíggja tvær eina hálva millión so fer mann til bústaðin og bústaðir nú er ikki akkurát tað mann sigur her mann sigur upp til fýrs prosent men lat okkum siga bústaðir fíggjar hálva aðra millión hesi flyta inn og alt er luttari døll aftaná tvey ár nú gongur tað ikki so væl longur og tey skiljast húsini mugu seljast húsini verða seld fyri tvær og eina hálva millión tey hava skuld fyri fýra milliónir og so er tað at hesi fólkini sita eftir við einari skuld upp á hálva aðra millión at deila sjey hundrað og hálvtrýss túsund og tað skuldina hava tey sum útgangspunkt tá tey skulu víðari í lívinum og finna sær okkurt annað at búgva í hatta er tað sum vit við bankalógávi hava forða bankinum í at gera tað vil ikki hava at fólk skulu koma í hasa støðuna tað sum eg visti at eg kann vera eitt sindur grov so sær tað út sum um at nú vilja vit frá almennari síðu sleppa at gera tað sum vit við lóg steðga bankunum í at gera er tað veruliga so eg fái ongantíð ordiligt svar upp á hettar sjálvandi hin leisturin er at mann sigur ja men gott nokk hanga fólkini upp ella gott nokk er tað fólkini sum taka hetta lánað men í tí løn í tí láta ið tey velja at selja húsina ja men so er tað bústaðir sum hanga upp á lánað viski ikki mann fær selt tey fyri tað sum bústaðir hevur lámt fyri og og eg má fáa svar upp á tað frá uppskotstillarunum áðrenn eg klári at fyrihalda meg til hettar uppskot tað er heilt øgiliga grundleggjandi í mínari verð at fáa tað avklárað so vit eisini hug at siga at tá ið mann sigur at bankar fíggja ikki hús á bygd so passar tað jú ikki ein banki fíggjar ikki eini nýggj hús sum kostar til dømis tríggjar ella fýra milliónir eitt stað har sum marknaðar virðið á einum nýggjum húsi er munandi men tú kann í prinsipinum fáa fígging úr einum banka til eini gomul hús á bygd sum standa til sølu og nú veit eg gott at at tað er mann er í kapping sum ung familja við fólk sum keypa summarhús og alt møguligt á bygd men vit mann fer ígjøgnum sølulistarnir hjá húsameglarunum so er altso nokk so nógv hús til sølu uttan fyri havna sum tað fæst fígging til tað sum mann kann gera sum ung familja er at mann keypir eini gomul hús mann er har í nøkur ár betalir niður upp á skuldina kanska virðið á húsinum økist meðan tú býrt har tað er ikki sikkurt støtt ikki sikkurt og slekk ikki sikkurt eittur uttan frá havna men tað kann vera men tú fært betalt niður upp á húsini so sjálvt um tú selur aftur fyri sama prís so hevur tú sans sínvís goldið niður kanska hundrað tvey trý hundrað túsund sum ger at tú hevur tað mikið meira í eginfígging tá ið tú so vil keypa tær ella kanska enntá byggja tær eini nýggj hús tað er ein leistur mann kann brúka og aftur eru vit her við at tað er ikki nevndirvíst tann einasti leisturin sum tað fyrsta at byggja eini stór nýggj flott hús tað ber eisini til at flyta inn í eini gomul hús altso tit mugu mótsaga mær sum summi kenna til støðurnar uttan fyri havna men men tað er avgjørt mín fatan at tað er ikki trupulleiki at fáa til dømis fígging til eini hús sum eru ja til dømis standa fleiri á tvøroyri í løtuni sum liggja millum eina og tvær milliónir vist tú annars hevur eina eina fimiliga inntøku so er mín pásandur at tú fært lán til eini sovorðni hús sum sagt tað er her við at fólk ikki skulu vera tekniskt innsovment er øgiliga grundleggjandi og og eg vóni at uppskotstillarin kann geva mær eitt svar hvørja ferð hetta her uppskotið kemur fram bæði frá tjóðvegnum men eisini frá miðflokkinum so er tað akkurát sum høvdu her við mást tað ikki fyri at haldast til tað haldi eg at vit komu ikki uttanum at fyri at halda okkum til hettar og visti tað at mann ætlar at bústaðir skulu hanga uppá tað so er tað jú tað sama sum at kassjonera fyri einum láni til banka altso so kundi mann í prinsípunum akkurát sama gjørt tað tí tað er so heilt sikkurt at visti tú hevði kassjón fyri eina millión so hevði tú eisini fingið eina fígging til at bygda eini nýggj hús uttan fyri havnina tað er hetta her við trygdini og ansøgnina ímillum útveganarvirðið av einum nýggjum húsum og marknaðarvirðið og tað er ótrúliga syndarligt at tað skal vera støðan og tað er høvuðsforðingin fyri at bankarnir ikki vilja fíggja uttan fyri miðstaðarøki takk fyri vit viðmerking tað er

komstin fyrst tær so væl takk hvar er formaður akkurát tað sum rutt vanga er inni á havi eg næstan tosað tað sær so væl

fyri ja vit mær nærhugaðu fyrr enn eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg eg

leysarin hevur jú eisini stavast í banka og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og at koma víðari í lívinum í fall tú so skuldi undir hús nummar tvey tí tá hevur tú sum ógangspunkt eina stóra skuld kanska takk fyri ja og so er tað

ja formaður nú hevur utt vang verið lopsað okkurt froðba men tað er ikki tíð

ið er upphandurnar upp á síndra ógvusligt

sigur óðargivið seg fremmari forstóðaði senn men men eg havi hvussu rætt í at tað standa hús til sølu í dag at førarar og aðrastaðni í suðuroynni sum hava ein søluprís sum liggur millum ein og tvær milliónir kanska í allarflestu føru nógv tættari upp á eina millión enn tvær milliónir tey eru til sølu og tað fæst fígging fyri hús í tí prísklæslanum eisini í suðuroynni og og kanska skuldu vit høvdu heldur gjørt nøkur politisk átøk sum gjørdi at at skumpa summarhúskeypararnir kanska eitt sindur ella at bana vegini fyri teimum sum keypa hús til heilortsbrúk heldur enn tey sum keypa upp hús til til summarhús og íløgur og annað eg trúgvi meira upp á sovorðni politisk tiltøk enn akkurát hettar men eg fái ongantíð svarið sum eg biði um høvur sandoy sum fær eina viðmerki

