LM-002/2020

ja takk fyri harra formaður til viðgerðar er eitt uppskot frá tjóðveldi um uppskotið løgtslóg í broyting í løgtslógum raði á málsøkinum og málum um málsøkinum at taka løgreglu ákæra vald og brotsmál á umsorgan undir føroyskt raði kava niður í í uppskotið sjálvt so so leggur tað upp til millum annað at vit skulu yvirtaka løgregluna ákæra vald og brotsmál á umsorgan tað vil siga hetta við at vit skulu skipa føroyskt fongsul í føroyum og at tær lógirnar halda fram sum eru galdandi í dag at føroyskir myndugleikar tá ið hetta er samdykt kunnu gera neyðugar broytingar í teimum lógum sum sum eru galdandi í dag og at yvirtøkudagurin er settur at vera fyrsta januar tvey túsund og tveyogtjúgu nú er hetta eitt andstøðug uppskot kemur frá tjóðveldi og hetta er eitt uppskot sum hevur rímiliga stórar fíggjarligar skyldir við sær tað er soleiðis at um hetta uppskotið verður samdykt so kemur tað at viðføra eina útreiðslu fyri landskassa árliga á eini hundrað og tjúgu milliónir krónur og tað er tað er sjálvandi rímiliga markantur peningur ið skal til fyri at kunna reka hetta økið vit í fólkableikinum eru sjálvandi altíð til at práta við tá ið tað kemur til at yvirtaka økir á føroyskar hendur og tí heilsa vit teg sum uppskotinum vælkomnum eg vildi tó sjálvi mett at tað hevði kanska verið meiri relevant í undir síðstu samgongu tá ið tjóðveldið sat í í samgongu at mann yvirtók hetta økið eisini tá mann hugsað um tann fíggjarliga partin nú ið vit síggja út til búskaparliga at fara og renna okkum inn í nakrar tíðir sum eru høgiliga nógv meiri ivasamar inn tað vóru fyri nøkur fáum árum síðan men fólkaflokkurin er eisini partur av eini samgongu við sambandi og við miðflokkin og hetta málið má sjálvandi eisini viðgerast inni í samgonguni hvat ið samgongan hevur hvørja meining í samgongan hevur um at yvirtaka yvirtaka hetta málsøkið so vit fara í øllum førum í fólkaflokkinum og í fólkaflokkinum í uttanlandsnevndini at geva hesum uppskotinum eina góða viðgerð og eg haldi gott at tjóðveldið ber hetta málið á á tingborð vit vit kenna øll í hesum uppskotinum eisini her her er leggat upp til millum annað at mann setir eitt sindur meiri av lokalum lokalum kreftum inn til at at gera løgreglurnar millum annað sjónligari úti í úti í lokalsamfelagnum úti í úti í periferiini ikki bara inn í havn tað tað fara vit at heilsa á vælkominum tí at tað er nemliga ein avleiðing sum hevur verið hesa seinastu tíðina at mann hevur niðurlagt støðir í runt um í landinum og minkað innsatsin tilsvarandi runt um í landinum meðan mann kanska hevur brúkt millarnar meiri her inni í miðstaðni at brúka meiri meiri resursur úti í úti í lokaluyggjum eisini tað er ikki so nógv meiri at siga um hetta málini fólkaflokkurin fer at geva hesum málum eina góða viðgerð í í uttanlandsnevnd

ger so væl har fór eg mær eina iva fegin um røðuna

og tað skal ikki vera nøkur loyna at øh

at fólkaflokkurin heldur at vit eiga at taka størri raðið á okara egnu landamørkum og tað er eingin ivi í at tað hevði verið eini tað hevði verið ynskiligt at vit høvdu fult kontroll á okara egnu landamørkum eg haldi sjálvur at tað líktist ongum at tað skulu vera danir sum avgera hvør sleppur inn til føroyar og ikki so tað er tað er nokk ikki meira at siga um tað takk fyri

takk fyri at fáa mær at teg er

maður og takk fyri spurningin við jarni kárasum petersen

fólkaflokkurin hevur altíð staðið fyri tí kósini at vit skulu yvirtaka so flest málsøkjur sum gjørligt og vit skulu gera tað tá ið tær fíggjarligu fyritreytirnar loyva okkum at yvirtaka málsøkjur og eg dugi ikki at síggja at tað ger tann heilt stóra munin av um vit sita í samgongu við við sambandum ella við tjóðveldinum vit eru altíð við upp á at at yvirtaka økir men vit mugu eisini hyggja eftir nær eta fíggjarliga forsvarligt at yvirtaka økir soleiðis at vit ikki men á samfelagi fíggjarliga av einum byrðum og serliga eisini nú beinti eg hesum døgum í øllum førum sær tað øgiliga ivasamt út hvat hvussu framtíðin hjá búskapinum í landinum sær út og tí tí meti eg yvisti eg sjálvur eitt sindur í um tað rætta tíðin er akkurát nú og tí legði eg nevniliga dent á at kanska hevði tað verið meiri hóskandi at mann yvirtók tað í síðstu samgongu tí tá gingu allir pílar beint upp í himmiríki takk fyri harra formaður ja síðani

fær næsti framsømaðurorðið tað er akselveg johansen

vælferðararformaður til viðgerðar eru eitt uppskot frá tjóðveldi so snýr seg um at yvirtaka løgregluna ákæruvald og brotsmálaumsorgan at fáa tað á føroyskt málsræði lundi føroyskt ræði og hetta frá fyrsta januar tvey túsund og tveyogtjúgu og metir kostnaðurin verður sambæl uppskotstillarunum á leið hundrað og tjúgu milliónir krónur árliga um vit hyggja eftir hvussu løgreglan virkar í dag so so er tað nøkur ting sum sum kanska virkar væl meðan onnur ting sum kanska hava verið meira óheppin um at tekur tað postivaða fyrst so haldi eg generelt at at vit hava eina væl skipaða løgreglu sum sum riggar væl og fara vit til dømis aftur til tvey túsund og fjúrtan tá ið sigur skeppard var í føroyum so kunnu mann bara hugsa at tað var eitt skot av føroyskt mentan og ein føroyskt siðvenja at tað var føroyingar sum vildu drepa grind meðan tað er kanska ikki so heitt í danmark og steðki eg sum danmark er ein partur av hóast tað so fekk løgreglan góðan stuðuld frá donsku løgregluni til at verja grindadrápið og verja okkum ímóti seg skeppar tá tær vóru her í føroyum um vit hyggja eftir eftir tí tí negativa við løgregluni ella negativa tað er kanska tað føroyska løgreglan er rættiliga langt vekk frá teimum sum taka avgerðirnar í danmark og tí hava kanska vinkonvega at vera hoyrd tað var fyri nøkrum árum síðani ein politiur í form í danmark sum kanska sitaði seraði í løgregluni donsku løgregluni rættiliga nógv og tað gekk eisini tað hendi eisini í føroyum uttan kanska at føroyska løgreglan var tikin við í tað arbeiðið uttan føroysku myndugleikar vóru tikin við og tað endaði við at fleiri politistøðir runt um í landi vórðu niðurlaktar og aðrar sum enn eru varð brúktar standa kanska manntómar eitt stóran part av av tíðini og tað ger kanska tað at at løgreglan kann virka kanska í minni um úti um landið enn hon gjørdi frammanundan eitt annað sum kanska eisini hevur verið eitt sindur trupult her í føroyum tað er politistøð tað er nógv ár síðani at tað gamla politistøðin var óhóskandi hóast tað hevur verið trupult at fingið eina nýggja politistøða í føroyum men nú kemur so ein nýggj politistøð og verður tikin í brúk um heilt stutta tíð men mann bíða nógv ár eftir henni eitt annað sum eg veit at føroyska løgreglan hevur avbjóðingar við tað er kt-skipanin sum er ein gomul kt-sk nýggja í danmark sum ikki endurnýggjan í føroyum tað er sjálv og sær gera trupult og nógv arbeiði mann gerast mann og elvt men eisini at samskifta tann er ein part av donsku løgregluna samskifta av donsku løgregluna tann ikki hevur somu kt-skipan sum kanska reglan hevur eisini nakað sum hann hevur verið for sømt í føroyum eitt annað sum eg haldi at hann hevur verið eisini hevur verið for sømt í føroyum tí at mann ikki hevur vera fongsul í føroyum tað eru nógv fólk sum kanska ikki sum fáa dómar kanska ikki álvarsom brot men men dó heilt ungu fólk átjan tjúgu tveyogtjúgu ára gomul og tað er sjálvandi belastandi fyri ungu fólk at fáa ein fongsulsstovn men so verður hann send niður til danmarkar at siga tí fongsul har mann kanska ikki hevur málika til at fáa vitjan av familju og avverandi men hvussu nógv minni málika enn sum fongsulur var í føroyum so í nógvar mátar haldi eg kanska eisini at donsku myndugleikar ikki hava raðfest løgregluna í føroyum nóg nógv eitt annað sum kanska eisini kann vera ein avbjóðing tað er at vit hava yvirtikið revsurrættin og nógv av tí sum løgreglan umsitur tað er føroyskt lóggávvald lóggávvald sum liggur hjá løgtinginum løgtingið ger lóðirnar so skal danski myndugleiki út inn á lóðirnar tað kann eisini í eina ávísa mun vera ein avbjóðing og eitt annað sum eg haldi at løgregluna ikki má duga nóg væl ella myndugleikin sum var har av løgregluni tað er at fáa føroyingar í loysnistørv innan fyri løgregluna har eru tað næstan bara danir og einki er ringt við sum dønunum mær er tað sum lítlar sum eg kenni til teir so eru teir dugnaligir og og dámligir persónar men tað eru jú ein ella hesir persónarnir koma frá einum fremmandari mentan har mentanin í føroyum er kanska eitt sindur øðrvísi enn mentanin í danmark og tá mann skal útinna vald sum løgregluni jú skal gera so mann skal eisini tørva ella eisini neyðugt mann skilir mentanina í tí samfelagnum hann er í og tá hevði tað gott kanska eisini at havt føroyingar við í loysnum so hatta vóru nakaðir grundgevingar fyri hví hví tað kanska er skilagott at havt eina føroyska løgreglu og ákæruvald men men tað eru nógvar avbjóðingar við at yvirtaka løgregluna undir fullvæl samgonguni so gjørdi mann eitt mann kann samdrilla ósandur um mann skal yvirtaka løgregluna men so gjørdi mann eitt arbeiði sum er faktiskt nokk so væl úr hondum greitt har er bæði føroyskur myndugleikar og danskur myndugleikar luttóki sum fer heilt niður í smáta detaljur hvussu mann kann yvirtaka løgregluna og ákæruvaldið og hvat forsorgina og hvussu hetta skal gerast og hvat mann kann taka hædd fyri og har eru faktiskt rætta nógvar arbeiðir sum skal gerast í sambandi við einum yvirtøku tað eru rættiliga nógvar avtalur sum skulu svapa pláss bæði við danskar myndugleikar og altjóðar felagsskapir og altjóðar myndugleikar fyri at fáa tað at rigga so tað er ikki bara bara bara fyri nevnir úr rúgvuni til dømis tað so vit yvirtaka løgregluna so skulu vit hava nokk av útbúgvum løgreglufólki og so leingi vit ikki útbúgva løgreglufólk í føroyum mann kann útbúka løgreglufólk til dømis í danmark og eisini eftirútbúgving og skeið og annað og eisini tá tú kemur til álvarsom brotsmál so er tað kanska trupult hjá einum føroyska løgreglu at avgreiða tey málini sjálvstøðugt tað síggja vit longu í dag nakað eisini trupult nógvar sænir sum í danmark úti í økinum og fara til borna holma ella smærri býirnir í júlandi at har má mann kanska hava hjálp frá fólki sum sum arbeiða til dagliga tí so tá eg hugsi um drápsmál og líknandi álvarsom brotsmál men sum heild um mann hyggur eftir málinum so er tað ikki soleiðis at at at so løguliga tak eitt við tá mann hevur verið inni á eisini her við at kanska hevur danskir myndugleikir forsømt seg í ein ávísan mun at taka føroyskar myndugleikar við og eisini taka løgregluna í føroyum við tá mann gjørt broytingar í innan fyri løgregluna bæði í danmark og í føroyum so eg veit tað er tað ætlanin nú at eg hyggja eftir broytingum ella hvussu ikki um broytingum hvussu løgreglan í danmark har við eisini føroyum skal virka tey komandi nógvu árini í síðu sambandi er tað arbeiðið farið í gongd tá mann eisini hevur tikið føroyskar myndugleikar við og føroysku løgregluna við í tað arbeiðið so tað er hóast alt positivt av heilt prinsipp soleiðis so eg hevði hannar fólk ikki ímóti at vit skulu yvirtaka løgregluna men men eitt sindur sum baðar brandur sandoyar og svarið har tað kostar nógvar pengar javnaðarflokkurin er sum sagt ein samríkis flokkur sum ikki ætlar sær úr ríkisfelagsskapinum innan fyri ríkisfelagsskapinum vilja yvirtaka størri og størri ábyrgave samfelagsskap samfelagsskap sum hvørt er fíggjari ráðiligt og hetta kostar altso hundrað og tjúgu milliónir krónur tað er nógvur peningur og hugsa vit um støðuna beint nú har er kanska ikki farið at leggja eftir samgongunum so haldi honum stóran mun hevur oyðslað tey yvirskotir burtur sum var á fíggjarlóginum og umfram tað týspunktið nú at gera eina so stóra yvirtøku uttan tað fer at ganga yvir vælferðina grundleggjandi vælferðina hjá okkum føroyingum tí fer javnaðarflokkurin neyvan at taka undir við hesum uppskotinum men abysippum er vit ikki ímóti at arbeiða við yvirtøkum tá tær eru skiligóðar skilagóðar og tað er okkurt at tala fyri at tað er ikki heilt tað býttasta at yvirtaka løgregluna men men tað skal gerast tá tað er fíggjaldur ráðiligt og so halda vit sjálvandi eisini máta hvat teir mann koma fyri endiliga nógv sum kann fáa pláss í tøttum samstarvi og danskar myndugleikar og avtalur sum kann fáa pláss hvussu løgreglurin skal virka og hvar tað krevst samstarv við bæði danskar myndugleikar og altjóðar myndugleikar og tað skal manna pláss armar fyri undir sínum yvirtøku men eg skilji væl at tjóðveldi skal tørva at tað er nokk eitt hjartamál hjá tjóðveldi at markera seg sum handstøðflokkur og hetta er eitt uttan tí var tá sum tjóðveldi eisini vil men sum støðan nakrar løtuni so halda vit ikki at ta skilagott at fara undir hesa yvirtøkuna beint nú fíggjarliga og eisini at helgi skilagott í ein so stóru máli at tað verður samtykt av sum ein andstøðug uppskot takk fyri hana

teimum vóru fyrst gjørt teimum takk fyri at formaður

ja takk fyri harra formaður

eg fór at standa við brætna hann mær at eg haldi at danskir myndugleikarnir á ávísan mun hava forsømt løgregluni í føroyum bæði tá ið tey kemur til fongsul so haldi eg sjálvandi at serliga ung fólk kunnu sleppa at sita sínum dóm í føroyum og eisini at hetta er við radio at vit hava eina gamla skipan sum er fullkomiliga ómoderna og óhóskandi í føroyum í dag tá ið løgreglan verður brúkar og hetta er við at mann tað er kanska ikki so stórur munur millum føroyar í danmarkar eg hóast alt ein munur at mentanarliga og tað er ótrúliga stóran týdning fyri ta mentanar í tí samfelagnum sum hann livir í og hvussu mann stóðir tann máta út ymiskt sína arbeiði tí haldi eg uttan at brúkt nakað sum at seta fingrar á tey sum hann sita í loysluni í løgregluni eg havi alt gott at bera teimum men tað er týdning eisini at hava føroyingar við í loysluni soleiðis at at fólk sum eru uppvoksin í mentanini og í samfelagnum og kenna mentanina at tey eru partur av loysluni í einum løgregluni tað er púra samdur við brætna hann mær í so var tað bilju stinussen sum fær eina viðmerki

tað er akkurát til hann tosaði um hvat tað kostar at eta tað sovorðið okkurt at eta tað sovorðið okkurt at eta tað sovorðið okkurt at eta tað sovorðið okkurt at eta

kann eg meina við taka vit heilsu

blussin síggja vit at í orsøk skapinum feyrst í nítjan so hevði landskassin ein lítla hálvan milliar til yvirskotið tað yvirskotið um mann hyggur eftir fíggjarlóginum eftir eyðkraftanum sum koma í ár og síggja burtur frá koronu so er tað yvirskotið longu burtur og tað er at brúka ófatiliga nógvar pengar hendan samgongan hevur økt rakst síni higartil í ár við yvir átta prosentum uttan koronu yvir átta prosentum uttan at vera samgonga hevði ein miðal rakst á tríkund og fimm prosent millum annað hevur mann minkað inntøkan fr burðuráðar í ríðunum sum kanska hava yvirskotið í hundraðtals milliónir hevur mann minkað tilfeingsskjóldina tað at pensjonistarnir sum ikki hava nakað annað liðugava fingið um ár tað stuðlar javnaðarflokk fullt og heilt undir men mann tey sum fingu mest av fólkapensjonistunum tó er tey sum høvdu størst inntøku sínara er tað neyðugt eg haldi hvussu er mann eigur at ansa eftir hvussu mann brúkar pengar og hvussu mann lækkar inntøkurnar uttan at tað gongur tivur kanska hjá tí tað kann síðani fær høgni hoytal eina viðmerking

eg veit ikki hvat tað æt til við hann sum meinti við at markera sær

ja so vit taka tað fyrsta fyri at markera seg tað var ikki meint

og negativt á tann hátt at so eitt lítið uppskot ger at broyta ikki sjúkratapeningarskipanini sum javnaðarflokkurin hevur eitt uppskot um hesa løtu tað kann løgdu ikki nokk samtykkja uttan taka stóru trupulleikarnar men tá kemur tann stóra yvirtøku so er tað nógv ting sum skulu fáast upp á pláss áðrenn mann fremur yvirtøkuna tí tað er hvussu skilapastað kemur frá landsstýrinum men at tað er hjartamaldur av tjóðveldi og tjóðveldi kemur við tú skilja væl og eg veit tað væ samgongu men tjóðveldið má ikki gera eitt kompromi við tey flokkan sum tey samstarva við í samgongum tí eg hevði tjóðveldið nokk ikki gjørt tað við at markna eftirlit tað skilji eg kanska væl at tað kann vera fyrimuni at mann tekur tað yvir á føroyskar hendur men akkurát tá kemur nú koronu til dømis so yvirst er onga løtu í at ensktu føroyingar gera tað øðrvísir enn at danir gera tað við millum annað hvar vit kunnu ferðast til og hvørka ferðast til føroyar so er tað væl boðrið til føroyum so er hann sjálvandi ikki settur seg ímóti tí takk fyri at fara mær

sum fær orðið

til vitgerðar er eitt mál frá tjóðveldi um yvirtøku av løgreglu og ákæruvaldi og brotsmála um sorgan mær dámdi sera væl ein setning frá aksavegu hansen sum var beint her áðrenn har hann sigur hettar at hetta er eitt mál har tjóðveldið ynskir at markera seg og so kann mann hugleiðis hindi hvat er tað hann meinar við hví hví vil hann brúka júst hesa orðið jú eg haldi at eg siti og hyggja eitt sindur aftur tað er hvussu vit venda tí og draga tí so er tað akkurát nú eitt ár síðani at hendan samgongan tók við tað vil siga at samgongan undan hesa hevur havt fýra ár og sum eg skilti tað á aksavegu hansen so tók hann fult undir við uppskotinum tjóðveldið leggur uppskotið fram og takið eisini undir við málunum hví hví kom tú ikki har til hvat var tað sum hendi mann kann hugleiðis hindi kanska er niðurstøðan tað sigur bara eitt sindur hvussu lítið tey fingu burturúr tó siga sjálvt tey málini sum tey vóru samd um at fremja og øll tóku undir við heldur ikki tey málini fingu tey ígjøgnum tað kann mann sjálvandi undra seg eitt sindur yvir tað er so støðan nakað sum stendur í frágreiðingini fyri hví vit skulu gera hetta her taka undir við sum uppskotinum tað er tí at vit skulu menna føroyar sum tjóð og tað vil siga at vit hava í dag fram til í dag ikki ment føroyar sum eina tjóð tí vit hetta skal gera fyri at vit nú frameftir frá nú av frameftir skulu menna føroyar sum eina tjóð eg veit ikki hvat fyri tjóð tey snakka um men taka vit føroyar so haldi eg vit hava ment okkum ótrúliga nógv við tí skipan sum vit hava í dag eg haldi vit hava eitt eitt ákæruvald eitt løgregluvald og brotsmálumsorgan sum vit eru søguliga sera stolt av tað kann gott vera at tað kundi verið gjørdar betringar og tað er eisini nøkur ting í her sum eg eri samdur við har eru nakrar sentraliseringar sum eru gjørdar tað er nøkur nakrar politistøðir sum eru lastar tað er kanska eitt sindur harmiligt vit hava millum annað mist eina har í runavík og vágum um annað samstundis skal mann siga ok vit eru blivið eitt land har vit eru íðiliga tætt uppá vit hava fingið eina undirsjóvartunnil í vesturváganum at vit fáa eitt eitt eitt undirsjóvartunnil í klaksvíkar og um ikki langa tíð fáa vit eisini eina eysturoynna kann mann so lasta løgregluni fyri eisini at vilja spara innan fyri hetta økið vit hava upplivað øgiliga stóðar sparingar vit koma seinni í vikuni at viðgera júst tað saman innan fyri bankaveruna har mann eisini sigur men kanska tá ið samfelagið tað ger hendan nakrar broytingar og tær broytingar koma eisini at hava nakrar avleiðingar við tað er sjálvandi harmiligt tá ið sovorðið hendir men hinvegin so má mann eisini siga hevur mann argumenti fyri tí og tað haldi eg mann hevur hesum førum so mugu vit eisini taka undir við tí eg haldi at tað er eitt sera stórt mál og týðandi mál árini frá tvey túsund og fimtan til nítjan vóru tey bestu nakrantíð í føroya søgu ongantíð hevur tað verið betri tíðir í landinum í allar mátar tað var ikki so stórt trúgvi eg sum nógv kundi hugsa okkum men sjálvt tá kláraðu vit heldur ikki at yvirtaka yvirtaka teg málsøki men nú tá ið tað gongur alt í móti so siga vit at nú er rætta støðan nú skulu vit fara inn at yvirtaka eg skilji ikki ordiliga hanni hugsanarháttin akkurát har akkurát akkurát verið handelsen vildi eisini at vera við tað at henda samgongan hevur brúkt øgiliga nógvar pengar og sjálvandi vita vit at korona hevur kostað okkum nógv tað kunnu vit ikki harmast um men hinvegin haldi eg at fara vit inn og og bankmarka ella fara vit inn og samanbera hvussu nógv hevur korona kostað tí føroyska samfelagnum skattaborgarunum samanborið við grannalondini so trúgvi eg at tað er neppa nakað annað land sum hevur klárað at brúkt so lítlar pengar sum føroyar so eg haldi tað er eitt eitt sera megnararbeiði sum hendan her samgongan er sæð samanum saman við andstøðuni og eisini saman við landsstýrinum so eg haldi at vit kunnu ikki lastast fyri at hava brúkt nógvar pengar í óðum verkum eg haldi kanska nógv fara heldur at siga tað at vit hava brúkt for lítlar pengar men tað haldi eg sjálvur ikki at vit hava gjørt at vit hava klára tað sera væl við teimum millum sum vit hava havt hetta er eitt stórt arbeiði og hetta er ikki nakað sum mann fer inn í í og ger við óðum verkum sum sum eg haldi at byrja við at siga hetta er sjálvandi bara enn eitt høvi hjá tjóðveldi at skula markera seg upp á so eg haldi ikki at eg vil fara at brú so er tað høgri at heita so fær hana við

