LM-100/2023

ja hetta er eitt uppskot frá fólkafloksinum sum gongur snýr seg um at broyta skattalógina soleiðis at at kommunurnar sjálvar kunna áseta sær báttfrádráttin millum tretivu túsund og upp til fimmogtrýss túsund tí at í dag er jú báttfrádrátturin í kommunuskattinum hann er tretivu túsund krónur og og tað er tað sum mann leggur upp til at kommunurnar sjálvar kunna avgera um tær vilja hækka báttfrádráttin tað hevur verið frammi oftani at at fáa báttfrádráttin hjá kommununum upp men nú kemur hann sum við einum lógaruppskoti um at her vit hava sum er ein kommunuskatt sum mann kann siga er flatur tað vil siga at at skatturin skattatristi er kanska hægri og at tær lægru inntøknar tí at mann betalir jú sama prosent allan vegin upp í inntøku og tað er jú tað sum eisini verður nevndur her at kommunuskatturin er hjá nógvum serliga lágløntum so er hann tann størri parturin av skattinum ið tey gjalda tí at báttfrádrátturin hjá landinum jú er er fimmogtrýss túsund sum ið nevndi og og í tveimum umførini hevur mann eisini lækkað prosentið í landskattinum tað gjørdi mann tá við skattalættanum tvey túsund og sekstan ger tað aftur nú í tí skattalættan sum nú er latin so at parturin hjá teimum lægru inntøkunum í landskatti hann minkar og eg minkaði ov nógv so at mann kann siga í so máta kundi tað ljóða gott at mann kundi ásetti báttfrádrátturin sjálvur tí at so kanska so hjálpti tað meira hjá teimum lágu inntøkunum men frammanundan so hava vit jú vit hava flatan skatt og í tá ymisk skattaprocentum eitt mann hyggur nú so sær mann at tað liggur innan fyri tað minsta skattið kommunuskattaprocentið er sekstan prosent og tað fer heilt upp til tveyogtjúgu samstundis so er tað jú eisini eitt stór vælferðarøki sum verða umsitin av kommununum eg hugsi um bæði barnansling og eldraøki og mann veit at tað eru nógvar avbjóðingar framtíðini við hesum eru økjum sígdegir og serliga eldraøkinum sum er fíggjarliga tungt so at her eru kanska nøkur ting sum tosa fyri men tað sum eg haldi er ein vandi í at kommunurnar sjálvar bara hvør í sínum lagi kunnu tað kann vera ein vandi at mann bara sjálvur kann seta báttfrádráttina upp tí at tað eru jú øgiliga stórir munur á hvussu fíggjarliga sterkar kommunurnar eru og siga vit at tær størstu og sterkastu kommunurnar hendan sum vit eru í nú og kanska nakrar ein tvær tríggjar aðrar hækka báttfrádráttin so ógvusliga til dømis upp á trýss túsund til okkurt so er tað trupult hjá teimum smáu kommununum at kappast og tað kann vera at fólk heldur vilja flyta har til sum sum báttfrádrátturin er hægri tað kann skunda undir at fólk flyta har og frammanundan tosa vit døguliga nógv um sentralisering og tað kann so raka tær smáu dupult so nógv og at bæði fólk flyta so fáa tær minni inntøkur og so víðari men eg haldi allíkavæl at at tað hevði verið gott at báttfrádrátturin kundi hækka tí at vit mann hyggur eftir dømis skattalættan sum var latin nú sum var øgiliga nógvur kritikkur av tí at at tær lægru inntøkurnar ikki fingu so høgan skattalætta og tað kann mann gott síggja tí at vit mann tí at tað hangur jú saman við hvussu nógvan landskap mann betalir og vit mann hyggur eftir eini inntøku til dømis upp á tvey hundrað túsund ella vit so siga hundrað og tjúgu túsund so er landskatturin sjey túsund og sjey hundrað krónur í tvey túsund og fýra tjúgu so tað er ringt at gera lætta geva ein lætta í tí so í so máta hevði tað verið betri fyri tær lægru inntøkurnar at báttfrádrátturin hækkaði men tað má hanga saman við at eg haldi at kommunurnar skulu vera so javnbjóði sum gjørligt og tí vildi eg hildi at tað var nakað sum bleiv gjørt hann skal saman við í samráð við kommunufelagi eg havi heldur ikki hoyrt kommunufelagi tosa so nógv um akkurát hettar men mær dámar illa at mann ger at tað blívur forstór ójavni ímillum kommunurnar eisini hesum økinum tí at vit síggja tað eisini innan fyri eldraøkið har er lógin so har er lógin so yvirorðna at kommunurnar skulu líka sum velja hvørja tær tænastur tær ætla at geva borgarunum og tað er eisini sera ymiskt alt eftir hvussu fíggjarliga sterkar kommunurnar eru hvørja tænastur og hvussu nógvar tænastur mann velur at geva borgarunum so so at eg haldi at hetta burtur verður nakað sum hann tók upp saman við kommunufelagnum og vitaði um mann kundi funnið eina semju um tað tað hevði dámt mær best tí at sanniliga hevði tað verið gott at fyri tey láløntu at mann fekk kakkaboss