takk fyri teirra formaður kemur rottvang við einum sónum uppskoti so skal eg hjartaliga taka undirvítið tí eg eri

og hon sá meg at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at mann er stolt av at

at hann ikki kann læna til seks hundrað túsund á sandi tað undrar meg virkuliga men eg hopi tit taka bankarnar inn til hoyringar í hesum málunum tí eg haldi eisini at tað eru nokk so nógvar fyristillingar um hettar er tað verður øgiliga nógv sagt mann hoyrir sjáldan bankarnar sjálvir úttala seg um og og forklára sína støðu tað kundi verið áhugavert sum sagt vissur mann ætlar at fara inn við ella í stuðlið soleiðis at fólk slett ikki skulu helfta fyri skuldina so so hugsi eg at tað skulu nógvar nógvar nógvar milliónir kanska hundrað tavís av milliónum til í einum sovorðnum leisti sum hetta uppskotið sigur og so hugsi eg at vist vit skulu brúka so nógvar hundrað tavís av milliónum er hetta so rætti mátin at gera tað uppá kundi mann valt ein annan leiðs takk fyri takk so er tað siri steðberg tú fær orðið

tú ert so hálv takk fyri tey at formaður

hetta her málið snýr seg um hvørjar føroyar okkum vilja hava ynskir okkum eina spjadda búseting í føroyum ella ynskir okkum at alt er miðstavnað okkum viðgera tað at fáa fígging kring landið og tað hava longu verið fleiri sum hava sagt at tað er ikki neyðugt tí hetta hevur kunnu bankarnir gott gera men tað er netta upp á angi at tað er so trupult at fáa fígging og tí er tað ikki javnbjóðið møguleikar og eg veit gott at málið er samansett og tað fer løgdarviðgerðin sjálvandi eisini at taka hetta fyri tað gongur gott í føroyum men okur hava eina risa avbjóðing tað er ein røð av fólki sum einki verða búgv í og okur diskutera víðari tað snýr seg til dømis um børn sum einki varandi heim hava tey flyta ofta tey blíva ótrygga av tí sama tey skifta kanska skúla barnagarð og missa vinir tí tey búgva for langt vekk fáa ikki gingið til ítrótt og frítíðaraktivitetir búgva kanska vánaligt og okur diskutera víðari tað eru ungar familjur sum hava tað hart tað eru støk tað eru pensjonistar og tað eru ymisk sløg av fólki tað eru ikki avmarkað bara til ein bólk og fólk á útoyggj hava okur sett í sjónvarpinum búgva í konteynarum og okur blíva við at diskutera tá eg havi barn tá kundu fólk seta búgvið einari inntøku eg eri fyrst í hálvtrýssunum og tá var nokk tað at serliga tær sum húsalandsgrunnurin gjørdi tá ið tíðini sum gjørdi tað at tað bleiv møguligt hjá vanligum fólki at byggja sær eini sethús sum mann so kundi hava sína familju í og fekk føtur undir egið borðið eg las nú ein dagin at nú skal mann brúka nógv meira lutfalsliga av síni inntøku fyri at kunna byggja eini hús ella fyri at kunna fíggja sín bústað um tú byggir ella leigar líka mikið so okur er kanska tað síðsta eftarliðið sum hevur vaksið upp við tað mann kann liva fólk á einari inntøku nú kann mann nóg illa liva av tveimum og vit mann so býrja útoyarunum so tað uppaftur truplari sjálvt um húsini eru tað tilsvagnir bíligari tí tí eg fái hetta so illa hanga saman okur hava viðgjørt bústaðarneyðini fleiri ár eftir hondini og tað er e fleiri góð ting men tað er enn nógv eftir at gera tí eisini nú meðan okur viðgera tað er beint nú so er tað snartvegv fólk sum pakka niður sum standa á gøtuni sum hava trupult við at blíva útskrivað til dømis á sjúkrahúsum sum lána eina sofu hjá onkrum ella ein kjallara ella hvat tað skal vera ella sum kanska keypa sær okkurt uttanlands og okur boða við at diskutera og tað kemur eingin bústaðarpolitikkur heldur í tingi tí hon gongur so tað má koma nógv stýri ferð á og tí hava okkurt sum lagt seg her tvey uppskotini og tey góðu sjálvandi ikki standa einsamøll tað kemur heilsukræðirøða uppskotin eisini frá landsstýrinum eg eri steðki so ósamdur tá ið teimum sum halda tað at okk skulu málretta eisini tann innsatsin sum bústaðar er við í eisini tær meir til serliga at vera hjálp hjá teimum sum ikki hava ráð at byggja sjálvi tey sum kunna byggja sjálvi ella fíggja sjálvi tey skulu sjálvandi gera tað men okk skulu eisini hava ein bústaðarmarknað og har eru lutaíbúður og leiðuíbúður lestraríbúður eldraíbúður og hvat tað skal vera eisini ein partur av tí og tað er ikki soleiðis at einki av tí heldur kann vera ogn tað kann tað saktans so at mann ikki bindur alla pengarnar til dømis lutaíbúður nær nú fer mann í gongd í vági við einum prosjekti eitt verður fuglafjørð tær fleiri ymisk ting indikativ sum eru sum eisini sjálvandi skulu vera men eg haldi tað er rætt at mann setir inn har sum neyðin størst tað haldi eg tað er tað einasta rætta útoyggjarfelagið hevur eisini víst á tann trupulleikan sum er á smáplássum men tað er eisini soleiðis at tað sæst í teimum størri bygdunum men tað sum er so undarlagt tað er akkurát tað sum brandur sandoyvar inni á tað er tað at somu familjur ofta fáa at vita at tey góðkundu at fáa lán við somu inntøku sum er kanska tvær tríggjar ferðir so stórt tá ið tey flyta í eitt annað øki tað eru fleiri bygdir í føroyum har einki nýtt hús er bygt í áravís ok ja takk fyri tað eru fleiri bygdir í føroyum har einki hús er bygt í áravís gomul hús verða seld ja men tey verða eisini øgiliga ofta seld til fólk sum ikki búgva har ella sum ikki eru fastbúgvaðar tað er eisini gott at vera seld ikki tað tey kunnu vera gjørdu stand á altan tær vistu hava staðið kanska og ikki verður rúkt so væl so kann tað vera fínt men tað er eitt problem at fólk sum eru fastbúgvandi á eini staði ikki kunna fáa ein fastan bústað hvat hevur tey fólkini at gera tað hevur hvør fólk tey kunna fyri nøkur ár síðani siga sum formað bara til havnar tað kann mann heldur ikki gera í tað at tað er eingin ráðabúgvi havn hvør fólk vistu ikki kemur við einum øgiliga stórum kufferti av pengum so enda tú í norðoylandi ella tú forarbeiðir í norra ella tú fyri grønlandsland hvar tú fer tað er tað tað tað er har sum eg meini at mann noyðist at síggja tær sum eitt nokk stør men tað eru fólk sum eru neyð og tí er tað neyðugt at tosa um hetta er bústaðarmálið ikki sum nakað sum hevur bara við vinnupolitikk at gera men eisini nakað sum er sosialpolitiskt og hetta snýr seg um fólk sum mangla tak yvir høvdið og eg veit gott at tað handlar um metingarvirði og at húsið missir virðið tann dagin fólk flyta inn men fólk sum fáa sær eini hús tey gera tað væl eisini tí tað ætlar sær at verða verandi í tí vit túku tað at tingkuna henda á lívsleiðini tað kann tað gera hjá okkum øllum tað er ikki alt tú kann verja tí fyrri men altso tað kann aldrin í verðini vera soleiðis at tú ert størri risiko fyri at blíva skild her nær sagt hvussu tú býr í útjarðinum altso hini koma væl eisini hanga upp á sínum skuld á og sæð hvar tey so eru eg vist at tey fara hvørdu so vítt eg veit gott at tey kunnu siga dattur men tað er ofta nøtt at keypa hin út áðrenn eg seg keypa so nýtt dattur so tað er so eisini nakað og eg veit eisini soleiðis at tey fíggja ikki út á sjálv tað sigi eg ikki sjálvt tað skal vera ein ábyrgd í eisini her og fólk skulu sjálvi betala aftur men eg haldi at eg má eisini minna á at tá ið kreppan var fyri ikki so nógvum árum síðan tá var tað mest í miðstaðarøkinum at pengarnir blivu mistar á setasta marknaðinum tí tá var har prísurin var farin fullkomiliga út av sporunum fyri at seta pengt og tað er nokk har hann er á veg aftur nú so hetta er eitt øgiliga trupult mál eg kenni onga einfalda loysn men men men tað má vera ein røð av fleiri loysnum men eitt er vist at ger mann einki frá líktinsum síðu og bara let standa til so verða bygdirnar avtoftaðar ella verður tað fólk sum eru rættin illa fyri sum koma at búgva eftir í bygdunum og mann sær tað longu nú at føroyar eru viðabrotnað av og inntøkurnar eru nógv lekkri í miðal úti á nógvum bygdum og tí verður tað so er tað nógv tyngri at reka serliga havandi hug at tað at tað eru kommunurnar sum hava ábyrgd av vælfertænastuni úti í økinum tí haldi eg eitt øgiliga stórt álvarsmál so hetta er so nøkur boð okur komið við okur taka sjálvandi gleðiliga ímóti fleiri takk fyri