greiðsøking tíðarsválg

ja takk fyri teir formaður

bæði ja og nei eg vil siga at vit skulu ikki yvirtaka nakað fyri at gera tað tað eru fleiri málsøkir eisini sum eg haldi í dag sum vit kanska burdu farið og hugdu eftir at yvirtikið tað kundi verið útlendingastovan vit hava tosað um tað verður kanska onnur mál tað kann gott vera til nøkur ting sum vit skuldu fara yvirtikið og eg haldi at vit eiga at viðgera tað væl og veruliga hetta er eitt øgiliga stórt mál hetta er eitt øgiliga komplekt mál og tá ið tíðin er búgvin til at hetta skal gerast hvussu tað skal koma har til so men eg haldi at tey her eru absolut ikki tíðin beint nú at tosa um nakrar yvirtøkur tá tú kemur til at hetta takk fyri at fara mær

høgni hoydal sum fær orðið ger so væl har formaður

hetta uppskotið er um at taka løgreglu og ákæruvald og brotsmálumsorgan undir føroyskt raði tað er í roynd og vera eitt gamalt uppskot og í mun til undanfarna røðar so varð tað altíð lagt fram áðrenn korona herjaði men var eftir teimum málunum sum vit valdu at bíða við so at tingið fekk øll høvur til at viðgera tað og so er tað komið fram aftur her eftir í hesari tingsetuni altso eftir ólavsøku til tess tað fyrst er at siga tað at at hetta er eitt týdningarmikið í stórt mál sum krevur eisini nógvar avtalur og samráðingar í smálutum við danskar myndugleikar og eisini útlendskar myndugleikar aðrar við men fyrimun við hesum uppskotum er at tað arbeiðið er longu gjørt og tað varð gjørt ja nú eftir hondini fyri seytjan árum síðani og tann frágarðin ikki liggur við sum er drúgv og rúgvismikið sum fer so ígjøgnum allar tættir ví hvussu í ein føroysk løgregla og eitt ákæruvald kann skipast og ein kriminalforsøk ella brotsmálaumsorgan og vísir eisini á hvussu í útbingarviðurskiftir og leiðsluviðurskiftir kunnu skipast og førleikamenning og alt tað sum har til hoyrir yvirkennir kostnaðararnir at siga tað at við teimum tølum sum lógu til grund tá ið frágreiðing varð gjørd og samráðingarnir fóru fram í sínum tíð tá varð tað mett at kosta nakað undir trýss milliónir krónur árliga at reka øllist málsøkini og har ið írokna eisini samstarvsavtalur har vit keypa okkum hjálp til størri brotsmálanartílíkt og vit hava so brúkt tey tølini sum ganga fram av orsakaðing ríkir umboðsins har tey meta at øllist málsøkini í tvey túsund og nítjan kostaðu hundrað og fýra milliónir krónur og vit hava so mett tað fyri at leggja upp fyri at at ein samnar kostnar upp á hundrað og tjúgu milliónir mána metast eisini fyri at kunna gera betringar betringar og átøk í einari føroyskari løgreglu og ákæruvøldu og atvold til at vit sjálvandi halda á við ein slíkum hjartamáli tað er tí vit halda at tað hevur milliósøgan týdning fyri tað føroyska samfelagið fyri hvørt einstaka borgarið fyri hvørt einstaka lokala samfelag og fyri tjóðina alla at vit sjálvandi hava raðið á eini týdningarmíki máli sum okkara løgreglu ommu ikki hava duglani í fólki starvast í løgregluni og hava gjørt teg mong ár og sum eisini kunnu starvast inná fyri ákæruvaldið og brotsmálumsorgan ella kriminalforsorgini sum vit hava bæði førleikarnar og vit hava og vit hava fólkini so hetta er ikki nakar tikið nøkur praktisk atvold til ikki at taka málið á føroyskar hendur og fyrimun hevði so eisini verið at vit samstundis kundu fingið raðið á marknaeftirlitinum sum vit hava sæð ein stóran tørva nú at vit sjálvi sjálvandi hava raðið á hvussu ið vit kunnu takkla smittufyribyrgjan seinni í vikuni fær tað viðgera sjálvt landsløgna embæti eisini og tey eisini givið løgtinginum og okkum sum umboða fólk møguleika fyri at viðgera allar spurningar sum sum eru uppi í nøkrum týdningarmiklum sum løgreglu og ákæruvaldið í føroyum kostnaðurin ja onkur vil siga at tað tað er ongantíð rætta løtan til kostnaðin tær hundrað og tjúgu milliónirnar sum vit meta at tað kostar tað er sjálvandi nakað sum skal á fíggjarlógina í føroyum men men tann kostnaðurin er ikki stórur í mun til annars hvat ið haldi at hasum langt var inni á tí og onnur akkurát akkurát akkurát bara kostnaðurin fyri samfelagið av tí sum ein koronakreppa gjørdi ella fíggjarkreppa í kreppanum undanfarni tá er tað lítið lítið afturímóti og sjálvandi megna vit eisini at gjalda tað og tað mennist eisini okkara førleikar og arbeiðsplássini í landinum og kringlandi eg veit ikki um eg kann mæla tingfólkum til nú eg keypti málið uttanlandsnevndina til at tað er útgivin ein ein sera góð bók sum eitur politiið í føroyum fyrr og nú sum jarðsvarpið er skálagarður hevur skrivað hon komið út í nítjan hálvfems og varð tikin stig til eisini eina politistakfelag ein frálív bók har hann viðger síðslumanssøgum í føroyum frá ár túsund og bók sum útnýggja heilt fram til tann dagin og eisini føroysku politistøðuna so tey tey undanfarinum umleið hundrað og hundrað og tjúgu árini ella hundrað tí hundrað árini vóru tá hann skrivað hana men hvussu søgan um føroysku løgregluna og politiið og sýslumenninar er og tað er sera áhugavert eisini hvønn týdning løgregla og sýslumannseinbørn hava havt í føroyum hvønn leikluløg tey hava havt og hvønn tídning tey hava havt fyri rættartrygdina hjá borgarunum og trivnaðin í fyri hjá okkum eisini hvussu vit kunnu gera við eina føroyska løgreglu tað er jú at vit kunnu skipa hana soleiðis sum vit meta er bestu tryggast fyri tær føroysku borgarum ein løgregla sum er nærverandi úti á í føroyum einstøðugum plássi og sum søguliga hevur havt nógvar aðrar uppgávur tí at tey gomlu sýslumannseinbørnini sum eru heilt aftur til norska lógu framvegis smeltaðu saman við tá ein løgregla byrjaði og sýslumenninir vóru jú tá ið sum politisøgan byrjaði blivu teir jú lokalir leiðarar fyri løgregluna í teimum ymsu sýslunum í føroyum og røktu samstundis tær gomlu uppgávurnar frá sýslumenninum høvdu sum høvdu alt við tað við ta gomlu landbundarlóg gávuna at gera við grindaskifti og annað tílíkt og avgreiddu eisini nógvar aðrar praktiskar uppgávur fyri fólk sum sum tingfólk eisini minnast eisini tú kundi fara til politisøgan í klaksvík og royna at avgreða passið har framvegis har er farin fram ein øgiliga stór sensualisering sum komst av til so nenda politirreformur í danmark í nýsjey sum eg haldi ikki bara tjóðveldi men flestu flokkar av tingi hildu bara eitt stórt afturstig tí harvið blivu sýslumannsembatini í hesi samanrunnu hesum samanrunnu leiklutum sum sýslumenninir vóru tikin av føroyar vórðu skipar í trý økir norðurøki miðøki og suðurøki og so bleiv eitt løgreglufólk valt til at vera sýslumaður tey bara mennuløtini fyri tey økini men mistu fullkomiliga politiuuppgávurnar tað siga at tey skulu taka sær eitt grindaskifti og landbundnarstevnum og tað sum har til hoyrir so nú hava vit tríggjar sýslumenn sum bara taka sær eitt tíð og ikki eru sum so tað er sum so ikki partur av tað leikluta uppgávu innan fyri løgregluna og tað haldi eg er prógvið um at at vit eiga at kunna gera tað munan munin betur við serliga leikluta uppgávunum í løgregluni í føroyum vit hava onmikið av kvalifiseraðum fólki og eg haldi at at hann var inni av tí eina viðmerking at at tað er uttan fyri nakran at vit hava nógv dugnalig føroyskt løgreglufólk sum eisini hava roynt at fingið leiðandi størv innan fyri løgregluna men tað gongur striltið og er øgiliga óskiljandi at tað ikki ber til eitt bara hava ein føroyskan fúta og tílíkt tí vit hava uttan iva fólk sum eru vælkapiserað til tað og so kunnu vera við til at menta eina føroyska løgreglu sum sum er eftir føroyskum treytum og sum ikki kemur inn í at tað her er stóra stóra byrgratii sum tað danska danski politiiðreformurin hevur verið og tað heldur fram í danmark nú mást tú roynt at gera eitt sindur meira nærøkir aftur tí mann hevur viðgangi í danmark at tað var ein feilur og hetta kundu vit umsitið sjálvi í føroyum og fingið uttan iva tey dugnalig fólk sum starvast á løgregluna at átikið sær tað arbeiðið at skipa ta føroysku løgregluna við sterkari lokalum politistøðum mann kundi í prinsippuni eisini uppaftur tikið síðstum mann sum embarni at so lokalar leiðarar fyri tær lokalu teir týdningarmennu uppgávurnar sum eru í tí føroyska samfelagnum sum hava tilknýti til alt sum hevur við við innløgu og jørð og sjógv at gera og eg haldi tað hevði verið ein stórur fyrimun sum vit fáa ein løgreglu sum hevur álið millum fólk og tað haldi eg eitt sum hevur stóran mun í dag men sum sum ikki bara er ein eftirlitsmyndugleik men sum er ein partur av gerandislívinum hjá føroyingum bæði á bygdum í bý tað spurningar vit hava havt frammi fyrr hvørjar heimildir skal løgreglurnar hava til at gera eftirlit og avlurt á eina tílíkt tað eru eisini týdningarmikið spurningar sum vit tá høvdu fingið sjálv raðið á við at fingið løgreglurnar á føroyskar hendur samanumtikið so vóna vit í tjóðveldi at hetta uppskot fer at fáa eina eina neyvan viðgerð í uttanlandsnevndini vit hava hoyrt hvat flokkarnir siga og fleiri hava spurt okkum hevur hví koyra eitt uppskot fram um at taka mál á føroyskar hendur tá tú ert í and og svarið er nokk so einfalt at øll tey mál vita at hyggja føroyskar hendur vit kunnu taka øll øll sum eitt tey eru komin tí áhaldandi hava flokkar koyrt málini fram á ting eisini tá tað ikki hava verið samtykt í fyrsta umfari men eftir eina tíð og ofta eftir áhaldandi eftir at áhaldandi verður frammi so er málini sum ikki væl skulu siga búgvin og íliðin at til endan taka fyri undir við teimum og eg kann ikki hava vera við har for mær at at minna á tey kenda orðini hjá hjá týska týska heimspekin sjopunhavur sum segði tað at tey allarflestu framstigini í einum samfelagi ella hann segði so at siga øll tey flestu framstigini í einum í einum samfelagi tey hava farað altíð gjøgnum tríggjar trý tíðarskeið fyrst verður gjørt tjúkt gjøldur burtur úr tí síðani verður tað bart ímóti tí við øllum møguligum grundgevingum men í triðja lagi tá ið tey so hava vunnið frá mann so taka øll undir við teimum sum sjálvsøkt og tað haldi eg verið søgan um tað føroysku tjóðskaparrørsluna og øll tey mál sum vit taka føroyskar hendur at hóast fyrstu hevur mann gjørt til yvir glens øðrenn lagið hevur mann sagt tað ikki til og arbeitt ímóti tí og til endan eru øll fegin um fegin um tey og halda í veruleikanum at tey eru tey størstu frambrotið sum eru hend og eg kann bara nevna dømi um sjómarkið um fólkarkirkjuna um føroyska skúlan um føroyska heilsuverkið at øll tey málini var stór mótstøðug móti men eg hugsi tað neyvan vildi nakrar føroyingar tykkja undir við at tey málini fóru av føroyskum hondum aftur og vórðu stýrd á aðrastaðni og vit hava sanniliga tørv á at kunna stýra okkara landamørkum og hava ábyrgd av okkara egnu løgreglu í framtíðini takk fyri frá mær

ja tað er eingin ivi um har eru nógvar góðar orsøk

eg hugsi ikki at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at

at vit geva okkum nógv far um tað við í gerandisdegnum millum fólk vanliga og heldur ikki á tingi men men í veruleikanum haldi eg og tað haldi eg tjóðveldið stendur aftanfyri at at hvat vit siga vanliga av samfelag og eitt eitt eitt fólkaræði er er eitt trý ein trýbýting av valdunum tað var so tú hevur tað lóggevandi valdið har føroyingar hava ein part av tí ikki alt enn og vit hava eitt útinandi valdið sum í landsstýri eitt løgting í landsstýri hava ikki tað sum eitur løgreglu og dámsvald og alt tað tað sum er tað triðja vald og tað haldi eg geri tað at tey málini hava hava ikki tann tað uppmerksemi tann týdningin fyri okkum í okkara politiska arbeiði og heldur ikki millum fólk so eg kann siga fyri meg at eg veit lítið um hvat hendir í í dámsvaldinum og í í løgregluni og annað uttan uttan so tær man veruliga hevur áhuga fyri tí og tað er ein stór styrk hjá einum samfelagi at hava hesi eru samantíð so fót eitt stórt lóggávu og eftirlit og alt tað hengur saman við tær lóggávut annars gera og kann eg nevna at dømi harra formaður tá ið vit tá ið vit tóku føroyska eftirlitið við fiskiveiða eftirlitið undir føroyskar hendur og bjartikartænastuna tað var nógv sum søgdu at tað fór slett ikki at ganga og at tað fór slett ikki at bera til og tað hevði liðugt hjá hjá donsku sjónverðini áðrenn men tað gekk jú framúr og málini vóru væl avgreidd tað vóru faktiskt fleiri mál sum vóru staðfest um brot á lóginum og eina og eg haldi allarflestu eru fegin um í dag ja vit kunnu taka tær til tænasta saman altso tað tað hevur so stóran týdning fyri okkum vit sjálvir kunnu seta pengar av til tey hava eftirlit við tí og raðfesta tey málini eisini tá ið tey hava týdning fyri hvønn einstakan førin

ja takk fyri teir formaður ja eg haldi vit hava havt

formaður hatt

og at tað hoyrir frá samanfólki nú tekur tú hasum bland góðir tann upp og tað er ikki soleiðis at vit at vita um nakran hátt í føroyum heldur ikki tann fólk at tjóðskapar til heldur ikki tjóðar til uppá nakað máta tú hevur sagt tað at tað er tjóðskapurin sum er avgerandi fyri at tú fært størv í landinum eg kann nevna okkurt nøvnir um tað har tað er tann skaptur rok tí at tjóðar til landstovarlandsurfróðið setti ein ein ein ein ein dana sum sum fótfrøðingum á tílíkt men sjálvandi er sum at seta tað og tú hevur somu treytir at blíva settur í løtuni er tað so at tað haldi eg fleiri kunnu vátta at at at føroyingarnir fáa ikki somu møguleikar til at fólk fáa leististørvin sum fúgur tí annað tá ið danskir myndugleikar seta tey tað er tað sum er veruleikin men annars eru føroyar av samfeløgum og skulu altíð vera tað har tað bæði kunnu vita fólk til og fáa høga størv og annað eg haldi at mann skal duga málið á annað tílíkt men vit gera ikki mun á hvar fólk koma frá men vit koma og búgva í landinum her og hava somu møguleikar fyri at útinna størvin í landinum eisini tá tú ert føddur og uppvaksin her

ja takk fyri teir formaður hetta er eitt stórt mál tað er einki

ja ára formaður tað tað ber til at teimum sovorðið

til at taka brotsmannumsorganina frá hon er hon stendur fyri seg í veruleikanum á sínum yvirtøku listanum meðan løgreglu og ákæruvaldið hangur saman so tað ber til og annars eri eg eisini samdur í at hann hava mær tí at at tann sær løgvuliga hon má tú gera sum hon vil men hon er ein ein heilt heilt onnur skipan eg haldi at vit hava tørv á í einum samfelagi sum tú sum tú føroyska og eg kann bara minna á at at tað sum er hent lesa søguna hjá jarðsváru skálagarði tað er tað løgreglu í føroyum sum hevði síðst til menninar og so so byrjar tú at seta løgreglufólk á politistar út í kommununum tað er kommunalt mál og tað var so tað var nærpolitik sum vit rópa tað og tí endar løgreglan at vera hjá føroyskum hondum fyri nú hálvtrýssunum áðrenn tað var hon skipan í kommununum og var harvið eitt føroyskt mál men so kemur centraliseringur hjá blívur eina so stóra fyritøku og so standa vit við tí sum vit hava í dag so ja tað ber til at koyra brotsmannumsorgan sambært teimum reglunum sum eru og tað ber eisini væl til at skipa skipa eina løgreglu í føroyum sum sum tekur atlit til hvat hetta samfelagið er brúk fyri og sum ikki er partur av einum stórum byrgati

petersen sum fær orðið tað er so væl takk fyri mær við viðgerð

og um at yvirtaka løgregluna og ákæra vald og brotsmálaumsorgan undir føroyskt raði og mín meining á tí økinum er púra greið eg haldi at ein og hvør løgregla tað verður seg í føroyum niðri í danmark ella aðrastaðni hon má spretta úr fólkinum centralisering av politivaldinum er bert ein fyrimunur fyri at um mann ætlar at centralisera vald sum hon uppóðir tíval skal sjálvandi hava heimild til at gera tað sum er neyðugt fyri at halda lógiskt og landaskil men trupulleikin fyri mær at síggja er at tá løgreglan í danskt málsøki hevur tað ikki eitt fólkaræðisligt grundarlag og er ikki sprottið úr fólkliga viljanum í føroyum vit hava sæð nógv dømur um tað seinasta árið tá ið tað til dømis er ófriður í katalonia so senda teir løgregluliga úr madrid tá ið ófriður er í minneapolis so senda teir amerikanska tjóðarherðin og um ófriður var í føroyum eitt nú aftan á eina friðarliga fólkakvøðu so kundi lóggávan verið brúkt ímóti fólkinum við grundgevingini um at hildu lógu landaskil eftir fólkakvøðuni í nítjan hundrað og seksogfjøruti tá sendi amtmaðurin kai vagd hansen til dømis boð til donsku stjørnuna um at senda herskip við politibólkum til føroyar eg hevði eina samrøðu við mikal monberg sum er formaður danska veganarflokkinum um grindadráp í gjár at stemningurin í danmark í mun til grindadráp brádliga vendi og veganararflokkurin ella danska stjørnin fekk innført eina lóð um grindadráp í føroyum ið var galdandi fyri føroyar og føroyingar so var løgreglan forpliktað at hondheva ríkislógir í føroyum ímóti demokratiska viljanum eg haldi at ein løgregla í føroyum má spretta úr føroyingum og vera av føroyingum fyri føroyingar tí eigur løgreglan at vera staðbundin og lokalbaserað ikki staðbundin sum at hon skal liggja í havn men hon skal vera nærligjandi til fólkið tí at tað er soleiðis at tú fært tryggja trygd stabilitet og lóg og landaskil harafturat so haldi eg eisini at fongsulsskipan sum hon nú er er sera óhóskandi tað er eina stór synd at vit hála ung fólk upp við rót og senda tey til eitt fremmant land fyri sovið at sita sín dóm nógvar avbjóðingar við fongsulsskipanina so sum rættindini hjá varðhaldsfongsleið við meira og hetta kann fáast upp í lag og er skjótari frá orð til gerð um vit hava ræðið á økinum eg haldi eisini at korona hevur víst hvussu ymiskar forsetirnar eru fyri føroyar í danmark í mun til hvussu vit skipa okkara landamørk tað er og verður altíð ein fyrimunur at tær avgerð sum skulu takast ið umfata og raka okkum her á landi verða funderaðar í føroyska fólkaræði og so til tað fíggjarliga hundrað og tjúgu milliónir í útreiðslum ljóðar kanska sum ein rættiliga hefti úr summar men tað er tí at tað er tað eisini og tað er eisini ein góður spurningur hvussu mann skal fíggja yvirtøkuna tí pengarnir skulu sjálvandi finnast onkrasta eg vil pástan tá fíggjarpolitikkurin hjá samgonguni umframt koronafarsóttina sjálvandi hevur sjálvandi ikki styrkt um forsetina fyri at yvirtaka á núverandi týskpunkt men mann fer altí at kunna argumentera fyri at nú er ikki tað rætta týskpunkt hvassin er fullur ella tómur afturat haldi eg eisini at mann tekur hetta eitt sindur frá skeivum enda tí hetta er altso ikki ein eyka rokning tað er ikki soleiðis at vit fáa eina eyka rokning í raksdagardyrislum við at yvirtaka løgregluna heldur er hetta ein rokning sum vit í ára tíggju hava sloppið undan tí hetta er ein partur av kostnaðinum sum tann reella kostnaðurin er fyri at reka hetta landið hetta er sjálvandi ein liður í málinum at fullgera trýbýtið á valdinum tað lóggevandi og dømandi valdið ið frameftir skal leggja grund til hvussu vit stjórna landið okkara í framhaldandi strembanini eftir fullveldinum føroyar vit eru framtøk við taka fult undir við at yvirtaka hesi málsøkini og tess fyrr vit gera tað tað skjótari eru vit um at fáa øll viðurskiftir rættiliga høgni hoydal endaði við at nevna tað tá ið hann endurkav sjálvnaður men um tíggju ár so fara vit øll at fegnast um yvirtøkuna eisini sambandsfólk eins og tað ikki hevur verið nøkur yvirtøka nítjan hundrað og áttaogfjøruti sum nakað kann siga seg angra takk fyri at fáa mær