eg eri púra samd við siri

sjálvandi skulu okur lýsta mær nær

málið frá øllum síðum áðrenn tað kemur aftur í nevnd so hesa líktingið tekur stúðið eina upplýsingrundarlag tað sigur seg sjálvt og tá ið tað er talan um lán so er tað sjálvandi persónlig lán sum sum fólk taka tað vildi altíð vera mann kann ikki hefta tað upp á nakran annan men okur kunna sjálvandi tað er ikki eitt gott dømi men men hvør kom til at betala øll tey lánini sum fóru húsagang seinast tað vil mann so sjálvandi ikki koma út í aftur sjálvandi vil mann ikki tað tað tað eingin sum vil takk fyri teg

tað er gleðiligt at fáa sær

nú má mann sjálvandi ikki ...

vit kenna uppskotini at mann sigur mann kann taka undir við tí men eg haldi at okkurt hava skyldu til at viðgera øll uppskot sum kunnu bøta um bústaðarmálið tá tað kemur til langt teir leiðir veit eg at onkur hevur roynt tað og tá var eitt sindur trupult í samband við tær kommunustýrislóginum haldi eg tað var tí at vit staðfóru yvir tretivu ár sum at tað var tað roknað sum søla og ogn og alt á tær so tað var akkurát lógin heim ella ikki tí sum at mann gera onkrar broytingar akkurát tað kundi vera eitt og sum tað gongur fyri hjá í dag tá kanst hon tær ikki ganga og eg veit ikki akkurát hvat er rætta at gera men eg garanti tað fleiri ymisk ting takk fyri

ferðaformaður eg skal gera skjótt tað væl tú verður sera áhugaverd

kjak um akkurát hetta málið her og eina debatt um hetta málið og tað er ein avbjóðing nú sat eg og hugdi at nøkrum tølum vist vit siga at tað kostar tvær komma fimm milliónir at byggja eini hús so so vil vil vist tey húsini standa nýggj so vildi havnin kunna kanska selt tey fyri tríggjar beinanvegin og útoyggj hevði sølvur við eina komma eina tá vit siga í havnini hevði mann havt ein fimm hundrað túsund í vinningi kanska frá fyrstu løtu av vist vit siga út í eina smærri útoyggj har hevði mann sitið í einum tapi beinanvegin beinan komma fýra hetta er tøl sum eg havi hugt eftir í hagtølum hvat ið í gjøgnumsnit søla er av húsum út í útoyggj í forhold til havnina og hvat ger mann so við tað tá ið kreppan var og tað vóru eina nógv tapu hús so komu sjón nakrar reglar inn fyri at líka sum steðga tíð og gera reglan øðrvísini so hesa mann ikki hetta er sjón tvær síðir eg biði um orðið men ruth vang var inni á nógvum tí sama sum eg hugsaði um tað er tað at tú hevur eitt par við børnum ella par og øll fólkum ynskja sær at fáa takað úr høvdi og skulu hava eina fígging og tey hava kanska trupult við at fáa lán og tað er sagt fleiri frá inni her at tey fáa bjóðað kanska eitt størri lán í havn og tað er so teknað uppá at tey fáa renta at tey klára at forrenta meira kanska enn tey fáa møguleika fyri at fáa í eina fígging út útoyggj ella út í eina heilt smærri plássi men tað er sjálvandi reglunum sum eru sammir og hvat ger mann so við tað vissu tey so hava ja tey hava klárað at bygva tað fingið lán og hava fingið sær eitt tvær komma fimm milliónirnar í fígging men so sjálvandi sum sigur steinberg á inni á so kann mann ikki siga tað at tú burtur út á skjótari fert tú hvørt so vítt ella skjótari fer mann úr húsum at tað er slett ikki har ið mann er men men tað er eitt tað og tú mást sæð tá mann hevur kann ígjøgnum søguna at eru fleiri kanska sum hava roynt at búgva útoyggj men av tí at tey hava børn sum møguliga ikki føla at tey fáa dagliga dagina at hanga saman út í einum pikkulíkum plássi so standa tey kanska aftan á tvey trý ár og mugu veksla húsini um og tá tá er tað so tað faktaði at tey kanska fáa eina koma eina fyri hús og tá kemur hin síðan av søguni at tá standa tey við einum tapi sum er brímiliga stórt og einki hús so so tá fær familjan tann sama familjan sum sá tað spennandi og sá ljósvekspátingini stendur so við einum tapi og tað er bara eitt fakta og tað skulu vit eisini fyrihalda okkum til tað er ikki nakað sum vit fyrigera her men men tá tá er tað óheppið tí tá er tað ein kleppur um beinini hvussu kemur hann víðari tí nú fekk mann ikki tað fyri hús og tað er ikki onnur hin síðan av tí saman og tað er einki við at vera ikki vera villigur og men men hjara fyri at lýsa tað er altso her eru tveir partar ið tá haldi eg ikki at mann hevur kenslu av at fingið eina góða ráðføring við sum at sita eftir einum stórum tapi tá ið húsini eru eru seld men men hetta sigur so tað sum var fyrr at húslendskunnurin kanska kemur inn við tjúgu prosentum men tey tjúgu prosentini eru sikkur er vís í skulu tryggjast onkursvegna so illa so so eintur má tað vera ein borgan frá hvar landið er niður aftur og skal til at kursionera fyri hús aftur í føroyum gjøgnum kanska ein almannastovn illa tað at tað liggur sum ein rættiliga stór risiko hjá bústaðara fyri hálvtíð og so er ein rættiliga stórur klumpur hjá teimum sum liggur í sera ósikrari inntøku ella ósikrum fíggingum so snakkaði onkur um at lánið skuldi fylgja við altso har eru ikki nógvar mátar eg dugi bara ikki ordiliga so er steypær koma eitt sindur inn á tí í áðni men hetta er ikki so einsíðugt men hetta verður viðgjørt í nevndini og tá koma allir partarar koma inn sum kanska hava við fígging at gera og hvat hvat ber til og hvat ikki ber til eg kann eisini hugsa mær at sæð ein líka sum ein kanska yvirlit yvir hvussu nógv verður fíggið er tað runt um tað er kanska eisini eitt sindur áhugavert at síggja tí tað var altíð sagt at eingin fær lán men er tað so tað eisini tá kundi gott támar ein stykkur sum eg kann hugsa mær um hvat hon sæð hvat verður fíggið um runtum men tað er púra samdómar tær nógv verri og har kemur trygdin sikkurt sum spælir inn hava ikki eina loysn eg vóni bara at mann kann koma har at mann ger tað meira fjøltátta so fólk følast hava betri møguleika eisini í tí í tí har sum tey uppvaksin at tey skulu hava kjanslar um fótin undir egið borð onkursvegna har sum tey búgva men men tað er ikki so ein tíðugt tað málið sum sum mann so situr við men eg vænti at at nevndin kemur so at kunna lýsa tað nakað betri sum mann sær hvat mann hevur at fyrihaldast til takk fyri ára formaður

vit síggja í dag bankar

sýn sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningastovn og tað er jústin sum vit hava uppá ein peningast

púra púra loyvi vit liva í einum fríðum samfelag men eg eri ikki komin har til at kalla tað fyri sjokalar tað er eitt ein vinna tá saman sum alt annað og tú betalir til dømis ikki fyri at hava eina lønarkontu men kanska fyri at hava eina kontu nummar trý ella fýra ella fimm vit sum hann hevur rættiliga nógvar pengar á mann betalir ikki fyri at tøma ein sparingprís hjá børnunum kanska í onkrum banka í onkrum so má mann bara finna kappingin og síggja hvør hann er best eg veit at tá ið teimum sigur so nú blivutast nógvu talar í senn og tá tú onkrum peningastovuni betalir tú einki sum hann var og tað er ein kapping men eg veit at tað er ein avbjóðing tað einasta eg tosaði um her uppi tað er tað at tá ið tú stendur við einum láni upp á eina millión og ongum húsum tá føldi tú kanska ikki at tú fekst tað góðu ráðgevingina og tað havi eg tað kann eg gott siga aftaná at eg havi verið peningastovuni í fimmogtjóðar at tá ið mann hevur tapt pengarnir følir mann ikki at ráðgevingin var góð sum hann fekk takk fyri