kristina háfoss var orðið til skvøl ja takk fyri og eg fari at takka tær

fyri jaligu framsøgurøðurnar eg haldi orðaskiftið higartil hevur víst at tað er munandi meira sum vit kunnu savnast um í sínum máli enn tað sum skilur okkum tó at summi kanska hava verið simmar kritisk enn onnur so haldi eg at tað hevur verið á jaligt orðaskifti og kanska er tað tí at júst hesi orðini sum vit sum ofta ofta hava hoyrt at í føroyum skulu føroyingar ráða er nakað sum vit eru ætlað samd um løgtingið eg haldi at allir flokkar siga seg vilja arbeiða fram ímóti tí og tí hugsi eg ofta um jú um hví gongur tað so ófatiliga seint at fáa framt tey allar allar seinastu tøkini sum vit mangla tí vit eru so nær í dag sum ongantíð áður vit mugu staðfesta at vit hava ongantíð verið so búskaparliga sjálvbjargin sum vit eru í dag sum samfelag vit hava heldur ongantíð verið so umsitingarliga og fyrisitingarliga væl fyri sum vit eru í dag og staðfesta at vit hava eitt ófatiliga bæði væl útbúgvi og dugnaligt og arbeiðsamt fólk og at vit eru millum heimsins allar allar ríkastu lond og hví skulu vit so ikki virka fyri at bæði føroya fólk og okkara land verða javnsøtt sett við øll onnur fólk og øll onnur lond í heiminum tað einasta sum manglar nú tað er at vit her á løgtingi taka tey neyðugu og tey seinastu liðini hyggja vit at teimum flokkunum sum eru umboðarar á løgtingi og hyggja vit at hvat er tað fyri stevnsskráir sum okkara flokkar eru bygdir á so síggja vit tað bæði tjóðveldi fólkaflokkurin sjálvstýri miðflokkurin vit síggja framsøgn allir teir flokkarnir siga seg vilja at arbeiða framímóti at vit gerast á sjálvstýri og landi javnaðarflokkurin har er avgjørt eisini fólk í javnaðarflokkunum sum vilja tað sama so hyggja vit at hvussu løgtingið samansettir tað so átti tað verið stóri me arbeiðt fyri at fingið framt tær seinastu yvirtøkurnar og taka tey seinastu stigini annars so hava fleiri verið inni á ymiskum viðurskiftum júst hetta málið her snýr seg so bara um sjálvt løgreglu og ákæruvald og brotsmannaumsorgan brotsmálaumsorgan haldastóða í lógaruppskriftinum og hetta er sjálvandi eitt stig á røtta leið men onkur er víst á um her eru so nógvar avtalur sum skulu gerast fyri at koma á mál við hesum og tað er rætt nakrar avtalur skulu gerast men ikki nakað ið ikki kann gerast rættiliga skjótt tá fíggjarliga hevur eisini verið víst á at hetta verður mett at kosta umleið hundrað og tjúgu milliónir krónur ja tað er peningur men vit hava eina fíggjarlóg har útreiðsnar eru millum fimm og seks milliardir hyggja vit at fíggjarlóginum fyri ár so økti samgongan rakstrarútreiðskurnar hjá landinum við millum trý og fýra hundrað milliónum eftir einum ár hundrað milliónir kanska ikki so ógvusliga sum tað annars ljóðar tá tú hoyrir talið fyrstu ferð so ynskja vit at nú skal landið yvirtaka hesar útreiðsnar sum vit jú eiga tí hetta eru uppgávur sum verða røktar í okkara landi og fyri okkara fólk jú men so er tað bara at taka tað politisku avgerðina og og fáa sett tað á fíggjarlógini tað hevur verið spurt eisini um hví framdu vit ikki hetta málið tey sá einstu fýra árini frá tvey túsund og fimtan til tvey túsund og nítjan og tað skal ik hevur tey søgdu sjálvandi ynskt tað men tíverri var hetta so ikki tað vit fingu semju um í samgonguskjalinum hin vegin so fingu vit semju um heimtøku av persóns familju og arvarættiliguøkinum sum var eitt stórt og týðandi øki og tað er nú á føroyskum hondum eisini kortmyndugleikin er komin á føroyska hendur og vit tóku týðandi stig tá tað kemur til tann búskaparliga partin at gera okkum búskaparliga sjálvbjákin so har hendi framstig tó so at vit sjálvandi ikki koma á mál tí at vit ikki høvdu eina sum var fullsamt um teir seinastu yvirtøkurnar so hava nøkur víst á er hetta rætta løtan eg haldi at vit skulu venda spurningin við er tað ikki rætta løtan nær er tað rætta løtan at taka tey seinastu stigini sum eg nevndi illagandi vit hava ongantíð verið so væl fyri nú umsitingarliga fyrisitingarliga búskaparliga á allar mátar altso tað seinastu manglar nú er at vit her í løgtinginum semjast um eina greiða ætlan fyri hvat gera vit frá nú at koma á mál vit eru samd um at í føroyum skulu føroyingar ráða lat okkum so semjastu um at nú arbeiða vit tey næstu árini um tað skal vera fimm ár um tað skal vera átta ár um tað skal vera tíggju ár ella tólv ár og so yvirtaka vit tey seinastu málsøkini samstundis sum vit leggja eina ætlan fyri at gera okkum leys av studningi úr útlandum tað eigur ikki at vera so trupult men tað krevur sjálvandi at vit rætta hendurnar út flokkarnar tvørtur um andstøðu og samgongu og eisini um væl skal eg at arbeiða miðvíst við eini tílíkari ætlan ábyrgdina av hesum økinum annars er tað eingin ivi um at tann bygnaðurin sum tann danska løgreglan hevur lagt upp til er sjálvandi ikki ein bygnaður sum hóskar seg til tað føroyska samfelagið so tað at vit heimtaka ábyrgdina av tí føroysku løgregluni ger at vit kunnu skipa løgregluna kring alt landið júst sum vit ynskja okkum at vit kunnu fáa føroyskar leiðslur í føroysku løgregluna og vit yvirhøvur kunnu skipa virksemið sum vit ynskja okkum eisini viðurskiftini hjá teimum sum eru í fongsli í føroyum sum vit vita ikki tey fáa vit eisini betri amboð til at gera nakað við so tað er øgiliga trupult at síggja nakrar vansar við at yvirtaka eitt øll málsøki tvørturímóti er tað so at siga bara fyrimunir sum eg síggi tað eg skilji væl tey sum halda at útreiðslurnar ja men tað eru nógvir pengar men aftur mann má síggja tað í mun til hvat vit annars brúka pening til og vit hava altso útreiðslur á millum fimm og seks milliardir á fíggjarlógini og hetta snýr seg so um at vit høvdu yvirtikið hesar útreiðslurnar afturat onkur er víst á júst hetta við við útbúgving sum manglar at vit ikki hava eina útbúgving til løgreglufólk ja men júst tann parturin er eingin ivi um at tað kann mann gera samstarvsavtalu við dagnrómi fyrsta umfarið um tørvur á tíð og so arbeiða vit við at fáa ment eina føroyska útbúgving vit hava í útbúgving av sjúkraríktarfrøðingum vit hava útbúgving av lærarunum vit hava eisini búskaparfrøði løgfrøði og annað í føroyum so tað at fáa eina út sum eigur ikki at vera nakrar trupulleikir júst hetta við løgreglu er annars eisini eitt øgiliga øgiliga principielt mál at heimtaka ábyrgdin av tí tað er eingin ivi um tað at tá ið vit her á løgtingi sita og samtykkja á lógur uttan at vit samstundis tryggja okkum at at løgregla og fyri sovorðið eisini dámsvaldið tað er so ikki partur av hesum málinum eru á føroyskum hondum tá er tað øgiliga avmarkað tá leggja vit í hvørfa avgerðina tremur til hondhevjing og tá tað tremur til útinnan og tulking av teimum lógu vit samtykkja her í hendurnar á eina aðrari tjóð og tað er ikki nøktandi tað skal vera okkara vón at málifararnar jaliga viðger tá tað ferðir víðari er nevnd og vóni at vit kundu kunnu semjast um sjálvandi at samtykkja tær og verður tað ikki eitt samting so at hetta er ein liður í at røkka málunum skjótari enn annars eg hugsi øgiliga ofta um til dømis fólkakirkjan tá hon var heimtikin av sambandsloysnum og javnaðarflokkinum og fólkaflokkinum hví kunnu vit ikki standa saman um eisini at heimtaka ábyrgdina av løgregluni tað hevði verið ein eitt stórt framstig fyri okkara samfelag og nakað vit øll her á løgtingi meira ella minni kundu staðið saman um eisini takk fyri

so so er tað bil justinussen svar orðið mann svar orðið bil bil justinussen ja so fær bil justinussen orðið gerst væl

ja takk fyri harra formaður tað er tjóðveldur sum hevur lagt uppskot fram um at menna føroyska løgregluátkæruvald brotsmálumsorgan rættarskipan og taka tað undir føroyskt raði tað er eitt mál sum miðflokkurin í høvuðsregluni tekur undir við tað er eisini okkara fatan at tað hevur týdning at vit alsamt standa meir og meir á egnum beinum og hava fult raði á øllum samfelagnum og á øllum instansum í samfelagnum og tí halda vit at tað er rætt at vit sjálvandi eisini átaka okkum ta uppgávuna at hava fult raði á løgregluni og ákæruvaldinum á brotsmálumsorgan og allari okkara rættarskipan og sum tað verður víst á í uppskotinum so er hatta jú ikki nýkomið hendan ætlanin tað vóru jú samráðingar millum donsk og føroysk embætisfólk um hetta undir fullveldisamgonguni og tær samráðingarnar vóru lidnar longu í tvey túsund og trý við ársenda júst um tað mundið tá ið fullveldisamgongan eisini fór fyri bakka tá ið andfinn kalsberg tann famøsa dagin fimta desembur í tvey túsund og trý hevði fýra fýra brævbjálvar við sær niðan í løgtingi hvar ið hann gav teimum fýra landsstýrisfólkunum í tjóðveldi eina uppsøgn og tað var ein kreppa sum íkom minnist meg rætt av ymiskum orsøkum millum annað av einari bók sum at skjóta sína listin sum kom út og hevði tað ikki verið og hevði fullveldisamgongan kunnað hildið fram so vita vit ikki um júst hetta longu tá hevði blivið avgreitt at yvirtikið løgregluna men tá hendi so eitt brot eitt rættiliga ógvusligt brot í fullveldis kósini og síðani tá hava tjóðveldi og fólkaflokkurin sum mugu kallast at vera tá tey berandi elementini í í tí á teimum politisku vongunum hava eg ikki funnið saman aftur í samstarv og tað er væl ein fortreyt fyri at nakað slíkt sum hetta skal kunna lata seg gera praktiskt politiskt tær nýggjastu veljarakanningarnar vísa kanska at tað er soleiðis nær tað verður neyðugt at hugsa um tað skal bera til einaferðina í framtíðini tí tað verða neyvan flokkar sum sambandsflokkurin og javnaðarflokkurin sum at ganga á odda at gera løgregluna av føroyska og alla rættarskipanina á kærvald og svíðari eg haldi tað hevur týdning fyri okkum sjálvi fyri okkara borgarar fyri okkara samfelag at vit hava fult raðið á hesum økinum tí at tað er øgiliga trupult at umsita eitt land við so stórar fjarstøður sum tað eru millum føroyar og keypmannahavn tað sær mann á so nógvum øki altso vit vistu vit taka onnur øki vit kunnu taka til dømis fíggjareftirlit fíggjareftirlitið hevur ikki ánilsi fyri hvat gongur fyri seg í føroyum og hevur slett ikki skil fyri at vurdera støðuna hjá teimum føroysku bankunum og vit hava sæð at fíggjareftirlitið hevur skrikt teppið undan teimum føroysku bankunum av orsøkum sum slett ikki vóru til vit minnast øll at tá ið alt búgvið bleiv gjørt upp aftan á kreppuna í hálvfemsunum tá tá vóru føroyar ikki so illa fyri sum mann helt frá danskarar síðu av vit kunnu taka uttanríkipolitikkin hann verður fordir av av dønum í stóran mun men tað er øgiliga mangan at teir ikki umboða føroysku sjónarmið og at tað er mótstríðandi áhommál sum koma fram vit kunnu taka almannamál sum so líðandi er komin á føroyskar hendur men upp ígjøgnum árini so hava vit í alt ov stóran mun havt danskar loysnir sum hava bæði verið for tungar og for óegnaðar til føroysk viðurskifti og vit síggja tá ið tá ið vit yvirtaka málsøkir og gera tað eftir føroyskum loysti so verður tað mangan betri praktiskt tí at vit eru í allar mátar eitt øðrvísi samfelag og hava eina øðrvísi tilgongd til loysnir og hava eina øðrvísi tilgongd til tað at hontera okkara egnu avbjóðingar og ikki minst tí at vit eru nógv smærri í fólkatali og geografiskt og kunnu gera tað gera loysnir á heilt aðrar mátar enn mann kann til dømis í danmark og tí haldi eg at tað er so øgiliga tað er alt sum talar fyri at vit skulu hava føroyskar loysnir á øllum økjum vit hava í dag eitt sera væl útbúgvi fólk tá er tað pásanda at føroyingar eru kanska ímillum tey fólkini í heiminum sum eru allarbesta útbúgvin av øllum og ikki minst innan fyri hetta økið so hava vit eina rúgvu av vælútbúgvum útbúgvum løgfrøðingum og sakførarum fólk sum kunnu átaka sær allar tær uppgávurnar sum liggja undir rættarskipanini vit hava væl útbúgvin løgreglufólk vit hava væl útbúgvin fólk innan fyri leiðslu á øllum økjum og øllum mótum so tað er einki sum talar ímóti at vit skulu yvirtaka hetta økið og sum tað verður víst á í frágreiðingini mær manglar at lesa hana ígjøgnum men tað verður sagt her í frágreiðingin tekur eisini væl hond um hetta sum sum sum kanska ofta kemur upp at her við gegni og sum eisini fyri mær kanska er tann størsta avbjóðingin hvussu røkir mann gegnistrupulleikarnar og avbjóðingarnar við einum lítlum samfelag men tað haldi eg at vit megna eisini væl tí at vit hava at vit hava eitt høgt útbúgvi fólk og og vit hava bæði ein høgan moral og ein høgan etikk í okkara samfelag sum heild so duga vit eisini væl at møta teimum gegnisavbjóðingunum sum altíð stinga seg upp so samanumtikið so so skuldi spurningurin verið altso hví skuldu vit ikki hví skuldu vit ikki megna hetta eisini og ikki minst tað at vit hava heilt óverdugar karmar rundan um fongsulstilveruna hjá teimum sum verða neidd tað tungu leiðina í fongsul og tað er totalt óverdugt at vit í føroyum ikki hava tann møguleikan at at fólk kunnu sita sín dóm í føroyum og hava atgongd til tær menniskjansligu tær alneyðugu menniskjansligu relatiónirnar sum sum ein sum situr í fongsli hevur so hart brúk fyri so her eru so nógv ting sum vit kunnu gera betri og eisini tað at vit hava sæð at tá ið í danir hava brúk fyri at gera millum annað eina stóra miðsavning av sínari løgreglu at so gongur tað eisini tí at okkum føroyingar sjálvt um tað ikki er ein trupulleiki sum er uppstaðin í føroyum og tað er jú tað gevur jú púra onga meining so hetta er eitt uppskot sum sum miðflokkurin í meginregluni tekur undir við men tað merkir so eisini at vit sita í einari samgongu sum ikki hevur hettar á skrá og vit vilja fegin samstarva um hettar í framtíðini í einum nýggjum møguleiki uppstendur at lat ongan iva vera um tað takk fyri harra formaður

ja so hava vit viðmerking tað er kristina hálvfoss ger so væl takk takk bilistinu sær

og ikki lesa so okkurt at tað er takk fyri gjørt væl bilju stinussen

tað skal eg ikki kunna svara fyri uttan iva kann tað hugsast tí tað kunnu vera tað eru sum oftast skilagóðar orsøkir til at mann fremur yvirtøkur og vit eru øll føroyingar og ikki á tað besta fyri okkara land og jú meiri meiningslesta verður at vit verða stýrd aðrastaðni frá jú meiri gevur tann meining at at vit yvirtaka og tí kann tað allarhelst hugsast men eg kann ikki koma tankar beint nú um tað er tak í sínum hálvfakslussarum takk fyri

hann er gold sum hann hevur við meira kinkjur svelvnir áðrenn hon sigur vil eg sinni sær nær at hann er

gjørt so væl biljur stiðensen

ja nú veit eg ikki hvørjar kanningar henni goldið byggir sín pásand á men eg haldi at eitt sum fólk sum er útbúgvin væl útbúgvin læra tað er nevniliga at hontera gjøgnum og ógjøgnum og mann hevur skipaðar reglar fyri tí og mann mann mann hevur undirlagt seg hvussu ið mann skal sleppa undan tí tí mann veit at tað kemur fyrr ella seinni so eg haldi at eg eri ikki ordiliga samdur henni gold í í hasum pásandinum tað má eg siga akkurát sum er altso tað at mann altso tað at mann hevur betri og betri útbúgvi fólk tað merkir eigur eisini at merkja at vit verða meiri meiri brúkarfremmandur meir meir professionell í okkara máta at loysa uppgávurnar minni og minni av amatørum og eg meinsi við henni gold hann fór í skip tað hevur eina skiparútbúgving og vit sannu ikki hava hana so eg hevði ikki kunnað fórt skip tað eru nøkur ting sum hanga saman takk fyri tær for mær takk fyri