hetta málið verður beint í trívnaðarnevndina síðani koma vit til fyrstu viðgerð á tingbum nummar sekstan tær uppskulu til samtyktar um ársfrágreiðing frá løgtingsins umboðsmanni fyri árið tvey túsund og nítjan skulu vit biðja um framsøgufólk fyri fólkaflokkistjón andreasen ingilin didriksen fyri javnaðarflokkin fyri sambandsflokkin erhard joensen fyri tjóðveldið sydrisenberg rutt vang fyri framsøk stefan klein poulsen fyri miðflokkin so fær christian andreasen orðið fyrst gjørt tvæl gjørt tvæl takk fyri harra formaður

praðaraformaður kristinuhafoss syrstinberg høgni hoydal beinta løgu jakobsen og hørvi pálsdóttir legði hetta uppskotið vegna tjóðveldið fram níggjunda septembur í tvey túsund og tjúgu og eftir fyrstu viðgerð fimtunda septembur í tjúgu og tjúgu er tað beint rivnaðarnevndini nevndin hevur viðgerð sum málið at fundið tveyogtjúgunda septembur og átta hundrað og oktobur undirviðgerðini hevur nevndin havt fund við felagið peningastovnar bústaðir útoyggjarfelagið og við landsstýriskvinnuna í almannamálum eldsmiðsmaritettis kunnleikstáttur undirviðgerðini hevur nevndin býkkið í ein meiriluta og ein minniluta meirilutum undir rasmussen rósa samuelsen er har joensen og eg sjálvur taka ikki undir um málinum og meiða og mala løgtinginum frá at samtykkja uppskotið tað er tað sum stendur í álitinum men nú haldi eg at eftir sum mugu hava verið í undanfarna máliðini áheitta eg við peningastovnum so loyvi eg mær at gera nakrar viðmerkkar ella hugleiðingar í hesum sambandi eisini tí hetta dragar seg um í prinsippunum at bústaðir skal fara út at taka vágan á seg sum bankin ikki vil í prinsippunum tí at bankin fíggjar bara upp til marknaðarvirðir men problemið er at vissu bankin sigur at hús í sandvík ikki verðs meira enn eina millión og byggitilfarið er eina komma tvær so verður tað ikki verðs meira enn tað vissu bankin onga trupulleika hevði av at veita mær eina komma tvær millión í láni í sandvík so var tað heldur eingin trupulleika at veita tær næsta mannin um tað og so varð marknaður virðið hægri men bankarnar hava fingið eina øgiliga týðandi leiklut og hava nú følini fríari at siga tað teir hava eina miðvísa ætlan at stýra øllum pøplunum í føroyum inn í tórshavnar kommunu bankarnar hava tað simplum tær generelliga ætlan at tað skal vera meiri og meiri fólk í nærmiðstaðjum og tað er tað sum tær gera spakuliga og tað er nakað sum eg eri tað júst tí haldi eg tað er sera viktigt at mann tekur hetta upp at løgtingið ella í fyrsta lagi í landsstýri og banka seta seg saman og hyggja eftir hvussu fáa okur veruliga spjatt fólkið runt á føroyaland og ikki í einari altruðan eftir at miðsavna alt fólkið í miðsavnum so tað er míni viðmerking til hetta sum ikki stendur fyri meirilutans rokning men fyri mína rokning takk fyri harra formaður

eru nakrar viðmerkingar kristina háfoss gerst væl ja eg gav

nýaliga poulsen takk fyri at

maður sum kristinu háfors vísir á so er okur púra samd um trupulleikan men okur ikki samd um loysnaða eg haldi aldrin at tað er eini rætta loysn at skattgjaldarin tann vanligi meiningur skattgjaldari skal setast til svar fyri at borga fyri lánið hjá mær ella hjá einum øðrum tí verður aldrin samd um at tað skal vera tað alment felag sum skal borga fyri einum lánið viss at kemur har til at tað skal vera til gjaldingar so har er okur púra beinleiðis ósamd kristinu háfors og eg sjálvur men tað finnast aðrar loysnir og tað eru loysnar haldi eg at mann skal seta seg niður at finna saman og eg hugsi at flest allar loysnir finnast við at mann tekur eina eina eitt breitt kjak upp ímillum ella eina breiða semju upp ímillum bankar og politiska myndugleika tí at tað er heilt víst at bankarnar hava eina aðra dagsskrá enn politiski myndugleikin ella meginpartin av politiskum myndugleikanum takk fyri

herra siri stevmberg takk fyri teirra formaður av vág

jóan eli poulsen formaður

og eg drigi eina línið men onkur er rímiliga samd í tí sum hon sigur nú eisini men sum eg havi sagt og so meti eg ikki at hetta er rætta loysninum og eg fari aldrin at halda at tað er rætt at skattgjaldarin skal standa til svar fyri rokningina hjá einum øðrum skattgjaldara og tað kom eg eisini eitt sindur inn á í næstu uppskoti tá tað kemur lutaíbúðir tá kom eg eisini eina síðu á somu søk takk fyri harra formaður

beint á lovið

kajan er liðugur hálsan

til at koma við eina øðrum alternativi er ógvuliga knøtt so eg vænti ikki at janeli lukkast at koma við tí alternativinum nú men føroyingar vita væl at merkti at alt annað líkt um gott hálvtriðju ár er tá møguleikin aftur at fáa hendan mannin at vera á føstu sæti her inni og tá skal hann vísa teimum at verulig møguleikar finnast

andur samdoy ja takk fyri at hava formaður at

og tað er tað jóan elivu hálsan takk fyri at forma

ja nú er akkurát í hesum uppskotinum er ikki tað eina búsari hevur ikki loyva at veita lán teir hava bara loyva at byggja og vera við til at byggja teir hava ikki í løtuni loyva at veita lán og tað er eg øgiliga fegin um tí tað haldi eg ongantíð eiga at fáa men tað er satt at tað eru bankarnir sum stýra hvar ið fólk kunnu vera í dag at mann hevur yvirkapitaliserað ein part av lánum í føroyum meðan mann hevur undirkapitaliserað ein annan part og tað er ein trupulleiki ein trupulleiki sum er veruliga stórur verkið serliga úti um landið altso úti á særliga teimum smærri plássinum tað er ein trupulleiki mann eigur at fáa loyst tí tað gevur onga meining at eg við mínum innistandalita og mínari inntøku skal hava betri møguleikar at taka eitt trýfall so stórt lán inni í miðsvegarøkinum har sum eg ikki vil vera heldur enn í sandvík har sum eg vil vera eg síggi tað kemur áður tá ið morgunin sær men tað er ikki løgið eftir hetta kommunuval takk tær á formaður

tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið so er orðaskiftið siri steinberg fær orðið gerhald

orsaka eg úrvið teg akkurát fari eg frá einum einum kommunuvali til at løgtingsvalstríðið er skotið í gongd so tað var ikki so løgið men eg skal lesa álitið hjá minnluttanum upp og tað eri eg sjálv og hervørt postaftur og aksoviljuvegu hannesen so mæla løgtingina til at taka undir við uppskotinum og hava nakrar viðmerkingar til tað tað skal vera møguligt at byggja egnan bústað kring alt landið og hetta er ikki støðan í dag tí lánutreytirnar eru ymiskar í stýri býnum í mun til uttanfyri teir stýri býirnar og hetta er ynskjur at loysa felagið bústaður er bústaðarpolitiska amboðið landsins og kann átaka sær uppgávuna at vera við til at loysa avbjóðingina og tryggja eitt fjøltátta bústaðarmynstur kring alt landið uppskotsetararnir vísa uppskotinum á at orsøkin til støðuna er at marknaðarvirðið uttan fyri stýri býirnar ofta er væl leðri enn kostnaðurin av at byggja húsini og fíggingin er treytað av marknaðarvirðinum og tað hevur verið víst at dømi um at teir bústaðar ið hava fingið nokta fígging til at byggja hús á bygd hava fingið játta uppaftur hægri lán til bústað í havn ella miðstígarøkinum og dømi vísir at tað eru ikki gjaldsevnuni hjá teimum sum skulu byggja sum eru forðingjum men heldur verandi lóð um fíggjarligt virksemi sum bankarnir eisini eru noyddir at halda seg til sum okkara hava viðgjørt minni lutin vísir á at vera politisk átøk ikki gjørd fyri at tryggja fólki møguleika at byggja kring alt landið so fær okkurt at síggja mun á bústøðu búst fyri miðstígarøkið meðan nýggir bústaðir verða at síggja í miðstígarøkinum verða tað serliga eldri bústaðir uttan fyri miðstígarøkið og hendan skeivleika ynskir minnilutina fyribyggja tí hendan gongd kann vera við til at miðsavna húsabyggingina lurtið nú á á lurtið hendan gongd kann vera við til at miðsavna húsabyggingina í føroyum til miðstígarøkið hetta kann vera við til at trýsta prísirnar upp og harvið kunna verandi bústaðartrupulleikar gerast enn fyri hoyringar ið nevndin hava víst á trupulleikarni við at fáa lán á smáplássum og útoyggjum eru veruligir fyri nøkur av økinum eru avleiðingarnir sera álvarsamar og fólkaminking kann vera ein avleiðing umframt at tað eru eisini tekn um at múgvandi fólk sum ikki eru fastbúgvandi á ymsu støðunum kunnu útvega sær bústað á somu plássum sum fastbúgvandi ikki kunna bygdirnar kunnu tá gerast feriu og frítíðarpláss meira enn heimstigur fastbúgvandi fólki og tað skal ikki skilja soleiðis at summarhús ikki kunna vera ein gott og gevandi íkast til útjaran tí tað eru tey men tað skal skilja sum at tað er ein trupulleiki hjá fastbúgvandi fólki við at seta búgv sum er eyðsýndur og sum eisini má loysast við hesum uppskoti fáa bústaðar heimild til at bjóða lán ið fevnir um tann partin av láninum ið bankinum ikki kann bjóða tó ongantíð meira enn upp til hundrað prosent av metingarvirðunum minnilutin heldur at tað skal vera møguligt at byggja egnan bústað kring alt landið so fólk fáa frælsi til at velja tann bústað um tey vilja leiga keypa ella byggja hvar tað so er og hetta eigur at verða treytað av gjaldsevninum hjá teimum sum skulu so sjálvandi skula vera í lagi hjá teimum sum skulu byggja og ikki nøkrum øðrum í sambandi við at tey í lógaruppskotinum verður skrivað fígging av bústúgum uttan fyri stýri býirnar sum vil minnilutin gera vart við at tað eisini kunna vera stýrir býir kring landið har tað er trupult at fáa fígging tað kann til døgurða her nevnt vøroy sum eitt dømi sum er ein býur ella stórur býur men eftirspurningur eftir bústaðin kann vera lutfalsliga lítil og tí kann eisini vera trupult at fáa fígging av sovorðstaðum og minnilutin vísir eisini á at endamálið við uppskotinum er at veita heimild til fígging av bústøðum har bankarnir annars ikki vilja fíggja orsakað av marknaðarviðrinum í mun til byggið kostina sama lógaruppskot bleiv lagt fram fyri einum ári síðan tá mæltist samgongu umboðini til ella uppskotið og at okk skuldu bíða til landsstýrismaðurin kom í løgtingi við bústaðarpakkanum sum skuldi eisini taka hædd fyri hesum tørvinum nú eitt ár seinni bíða okkurt enn eftir bústaðarpakkanum og bústaðarlagin er akkurát líka stór tí er eingin orsøk til dráð longur men okkurt mæla til at mann samtykkir hetta uppskotið soleiðis at gongan koma á bústaðarbygging kring landið har mong bíða eftir møguleikanum at seta føtur undir egið borð og við hesum viðmerkingunum so mæla okur eisini løgtinginum til at samtykkja uppskotið tað er slagt eingin ivi um at tað at fáa nakað búgv í er eitt av teimum allar størstu problemunum sum í føroyska samfelagi er úr fyrri og viss mann ynskir fólkavøkstur og vøkstur í búskapi og hvussu á sínum so fer mann ikki tað viss fólk ikki fáa nakað búgv í so tað er eitt stórt problem okur hava akkurát viðgjørt teg við banka tænastan í áðni og eg kann ikki at tað vera við at hugsa tankan sum tað er so men eg hugsi tað í hvør fall at at mann kanska eisini átti at gjørt sær nakrar tankar um tað at fleiri av meglarfyrirtøkunum eisini eru knýttar so tætt á bankinum tað kann eisini vera at tað var nakað mann átti at at hugsa eftir eg skal ikki siga um akkurát hvørja ávirkan tað hevur men eg ivist ikki í at tað eisini ávirkar so eg haldi at her eru nøkur ting sum mann frá løgtingssíðu má gera við sum fólk ikki skulu stinga í sekkin og fara av landinum tað er nokk sum at hava búð hjá hjá familju og mann hoyrir um fólk sum lána eina sofu og ein kjallara og hvørt á sínum og okur vita eisini tað at at mann upplivur barnafamiljur og fólk sum hava smábørn sum noyðast at flyta øgiliga ofta og hvussu stórar avleiðingar tað hevur fyri tað eru familjurnar tí at tú mást kanska skifta skúla barnagarð og vinur og hvørt á sínum tí tú ikki fevur nakað at búgva í so tað er eisini eitt stórt sosialt mál eisini her so eg haldi at tað rætta er at búðið ikki saman og stendur saman takk fyri