so er tað syðri stinberg sum hevur orðið

tað er hugaligt at viðgera at okkurt skulu taka raðið á løgregluni á ákæra valdinum at brotsamala umsorgan til tað sum okkurt kennast sum kriminalforsorgina og at eisini arbeiða við at fáa okra egnu rættarskipan og so kann mann sjálvandi spyrja hví mann skal gera tað tað eru tað nógvar góðar grundir til at vit mann hyggur eftir hvat tað er sum eyðkennir eitt land eitt demokratiskt land í hvør fall so er tað ofta eitt her trýbýti av valdinum at mann hevur eitt lóggávuvald sum er løgting í okkara føri og mann hevur eitt útinandi vald sum kann vera landsstýri og at mann eisini hevur eitt dømandi vald sum er løgregla og tað er akkurát sum tann partin av øllum rættarskipanum kann mann siga sum manglar í hjá hjá okum men mann skal eisini hugsa um tað at at okur hava brúk fyri í føroyum sjálvi at kunna lóggeva á hesum her økinum fyri okkara borgari og tað haldi eg er høvuðsprinsippið í tí tí tað sum hendir nú tað er at okkum ikki seta løgtingið kann ikki seta tað lóggávu í verk sum mann ynskir innan fyri at tað er økið men kann bara samtykkja tað sum er samtykt á fólkatingi okkum øllum dømis ikki samtykkja nakað annað við okkara landamørkum enn tað sum fólkatingið sigur okkum ikki velja at okkum vilja hava eina løgreglu sum er meira desentral og eisini tað sum okkara løgreglufólk uppliva at tey sum starvast í skipanini føla seg ofta sum í einum ongamanna landi tí at mann frá danskar sýgi er eitt sindur bangin fyri at fara inn og gera for nógv á hesum her økinum og frá føroyskar sýgi kann mann einki gera og tí var tað til dømis tey sum bjarni hammer nevndi at føroyska løgreglan skuldi noyðast við at hava tøkni sum var nógv verri enn tað sum tú hevur at hava niðri og eg havi eisini frægt frá onkran sum hevur nevnt tað her við at tað er eitt sindur truplari at sleppa framat báði leiðandi og størvum men eisini útbúgvingum generelt so sjálvandi er tað nógvar góðar grundir til at mann skal yvirtaka økið so at mann kann menna tað og eisini gera tað lóggávu sum er neyðugt fyri okkara fólk tað sum mann ikki hevur ábyrgd av tað setir mann ikki ofta heldur ikki ordiliga í tá veit mann for lítið um og tað kemur heldur ongantíð inn í løgtingið hesi eru málini at blíva viðg ikki á føroyskum hundum og tað kann eisini gera tað at økið kanska ikki mennist sum tað skal tá ið okur viðgjørdi nýggju rættagangslógina komu teir eisini framvegd her við at tað fór at blíva truplari truplari at fáa eitt føroyska leiðslu innan fyri løgregluna tí mann setti nøkur krøv sum mærkti tað at tað fór at vera truplari at fáa eitt føroyskar umsøkjarar men eisini er tað her við at arbeiðið kemur at taka for lítið útgangsstøðið í føroyska samfelagnum og tað sum føroyska fólkið hevur tørv á sjálvandi tá ið vanligu løgreglufólkini eru føroyingar og tað eru góð fólk sum arbeiða í øllum liðum tað er einki við tað at gera og tað er nokk so viktigt at siga at tað snýr seg ikki um hvør fólk arbeiða í skipanini men tað snýr seg um at tað er løgtingið sum kann lóggeva okur hava umrøttir fleiri føruni tær sum er hent við tað at okur ikki hava fult ræði til dømis tað sum okkara fólk sum blíva dømd í nógvum fø til ætla og at tað eru nógv fleiri avbyrgingar í mjørkadali enn ellars tí at mann ikki hevur nóg góðar fysiskar karmar tað er eitt sovorðið gott dømi um at okkara fólk verða rakt av harðari treytum tí løgtingið ikki sjálvt kanni lóggeva hetta er ikki soleiðis at mann skal síggja tað sum eitt mál har mann sum flokkur vil markera seg men heldur meira tað at hetta er eitt mál har mann eisini sum flokkur vil tað at okk skulu hava stýri og stýri sjálvbergni fullt álit á øllum okkara góðu fólkum sum eru fullt kompetent til at sita í øllum teimum størvum sum ellars skula til og so hevur sjálvandi víst okkum tað at tey økini sum okkara hava fult raði á tey hava okkara eisini klára at rit keypa forsvarligan máta sum er fullt á hædd við alt tað sum hendir í øllum øðrum londum og tann nýggjasta dømi kann vera familjureftirin sum bleiv yvirtikið um fyri einum góðum ella koma at virka fyri einum góðum ári síðan lá tveimum har okkum núk í løgtinginum um stutta tíð sum sum eg skilji fara at viðgera tað á eina nýggja foreldramyndugleikalóg nett upp tí nú kann løgtingið samtykkja tað sum mann heldur er rætt at gera og ikki tað sum bleiv gjørt á fólkatingi og soleiðis eru tað nógv ting sum sum so hann vísir okkum at hetta eru góðum hondum tá ið tað bleiv næntað tær við gegnustrupulleikum so bleiv tað fýrt fram sum høvuðsatfinning ímóti yvirtakaðarfamiljureftir sum fór mann at fáa trupulleika við gegninum men vit mann hyggur eftir til dømis barnaverdar tænasturnar eru sjey sum eru nógv nógv tættar uppá borgarum og taka heilt alvorligar avgerðir so tað skulu okkum sjálvandi ikki fara at vera fátt av tí tað eru okkara fólk líka so kompetent til sum tað er til alt annað eg haldi at orðaskiftið hevur verið positivt og eg haldi at næstan allir flokkar hava víst á at tey duga at síggja eina meining í at mann fer stýri og stýri sjálvræði tí at løgting skal lóggeva á øllum økjum sum hava týdning fyri borgararnir í føroyum tað er væl tað tað snýr seg um og tá ið okur ikki hava tað lóggávuvaldið so verður hvønn faktisk hindraði í tí og tí kunnu okkara borgarar í løgvum førum fáa nógv truplari kor akkurát sum tey sum verða dømd til mjørkadal er eitt gott dømi um og tað skulu okkum sjálvandi koma burtur frá tað skal ikki vera so at mannareftirnir í føroyum er minni vard enn enn vist tú var ein daniel á norrmaðurlagtatum var so at okur hava sett eitt dátu á sum liggur eisini fram til tveyogtjúgu fyrsta januar tveyogtjúgu og tá ið tað uppskotið bleiv lagt fram tað var tíðliga í vár tá varð tað so lagt upp til at mann hevði næstan tvey ár til at fyrireika tær uppskotið í okur valdu so at tú í semju við allar flokkar at taka uppskotið aftur tá tí at tað bleiv gjørd ein semju um at mann ikki skuldi viðgera for nógv mál í senn meðan koronai var og tí kemur tað kanska eitt sindur forkotið so tað hevði eisini veri okur hevði eisini kunnað verið til at tosa við um at fingið broytt gildskomin avstá av tað at mann vildi havt longri tíð til at fyrireika eftir tí tað er eitt stórt mál tá skal fyrireikast væl og kriminalforsøkin ber eisini til at taka burturúr og viðgera sum eitt mál fyri skerið so eg haldi at eg fari at siga at hatta var tað og eg hopi at at tá ið málur kemur aftur so fara tú sjálvandi at standa saman um tað akkurát sum okur hava gjørt um at fáa fólkakirkjurnar fóru skar hendur familjureftirnar fór skar hendur fáa skúlaverki á fór skar hendur hvat tað skal vera og um nakrir dagar eisini tað sum hevur við smittufyribyrging og landslækna at gera tí at innast inni vita okur øll tað at okur sjálvi eru best til at taka avgerð um okkum sjálvi takk fyri

viðmerking høgni hoydal gjørt seg væl ára formaður

stilberg

eftir honum eru eisini mál sum røkkur út í hvørt hús og eg haldi tað er serliga tey málini sum altíð má hava vera nær hasum sum løgtingið má vera tað sum sum kann taka støðið um og mær vitandi gongur tað heilt ótrúliga gott fólkini fylgir við í tí yvirtøkuni og tað riggar gott og gera fingið nýggja ættleiðingarlóg sum hevur bútt støðuna hjá teimum familunum munandi við at tey fáa nógv betri ráðgeving og nú er tað ein okkurt sum týr uppá at mann fer at koma við einum foreldramyndugleikalóg so tað yvir tikið økið og ið mann hyggur eftir at tað hevur løgreglu so tað eisini mínar vera spurningur um rættartrygd tí tað sum gongur fyri seg nú tað er eisini tað at føroyingar verða noyddir til at tosa og at tað skrivliga samskiftið er á donskum og tað er eisini enn báðir fyri nógv fólk kanska serliga í einum málum tá kann vera kynslig brotsverk og hvørt á sínum fólk er illa fyri at tey hava at eg havi hvussu fingið fleiri áheitanir um tað at tað er virkuliga trupult at tú ikki kann út takk fyri so er tað kristina hoff

vást sum hevur hennara við mær tinklir so væl ja tað er eingin iva um mær

sigur stev berl takk fyri tey á formaður og takk fyri tey

takk til krini hófoss ja eg haldi at tað er tær ið í botnugru snýr seg um at hava álit á okkara egna fólki og á at tær megnar tær uppgávur sum tey fáa og ikki nakað sum mennir fólk so er tað tað at fáa álit so sjálvandi er okur før fyri at umsita øll øki sjálvi og av tí okur eru tí skipan sum okur eru so verður tað gjørt í bitum og eg gangi bara út frá at eisini tey sum sita við valdi nú hava álit at fyri fólki at mann kann ráðast við sjálvum tá mann heldur at mann kann ráða yvir súsund og hálvfems prosentum so hví skal mann so ikki kunna ráða yvir hundrað at tað skiljist lekkir so tað gangi eg út frá tí at tey sum sita við valdi nú har eiga eisini at vera fullveldsfólk ímillum so at okkum gott má fara at koma og tá skulu okkurt sjálvandi vera klár at taka undir við takk fyri

rita bjarni hammer sum eg hevur vorðið sær so væl

ja takk fyri takk fyri formaður tað er eingin ivi um at hetta er hetta er eitt stórt mál sum tjóðveldigur er lagt fyri fyri tingi og tað sum ger tað heilt serliga stórt tað er sjálvandi tað at hetta dregða ikki um politiið hetta dregða ikki um mørkini hetta dregða ikki eisini um kriminalforsøkina og fongsluni tí blívur tað kanska í so rúgvusmikið meti eg sjálvur men yvirorðina vit skulu taka heilt skjótt altso vit skulu taka kriminalforsøkuna heilt skjótt hon er nú ikki tann allardýrasta hav í rakstri men upp á eisini minnast tað føroyingar hava ikki havt eina fongsul í fleiri ár fleiri ár í føroyum og tað skal mann so ikki hevur broytað nakað í føroyum fyri tað er tann danska leiðsla sum stýrir tað at teir ikki hava megnað at skaffa og bygt eitt fongsul til føroysk viðurskiftir enn tað haldi eg slett ikki gott nokk tí tað skuldi tað sjálvandi langtjóðan havt gjørt og teir vit skulu tí at mann skal minnast til vit skulu taka fongslið sum var akkurát bygt í grønlandi tað kostar fýra hundrað milliónir tað var seks ár for sinka og nú er tað so opnað og tað er sum tey siga faktiskt tað er kaos tey hava for fá starvsfólk og tað gongur ikki serliga gott akkurát í løtuni so tað eru nøkur ting mann hevur hugsað sær um eisini í áðrenn at kriminalforsøkin kostar eina øgiliga rúgvu tí tú mást fáa fongsul bygt í føroyum sum er egnað og til og egnað og og passar til tað føroyska samfelagið tí tað ger sjálvandi tað sum eg havi ikki nú tað er ein fín millumloysn sum er óalmindiliga dýr havi eg skilt í sambandi at taka mørkini av og taka mørkini inn til okkum har er í eittlandastað púra samdøg í tjóðveldi eg skilji ikki at løgmaður ikki langt í verðini síðani við sirt fyri at øllir føroyum at fara út og siga at føroyingar eiga at bestemma hvussu tey sleppa inn og hvussu sleppa út út í inn til føroyar og tað eru tey ikki í løtuni og serliga tey mann hugsar náman farsóttina sum hevur verið tað kundi verið at at mann kann ikki sum løgmaður standa og siga ei eg kann ikki bestemma nakað eg má ringja niður til metin frederikusen og spyrja um og metin frederikusen sigur so jú hvat skal tú nýta nakrar orð nøkur fólk sleppa inn í týsklandi til danmark so kann eg so noyðist tá eisini taka tað inn til føroyar har haldi eg løgmaður eigur at opa seg og fáa greiðu á syngini og siga at her er ein serlig støða at føroyar eru so lítlar tað er tað allar minsta okur eiga at kunna fáa at stýra eg skal sleppa inn til føroyar haldi eg saman við politiið politiið er sjálvandi haldi eg tað tað málið ætlanasta sum fyllur sum fyllur kanska eitt sindur mest í hesum her og øllum førum mínari verð men yvirørðina kann eg so siga tað at tað er eingin ivi í mínari verð at politiið í føroyum tað er eitt gott arbeiðspláss og mann til mann kvinnu til kvinnu eri eg nokk so sikkur í at tann føroyski politisturin er millum tær allarbesta tann síggjur eisini tá ið politistarnir sum koma út av politiskúlunum teir eru altíð í teimum topp tíggju prosentunum altíð og millum tær allarbesta innan fyri alt báðir tað fysiska innan tað bókliga so tað er eingin ivi um okkara hava nakrar óalmindiliga góðar politistar í føroyum og mann kann eisini siga tað politiið í føroyum tað er ein lítil deild av tí stóra danska politifelagnum vit skulu kalla tað tað politiið í føroyum er undir eitt prosent av øllum tí danska politikressinum og tað sigur sjálvandi tað at tá ið tað er so toppstórt sum politiið er so sjálvandi eru ávirkanum í føroyum hon er eisini undir eitt prosent av tí sum verður tann politið tann føroyski politisturin er eisini óalmindiliga góður at laga seg til umstøðurnar altso tey sum hugsa seg um tey vita av at politiið er føroyum saman á politistøðu í tólv ár haldi eg slettiski eg sjálva verði politistur og okkum vóru eg trý ár í einari bingju altso tað var bara men politistarnir hetta eru umstøðurnar okkum hann báðir á inn á arbeiðinum út í tí og tað er so tað sum tað var men men tað er eingin ivi um at at tað er eingin ivi um at tað kann gerast betur eg sjálvandi altíð hildi tað at tað hevur verið ein vansi í nógv ár og tað halda tey eisini at mann roynir at útbúgva sera sera góðar føroyskar politistar til at taka yvirtaka leiðsluna í politiðum í føroyum men tá tað kemur til stykkjur so ber tað ongantíð til tað blívur altí við at vera og tað er oftani ein trupulleiki sum nógv hava borið fram tí tað er eisini trupult at koma til føroyar og bara seta seg inn í føroysk viðurskifti uppá stutta tíð men tá tað er sagt og tíðin gongur skjótt so má eg siga tað at ganaflokkurin beint her nú er ikki sum so fyri at yvirtaka hetta stóra mótstøðið tí tað er so illa stórt og so er so samansjóða men hetta her má bara ikki yvirtakast tað sum er viktigtt her yvirhøvdið á tí føroyska politistunum og har er tað eitt fyrsta felagið sum er mín veruliga vilja hoyrast tí tey eru hornasteinir øll nesnir og tey vilja koma til orðina og vilja koma inn og vil veruliga koma við sínum meining tí tey eru tað allar viktigastu her í hesum her stóra málunum sum eru tað er tað føroyski politisturin tað er eingin yvir tað men javnaðarflokkurin fer at fylgja væl við og tað er faktiskt blikina at fylgja við hesum her spennandi uppskotinum tá ið tað fer í nevndirnar og eisini tað kemur aftan á aðruviðgerð tí hetta verður spennandi at hoyra hvat sigur í dag og hvat metur mann kann fáa við hinum tí tað er ymiskt hvussu leistirnar eru tað er tað summar eru góð okur hava eina góða leistu í løtuni men okur fáa at síggja hvat vildi tað verið vist at vera føroysk politi eitt føroyskt politi er ilt at siga men beint her nú so er javnaðarflokkurin ikki við at yvirtaka alt á tað stóra málunum takk fyri

nú hava vit viðmerking tað er høgni hoydal fyrst gjørt so væl

væl bjarni hammer takk fyri tær formaður at sumstaka kriminalfólkina so eitt

tá ið mann arbeiddi við at fáa eina nýggja politistøðu tá rópti eisini tey fólkini ið sum arbeiða restini í føroyum royndi at rópa hart kunnu tey ikki eisini hjálpa okkum at fáa betri umstøður tí at sum skyld sítt at slett yvirhøvur ikki lurta eftir teimum í allari viðgerðini mann fáa nýggj betri umstøður til fongsulssíðurskiftir men møguliga kemur tað sum ja eg veit ikki beint nú hvussu undirtøkan er við at yvirtaka politiið í føroyum beint nú eg veit at hon hevur broytt seg frá fyrstu tvey túsund men naka mannin hevur at tað eru nógvir politistar sum eru blindir útbygnir til at taka leiðslu størvini og eitt annaðs tað fungir blakt upp hesi fólkini koma at verða leiðslan í føroyska politinum men tá tað kemur til stykkið so verða tey hvørja ferð sett til viks og sleppa ikki til størvini og tað hevur so eisini resulterað í at okkara mist ella politiið í føroyum hevur mist nøkur av sínum allarbesti leiðslufólkum sum er farin úr politinum í onnur størv og tað vita fólk av hvør millum onna hvør nøkadamun tí er tað viktigt at mann kann ikki bara taka teg heilt á raðið mann má eisini lata tey sleppa framat tá ið mann sigur at mann lurtar eftir til føroyska politistunum sum virkar í einum landi sum er so ymiskt frá danmark

tað er kristina háfuss sum hevði handað við mær syngdur so væl ja tú hann mær vísti á at tú hevði handað við mær syngdur so væl

gjørt so væl við at nema mær takk fyri formaður takk fyri spurningin at tað er so

eitt sum eg eisini segði tað er øgiliga ymiskt hvussu tann tær donsku leiðslurnar royna ikki í føroyum altso tað er ikki nógv árið síðani hatta var ein heilt kolossal stór ónøgd við tí leiðsluna sum kom tí nógv av teimum leiðslufognum sum koma til føroyar teir brúka føroyar til eina loypurfjøl at koma víðari í systeminum sum eg skilji tað nú so er tann leiðslan sum eg nú hon er eisini donsk yvir yvir sum mann sigur yvir allan hamburnar í topp topp leiðslan hon er hon er góð tað siga hon er góð altso fútum er sekk víðari og set ikki eina viðurskiftini men tað er øgiliga ymiskt hvussu mann yvirtekur politiið har má eg siga við kristin og háfors at eg haldi at vit sum hann skal koma har til tá er viktig at sum segði áni tú mást fáa politistafelagið og politistuna føroyska politistum fáa hann upp á ráð og fáa hann í eina planleggjuga tíð um tað ber til ella ikki tú vist at tú fer hann við so trúgvi eg at tað ber væl til men vist eg ikki so kann eg gera tað sama talg

og so er tað siri steinberg sum hevur eina viðinverking gjørt tað takk fyri tær formaður ja eg haldi eisini at

søra bjarni hondur sigur so væl takk fyri at forma hana tað er eingin ivi um at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at

starvið sum løgreglumaður í føroyum í dag tað er sum tú sagt tað er eitt trygt starv og tryggleikin má sjálvandi vera tí tað hevur verið á donskum hondum í sólmingi nógv ár so tað er eingin ivi um at tað má takast við og tað er eisini sum mann hevur sigur tað eru peningar sum kemur uttanífrá inn og setur hvat við ákæruvaldina so ella kanska niður hundrað og tjúgu starvsfólk í arbeiði og so víðari men tað er eingin ivi um tryggleikin har má vera og hvussu ger mann tað tað mást tú gera við sæsluna frá hægst og serliga tann hægstu føroyingarnar og niður í tey sum eru legst og fáa tey saman ber tað til tí at eg veit ikki hvat tann danska topplaðslan sigur tað er kanska eg veit ikki hvussu nógv hvussu glað ella ikki glað tað er fyri men men men politiið í føroyum mann ongantíð gloyma tað virkar óalmindiliga gott sum heildast tað er eingin ið trúgvi vit sum mann tekur fyri hvussu lítið øki eru í føroyum so trúgvi tað føroyska politiið tað politiið tað øki í danska ríkinum sum funger eisini út til fólkið okur eru tætt hjá fólkunum okur gera ein mangnar mangnar arbeiði tað má mann ikki gloyma tað er má ongantíð verjandi er í dag tað má tað ikki blíva takk fyri har

og so ikki fleiri sum høvdu orðið í hesum málinum og hetta málið verður nú beint í uttanlandsnevndinum so hava vit punkt trý tað er fyrst at viðgera løgtingsmál nummar trý tvey túsund og tjúgu tað eru uppskuldir samtyktar um dagpening til stjórar í smáum felagum formaður fer at biðja um framsøgufólk á tí økinum so er tað tann fyrsti er uni rasmussen regna fólkuflokkin ger so væl

takk fyri harra formaður ja hetta er eitt mál sum tjóðveldið hevur lagt fram høgni hoydal sigur steinberg bjørt samuelsen kristina háfoss beintalógu jakobsen og hervirði pólsøtur hava vegna tjóðveldið lagt málið fram so langt aftur er sum triðja august beintað eftir ólavsøku langt áðrenn havastanini vórðu tiknir og langt áðrenn fjøllini vórðu gingin so hetta er alt væl íliðug kunnu vit siga í politisku skipanini og málið hevur so eftir fyrstu viðgerð sum var fyrsta septembur í fjør verið í uttanlandsnevndini og nevndin hevur viðgjørt málið á fundi tíggjunda septembur níggjuogtjúgunda oktobur fjórða og tólvta novembur í tvey trýss og tjúgu undir viðgerðini so hevur nevndin havt fund við fútan umboð fyri føroya politistafelag kriminalforsorgini og arrestina í mjørkadali síðst til mannin fyri norðoyggjar og eysturoy sum nú er vorðin borgarstjóri í klaksvík amnesty international advikatfelag føroya og viðløgmann bára stein nielsen undir viðgerðini hevur nevndin býtt seg í ein meiriluta og ein minniluta og meirilutin tað er fleið frí móti rasmussen jaspur langoyrd beinur johannesen hevði mortensen og eg sjálvur taka taka ikki undir við málinum og mæla løgtinginum frá at samtykkja uppskotið men vit hava hesar viðmerkingar tað vil siga samgongumboðini útans nevndin hava hesar viðmerkingar meðan hevði mortensen hevur sínar egnu viðmerkingar eg skal lesa viðmerkingarnar hjá samgongumboðinum í nevndini upp undir viðgerðini hevur verið víst á at fongsulsviðurskiftini í føroyum ikki eru nøktandi orsøkin er í høvuðsheitum at vit bert hava eitt varðhald í føroyum sum er ætlað varðhaldsfangum og ikki teimum sum sita dóm sostatt hava vit ikki røttu umstøðurnar til tey sum sita dóm í føroyum hóast tey sum vara av umstøðunum í mjørkadali gera eitt framúr arbeiði at tryggja báðum pørtum tað vil siga teimum sum eru í varðhaldi og teimum sum sita dóm nøktandi umstøður hava undirritaðu ta fatan at tey sum sita dóm ikki hava øll síni rættindi undirritaðu halda at landsstýrið eigur at seta ferð á arbeiðið at fáa til vega nýtt fongsul í føroyum hetta skal tryggja at føroyingar kunnu sita dóm í føroyum við fullum rættindum kanska mest týðandi rættindi eru at varðveita sambandið við síni nærmastu og síðani eisini at kunna fáa fulla úrtøku úr tí týðandi arbeiði sum brotsmálumsorganin ger fyri at búgva tey sum sita dóm til aftur at koma út í samfelagi og gerast góðir samfelagsborgarar afturat hesum so havi eg hug at siga at eg fylgdi við einum orðaskifti sum var í kringvarpinum nakri fyri hvar ið tosað var við svar á steinhaldi prest sum eisini í mong ár hevur verið fongsulsprestur í føroyum og hvar ið hann vísti á at tær fysisku umstøðurnar í mjørkadali eru rættiliga góðar til teir fangar sum sita har tí at mjørkadalur var ikki upprunaliga gjørt til fangar men til fólk sum koma í starvsørindum sum skuldu búgva í mjørkadali og í so máta eru teir karmarnir í toppklassa kunnu vit kalla meðan hann hinvegin vísti á at at fólk sum eru í varðhaldi hava í nógvum førum serliga tey sum verða sett í isolatión hava øgiliga øgilig øgilig kor og hvar ið mannarættindini verða traðkað ógvusliga undir fótinum hetta er nakað sum vit sum løgvisfólk eiga at hava í huga tá ið vit lógugeva at sum skjótast at fáa slík viðurskiftir í rættlag og tað er eisini komið fram at okkara skipan í norðurlondum og kanska kanska serliga í danmark og so í tí systeminum sum vit eru partar av so verður isolatión brúkt alt for nógv og tað verður kanska í nógvum førum brúkt sum ein máti at revsa sum ikki er ætlanin og tað er nakað sum vit eisini í føroyum eiga at taka til okkum og vita at tað eru føroyskir fangar sum í veruleikanum verða revsaðir harðari enn teir eru dømdir fyri við tað at fongsulskipanin brúkar isolatión so ella so uppá hvamsvís sjálvandi við lógligum grundgevingum men tað er nakað sum vit eiga at taka til okkum og eiga at gera nakað við soleiðis at okkara okkara landsbrøður fáa virðiliga viðgerð eisini tá ið teir eru komnir í tað støðu at teir hava fingið dóm og skulu sita at teir ikki verða revsaðir harðari enn lóggávan tilhettir so tað vóru bara nakrar viðmerkingar afturat har fór eg mær taka

og fyrr ja so er tað ein viðmerking

og til ábyrgdavast málsøkinum sum skjótast

vilju stigin sær ja eg eri sannførdur um at vit eiga at taka fult raðið á øllum økjum í okkara samfelag og sanniliga eisini á hesum økinum so tað er eingin ivi um at tað er samdur við høgna heitalíð so eisini at vit fáa innrætta viðurskiftini so eisini sum vit halda passa best eftir føroyskum hugsanarhátti og ikki eftir hugsanarhátti hjá nøkrum øðrum enn so eisini sum vit í føroyum hugsa um okkum sjálvi og um okkara landsbrøður eisini um tey sum koma eitt lívsindur á skráplán í sínum lívi og koma at gera okkurt sum er sum er brotsverk og sum krevur at tey mugu mugu revsast fyri tað so haldi eg tað eisini skal gerast eftir føroyskum treytum tað er eingin yvir mínari sál um tað so tað arbeiðið er ikki liðugt og eg haldi at fyrr ella seinni so fer tað at finnast ein meiriluti fyri at fremja hesi viðurskiftir

ja og so er tað kristina hóvháls tey fær

tað er tað besta samføring

livin sinussen takk fyri at formaður jú eg kundi øgiliga gott hugsað mær at atkvøtt eftir bestu samferðingismálunum og eisini eftir mínari egnu samvitsku men eg havi verið við til at skriva undir eitt samgonguskjal sum krevur av mær at eg eri loyalur ímóti samgonguni og tað er eisini ein samvitsku spurningur og tí vil eg ikki fara út um tað sum vit hava avtalu samgonguni og vit eru í samgongum við sambandsflokkinum og tað virði eg fult og heilt um miðflokkurin fær politikk ígjøgnum saman við sambandsflokkinum í tí avtalu sum vit hava gjørt og treytin fyri tí er so tað at vit eisini eru loyal ímóti sambandsflokkinum tá ið tað er mál sum sambandsflokkurin gongur høgt uppí so tað er tað er at geva og taka tað

ein samgong og hatta veit kristina hófoss alt um ja takk tað vóru ikki fleiri viðmerkingar spør her mortensen orðið

takk fyri harra formaður eg eri við í eini áliti sum fyri liggur her beint og eg skal lesa tað upp harra formaður tað er januarflokkurin og undirritaðar meta ikki at tíðin er tað rætta at fremja yvirtøkur undirritaði heldur at yvirtøkur skulu fremjast so hvørt sum tað er fíggjarliga ráðiligt og at yvirtøkur ongantíð mugu koma fram um vælferðina hjá okkum føroyingum undanfarna samgongan hevði jú stórt yvirskot á fíggjarlógini umleið hálva aðra milliard samanlagt var hetta talið framvegis galdandi og hevði tað ikki verið óhugsandi at vit framdu onkra yvirtøku í nærmastu framtíð men sitandi samgongan hevur jú vent yvirskot til stórt undirskot og eisini hóast útreiðslurnar í samband við koronasmittuna ikki hevur verið hevur verið taldar við fíggjarpolitikkurin hjá sita samgongu hevur eisini havt neiliga ávirkan á haldførið í landskapssænum undanfarna samgongu tordi at taka meira frá fiski og alvinni heili trý hundrað milliónir krónur meira vóru tiknar inn so fór eg út aftur til samfelagið við fleiri og betri vælferðartænastu og skattamyking til lág og miðalønt samstund sum grundarlagið hjá vinnuni alla tíðina var støðugt sitandi samgongan hevur valt at taka nógv minni inn frá uppíggjóðar vinnuni heili fimmoghálvtýss milliónir krónur minni longu í tvey túsund og tjúgu og samstundis er rakkin eisini øktur munandi á fleiri økjum undritaði metir tí ikki at tað er ráðiligt at fremja yvirtøkur so leingi fíggjarliga støðan hvørki er støðu ella haldbar har av tað verður tað metta vera umráðandi at hava starvsfólkaviðurskiftini í lagi áðrenn yvirtøkur av hesum málsøki verða framd tað hevur verið í hoyring millum at fórt fram frá politistafelag føroya at meirilutin av avverandi starvsfólkum er ímóti at málsøki verða yvirtikið beint nú orsakað av ótta fyri pensjonsviðurskiftum eftirútbúgvingarmøguleikum og annað og tað skal ikki vera nøkur loyna at at yvirtaka politiið her og nú tað vildi hvussu kosta landskraftina umleiða eini hundrað og hálvtrýss milliónir krónur og okkurt vitandi so byggir mann akkurát eina nýggja politistøðu her uppi við har starvsfólkøti og hon er hvussu dýra at yvirtaka og so er tað sjálvandi tað vera víst øgiliga nógv á tí millum annað alla tað tilbúgving sum skuldi til og tað útgerðina sum skal til eisini so vit tosa um nógvar nógvar milliónir krónur nevnir fyri at yvirtaka politiið so vit halda tað gera einki at vit líka steðga vælferðastøðugt ella samfelag hjá føroyingum verða tiknar fram um hesa yvirtøkuna sum

miðlíkur takk fyri at avføra mær ja tað er ein viðmerking

og hevur yvirskot

heðin mortensen takk fyri tær takk fyri spurningina høgna hoydal nei so lætt er tað heldur ikki so lætt spæl klaverið heldur ikki hevði soleiðis og tað skal vera skil í við teimum yvirtøkum vit skulu taka og høgna hoydal skal eingin yvir vera um at javnaðarflokkurin er altíð til reiðar at eitt yvirtakamál sum er góð fyri føroyar land og fyri føroyar fólk og so bert spurning um hvat kemur fyrst og vælferðin seta vit allarhægst og tað gera vit í javnaðarflokkinum og at yvirtaka politiið tað vita vit so er tað okkurt annað sum kemur at bíða so tað halda vit ikki er rætti

rætta tíðin takk fyri mær for mær ja takk síðani er tað høgni hoydal sum fær orðið

tíðar so væl har formaður tjóðveldið er í minnluta í smálinum í uttanlandslendingi men men vit taka sjálvandi fult undir við við at fáa løgregluna og brotsmálaumsorgan og ákæruvald á føroyskar hendur og sum formaður uttanlandslending greiddi frá so varð tað málilagt fram triðja august tað varð verulangan lagt fram í tingsetuni tvey túsund og nítjan tá ið vit siga í marsmánað í marsmánað í tvey túsund og tjúgu varð tað lagt fram og bleiv so afturlagt fram á ólavsøku tá vit avgera bíða við tí meðan koronatiltøkini vóru og løgdu tað so fram aftur og tað er jú vorðið uppaftur meira aktuellt undir koronu eisini hetta uppskotið og tað sum kemur aftaná um landslæknarembatið og partættaróðgávuna og harra formaður tað er eingin ivi um at í eini fólkaræði so skrivar vanliga vit um at hava ræðið á tí lóggjavandi valdunum sum er løgtingið hjá okkum og tí útinnandi valdunum sum er landsstýrið og tí dømandi valdunum og tey sum hava eftirlit við landslendslóginum og løgreglu og ákæruvald eru eisini týðandi partur av einum demokratiskum samfelagi nævniliga tey sum hava heimhild at hava skilhald við at lóðir landslendsverahilnar at reisa og reisa mál mótið í stovnstovnunum so tað er eitt serstakliga týðandi mál fyri fyri eitt og hvørt demokratiskt samfelag og fyri okkum sjálvandi er tað óskiljandi at vit í tvey túsund og tjúgu og tvey túsund og einogtjúgu eru vit nú kunnu standa í støðu har vit slett ikki hava nakað sum helst ráða ræðið á løgreglu á okkara fongsulsverki á okkara ákæruvaldi og okkara kriminalforsøga komin í áturi tí fleiri heilt aktuell dømir um tað har eg hugsi flestu tingfólk bæði fáa ilt fyri hjarta men eisini ilt í sítt demokratiska sinnalag við at tað eru føroyskir fangar sum vit hava fingið skjalfesting um verða revsar heilt øðrvísi enn vit hava var í einum sjálvstøðum landi fáa faktiskt tvífald til eitt fimmfalda revsing við at sita langt burtur frá sínum kæru onga vitjan fáa og vit hava einki ræði á tí yvirhøvur søgan sjálvandi eigur at føroyar í tvey túsund og einogtjúgu at taka fult raðið á síni egnu løgreglu og ákæruvaldi og plásspaðarumsorgani fongsulsverki og søgan sjálvandi um føroysku løgregluna er ein long søga eg skal ikki troytta tingfólk at leta alt lesa alt álitið upp men í stuttum er tað so at føroyar hava jú heimsins elsta ting løgtingi ella hvussu er tað elsta ting í europa sum tá var eitt alt ting altso eitt ting sum bæði dømdi og lóggav og revsaði men so við og við er tað valdið hjá tinginum for tað meiri meiri burtur til tess at vit fingu eitt miðsavnað vald niðri í keypmannahavn uttan at nakrantíð hevði føroyska fólkið samtykt tað hendi við kanska tjóvin misti sítt sítt lívsráði sítt sítt sjálvráði og at enda lógu knappið heimildirnar í keypmannahavn uttan at nakrantíð hevði samtykt tað fór eg so langt til at løgtingið eisini bleiv niðurlagt í átjan hundrað og sekstan men varð seinni uppaftur hatta sum eitt ráðgevandi sum ein ráðgevandi ting mótvegis donskum valdum men tá ið so heimasturslógin kom ella longu kanska í ítjúgundi øld tá verður løgregla so tann skipan sum løgregla er og tað verður væl lýst í bókini av jarðsfári skálagar sum eitur politiið í føroyum fyrr og nú so byrja jú kommunurnar at seta løgreglufólk og í havn minnast eldri fólk sjálvandi eisini tá gomlu politistan sum tá vóru og tá var løgreglan kommunal og undir heimasturslógin ið aftan heimasturslógini var løgreglan eisini føroysk tí hon lá undir kommununum men tá gjørdi mann so av í teirra samgongu sum var millum fólkaflokkin samanflokkin at leggja løgregluna fullkomin niður til danmark og tað er eftir okkara tyggi var eitt øgiliga stórt afturstig eitt øgiliga stórt demokratiskt afturstig og tað er blivið verri síðani tí hóast alt so var tað so sum so væl lýstir í bókini av jarðsfári skálagar at teir okkara gomlu lógu og siðvenjur við síðslimongdum hava skipað í landi í síðslur menn sum umboðaðu kann mann siga øvriheitina úti í úti um landið og hesir síðslumenninir blivu seinni eisini stjórar eitt lokalur leiðari fyri politistøðirnar kring landið tað minnast øll eg hyggi seg ikki at jóka mikkelsen er í klaksvík karl hansen var jú leiðari har leingi hvørt síðst mann í vestmanna og so framvegis tað vóru lokalar lokalu myndugleikar á staðnum sum ikki bara tóku sær á vanligum politimálum men eisini av passmálum av útlendingamálum og hvørt á sínum sum hevði týdning fyri borgaran og so eisini av teimum gomlum siðvegnum sum landbúnaðarstevni yvirfriðingarnevndir grindarskifti og annað tílíkt men tað sum hevði hent síðst í tíggju árini við sínum seinna politið reformul í danmark er tað at føroyar eru nú blivin ein av tíggju donskum politikressum har uttan nakað demokratiska viðgerð hevur mann veruleika niðurlagt leiðslurnar runt í landinum á politistøðunum síðslumenninir eru bara skvísar út eru blivnir eitt sovorðið sum onkrasta ein forn leivd sum bara skal taka sær av grindarskifti og av landbúnaðarstevni í øðrum men tað hevur einki við tað vanliga politiarbeiði at gera tað hevur sigað tann føroyska leiðslan í løgregluni í føroyum er blivin munandi minni og meginpartin av øllum avgerðum verða tyktirnar sentralir niðri í keypmannahavn har ið tann danskir fútin í føroyum og politikkommissararnir teir samstjóttu niðri til tíknahavn og vit hava so at siga onga onga einki ræði á okkara egnum løgreglum tað sum eisini er hent bara í skeiðinum er at løgregluni hevur fingið munandi størri heimildir við teir politilógini sum framvar altso har mann beinleiðis til ásettu við lóg hvønn hvørja amboð løgregluni kann brúka móti føroyskum borgarum og vit hava einki ræði á tí yvirhøvur einki ræði á tí og so hava vit harafturat samtykt at danska loyniløgreglan altso pgt politiið eftirrekslumtjenesti hevur eisini fingið fullkomiliga fríar teymar í føroyum at avlurta at skráseta eisini sum tað stendur í lógligt politiskt virksemi í føroyum so sæð frá einum fólkareyðsligum sjálvum eg veit tað ikki so øgiliga áhugavert at tosa um hesum døgum har kanska alt meira er snýr ikki um onnur ting so hava vit havt eitt ómetaligt demokratiskt afturstig bara tey síðstu árini við at løgregluni vóru miðsavnað við at lóg gávu er sett í verk í føroyum har ið løgtingið als einki vald hevur á eisini yvirhøvur ei hetta landsstýri tá nýggjast er og tað kom at tað liggur á heimasøkin hjá løgtingi sum tingbøn hava listað og niðurlagt lokalu nevndina sum hevði vegna føroyska borgarættilit við løgregluni og eftirlit við varðhaldsfangum tað er eisini niðurlagt bara við einum pennastroyggjum so vit sum fólkavald valda at umboða føroya fólk hava yvirhøvur einki ræði á teirri løgreglu tí ákæruvaldið teirri kriminalforsorg og tí fongsulsverkið sum revstar okkara egnu borgar teirra forma er tað sjálvandi hava vit hatt hatta málið frammi áður tað er so alt umráðandi í einum fólkaræðsligum samfelagi at tað fólkavalda tingið hevur ræði á taðum mest grundleggjandi rættarspurningum hjá borgarum og tískil eru allar fortreytir fyri at vit sjálvandi siga jatlat uppskotið og taka ræði á løgreglu við at skotið upp á tað ikki mær gildi í tvey hundrað og tveyogtjúgu so tað er góðist tíð at fáa viðgjørt praktiskar spurningar og tað góði sum málinum í tað at tað er langt síðani liðugt samráðs við danskar myndugleikar tað er tjúgu ár síðani at ein føroyskur donsk embætismannin lýsti løgregluna á kærleivald rættarskipan alt úti av sær vísti á hvussu hundrað tikin av føroyskar hendir hvat tað kostaði og hvørjar samstans av skulu gerast til dømis sum útbúgving um um altjóða brotsverk og annað alt tað liggur væl um virðiliga lýst og er slett ikki nakað trupulleiki at gera tað eg veit sum eg haldi hevði morturnes nevndi í sínum áliti at fara á polit vera eitt sindur aftur í framvegismálinum ofta hava ein stór partur av løgregluflokkinum verið ímóti at vera at vera komandi føroyskt ræði so at tað varð kanska verið ein lítið meiriluti fyri og millum annað spyr politisfelagið jammu hvussu nú við starvsfólkarviðurskiftum jammu hvat nú við øllum teimum lønarviðurskiftum og pensjónsviðurskiftum vit hava upparbeitt jammu har er samt tí tað ein lóg at fara á løgtingi sum eitur at tá ið málsøki verður yvirtikin so eru so vandi øll starvsfólkarættini t tað er púrasta regulerað við lóg og eg kann upplýsa tinginum at tá ið vit yvirtóku fólkaskirkjuna tá vóru tær fleiri prestar sum høvdu eitt sindur spælans spurning fór tað nú at vera verri verri treyggir hjá prestinum og summir valdu at verða verandi út á teirra donskurskipanum og eg sigi ikki skeivt teirra formaður at teirra allir síðani biðja um okkum hundrað fólkaskipanum tí hon er blivin betur kanska ikki allir kanska tveir sum ikki hava hildu skifti og skifti tá ið talið tala skeivt upp á nakran og tað sama verður sjálvandi galdandi her føroyskt løgreglufólk vil fara á politistafelag sum fakfelag fer uttan eftir okkara tikið ongantíð at fáa verri treytir men fer at fáa beinleiðis ávirkan á síni viðurskiftir at fáa betri útgerð har ið mann hevur verið aftur útsildur í nógv ár nakrir batar hendir nú bara tá at hann hevur góða politistøð ja tað hevur tikið at tú hevur tikið eviheitir nú verður tá ein einbygd og viðvíkjandi ogninum so er reglan jú eisini tann at tá ið vit taka raðið á málsøkistinum so taka vit eisini yvir allar ognir sum hoyra til uttan endurgjald tá ið vit taka løgreglurnar føroyskar hendir so eiga vit eisini nýggju politistøðina sum verður bygd her uppi so harra formaður vit eru hjálvandi mæla staðiliga til at tingið reisir seg ikki heldur framveitsar í gøtuni har vit bara geva sjálvræði frá okkum har vit ikki hava ábyrgdina av hvussu okkara egnu borgarvega revsaðir og hvussu okkara løgregla virkar og taka og akføða ja fyri hesum uppskotinum um at fáa løgregluna ákæruvaldið og brotsmálumsorgana so har undir fongsulsverk eisini undir føroysk ræði tað hevði verið eitt ómetaligt flokkaræðis til framstig har vit sjálvi høvdu ábyrgdina av eisini teimum uppgávum sum danski fútin hevur

hvørjum í dag vit fært at tær lógaðu í øðrum ja her eru nógvar viðmerkingar fyrst er tað rutt vatn hjá hvønn

tað at eydnast at koma á morgin

takk fyri tá ið tú hevur tað av tal ja har fór mær eru fegin um at russmann sær tað í tísøguliga ljósunum tí eg eri samførdur um at um lát okkum siga um tíggju ár kanska tá vit hava havt føroysku løgreglum á føroyskum hondum í nógv ár fær fólk at spyrja hjá okkum høvdu vit ikki altíð tað tá fær mær sær ikki skilja tað at mann segði nei til tað at løgtingið ikki hevði ræði á hvussu føroyska løgreglum arbeiðir hvussu føroyski fangar verða at verða at verð og eg skal skilja tú frá einum sjónarmiðjum frá einum demokratiskum sjónarmiðjum og vónandi fara okkara komandi afturlagi at skilja tað at løgtingið nakrantíð hevði tað hugsað hann at mann ikki skuldi hava ræði á á okkara egnum løgreglu og fulla ábyrgd av tí og eg síggi øllum nakað fyrimun í tær eisini eru tær eisini avbjóðingar í tí nógv kanska ótast tí ótast tí at tá løgreglan er føroysk er tað størri vandi fyri fyri at mann kennir hvønn annan og væl á alt annað tílíkt og sjálvandi ber tað eisini til hjá okkum sum demokratisk samfelag at hava rættartryggarskipanir fyri okkara borgarum og eg undristát at teir fólk brúka tað argumentið

sjálvt um eg kann skilja tað tá mann hevur verið so vanlig við bara at vera undir fremmandu valdi

takk fyri

jú tað er sjálvan rætt harra formaður og vit kunnu spyrja tað sama hví fólkafólk hava ikki gjørt tað síðan nítjan tann hálvtrýss og framvegur tað er ikki áhugavert vit fingu ikki meiriluta fyri at fáa løgreglurnar føroyskar hendur í síttursamgongum og við saman við andaflokkinum eins væl fólkafólkur neyvanfær tey hildu saman við samanflokkinum men eg hevði jú ynskt tað at fólkafólkurin tá kanska royndi at trýsta okkum og koyrdi uppskotin fram tá teir vóru andstøðugt til dømis tí uppbláða við uppbláða við uppbláða við til endan var tað meiriluta fyri tí og til endan fekk mann eitt samtykt fiskimarki hvussu nógv ár tók tað at fáa tað føroyska hendur fólkakirkja so vit mugu bara blíva við upp bláða við at gera tað og í hesum førinum er fyrileikin av arbeiði gjørt her er semjambyllum landskar og føroyskar myndugleikar alt er lýst út í at sær hvussu tað verður gjørt hvussu tað kann skipast so her er eingin praktiskur eingin praktisk grundgeving ímóti uttan tað sjálvandi vit rokna í sam alt løgreglum kostar sambært ríkjumbondina umleið hundrað milliónir á reka vit hava sæð tjúgu milliónir afturat til eisini at kunna taka at hava nakað at leggja upp fyri við til at gera bøttar umstøður og gera íløgur í ella á dagsins at kunna fíggja nýggja útgerð á eina tílíku so tað er tað er sjálvandi nógvir pengar men tað haldi eg ikki at eg forlíti at tað er ikki ov nógv gevur út til at fáa eisini týdningarmikið mál sum ein løgreglu til at til at

egi fólk í føroyum

í flestu flokkuni øllum tær takk fyri at

jú mann kundi mann sjálvandi alt sjálvandi upp tey hóast tær ljóða so haldi eg so akkurát mann bara roynir at salta málini við at so skal mann seta ein nevnd at gera tú annað við so vet at ein rættarskipan er ein nevnd og hetta arbeiðið steðgar jú upp tá ið fullvæl samgongan fór fyri sjeyti tá varð alt arbeiðið klárt og mann hevði samráðs lidna við danir og so varði seg einki hent veruliga í málinum í mong harrans ár so eg havi allar møguleikar fyri hvussu mann kann gera tað tí at eg veit eftir tú tú og eg legði ikki í hvør fær heiðurin fyri tað men eg merkji tað eisini teimum viðmerkjum koma her frá meirilutanum og uttanlandsnevndini at tað er tær í grundgevi øgiliga væl fyri til dømis av fólk fólkshverki áðrenn tey verða føroyskt so tað er tað er einki ivast tí at so ein mál verður at mál har tá ið ein tíð er frálagin fær øll at siga jú um øll vóru helst saman tá hóast tú hevur tikið so langa tíð tí at er tað veruliga fólkaræði tá at fólk ikki hev

ikki veruliga klokkar har tað er tað ikki

hvussu ið løgreglan verður skipaður tann kundi eg havi hvussu í løgreglanum verið skipaður tann kundi eg havi