takk fyri og so hava vit nakrar viðmerkingar tað er fyrsti uni rasmussen sigur so væl

takk fyri tað ger so væl sigur stevnbær

kann til látast ræst at biðja una seta seg ímillum millum hinar báðar á reykjuni lurt at eta tær so deyðiliga mikið men tað sum vit viðgerðum týðiligt hevur víst tað er at hetta er eitt stórt problem tað er bara bankarnar sum hava sagt at tað ikki er eitt problem tey sum sita í og mangla bústað og sum kunna vísa á nøkur ting tað er øll víst á at tað er eitt stórt problem hjá fólki at byggja kring landetókrav havt eisini fólk frá útveiggjafelagnum inni sum eisini kunna siga frá tær tað er eitt stórt problem at fólk ikki fáa nakað at búgva í so at siga eitt uppskot sum skal stembra bústaðarbyggjum kring landið ikki ella nakran nyttu tað haldi eg ikki er í lagi at formann drúvnarnevndur erligt alt takk fyri

takk fyri søla brandur sandoy sum hevur eina viðmerking gjørt væl ja tá

tað er so væl sigur stevnbard takk fyri at

formaður og takk til brandur sandoy ja tað er tað sum er eisini upplýst í nevndini og haldi eisini mann ser tað í serliga kanska nøkrum økjum at fólk altso múgvandi fólk kunna keypa upp og okur hava heldur einki sum forðar fyri at múgvandi fólk úr útlondunum kunnu koma inn og keypa upp uttan nakrantíð sum helst reglugerð so her er nakað sum okur eiga at hyggja eftir og tú verður fleiri ferðir diskuteraðar hetta her við at eigur mann at hava eina heimild til at ein kommuna kann taka eitt manna slag av gjaldi fyri til tær tænastur sum hon skal veita náttin og so víðari tú fleiri ferðir verði umrødd so ongantíð kom hon víðari tú kvøðir mann at snakka um tað so er alt fyri at rópa um onnarskatt tað er ikki tað mann snakkar um tað er eisini fyri at gera nakað við bústaðarneyðina so tað uppskotir og garðin hjálpsfrá eru við í tí pakkanum sum landsstýrið kemur við til bústaðarpakkan takk fyri

takk fyri so er tað jóhannes joensen sum hevur eina viðmerking gerst tú væl takk fyri ja hevur

takk fyri tað gerst væl sigur snøberg

ja avbjóðingin er stór og vit skulu higgja akkurát um nøkur ár ára aftur hvat tað var sum sum faktiskt setti ordiliga ferð á bústaðarbygging í føroyum ið gjørdi tað at eg veit ikki meða siga vanlig fólk fingi síni egnu hús tað var eisini partvíst tá ið húsanlandsgrunnurin kom tað var virkuliga eitt frambrot tá og tað er í eina máta tað sum okur eisini vilja aftur til at mann fer tann møguleikan afturat sum fíggingarmøguleika so at eitt bústaðar sum nú næstan bara byggir eisini fer møguleika til at kunna fíggja og at tað verður meira ein kombinatión av teimum báðum tí at tí tað er tann partin sum kanska manglar tí tað eru ikki øll sum heldur vilja leiga tað eru eisini nógv fólk sum vilja eiga síni egnu hús og tað er eisini tað okur at leggja upp til í síðsta enda eigur tað eisini vera tað eigur tað hvørferð at vera gott fyri samfelagið at fólk eru í sjálvbjørgjum takk fyri

so er tað kristina hófoss tað er so fær

ger so væl sigur stevberg takk fyri teg at

ja nú kenni eg av góðum grundum ikki hvat er í bústaðarpakkanum tí okur hava slett ikki verið við í tí arbeiðinum men tað er eyðsýnt at einki verður bygt á smáplássinum tað er ikki so langt síðani mann sá hvat eitt dag fólk sum búðu í konteynarum ella kampingvognunum leikar tað var kampingvognunum orsaka úti á onkrari av útoyggjunum so tað er eyðsýnt at tað er eitt stórt problem og vist mann einki ger so betýðir tað jú bara tað at mann er við til at gera hetta her problemið uppaftur størri og tað sum hendir í løtuni tað er tað at vit so hyggra at fólki kring landið tey hava sum rekul ikki ráð til at fara til havnar ella mann kann ikki skera út til yvir einkamp tí hvør fólk hava dýrt at fara til havnar og tí næstan ikki til at fáa fatur í og tí er tað ein bólkur sum eru vandafrar av landinum og tað er tað sum eg eri so bekymur um eisini tí hvar skulu tey fólkini fara ellars tað enda í norra norðurlandi ella hvar tey kunnu fara fáa okkum bíligt at búgva í tað er tað sum er problemið so at at her og hava møguleika til at lívbjarga sær takk fyri