hatta haldi eg kanska ein av mestu týdningarmiklu spurningar í ísnir við at løgreglan er sjálvandi eitt vald sum kann handtaka og revsa og gera ræðsjaðar hvat tað kann vera men løgreglan kanska í nógvum norðurlondum men ikki minst teimum hjá okkum er eisini eitt nógv nærri partur av lokalsamfelagnum og tað haldi eg tað var í nakað størri mun tá vit høvdu síðst til menninar sum var ein partur av okkara gomlum lógartraditiónum tá einki vit danmarka gera síðst til menninar er eitt er heilt afturflokur frá norsku lógana tílíkt og har tú hevði lokala leiðslu á staðnum haldi eg at flestu borgarum kendu trygga við at fara inni á politistøðina ella týslimannin sum eisini var við í tí dagliga gerandisarbeiðinum við grindaskifti og øðrum og tað er ein ótrúligur missur at mann so hevði gjørt eina danskra sentralstýrda løgreglu har boðini komur keypt mann hann við nøkrum donsku politikhesum og sjálvt í danmark er mann farin við at fara hinvegin aftur tí mann uppdagar tað at tann nærlagi til borgar og tað álit sum eigur at vera millum borgarar løgreglu tað fær eisini fyri skeyt út á tann farta eina sovorðna sentralstýrda anonima leiðslu

og fyri løgregluna

ábyrgdur á hesum økini tað fyrr

øh høgnaðar tað av at eg skal ikki taka bjartskygdini frá jaspur landgávurvísi málunum men tað sum hann nevnir á nýggjan politiri formulammari tað er bara at mann royntar pjós upp á við at seta nøkur løgreglut at fáa útlát við økini men framvegis er tað ein fullkomiligur centralstýrisskipan sum hevur centraliserað allar avgerðir og tað var tað vit tosaðu um altso tað at tú hevur at tú hevði at tú hevði politisurnar kring landið við lokalum sýslumonnum sum leiðarin tað gjørdi eisini tað at tú hevði beinleiðis leiðsliga staðnum tað er ikki tað er ikki gjørt í danmark og so nevnir at frá landgávur við at dansa av føroysku flokkateypsmenninir í kirkjansborg hava tosað mann fáa eina komma fimm millión orsaka meg men eg myndi at tað er næstan jóansin sum ein viðtíðheit til til fongsul til at gera nakað við fongsulviðurskiftini og aftur har er yvirtrykk í tíbetur er tað so tíbetur er tað so at tá ið vit sjálvi taka ræða á málsøki so verður eisini okkara umstøðurnar fyri fangar sum fara fram har ein føroyskur fangin verður sendur niður til vesturfangst at sita hana sum í statiónum var av sum vit høvdu

góðtikið hjá sum fólk við at tað var nærri hjá okkum so tá vit taka ábyrgdina so fær eisini okkara borgarar at krevja tað á okkum at vit ikki bara koyra koyra málið langt undir burtur samdøgum

eg má frama tær slett ikki iva um takk fyri at

høgni hoydal ja hon hevur tát bendir á at málið verður verið felt so fær eg so fær eg tó framvegis at vóna og mæla til og kanska vit kunnu royna at gera tað í andstøðuni eisini at vit bláa við at koyra fram nøkur mál so at vit kunnu bøt um støðuna tí tann støðan sum er galdandi á fongsulsøkinum og varðhaldunum er ikki nøktandi tað eru fleiri onnurviðskift sum blækkir nøktandi í leiðsluni hjá løgregluni har eg veit at løgreglufólk eru ov nógv við at at tey hæðri hjørvini í hjá løgregluni verða bara mannaðir við fólki uttanífrøð sum ikki kenna føroysk viðurskiftir eina tílíkt so har ein ørgryn av tingum sum kunnu gjørt sum kunnu gjørt meiri batar sjálvandi er tað tað men tað við fongsulsviðurskiftunum tað er tað er í veruleikanum ein skamblettur á eitt demokratiskt samfelag at vit standa her sum fólkavald løgtingsfólk og fáa ikki gjørt nakað við at føroysk fangar liva eina púra ótrúgva tilveru tá tær skulu sita dóm

burtur úr sínum egna londi

okkara raði takk fyri tær fyri mær

so er tað høgni heitaður jo har kann mann helst kunna vera dømur um tað sum edvard koppsin sigur at tað er eisini viðursøktur við góðtaka av fíggjarligum áðum sum átti at verið betur men eg kann ikki vera samdur við við edvard koppsin tí at tað skal vera nakrar fyrimunir og hesum eg skilji væl um eg sigi tað jú hví skal sambandstokkurin ganga á odda fyri úttakarnar men at tað verður betur tí at tað var ein sambandsløgmann og ein fólkatingsmann og sambandstokkin er í fólkatingina eg haldi blivur nógv verri altso bara tað síðsta hálvt annað árið eg nevndi johani lokalnevndin er liðugløgd eg haldi at edvard situr har sjálv æh ætlaði í varðhaldsfólkum burtur tí mann bara hevur trumlað danska lóggávu ígjøgnum her danska pgt hevur fingið fullkomna fríar heimetrar avlurtar hvønn evi einasta persón inni her í skásetanum tað hava samtykt sum løgting tí at mann blind góðtekur at avgerðir var tyktirnar yvirhøvdu á føroyska fólkinum og føroyska løgtingunum tí mann trýr upp á onkra ein ella annan mynd men tað er púra ódemokratiskt og tað er púra órættartrygt at vit ikki hava innlit í hvussu okkara borga verður avlurtaðir revsaðir tiknir ákærdir tað er púra ódemokratiskt eitt mynd tykki

og tað kann bara blíva betur við at taka ábyrgdirnar til samfeløgum

depotekn og fiskivinnuputekn takk fyri

sovorðið á høgrum hjá hoyra hjá hvønn ja har formaður eg skilji væl støðuna sum fólkastokkurin er í og tí tað kanst tú vera best ofta tá tað er tað stóri málini um hvat grundarar skulu vit byggja tjóvuna á at mann kundi tá lagt tað partapolitisku blokeringarnar burtur so hugtist vit at fingið nógv mál á føroyskar hendur við síðu í sambandstokkurum og javnaðarflokkurum og tjóðveldstokkurum framsøktum og fólkastokkurin kundi eg arbeitt meira frælst unga vit hildu vera rætt við slíkum málum tað drastar tjóðveldslokkin negl vinstru at royna at fáa eina marknaðar stýrita kipan í fiskivinnuni at hava yvirskot ár um ár um ár um ár um ár á fíggjarlóginum at bøtum umstøðum hjá vinnulíum vinnulívið í føroyum er ongantíð havt tað betri í føroyum enn undir tjóðveldsleiðslu tí tá ið kapping er í vinnulívinum tá fær tað eitt betri úrslit og vinnan verður trýst til at bøta bøta um sína viðurskiftara tíni í kapping

og tað er ræðst ikki úr úrslipinum tá fólkarnar komu til hava fingið ja eg má siga tað sum tað er kommunistiskar tilstandir í høvuðsinna so er tað næstu røðar teir á ráðari nú er tað kristin

áfólk gerst væl takk fyri tað og fegin um at vit viðgera tvey illa týðandi mál her í dag sum bæði snúgva seg um at taka ábyrgd at taka ábyrgd av okkara landi fólki og okkara samfelag hetta málið snýr seg um at heimtaka ábyrgdina av løgregluni og um eina løtu komaðust á at viðgera málið sum hevur landsløguna embæti at gera vit kunnu spyrja okkurt um hví skulu vit ikki nakað ábyrgd av løgregluni í okkara landi kenna tit nakað land sum sigur at tey ikki vilja hava ábyrgd av teirra egnu løgreglu eg próvi at hugsa um hvussu hvussu kunnu vit finna nakrar grundgevingar fyri ikki at gera tað vit síggja tíverri ikki í álitinum hjá teimum sum mæla ímóti málunum nakað grundgeving fyri tí so vit kunnu huglagið eitt sindur er so nøkur orsøk til at vit ikki skuldu tikið undir við at tikið okkum meira ábyrgd av snøkinum er vit er tað møguliga so er tað at vit ikki hava nóg stórt ríkidømi sum land jú tað hava vit vit eru millum teir heimsins ríkastu tjóðir vit hava enntá eitt størri virðiskapan per íbúgva enn danmark tað vístu eyðsøk seinastu hagtølini og tað hava vit havt tey seinni árini ok tað er so ikki ein grundgeving so vit hoyrta aftur aftur ja men tað kostar so nógv ókey kunnu vit so ikki økja raksturin hjá landinum samsvarandi tí upphædd sum tað kostar at heimtaka løgregluna jú tað ber eisini til vit kunnu hyggja at hvat er raksturin hjá landinum øktur tí sær hann seg tvey árini undir hesum landsstýrinum raksturin er øktur umleið seks hundrað milliónir krónur tað er fimmfalda tað sum tað kostar at heimtaka ábyrgdina av løgregluni fimm ferðir so nógv er raksturin øktur so tað at átaka okkum raksturin av løgregluni tað kann helst ikki vera ein umbering so kunnu vit spyrja okkum sjálvum ni um eru vit so ikki nóg vitandi til at átaka okkum hesa ábyrgdina jú tað eru vit eisini vit hava allar tær førleikar sum eru neyðugir til at átaka okkum ábyrgdina vit vita jú at føroyska løgreglan er jú manna fyrst og fremst viðføringum og vit hava eisini av tí málinum sum fær at viðgera aftan á alla tað vitan sum krevst á heilsuøkinum ja men hava vit so kanska ikki tær neyðugu skipanirnar og eru vit ikki fyrisitingarliga nóg til reiðar jú tað eru vit eisini tá tað kemur til eitt nú lønar og starvsfólkaviðurskiftir so hava vit nógv forstøðu eitt tað seinasta var tá vit heimtóku ábyrgdina av fólkakirkjuni tá fingu vit eisini skipaðu viðurskiftir fyri prestarnar og tey kundu enda at velja um tað fór í til at føroysku lønarskipanina ella vóru verandi til donsku og tað hevur hevur víst seg eftirfylgjandi at so at siga øll tey sum eisini valdu at vera til donskipanina seinni ynsktu at koma yvir til føroysku tí at treytirnar vóru betri fyri at nevna dømið men so kunnu vit spyrja okkum ja men er tað so meiri yvirskipaður ikki megna at átaka okkum so ábyrgdina nei tað er tað heldur ikki tí tað sum vit kunnu hyggja at er sjálvandi men hvussu er tað gingið tá vit hava yvirtikið og heimtikið og málsøkir áður hetta er ikki gingið fínt hava vit nakað dømi um at vit hava sagt eyh nei faktiskt ynsktu vit ikki at heimtaka hetta allíkavæl vil eg gjarna senda tað aftur har er einki dømi tað er eingin sum í dag ynskir at senda ábyrgdina eitt nú á fólkaskúlanum ella av føroysku undirgrundini av aftur landinum vit standa tíbetur helt saman um at vit vilja hava ábyrgdina teimum økjum vit hava heimtikið so vit megna tað vit vita eisini at tað eru illa stórar avbjóðingar í løtuni við teimum føroysku fongslinum og eisini teimum treytunum sum tey sum eru í fongslinum virka undir og vit vita at tað er neyðugt at vit fáa tilliga nøkur viðurskiftir so ið sær tað hóskar til júst tað føroyska samfelagið og eisini har so kann ein heimtøka gera tað munandi skjótari og smidligari fótbólts í veruleikanum vit hava ongantíð verið so til reiðar sum nú at taka enn fleiri stig vit hava ongantíð verið so sjálvbjartin sum nú vit eru nóg rík vit eru nóg vitandi og vit eru fult út til reiðar sum samfelag so í veruleikanum tað einasta sum manglar fyri at koma eitt stig víðari er at tær politisku flokkarnar á løgtingi velja at standa saman um at nú er hatta løtan at taka ábyrgdina av hesum økinum tá ið vit so hava lurtað eftir eisini framsøgurøðum sum hava verið her og eisini vit hava havt hetta kjakið nakrar ferðirnar á løgtingi um løgregluna so er tað tann greiða kenslan at vit í veruleikanum hava eina breiða semju her á løgtingi eina stóra meiriluta fyri at heimtaka ábyrgdina men at tað aftur og aftur eru kann mann siga smærri minnilutar sum blokera tað í einum samgongum í einum samgonguskjali og tað skal vera okkara ynskja at um vit so ikki fáa hetta málið samtykt nú at tað so verður heilt heilt skjótt og um ikki hesum samgonguskeiðinum so í komandi samgongutíðarskeiði tað er einki liðugur um at mál taka ofta langa tíð í landspolitikki hetta málið var væl fyrireikað í fullvøldssamgonguni sum eftir hondini er rætlað nógv ár síðani enn hava vit ikki tikið stigið men vit hava tikið onnur stig fólkakirkjan er til dømis heimtikin og yvirtikin og tað var millum annað við sambandsloysninum í stjørn vit hava yvirtikið eisini annað stórt málsøki í samgonguskeiði persónsfamilju og arvarættiliguøki fyri at nevna eitt annað dømi so tað hendar framstig og vit mugu sjálvandi halda áfram við teimum framstigunum til vit koma á mál og tað er bara okkara og mítt ynski at mann ikki blívur við og við við at útseta og drála við at koma á mál tí at hetta málið skuldi verið beint til høgrabeini at fingið avgreitt vit eru upp á allar mátar til reiðar og tí haldi eg heldur enn at sæð spurnartekin við hví mann skal yvirtaka løgregluna hví mann skal taka ábyrgd av henni so eiga vit at spyrja okkum sjálvan hví skulu vit ikki taka ábyrgd av løgregluni hví skulu vit ikki heimtaka hetta málsøki

takk fyri

tað er greið takk fyri

ja takk hjá fólk sína hvussu tað sum vísir seg bæði haldi eg sum menniskja og persónur líka so væl sum sum samfelag og og politiskt er at tann mann tekur sær ábyrgd á seg sum veksur mann sum veksur mann við uppgávuni og vit síggja eisini at øll tey øki hava vit hava tikið ábyrgdina har hava vit ment okkum har hava vit fingið tilaga viðurskiftini so ið tað hóskar betur til okkara samfelag og har hava vit staðið sterkari og vit hava øll staðið saman eisini tá ið vit hava tikið avstigi tað sum hevur verið einastandandi tað fer eisini at henda við føroysku løgregluni her verður nevnt ymiskt í álitinum ið veitur verður viðgjørt strítt er samdurbjørg saman saman í at at sum at halda kanska hví leggur mann tað fram tá mann andstøður men vónin er at vit við at leggja tað fram fáa hesa viðgerðina fáa lýst málið enn betri sum tað eisini er blivið gjørt tá ið málið verður nevnd og fáa hesa politiska tað politiska kjakið sum kanska kann fáa flokkarnar og politikararnar at nærkast í avgerðini sum skal koma fyrr ella seinni tað at taka fulla ábyrgd av løgregluni

tí tá vit verða til fyrimunus fyri allapartin

ja takk fyri tær formaður ja til viðgera er hetta við yvirtøku av løgreglu og ákæru og annað sum hoyrir upp í tað tað sum eg undraði meg og lýtist eftir tað er at tá ið høgni heital var uppi so segði hann at tað gekk ca seks mánaðir frá tí at tey sjálvi sótu við raði har tey høvdu sitið í fýra ár har tey hildu nú var tíðin nú er løtan at vit skulu yvirtaka mann kann undrast hví tá mann hevur havt fýra ár mann hevur sitið við fýra ár og bestemmað alt sum hendi og mann hevði allar møguleikar til at yvirtaka økið hví mann líka skuldi bíða til seks mánaðir frá septembur oktobur novembur desembur januar februar mars seks mánaðir seinni jú nú fara vit at yvirtaka nú fáa vit undirtøku fyri júst hesum uppskotinum er hetta reinur symbolikkpolitikkur eg veit tað ikki vit kunnu hvussu seg seta spurtmansegv við hví tíðin er tann rætta nú kristina háførs var frammi eisini beint undan at sambandstokkurin er ikki í móti at yvirtaka økir sum geva meining tá ið løtan er tann rætta gerst tænir okkara borgarum okkara samfelagi best so gera vit tað og eg haldi eisini tað er gjørdar nógvar ymiskar uppgerðir sum vísa men hvørji er tað tey sum hava tikið flest økir yvir og har haldi eg sambandstokkurin liggur rættiliga ovarlaga á listanum men hetta her er ikki tann rætta tíðin hetta her er ikki tann rætta tíðin at fara inn at yvirtaka har er ein kostnaður sum stendur hundrað og tjúgu eg haldi tað er hundrað og hálvtrýss milliónir so er tað stadvegt trekkir alt har stadvegt nøkur øki sum vit ikki kunnu yvirtaka hetta er eitt kompleks tað er eitt stórt øki at yvirtaka og eg haldi eisini at tað eru øgiliga nógv onnur øki vit í dag kundu sagt men var tað eitt betri uppskot við stavara tí at tíða fara eftir sum ein ynsktur at brúka pengar upp á nakað akkurát tá tað kemur løgregluna tá tú kemur árikavældi og annað tá er tað nakað sum eg haldi fungerar óalmindiliga væl og hetta er eisini eitt øgiliga tungt lógarverk til so var tað og tosað eitt sindur um umstøðurnar á á varðhaldinum tað eru ikki nóg góðar og tí hava vit eisini fingið sett eina komma tvær milliónir av niðri til at fara inn og kanna umstøðurnar tað er ikki at høgna heita vildi røða undir at tað vóru eina komma fimm milliónir settar av til at betra um umstøðurnar tað er misskilt tað er ein komma fimm millión set av til at kanna hvussu skipa vit hetta økið betur og eg haldi at vit tað kennu eisini øll søgur um at har eru ting sum vit øll kunnu standa inn fyri tað sum ikki fungera nóg væl men eg trúði at vit kunnu saktans við verandi skipan fáa gjørt ábøtur soleiðis at vit klára at hava øll fólk í varðhaldi so leingi sum til ber helst alla alla periodina mann skal sita í varðhaldi verandi heima tað hevur mann gjørt í grønlandi og tað haldi eg eisini at vit eiga at arbeiða fyri at tað eisini verður gjørt í føroyum gal brúktir at mann fer inn og kannar hvussu kunnu vit gera betri umstøður hóskandi umstøður sum hoyra til nútíðini til og løgmaður hava havt samband bæði við jústisministarin og við forsetrarháran og har eru øgiliga jaligir tónar um at mann er sinnaður til at fara inn og finna loysnir saman við okkum hvussu vit kunnu gera hesar hesir umstøðurnar betri til okkara borgari ið haldi eisini tað er tí at vit borgarar koma út í eina lítla periodu kanska á skráplan eg haldi at tað er eisini viktigt at vit at vit tryggja at tey í hesa periodini fáa so góðar umstøður sum til ber so eg haldi at vit skylda okkara borgarum at vit fara inn og gera betri umstøður enn tær sum vit hava í dag men tað er ikki neyðugt at vit skulu yvirtaka økið vit klára væl at gera hetta saman við teimum myndugleikunum sum vit samstarva um í íslundi politistafelagið var farið inn tá ið tað málið kom fyri nú sjóheldur brádliga segði tað skuldi koma fyri so kannaðu tey eitt sindur ímillum felagið hvussu nógvir limir ynsktu at at vit yvirtóku eitt øki og har koma ein ørslit fram til tað ørslit at hálvfjerðs prosent av av limunum sum meina at hetta er ikki rætta løtan at fara at yvirtaka løgregluna og eg haldi at tað sigur eisini ikki vit hava vit hava øgiligani nógvar fyrimunir í politistafelagnum løgreglan verður útbúgvin niðri løgreglan fær tær royndir og tær eftirútbúgvingar sum vit skulu hava niðri og tað gangi út frá skulu vit yvirtaka hetta økið men so skulu fólk eisini hava tær skotvenjingar eftirútbúgvingar og altíð tær hvørt skal taka sær av tí vit hava vit eru eitt forlítið samfelag til at vit sjálvi taka hetta økið og vit bjóðast ikki tí at tað er eitt fólkið sum fungerar sera væl so eg haldi at vit skulu arbeiða fyri at at betra um tað sum skal betrast um og betíðin at møguliga vit skulu yvirtaka okkurt økið so skulu vit ikki yvirtaka fyri at yvirtaka men vit yvirtaka tí at tað er okkara fólkið at gagni og akkurát sum støðan er beint nú so meini eg ikki at tað er tað mesta loysnin

ja takk so er tað svimjur

ja øki tað fyrr

ja takk gjørt so væl til tí at tú hevur spyrnað í góðard ja takk fyri teir formaður eg má siga tað er eitt sindur harmiligt at tjóðveldið skuldi vakna við kaldan dreym seks mánaðar aftaná at tey høvdu møguleikan til at nú knappliga mugu fara inn og gera nakað vegir tær nú brennir á nú hava okkara fangar ikki nógvar umstøður vardatóðins eta var ikki frá frá fimtan fram til nítjan tá var alt tíð og super hetta er aftur tá tað er hent beint nú jú eg haldi vit skulu fara inn og gera ábúttur og eg haldi tað er øgiliga viktigt at at stjórnin hevur víst at men vit vilja gera tað sum skal til at fangar tykkara í føroyum fáa góðar umstøður fyri føroya land alt

takk fyri tær formaður

tikið hetta málsøkið

ja takk hjá so vælum hjá jústum langur ja takk fyri teir formaður politistafelagið vísti á øgiliga nógv viðurskiftir sum teir høvdu øgiliga ringt fyri at síggja at vit skuldu megna at lyfta sjálvi vist tað var soleiðis at vit skuldu yvirtaka døkið at vit hava eitt gott løgregluvald í føroyum at vit hava góðar og tryggar umstøður fyri okkara borgarum haldi eg hevur øgiliga stóran týdning og tí haldi eg at at tað er íliga viktigt at vit lurta eftir teimum sum eru fakligheitin vit høvdu eisini aðrar partar inn til hoyringar eisini sum vístu staðiliga aftur at løtan er ikki røtt at vit fara inn og yvirtaka so so verður løtan løtt so gera vit tað saman slokkurin hevur ofta følt at men nú skulu vit fara inn og yvirtaka hetta økið og so hava vit eisini staðið saman við teimum flokkum sum hava verið við til tað so verður kanska ikki ofta tjóðveldur men í øðrum flokkum sum hava vilja yvirtikið tey økir sum hava verið neyðug

tikið yvir takk fyri at fáa mær ja takk so verður neyðstur at røða kristian andreasen ger so væl

takk fyri at farma úr tað er spurningur um at yvirtaka ákæruvald løgreglu og fongsulsverkið ið má siga tað at tað eru tað eru nøkur málsøkir eftir enn at yvirtaka tað føroyskt málsráðið og ein stórur klumpur her er sosiofylgisligt tað sum vit kalla fyri dómstólar politii og ákæruvald og fongsulsverkið og vit hava so í verandi samgongu sett fokusvættøkið her sjófylgisligt er undir tí fortreyt at vit gera ábøturnar undir verandi skipan nevniliga tað er undir donskum málsráði og tað er glæðugt at hoyra at tað er líka sum sett fokus á tað økið tí at økið hevur faktiskt onga umrøðu fingið á løgtingi ígjøgnum nógv færran sár rættingarslógin bleiv broytt í fjør og tað var einasta dividiónina hon hevði fingið tey sannastu fjøruti árini so so má mann siga at tað hevur verið hvussu verið eygleiðil og eygleiðar fáar diskussiónir á løgtingi um eftir umv sett líka sum økið á so vit hava roynt at brett um hetta vit hava dagført hetta økið við eini nýggja rættangangslóg sum sum viðførir eina rúgvu av forbetringum við rættatrygdini hjá hjá fólki og vit hava eisini gjørt politilógvøðuna so er tað tað greitt ásett við hvørja heimin politiið hevur og hvussu teirra arbeiðið skal útinast og pgt tað er ikki so hesa sum høgni heilar siga at nú er tað nú fáa tað frítt at fara men mann letur sett avmarkingar fyri at lógarregluliga hetta økið eisini eisini pgt kemur undir kemur undir regliverk og skaldist til reglur síðari tá tað sum vit sagt eg haldi tað at stovnsvald politi og ákæruvald í dag í føroyum virkar væl tað skal eg siga beinanvegin tað er ein partur av hesum her sum ikki virkar væl og tað er fongsulsvesni og tað skal eg líka míni eg koma aftur inná tá tað sum vit sagt so vil eg siga tað at vit liva í einum landi hvar ið vit eru eitt serstur tjóð við okkara egna samfelag og okkara egnu atferðsnorvnum og okkara egnu viðurskiftum í okkara landi so uppá longri sign eiga vit tað mið ímóti at yvirtaka ikki eitt málsøkini tað er eingin yvindeygað men tað er ein nokk so stór og trupul uppgáva at gera tað hvussu vit taka dómsvaldið so er tað feiga rættur tað at yvirtaka tað tann parturin tað er tað krevur eina umfatandi eitt umfatandi kanningararbeiði og hvussu tað so skal gerast tí tað hongur saman við at vit hava eitt system hvat mann kann appellera sær ikki til landsrætt og til hægsta rætta tí at svara so tað er ein tí ein øgilandi kompliserað ferða tá tað kemur til politi og ákæravald altso løgreglan eg veit at løgreglan eitt politistafelagi hevur í hvussu fyrr sagt at vit vilja helst tú yvirtikin sum eitt føroyskt komandi føroyskt málsráði prispiellt hevði tað einki í vegin við at mann byrjaði við at siga at løgreglan verður yvirtikin og so mann lat mann ákæravaldu vera ferðasmálurin til ikki mann til hvuss sum tekur støðugt til og tá ákærað verður reist sum mann kundi byrjað við at yvirtikið løgregluna tað vildi vera ein heilt natúrligur ein ein ein ein ein ein ein ein stigvís yvirtøka mann kundi eisini yvirtikið krígnalforsøkuna tá tað er og tað haldi eg tað er faktiskt neyðugt tað so vit hava vit hava eisini har hevur løgtingið samtykt hvussu hann er eina áheitan til til løgmann um at fara í samráðing av ríkstjóttina um at fáa nýtt fongsul í føroyum tí tað tann skipandi virkar ikki nóg væ tað er tað simplum teir fyrsku karmarnir í føroyum sum ikki eru nøktandi í mun til tað sum mann hevur tørvað nevniliga at skilja varður tey fangar og tey sum sita og dóma av og tí hava vit eina rúgva av keðilum dømunum hvat fólk hevur senda niður tí heilt onnur viðurkennir tey sum eru galdandi í føroyum vit hava nú her beint mundi í nýggjár og fingið eitt bræv frá nýttum foreldrum sum hava gransi um sína sak og síðari og tað hevur verið í sjónvarpinum eg gjørdi so tað at eg sjálvur skrivaði og svar so tað er ikki serliga nevniliga eg má siga tað at tað haldi eg vera heilt ómekla løgið mann sum løgdu til at skriva eitt bræv til eitt óskildug bræv til hvørjum hvørjum ikki gongur til at svara staðmaðurin siga tað vísir ikki serliga nevniliga stóra virðin fyri okkum tey uppin men tað ella kanska tað er eitt aðra orsøki tað veit eg ikki men lat tað fara vit hava eisini yvirtikið revslógina tá ið vit í løgtinginum avgera hvørjum hvørjum rættarstøðan skal verða tá at gera revslógir sum eru tilpassaðir føroysk viðurskiftir eitt annað sum bíðar og eitt sum kanska kann bøta um krinalforsøkisøki tað er tað at vit arbeiða við at leggja fram uppskot til at dagføra straffulbyrgjuslógina tekkin niðan í løgtinginum her í vár so eisini at tí økinum fara vit upp á longur sigd at dagføra veðan lógir men eg haldi tað at tað fungera væl í dag og eg skal ikki kritisera tað systemet sum er men á longur sigd eiga vit at arbeiða fram móti einum yvirtøku stigvíst forsiktigani kanska byrja við gløgregluni tað vildi kanska verið og harðinast so kanska krinalforsøkinum at yvirtaka alt meingang tað klárar

ikki takk fyri at fara mær

Nátt

ja takk ert tú at fyri saman við teg hasum eitt fær maður eg haldi at tað er sera ósunt at løgregla og ákæravald er saman og principielt er tað soleiðis at tað er løgreglan sum kannar mál uppklárar mál og so skal málið sendast til ákæravaldið til støðutakan til um ákærað skal reisast ikki og eg veit gott eftir nýggja danska systeminum er politimeistarin hann reiser ákæru í býráttarmálum síðani men tað er nakað sum vit saktans kundu havt eina serføroyska skipan fyri eg haldi at støkkiartur politiið og ákæravald skal vera saman gott í mínari verð yvirtikið politiið og latið ákæruvaldið liða eftir inntil mann er klárur at yvirtaka tað

tað kann mann gott hjá tær mína tíðina takk fyri at fara mær

á hesum økinum takk fyri

ja takk gerst fólkur hjá andreasinum fær formaður sín roynt organisatoriskt trúgva vit teimum væl til at yvirtaka løgregluna til føroyskt málsøki tað er ikki ófylgiligt ikki púra ókompliserað tí løgregluna er ein partur av tí danska ákæru systeminum og mann kann siga kæru møguleikar og so víðari titilin eitt danskt vald staðsadvokat russiskadvokat so víðari skuldi mann gjørt tað so skuldi tað verið við samstarvi við teir stovnarnar fyri at kunna uppræt hildið tey raskaðan tigur sum er í dag men sjálv løgreglan og tað virksemið sum gongur fyri í føroyum tað kundi gott tað kundi gott verið yvirtikið sum til eina føroyska løgreglu tað tað tað tað tú ikki tú síggja nakað hendurs fyri men men tað er kompiserað og tað krevur

tú grundar tí forarbeiðið tað vil eg siga takk fyri at fara mær

ja takk gerst tú teg at við sær um tað er tann tí at eg vil siga tað hendan samgongan hevur veruliga sett fokus á hetta økið sum tað ikki verður serligt nógv nógv fokus á higartil og tá tí at vit hava fingið nógvaskraftið eina rúgva lógarreformu ígjøgnum so rættartrygdin er í lagi og skipanin virkar í dag so eg vil siga tað at eg eri ikki ikki betongt við tað skipan sum vit hava eg skipa tað upp á longri sikt eiga vit tað at umhugsa tá tí er rætt at yvirtaka tað so nógv sum vit sum vit kunna sjálvi tað er tað kanska eitt annað sum er nokk so áhugavert tað er tað at og tað var aldrin mannin upptagar tá mann er eygleiður í løgtingi og eg hevur gjørt tað í gjár nógv ár tey málsøki sum ikki eru yvirtikin og so tað siga har sum løgtingið ikki verður lógarvald har er øgiliga at fáa eitt debatt í løgtingi um tey vóru tey vera líka sum tey verða tey verða tey verða tey verða gloymd at so revsilógin er eitt gott dømi og nú er hon yvirtikin nú má vitast hon sum revsilógin í løgtinginum so skal hon økið verða yvirtikiligur

ja takk so verður neystur at røða bjørt samu sinn

harra formaður tað er áhugavert at viðgera yvirtøkumál og tað er ikki for ofta vit gera tað og beinanvegin vil eg byrja við at siga til tey sum siga hví gjørdu tit ikki hetta undanfarnar samgongu ja men tað eru kind of fimm hundrað og fýrs av túsund ting vit kundu at gjørt undanfarnar samgongu sum øll vita inni her sum hava verið her í eina tíð so er tað sítt ein samgongu at mann ger nakrar avtalur og mann fær ikki alt sítt øgnum so tí hevði tað ikki gjørt árligt gjørt meining at fara yvirtikin nakað sum hann ikki hevði eina avtalu um samgonguskjalin vit høvdu avtalu um yvirtøku og samgonguskjalinum næmi yvirtøku av familjuarvarættinum og tað gjørdu vit og framdu vit og yvirtóku vit vit høvdu eisini eina avtalu um at hetta sum fyri okkara búskap var mann lukkuligt at mann var farin burtur frá hesi her tíggju ára breið politisku semjuni sum í veruleikanum hevði verið um at mann ikki nært við blokkin har sóu vit so at undanfarnar samgongu altso hann sum sat framman undan seinastu samgongu royndi at hækka blokkin tað eydnaði so ikki men tey loystu upp fyri at tey tinaðu hann upp so at hann vaks støðugt aftur tað frystu vit fast í góðum samstarvi við framsøktum og javnaðarflokkin so at vit eisini eru meira sjálvberandi í dag vit høvdu havt vit høvdu verið á leið hundrað milliónir krón meira tengda dønum í dag høvdu vit ikki gjørt tað so vit tóku nøkur stig men sjálvandi vóru tey stigini á sjálvbjargnings og yvirtøku leið smá í mun til h men tjóðveldi telur sum øll vita ikki seytjan tíverri og tí ger tað tí út tað merkir so at vit kunnu bara yvirtaka tá ið vit hava meiriluta fyri yvirtaka men tað sum eg ynski mær og sum eg haldi partvíst eg var øgiliga glað tá ið eg las álítið hjá uttanlandsnevndini tí at hóast alt bendir á at vit ikki fáa so øgiliga breiða undirtøku fyri hasum uppskotinum í dag so haldi eg bara tað at fólkaflokkurin í áðni hevur staðið her uppi og sagt at tey vilja gjarna vera við til at arbeiða fyri at yvirtaka løgregluna og at javnaðarflokkurin í sínum áliti skrivar haldi eg ógvuliga jaligt í mun til at vit mugu hava ráð til tað fyrst men at tey eru ikki móti risar í yvirtøkuni tað haldi eg ber boð um at at tað kanska ber til at fáa eitt líggjari lot fyri tí rørsluni sum snýr seg um at vit skulu taka ábyrgd á øllum økjum vit hava eina tíð følt okkum rættiliga einsamøll í mun til at stríðast fyri einum sjálvbjargnum føroyum einum fulltbúskapliga sjálvbjargnum føroyum og einum føroyum sum tekur ábyrgd av øllum viðurskiftunum og tá haldi eg akkurát hetta her við løgreglu og rættaskipan og brotsmannumsorgan at tað er øgiliga centralur lutur í einum samfelag sum vit kalla seg eitt sjálvstøðugt samfelag og eg hugsi eisini at tað at fáa eina ja eg veit ikki um um tað er skeivt orðið at mann kallar tað eina búna eitt búna eitt búgvið kjak altso eitt kjak har mann veruliga viðger innihaldið í hesum her og veruliga arbeiðir fyri hvat er tað sum skal til fyri at mann kann yvirtaka tað í ein slíkan hátt at ikki minst tey sum tað snýr seg um altso til dømis løgreglufólkini men eisini øll rættarskipanini at tey eru innforstaðin við at tað eru stórir fyrimunir við at mann tykkara ábyrgd av tí og eg standi ikki her og fyrigikli nøkuna til nakað mann bara ger eftir einari nátt men eg haldi at tað var øgiliga umráðandi at mann kemur í gongd við tað fyrireikingararbeiði so tí skal mín spurningur til samgonguna vera um tað hevði borið til at koma í gongd við eitt fyrireikandi arbeiði til hesara yvirtøkuni tí tað sum vit hava sæð gjøgnum søguna í føroyum vit hava sigst at flestu okkum hava sigst endursæð hesar sendingarnar um fara vit nóg langt aftur í tíðina so hevur tað verið stríð um stórt sæð alt sum snúði seg um at vit sjálvi skulu taka ábyrgd tí afturhaldskreftirnar ongantíð hava trúð upp á at tað bar til og so hendir tað at sum vit sóu í í hesum sendingum um málið at sjálvt tá ið danskir ráðhærarar hava staðið og vilja hjálpt til so hava tað verið afturhaldskreftir sum gjøgnum søguligar tíðir hava klára at forða tí og tað haldi eg at vit mann kann vera koma uttanum tað og tað samdir um at mann gjarna upp á longri sikt tað er altíð tað er munur á hvussu flokkarnir síggja fyri sær hvussu skjótt mann kann yvirtaka tey málsøkin sum er eysturi yvirtaka men vit mann um ikki annað kann semjast um at mann arbeiðir fram ímóti einum máli so haldi eg at nógv er rokkið við hesum uppskotinum uttan mun til hvussu nógvar atkvøður tær fara fyri og tí haldi eg harra formaður at eg fari at takka teimum sum hava verið sakliga her í dag sum ikki bara hava brúkt tíðina upp at siga tí mann kann jú punktera eitthvørt kjak við at gera tað øll vita at øll fáa ikki skjótt ígjøgnum hana samgongu og øll vita eisini at sleppa hjóðhaldið at bestemma einsamøll so yvirtaka vit sjálvandi øll málsøkin takk fyri

ja tá

ja takk ja tað sum eg hugsi mær tað er at mann kundi fyrst vita hvat er konsensus um at mann kann yvirtaka innan fyri tey næstu so nógvu árini altso eru sambandsflokkur við upp á nakrar yvirtøkur yvirhøvur um tað er so ja men so veit mann tað er tað ytsta markið so so kann mann arbeiða við tí viðst til for lítið so kundu vit venta um og sagt at vit bjóða inn til at tey teir flokkar sum eru áhugaðar í at arbeiða fyri hvussu mann kann stigvíst yvirtaka løgreglan hevur verið nevnd tað hava vit ofta havt frammi at at tað er veruleikanin ikki tann størsta at bjóða inn til at yvirtaka løgreglan men so skal tað eisini fyrireikast væl at mann fyrireikar tað so at mann kann gera tað í stigum so at fleiri kunnu vera við tí at vit vita fullvæl at at vit noyðast at vera fleiri flokkar á tingi og vit hava sæð tað aftur til hendan málspurningin tað var øgiliga áhugavert at síggja hvussu flokkarnar á tingi tá tóku seg saman allir ímótir tá ið hon so fáðir flokkar á tingi tá og tóku seg saman ímótir afturhaldsskreftinum og søgdu at sjálvandi skal føroyskt mál inn í føroyska skúla og tey stigini sum hann byrjaði tá eg havi følt teg verið eitt sindur aftureftir eyka niðanbrekka undir hesari samgongdini men lat okkum vóna at hetta merkir at at tað eisini er vónfyri framman í mun til at fáa í øllum fórum partar av samgongdini

gongdin við takk fyri tað ja takk so tað hevur pálsdóttir sum fóru at gjørt so væl takk fyri tað

eg haldi faktiskt tað vera deiligt at tað hevur verið eitt rættiliga positivt orðaskifti um hetta uppskotið hóast tað allarhelst fer at fella í dag men so ber tað brá av at at vit kanska um ikki alt ov langa tíð megna at fáa meiriluta millum flestu flokkarnar tingi um at yvirtaka hetta málsøkið eg hugsi at tað at vit hava kjakast rættiliga nógv tað seinasta árið um viðurskiftini í mjørkadali og um fangarni sum verða sendir niður at sita bæði her í tinginum men eisini runt í landinum til tiltøku í býnum hava ella bera brá av at tað verður tikið meira seriøst her inni eisini og at stemningur fyri at yvirtaka hetta málsøkið eisini veksur vit mann hyggur eftir viðurskiftini í mjørkadali so er tað jú eingin ivi um at tey ikki eru nøktandi mjørkadalurin av restinum húsar eisini fangum men so eru teir fangarnir sum skulu sita ein longri stræv sum verða sendir niður at sita teir verða so dupult strævaðir tí at teir koma bæði longri vekk frá sínari familju teir fara longri vekk frá sínum nærumhvørvi og teir koma at sita ofta undir strengum altso undir verri treytum tí teir koma í eitt miljø sum kanska hevur fangar ið eru meira frá meiri kriminellum og ógvusligari miljøum enn teir sjálvir eru harafturat so skjótt fangarnir verða sendir niður so missa teir tilknýtið til tí føroysku kriminalforsorgini so kriminalforsorgin sum virkar fyri hon hevur ikki samband við teir ið sita niðri er hvussu er upplýst okkum í rættarnevndini eg haldi ikki at vit kunnu bjóða okkum okkara borgarum sum skulu avsunna ein dóm at fyri tað fyrst at verða sendir niður haldu vit eiga at hava umstøðurnar til at húsa teimum í føroyum so so teir sita eftir teimum treytum sum dómurin vísir ella sum dómurin er sett til at vera men eisini so so teir eru í í tí staðnum sum komar frá og teir hava kunnu hava tilknýti til sína familju hasa so veit mann eisini niðri frá at mann hevur hesar stræffisloysjóns ella stræffselvurnar har sum fangar kunnu dømas at kunnu enda í eina stræffsølu í nakrar dagar ella tíðarskeið fyri at roykja eini í sínari sellu ella fyri at hava upphæssandi sprokburðug tað haldi eg heldur ikki at vit kunnu bjóða okkara borgarum sum skulu niður at so avsunna tí vit ikki kunnu húsa teimum í føroyum at sita undir nøkrum treytum sum vit einki hava við at gera sum vit á ongan máta kunnu ávirka hvar treytir teir sita undir tað er eisini mín pásandur at tað at vit ikki hava ræði á hesum málsøkinum ger eisini at vit ikki kjakast nokk um tað og vit ikki seta nóg góðar treytir til hvat fyri umstøðu vit bjóða teimum ið koma betta løgregluna ella sum enda við at skula sita ein dóm tí at tað fer onkursvegni í tí vit hava ikki ábyrgdag tí og vit standa helvt ikki ordiliga til svars fyri teimum avleiðunum sum tað er fyri borgarum tí tað er danska stjórnin sum ikki vil játta meira pengar til at gera fongsul í føroyum og so víðari so onkursvegna er tað kanska eisini ein grund til at vit ikki hava kjakast so nógv um hetta økið og at vit ikki ja vit vita kanska helvt ikki nógv um hvussu tey hevur verið uttan so at nú er nógv komið fram við ella summi hevur komið fram við hvussu umstøðuna er at amnesty hevur brúkt nógva orku upp á akkurát hetta viðskiftum so hóast tað fær til dag so trúgvi eg upp á at um ikki alt ov leingi so megnar løgtingið at fáa ein meiriluta kanska mann skuldi havt eina sovorðna avtalju um mann setir tingfólk frí at stemma tá tað er um yvirtøkumál sítt sum mann fekk eitt avkvøðubýti sum faktiskt endurspeglar tað sum

kann standa fyri takk fyri

hevur tú tað hjá tær tíðina er tann dagin tú tær tær tær tær tær tær tær tær tær tær tær tær tær tær tær tær tær

tað er so væl lønir her posta tær takk fyri har fór mær ja eg gloymdi at koma inn á tað í mínari røðu at at vit tú nýggju rættargangslurnar sum koma í gildi fyrsta januar í ár so so bleiv eftirlit við varðhaldsfangum sum løgtingið tveir løgtingslimir hava staðið fyri tað er blíð avtikið tað er so farið til tann danska umboðsmannin at hava ábyrgdag og lokalnevndin hon er eisini avtikin áðrenn eg kom á ting so eg kendi ikki til lokalnevndina men eg havi havt tann heiður at vera forkurin í henda seinasta ári tí hevur verið avgjørt áhugavert arbeiðið sum vit hava havt mann hevur beinleiðis tilknýti til fútan og til løgreglumenn sum sita í nevndini eisini so so mann fær spurt spurningar um hvat hvat hendir í fólk og løgreglumenni og hjá fútanum sett spurningar til ivamál sum hann sum hava verið uppi og annars fingið frágreiðingar frá fútanum men eisini hava vit havt ábyrgdina av at at umstøðan er vissu eitt ein borgari í føroyum kærir um atburðin hjá løgregluni so hesa vit lýsa sína og tryggja okkum at borgarin verður kemd til orðanina men tað er so sent nú niður til tann áavhangi politikláku myndihet og kemur so at virka úr danmark og tá fær mann eisini hesa trupulleikan við í nærheidsprinsipinum um at tað er ein myndugleikin niðri sum skal átaka sær tað uppgávuna sum lokalnevndin fyri føroyum annars hevur gjørt og at mann kann koma at hava nøkur mál við føroyska málunum og mentanini sum politistafelagið eisini hevur víst á at tað kann vera harmiligt so tað