takk fyri so er tað edva jacobsen sum hevur verið viðmerking gjørt so væl takk fyri at fáa

gott fyri gerst tú væl sirið steinberg takk fyri at fáa

ja eg eri samd við edvi jakobsen at tað er nokk so keðiligt ofta tá mann snakkar um útoyaran so snakkar mann øgiliga nógv um tað sum um tað er nakað sum ferðafólk skulu koma inn og njóta og tað er eisini fínasta slag men tað má eisini vera so at tað tykkum frá hædd fyri teimum sum búgv har sum eru fastbúgvandi og sum vilja liva og virka har og hava sítt virksemi og sítt lív og tað haldi eg tær har ið tað virkliga strandar tí at tað ber ikki til og eg veit at tað er trupult og at bústaður í løtuni ikki kann k tað varð tað tær vísti á og tí mátti tað vera í samstarvi við ein peningastovn tað sum tær gjørdu men men tað er eisini blíva víst á tað tá mann hevur snakkað um hvar er tað sum peningastovnar ella tey sum hava fíggja hava mist pengar gjøgnum tíðirnar tá ið tíðirnar eru ringar og og fólk hava mist hús tað er ikki soleiðis at mann hevur lutfalsliga mist meira úti um landið enn mann hevur gjørt mist í árøkinum so so tann vági eigur eigur vit ikki at vera stýri til tey fólkini takk fyri

takk fyri so er tað uni rasmussen sum hevur orðið ger so væl takk

nú ætlaði eg faktiskt ikki at taka orðið men tá ið siri í steðnberg nú fekk tað ljóðað sum um at eg ikki hevði skilt trupulleikan í bústaðarneyðini runt umkring so var tað hvussu er langt við sína veruleikan tí tí valdi eg at taka orðið tí sjálvandi veit eg hvussu stóri trupulleikin er ella veit at hann er stórur men tað sum eg nevndi í áðni tað er í samband við hettaruppskoti at hettar hjálpir ikki upp á nakað av tí tí at bankarnir eru við upp á at fíggja handapartin so hatta har loysir ikki nakað at koma við einum uppskoti sum sigur at loysa at fíggja partin upp til hundrað prosent av marknavervirðinum tí bankarnir siga at tað gera teir vissu fólk annars eru kreditmett nóg høgt til tað og tað er tað sum uppskotið leggur upp til at mann skal vera kreditmettur nóg høgt til at bústaðar skal koma at geva lánið upp til hundrað prosent av marknavervirðinum so so so uppá tann mátan síggi eg hetta uppskotið ikki til at vera til nakra nyttu tað er tað er har eg eri tí má uppskotið síggja øðrvísi út við at tað skal hjálpa upp á at geva lán fyri at kunna byggja úti á tann smærri pláss tað er meg faktiskt til at landsstýriskvinnan leggur uppskotið fram um bústaðarpakkan tí eg trúgvi at har verða góð ting í sum kunnu hjálpa upp á tann partin eisini úti á tannum smærri vøkinum takk fyri

takk fyri so er tað bjørt samuelsen sum hevur eina viðmerking við teimum nærri viðmerkingar ja takk fyri at

takk fyri tú ert so væl uni rasmussen takk fyri

jú har eri eg púra samdur við bjørt samuelsen at hatta er ein trupulleiki og og eg haldi eisini mann eigur at finna onkran máta at at tey skulu hava betri møguleikar at kunna fíggja tí húsini kosta so nógv at byggja í mun til hvat marknaðarvirði er tí blívur tað so øgiliga stórur partur sum sum er oman fyri marknaðarvirði at at tað er tungt hjá fólki at at klára tað vist ikki er onkur annar øðrvísi máti at fíggja akkurát hettar dugi eg ikki at síggja kunna hjálpa nakað men men eg vilja vit kundu funnið funnið onkrar loys sum kláraði tann partur tann ferð

takk fyri so er tað jóhann eli poulsen sum er hann ið er við mær

takk fyri og so er tað uni rasmussen sær so væl

ja takk fyri ja tað er akkurát tá tað har við marknaðarvirðunum á so tað hevur gott við sum hann kundi fingið hækka tað so ja sjálvandi eru bankarnir ein stórur partur av tíð at seta marknaðarvirðunum men sjálvandi er eisini eftirspurningurin eftir húsum á teimum smærri vøkjum við til at stýra tí partinum so so tað er ikki so øgiliga einkult men eg hopi upp á at at tað eisini bøða betri við tí at marknaðarvirðið eisini hækkar frá teimum at hann eisini blívur lættari at fáa fígging takk fyri

dakk fyri ja so enda vit hetta orðaskiftið farið til akforkresslið eg skuldi líka fáa formaðurin so ordnaðu vit tað sum so nógv annað viðstyrka niður tingshavn so vit hava tað ja vit fara at atkvøða tað er í hesum máli sum vit júst hava viðgjørt her er einki broytingaruppskot vit atkvøða so um málið so sum tað varð lagt fram tað gera vit nú hisssssssssssssssss góða í fjør

vit eru um liðug at atkvøða málið er fallið tað eru tíggju atkvøðurfirði trettan ímóti og ein er blonk málið er fallið og avgreitt frá løgtingstum við koma síðani ta síðstu aðru viðgerðina í dag og tað er av løgtingsmál nummar nítjan uppskotið løgslaðum broyting løgslaðum húsulandsgrunn og har stendur bara tes bústaðir byggja fýra hundrað leið og luta og lestrar og vardar íbúð kring alt landið hvør biður um orðið tað er jóhan eli poulsen sum fær orðið