absolutt ikki til ein fyrimun takk fyri

annika olsen sum fær orðið gjørt væl ja takk fyri harra formaður til viðgerðar er yvirtøka av løgreglu rættarskipan kriminalforsorg og at hesi verða skipaði undir føroyskum løgmálaráðið eg haldi at okur øll eru samd um at hesi her málsøkini eiga at liggja á føroyskum hondum men tað er so ræðuliga einkult at í einari politiskari skipan so snýr tað seg um hvør situr í samgongu og hvør ger ikki sótu teir tær fýra fimm sjálvstýriflokkarnar í samgongu saman so ivist eg onga løtu ið hetta málið verður samtykt í dag men tað er nú bara soleiðis í politisku verðini at tað sita flokkar tvørtur um hvat skal mann siga tað markið sum eitur sjálvstýri sum avgera um slíkt mál verður yvirtikin ella ikki fólkaflokkurin sat í samgongu saman við eitt nú tjóðveldi og sjálvstýrisflokkinum tá ið fullvældu samráðingarnar vóru og har bleiv nógv av tí fyrireikandi arbeiðinum gjørt við tað øllum teimum yvirtøkum sum okur hava framt tey síðstu árini tað væl á arbeiði sum bleiv gjørt um familjurættum um rósurættum um fíggjarættum um um kirkjumál og so framvegis og tað hevur alt annað líka ígjøgnum hesi árini gjørt tað lættari vit taka hesi málini eg haldi at tann samgongan sum sat tá hevði eina øgiliga greiða kós hevði eitt mál fyri tað føroyska samfelagið sum eg haldi hevur lagt lunnar undir øgiliga nógv ting í tí føroyska samfelagnum í dag tað haldi at tú skuldi at fegnast um eg havi nú tá eg havi sitið sum borgarstjóri og havt tað aðra at havt vitjan frá millum annað hybridinum og eg má siga tað at tað var ikki við við hvat skal mann siga sørum stoltleika at kunna fortelja um okkara samfelag í mun til teirra samfelag sum er degenereraður ígjøgnum tey síðstu mongu árini tey hava eingi rættindi tey hava ikki einga møguleika fyri at avgera sína egna skatt og og grundleggjandi viðurskifti í teirra samfelag so uttan mun til um mann er ein sambandsflokkur ella mann er ein sjálvsflokkur so trúgvið at allanes og hendan kós sum hevur verið løgd fyri dagin tað at tú ert við stoltleika at kunna yvirtaka mál á føroyskar hendur hevur gjørt tað at tað føroyska samfelagið sær soleiðis út sum tað ger í dag og eg skal eisini rósa sambandsflokkunum sum sjálvandi ikki er ein sjálvsstýrisflokkur men tað eru nógvar yvirtøkur framdar saman við sambandsflokkunum millum annað sat eg sum landsstýriskvinna í innlendsmálinum í árunum frá tvey túsund og átta til tvey túsund og ellivu tá ið vit tóku okum millum annað rósurættum og fíggjarættum og løgdu eisini lundar undir at yvirtaka útlendingamálini og og sakfarastarðsemið í undirskrivið koppli yvirlýsingarnar sambært yvirtøkulógini um tey bæði málsøkini men tað tú kundi yvirtaka rósurættum gjørdi tað at okur í dag hava eina føroyska rósilóg okur kunna hava undirvísing í rósurætti á fróðskaparsetri føroya hvat eg haldi er øgiliga gevandi bæði fyri fróðskaparsetrið sjálvt og ikki minst okkara okkara lesandi sum lesur har úti men tað at okur kunna áseta rósurammuna fyri grundleggjandi lógarbrot í tí føroyska samfelagnum tað at mann innflytur rúsevni tá kunnu okur sjálvi avgera hvat rósurammuna skal vera fyri tað tað at mann ger kynslig brotsverk tað kunnu okur sjálvi avseta rósurammuna fyri tað tá kunnu tú okur ikki fyri tá hon síðan so tað er øgiliga vitgtut fyri okkara okkara sjálvvirði og okkara stoltleika at kunna avgera so grundleggjandi viðurskifti og eg hugsi eisini at tað er ein av orsøkunum til at tjóvhildin let um leggur hesi her yvirtøkuna fyri løgtingið at at hetta hevur rættarskipanini hjá okkum sum jú eisini í sjálvum sær er øgiliga mennandi bæði í mun til útbúgvingarmøguleikar í mun til førleikamenning og í mun og onnur viðurskifti at okur hava tað á føroyskum hondum kriminalfarsókin hevur verið nevnd fleiri ferðirnar her í dag í tinginum og eg hevði ynskt kanska nú tá mann er í hesum støðuni mann kanska kundi yvirtaka nøkur av sínum tingunum sjálvt um mann kanska ikki yvirtók alla løgregluna beint nú tí tað er tað kanska ikki breið semjum heldur seg í andstøðuni og løgreglan liggur jú í dag uttan fyri blokkin hann kann kosta umleið hundrað og hundrað og tíggju milliónir ella ella harum so tað er ein øgiliga stórur biti í einum at yvirtaka men stórur sum kriminal

frongin at mann kann yvirtaka hana tað haldi eg vera øgiliga gleðiligt takk fyri harra formaður ja takk so er tíðin farin tað er

ja tað er eingin ivi um at tað kundi verið skrivaðar ritgerðir upp í leypar um hvat ið tað hevur gjørt við tað føroyska samfelagið at okur hava verið so áhaldin við at menna hetta samfelagið við stoltleika at kunna hava ábyrgd av av egnum landi og á økjum sum okur hava tikið yvir frá tí til aðra og ikki minst málið hjá okkum og mentanina hjá okkum sum ið jú standa so rimmar føstum so óansæð um okur kanska ikki náa at yvirtaka hetta málið í dag so haldi eg tað er øgiliga týdningarmikið at okur framhaldandi kjakast um hesi tingini og at okur framhaldandi hava hesa kósina og hetta málið fyri framman at hetta her passivt skal koma á føroyskar hendur og og tað ivistir onga løtu í at sambandsflokkurum upp á eitt týspunkt eisini kemur til ta niðurstøðu sjálvt um tað kanska ikki er beint her og nú men nú er tað bara so at mann er í einari samgongu og tað má mann sjálvandi

virða takk fyri ja takk so er tað magnus rasmussen sum fær orðið ikki væl

takk fyri teirra formaður tað vóru nakrar fáar viðmerkingar til tað sum hevur verið frammi í dag eitt hevur við hasum her yvirtøkumálunum tjóðveldur veit væl at tað kemur ikki gjøgnum og tað hava tey sagt so her verða seks raðpur fyri tað síggja vit og tey fegnast og mann hevur sett hetta eitt sindur av skrá og og tað hava tey ið tjóðveldur fullan rætt til í føroyskum politikki tað hevur verið nevnt at vit hava ein høgra vinstra ás vit hava ein samband loysingarás og og nú er komið so skartið millum høgra vinstra at at at væl seg tað forsetur so so verður einki sum hevur við loysingar gera nakað vorðligt hasum sum eg tí at síggja tað tá ið mann tosar um eitt her við við hesum yvirtøkunum so nevndi kristian andreasen at hvørka væl og tað hevur mann hoyrt tá nógvum sum eru og eru sum hann sigur ferðast har á hasum leiðini sum hevur við hetta gera meðan fongsulsverkið er ikki gjørda tað sum er fongsulsverkið og tað tað vita vit og har har siga vit sum sum eru í sambandsflokkinum at tað verða at vera einki støði í øllum ríkinum og vit sum kenna líkini til fongsulsviðurskiftini í føroyum vita tað at tað er ikki í lagi so har er eitt arbeiði at gera og tað hevur mann sett sjøtulág og og eg kann ikki einta undrast hví mann ikki hevur sett meira ferð á tað fyrr men tað er sikkurt ymiskar forkláringar so verður nevnt at allar fyrireikingar eru gjørdar ja í tvey túsund og trý altso vit eru tvey túsund og einogtjúgu og har kundi eg faktiskt hugsað mær at so er einki broytt á hesum økinum síðani tvey túsund og trý altso her má væl saktans kundi eg hugsað mær at at tjóðveldur sigur at her má onkur dagføring til tí at samfelagið hevur flutt seg rættiliga nógv og so kostar tað hundrað og tjúgu milliónir og tá er hetta fongslið ikki uppi í sum vit vita at vit hava brúk fyri og so kundi eg faktiskt eisini hugsað mær at mann mann kom blóði eitt sindur meiri ítøkiligur hvussu vit fíggja hetta her tað haldi eg ikki eg havi tjóðveldinum góður á men eg haldi at tey gagna málunum og so vil eg eisini siga tað sum ein onkur annars nevndi haldóði annika olsen at sambandsflokkurin er eingin eingin loysingarflokkur enn eitt yvirtøkuflokkur men hon hevur verið við til tá ið tú hevur givið meining men so skal tað eisini vera væl fyrireikað og akkurát hetta málið sum mann hevur arbeitt við í tvey túsund og trý at fyri knapp tjúgu ár síðani og nú sigur at vit skulu yvirtaka tað fyri hundrað og tjúgu milliónir uttan at vísa og so nevnir eg tað her fongslið afturat undan at vísa hvussu mann eventuell kann kann fíggja tað tað skilji eg ikki ordiliga men ókey hetta er hetta er ein sovorðin politisk ballón og friður við tí sambandsflokkurin hevur sum sagt verið við í yvirtøku men tá skal tað geva meining og tey mugu ikki ganga tí við vælferðina

takk fyri

hevur tú takað bústaðurnar í føroyum til fólk við menningar teirrinum mann hevur havt gamlar bústaðurnar og nú byggir mann nýtt sum eru líka sum tíðarhóskandi og tað er tað mann er í ferð við í danmark og vit vóru við rættarnevndini nevnir í grønlandi og sóu hvussu mann er bygt har og tað er altso góðar umstøður og tað er tað sum eg meini við og ikki taka tann lægsta felagsnevnarin men tað besta av tær besta

takk fyri

ja takk ikki so væl magnussen ja takk fyri at fáa mær eina noyða eg las faktiskt yvirskriftirnar har stendur allar fyroyðingar ið gjørdar og klárt eru at yvirtaka tað er ein frágreiðing sum er gjørd ella forhandlingar í tvey túsund og trý ja og nú eru vit altso í tvey túsund og og einogtjúgu at mann so hevur mann sigur sum tíðin í gingin hevur verið inn yvir at tað er tað tað er nokk so tá ið høgnum heita sita men eg sakni faktiskt at her við við fíggingini altso hvussu heilt í fyrkiliga skal mann fíggja hundrað og tjúgu milliónir pluss mann er jú ikki nøgdur við fongsulsumstøðurnar eitt fongsul hundrað milliónir altso hetta er ein øgiliga stórur klumpur og hvussu ætlar mann at fíggja tað uttan at tað gongur tí í vælferðina og at tað er alneyðugt sum eg havi sagt at sambandsflokkurin hevur verið við til yvirtøkur tá ið tær givið meining og eru væl fyrireikaðar

og at ikki gongur í tíver vælferðina takk fyri tað ja takk so er tað líkmaður meira eitt eitt lilsins fráður gjørt væl ja takk frá formaður

hetta er ikki so eitt mál um at fremja nakrar yvirtøkur av so týðandi økjum sum løgregla ákæruvaldið og eg má byrja kanska ella tað hevur verið øgiliga vítt farið um mær í dag og tað er við yvirtøkkum yvirhøvur og generelt hvussu tað hevur gingið fyri seg og nógv hevur verið upp á staðið og sumtandi er sigur rætt og sumt er kanska eitt sindur av motiveraða veruleikanum men veruleikin er tann at í hesum væl hjá teimum hava vit longu nú dagført ella sett í verk lógu fyri at styrkja um rættartrygdina innan fyri hetta sama økið vit gjørdu eina nýggja rættagangslóg sum er eitt rættiliga stórt mál eina størstu lógarvørkan yvirhøvur sum vit fara ígjøgnum í løgtinginum vit gjørdu nýggja politilógávu gjørdu nýggja pt-lógávu alt fyri at styrkja um rættartrygdina hjá borgarum vit ikki skalt fara aftur til uppskriftsetararnas málunum tjóðveldið so sigur mann her at mann var klárur í tvey túsund og trý at yvirtaka politiið sum er bara at siga so er tað harmiliga at mann ikki langt enn hevur gjørt tað við at tað var so klárt altso mær vitandi var tað ikki klárt mann hevði eina ætlan um tað men tað var ikki so ið tað lá klárt á borðinum til at yvirtaka og stjóðaliga mær vitandi verður samgongu fleiri ferðina síðani tá og tað er so ikki yvirtikið hóast tað so tað er nokk ikki so lætt og so klárt sum tað tykist og tað er eisini tí at systemið sjálvt ella er heldur ikki við uppá tað so tá tað kemur til hasi viðurskiftini so má mann bara staðfesta at eg síggi tað síðani yviráðina tá tað kemur til yvirtøkur at ja tað skal gerast um tað gevur meining og tað er klárt og tað er búgvið kann mann siga til at vit fáa ein fyrimun av tí í føroyum sum samfelag og sum borgarum tá hevur sambandstokin altíð verið klárað framd yvirtøkur og tað komið jú fram meinaferðirnar at tá tað kemur til yvirtøkur hvørjir flokkar hava sørvur við til at framd y flokkurin sum er odda sambandsflokkurin nummar tvey langt framman fyri tjóðveldið sum lá antin nummar trý ella fýra tá tað kemur til yvirtøkur so tað er ikki so eisini sum mann ofta fær fatan av at tjóðveldið er teir sum fremja yvirtøkurnar í føroyum men eg havi fulla respekt fyri politikkinum hjá tjóðveldið vit vita jú hvat tjóðveldið vil tjóðveldið vil jú hava kann mann siga loysa okkum úr ríkinum og tað tað ger mann jú upp á annaðhvørt fyri at fáa kann mann siga uppbakning beinleið og tað havi eg fulla respekt fyri er tað tað mann vil og er ærligur um tað og tað er tjóðveld tað er tað vit vilja og tað er tað vit arbeiða fram móti fullavirðing og tá mann so í fullveldisamgonguni aftur í tvey sínum trý so var mann har og tað tann fullveldis skúta kann mann siga kollsildi og og so fór mann ein annan loyst síð sum eg sá tað roynt politiskt tá vildi mann siga tað nú fór vit at tøma alt tað sum hevur innihald kann mann siga í ríkisfelagsskapinum og ikki bara tað mann fór at tøma út og royna at yvirtaka ella arbeiða fram í móti røkkuliga fremja yvirtøkur og klágera tað til yvirtøkur men eitt annað sum mær ikki dámdi við tí kósini sum er framd í síðsta árini tað er tað mann roynir at lata vera við at dagføra lógáu at seta ríkilagar tilmælir í gildi sum eru til frama fyri føroyska borgaran tá tann kósin haldi eg ikki er kanska eg siga rættvís ella ferð yvir fyri føroyska borgaran og samfelagnum hóast eg havi fulla virðing fyri endamálinum hjá tjóðveldi so haldi eg hóast at vit skulu royna alt at vit kunna at fremja tað besta fyri føroyska borgaranum og fyri føroyska samfelagið óansæð um tað er eitt yvirtøkimálseikki ella eitt ikki yvirtøkimálseikki og er tað so í starv at vit kunnu við at fremja eina yvirtøku betur um umsøguna hjá føroyska borgaranum ja so er sambandslokkurin við nógvur reiðsverk gjørt burtur úr kriminalforsorgini við fongsulviðurskifti og annað og har kann eg so siga at har havi eg veruliga lagt meg í selarnar eisini út frá at løgtingið hevur samtykt eina lógu tað var rósa samuelsen samanslokkinum og djóni nólsoy joensen frá javnaðarflokkinum sum løgdu fram eitt uppskrift samtyktar har tað fekk fulla undirtøku í løgtinginum um at arbeiða fram móti at fáa betraðir fongsulviðurskiftir og har havi eg so bæði tikið tað upp á fundið við danska løgmálaráðan í gekkrup og við danska forsætisráðaran og pluss tað at fólkatingslímur fyri samvágsflokkin og mann goysir fyri javnaðarflokkin hava fingið á fíggjarlógina donsku fíggjarlógina eina hvønn fimm millión til at kann mann siga meta umstøðurnar her heima í føroyum bæði eg vil siga eitt er hetta her við at fangar í føroyum ella tey sum verða fongslaðu og dømdu í føroyum ikki sleppa at sita sínum dóm í føroyum tá ið tann straffurin skal verða sendur av landinum og at fráskoða sær øllum nær sambandi sum mann annars hevur møguleika til tá vitjanartíðir eru tað er sjóandi ein eyka men eisini tað at høvuðsviðskiftin er so blandaði tað vil siga at tú blandar varðhaldsfangar og fongsulsfangar saman og síðari alt tað er ikki nøktandi og heldur ikki staðsetingin og teir møguleikandi og hevur at menna teg og koma út á tí samfeløg sum ein betri borgarar so tað hava vit eisini spent fyri vognin umframt at vit koma eisini ja eg haldi frænastu mær ikki fólkáflokkin nevndir í vár tað veit ikki um vit klára tað vantin og ikki men í øllum føroyum eru málið at tað skal ligga til í summar so hesa vit fáa repsið fulnaðar lóðhaldið og eitur á føroyskum so hesa vit eisini kann mann siga fáa dagført tað økið og skapa eina enn betri rætta fyri føroyum so tað skal eingin yvirvera um her at eg havi lagt mítt selarnar at fáa betra um viðurskiftini hjá føroyskum fangum so hesa at teir ikki verða straffaðir harðari enn teir annars høvdu verið út frá tí stræffurammuni og revsreglum sum vit

sæðu nú tíðin fær ein takk for mær ja takk til sovorðið

Fyrr enn eg hevði blívað tað í hjálp

ja takk takkara formaður tað orsaka fyrst til at her við tjóðveldi nú haldi eg royndi at siga uppskotisettarin til hetta málið her og tað er jú tjóðveldið men lat tað so fara tá kemur til løgregluna so eri eg av tí fatan og tí gangist eg inn fyri ríkisfelagsskapinum at vit hava veruliga nakrar stórtrivsfyrimunir í at vera í einum ríkisfelagsskapi tí vit eru um vit vilja til lykkja rímiliga fáment vit eru trýoghálvtrýss túsund fólk skjótt her í føroyum og tú ert stórur vøkstur síðsta árini tað er gleðiligt men tá tað so kemur til hesa stórtrivsfyrimuna vit vita tað at av og á so koma tað stórmál upp í føroyum sum krevur heilt nógvar eykar resursur at seta inn í føroyum millum annað tá álopið var her á grindadrápi í føroyum so koma resursur sendandi niðri frá og tað verður ikki sendar eykar rokningar og so víðari fyri tað til samfelagið hvar skuldu vit heinta tær resursurnar frá hvussu tað var so er tað aðra straffisakir sum er á heilt stórum kalipri vit síggja tað eisini at vit hava í dag og tað viðurkennir eisini ja føroyska kriminalforst sum mann vil at tað verður altíð soðist at vit onkuntíð hava so mann siga farliga fangar at tað verður trupult hjá okkum at klára at nøkta tann tørvin í føroyum so tað verður altíð at vit verða noydd at hava heilt serligu viðurskiftir og samstað við eitt annað land um teir fangarnar fíari so tað eru nøkur viðurskiftir her so vit hava ein fyrimun av at vera so eg ætli mær ikki at seta á gongd á nakað fyrireikandi arbeiði til at yvirtaka nakað løgreglu nei

ja tað er tað

flokmálum takk fyri ára formaður

eh tann fundurin við við danskar styrkmystara í løgmaðuráðnum hann var í haldur mítt mánadag í novembur tusembur tá bleiv hetta her tikið upp og tað var eisini fundur nakað seinni við við danskar forsetrararnar hetta eisini uppi í vendi pluss tað at tað nýggjast í málinum er nokk tað at á donsku fíggjarlóginum er avsett hendan her hálvonnu milliónin til at lýsa umstøðurnar og hvat mann kann gera og harundir kemur millum eina tað er tað so galið at vit skulu hava nýtt fongsul so er tað ein niðurstøðan er tað nakar forbetur tá vit kunnu gera so er tað ein onnur niðurstøðan men tað er eingin ivi frá føroyskari síðu at vit hava lagt upp til at tær umstøðurnar sum eru og tann stað sindur sum er hvørki av teimum kann brúkast so tað tann boðskapin er farin púra greitt til danskar myndugleikar og næsta stigi eg má bara siga so er star at danskarar hava eina støðu í dag sum ger at tey fáa øgiliga illa arbeitt við politikki tað snýr seg mest sum alt um koronu er sum døgum men tað verða fundir fram eftir nú verði í dag við danskar verjumálaráðra millum okkara uttanlandsráðra so tað eru fundir av og á men tí danir eru tíverri øgiliga plágaðir av koronu og tíbetur eru vit ikki sumstøðu her heim í føroyum men tað verður arbeitt við tí og tann nýggjastu málin er tað hvønnumiljónum sett av til

at lýsa málurnar

høvdu teir málið hósdagar takk fyri at fáa nær

ja takk gerst tú væl lígmaður ja takkar borðmaður ja tað er soleiðis at tá ið eg hevði fundin við við danska løgmálaráðan í um mánaðarsíðuna í februar tá avtala vit tað tá tú setast eini ja eg dámi ikki at brúka orðið bólkur men ein arbeiðsbólkur millum føroyskar og danskar myndugleikar og tann bólkurin er mær vitandi settur og er farin so smátt til verka har mann lýsir avbjóðingarnar og trupulleikarnar og eisini hevur danski løgmaðurin boða frá at hann er sinnaður at koma til føroyar ikki eftir umstøðunum men sjálvandi í hesi støðuni kemur ferðast mann ikki millum lond men so skjótt sum tað er so vænti eg at hann kemur og tá kanska hann skal fara betri innlit í hvat tað er fyri avbjóðingar vit hava eitt er tað at tað liggur so fjarskut sum tað ger og vit hava aðrar avbjóðingar við veðri og øðrum at fyri tveimum ár síðan til hvat tað var tá var ikki koyrandi til og frá varðhaldinum í eini tríggjar fýra dagar orsaka at kava so tað eru aðrar avbjóðingar ennir sær her fimtan men í føroyum betýðir hatta nakað at tað liggur

uppi í fjøllunum takkar for mær ja takk fyri tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið so er orðaskiftið endað og vit fara at atkvøða í hesum málum ja og vit atkvøða nú í hesum málum sum vit hava viðgjørt nú floktiksmál nummar tvey í tvey túsund og tjúgu her er einki broytingaruppskot sum vit atkvøða seg um málið sær sum fram ja vit eru liðug at atkvøða málið í falli tað eru átta atkurðir fyri tveyogtjúgu ímóti eingin blóm sum málið er fallið og sostatt avgreitt frá løgtingsmálum vit fara víðari við skránni í dag nú koma vit til aðru viðgerð av løgtingsmálum nummar átta tað er uppskotuløksla um broytingarløksla um ræðu á málum og málsøkjum og nú var tað yvirtøka av málsøkjum landslæktað enn bað tey eftirlitið við heilsustarvsfólkum stovnum á heilsuøkinum sjúkufyribyrging sinnissjúkur av viðurskifti líkskoðan og veðnaðarflutningi og euforiserandi evnið sjúklingarættini og eftirgjørdandi gitnað so hesa eitur málið hvør biður morðið tað er fyrst bilju stinussen sum fær orðið