frádrátt takk fyri harra formaður

hevði eg tagt hvørt svar til tey fyrr enn tú vart rætt sum beinir johannesen nevnir at tær stóru hava hava kanska oftani hægra skattaprocenti tí at tær hava jú nógv fleiri uppgávur og eg nevndi til dømis eldraøki sum er øgiliga fíggjarliga tungt og tað eru fleiri kommunur sum brúka av sínum egnu ella av kommunuskattinum eisini at leggja á træætt til tænasturnar á eldraøkinum størri kommunur kanska fleiri pengar hevur mann brúk fyri til tænastu so skal mann eisini siga tað men eg havi eg ja eg veit at tað hevði mann kann áseta skattaprocentið sjálvur og barnafrádráttin og so skuldi tað eisini verið upplagt at mann eisini kundi áseta botnfrádráttin men av tí at kommunuskatturin er flatur og eg haldi bara at tað kann vera ein vans í tí at tað økir enn meir um ójavna millum kommunurnar og tá kann mann kanska hugsa um tær miðal stóru tí sjálvandi at tær allars mæstu kommunurnar við nøkrum fáum íbúgvarum har kanska ikki tað ger tann stóra munin men tað eru gudsgerðir nakrar avbjóðingar sum kommunurnar hava og tí haldi eg eisini at at tað er ein góður skikkur at vita um mann kann gera nakað saman við kommunurnar

takk fyri

súrróðri gjørdist væl takk fyri harra formaður ja eitt uppskot um um at loyva kommununum geva teimum ein møguleika til at hava hægri botnfrádrátt hækka tað frá teimum tretivu túsund og til fimmogtrýss túsund tað er ein valmøguleiki mann leggur upp til at geva kommununum í snara uppskotinum og tað hevur verið nevnt at kommunurnar hava valmøguleikar á ymiskum økjum skattaprocentið hevur verið nevnt og barnan syngar gjaldið vit skulu kalla tað eisini fyri kappingar barometur tað kappast eisini um íbúgvarnar kanska grundstykkjaprísir og tað kann vera so ymiskt eg haldi tað at tær flestu kommunurnar ynskja sær størri frælsið tað hoyrir mann sum at snakka um tað kommunala sjálvræði at tær vilja sleppa at bestemma eitt luknandi mál ikki eitt avrit av hesum var fyri í løgtinginum í tvey túsund og seytjan haldi eg og tá síggi eg hvat ið verður skrivað í tí álitinum har at mann heldur at hetta er skilagott eisini meirilutin sum hann líka væl var mótur tí tað kom fram undir viðgerðini av hjá kommunufelagnum at tað vóru kanska onkrir vansar viðisnir millum annað at neiligar avleiðingar millum annað við atlitið at kappingarføri hjá smáum kommunum at draga fólk til sín so eisini orðaði meirilutin sum í veruleikanum er tann samgongan sum situr við valdið í dag tey orðaðu seg akkurát bandamáttan tað verður eisini nevnt í tí uppskotinum at hvat hvat kostar hetta í heila tikið tá verður eitt dømi nevnt at vit sum hækka tær túsund krónur alla kommunur í føroyum so er tað betýtta átta milliónir og tá í tvey túsund og seytjan sjálvandi kostar eftir og nú verður tú sum skattalætta og tað bleiv sagt at mann kann ikki geva skattalætta tá ið tað verður betalt so lítið í skatti í landskatti og tí er tað kommunuskatt mann má inná og tað gjørdi mann so ikki og mann haldi ikki var ein gongd ordiliga í samráðingum við kommunum um akkurát tað og tí verður tað áhugavert at vita hvat kommunufelagið fer at siga til eitt slíkt uppskot tí kommunufelagið nú fyri nøkrum ár síðani tá var tað ksf sum tá var tað tær stóru kommunurnar og so sandskommuna meðan nú var tað allar kommunurnar og so er tað tað skal mann so taka atlit til at tað eru nakrar smáar kommunur og gera tað at tær allarflestu kommunurnar ikki kunnu fáa tað frælsið sum kanska tær ynskja tað haldi eg ein vikumannspurningur og eg haldi at beini hann var nokk so vælina tí at tær sum kanska hava hægst barnafráðdrátt í dag og hava lagt skattabarn og tær prosent tað eru tær kommunurnar sum ikki hava serliga nógv fólk so sum fyrrverandi kommunalpolitikari so vinar stórar kommunur so so haldi eg at tað er nógv skilagott at mann kann vera við til at avgera tað sjálvur hvussu skattatrystið er hjá hjá borgarunum tí at hetta her kann mann gera nakað við men eg haldi at tað verður hvussu rættiliga áhugavert at vita hvat kommunufelagið sigur um at tað er sum umboð ar alla kommunanarføroyum hvørjir eru fyrimunir eg haldi at her nógv fyrimunirvísirnir men hvørjir vansanir verður tær so stórir at mann sigur at vit vit vit taka ikki undirvísirnir ella verður tær felagsrætta sjálvur haldi eg hvussu her at eg hevði verið fyri at

lættir sára tú upp skuldi eg fara ígjøgnum takk fyri tær

hann er hækkaður ikki yvirstaður

ja tað ger so væl mellum trotspersøgnum takk fyri at eg var formaður ja ja nei eg vil lata tað standa op til hvat kommunufelagið sigur og tað kann eisini vera at at tá ið tað nú er bæði heilt smáar og ordiligt stórar kommunur at tað er kanska ikki har ein felags rødd tað kemur jú eisini fyri lat okkum nú síggja men eg haldi at hvussu her eru nógvir fyrimunir og akkurát sum gjørdi niclasen á hetta er ein valmøguleiki tú kanst taka av honum ella ikki so at akkurát sum í tvey túsund og seytjan ella átjan tá tók hon er undir við einum luftlendingum uppskoti tí at vit hildu tað er skilagott og tað halda vit at tað er enn

takk fyri ja takk so er næsti røðari tað verður beini johannesen sum fær orðið fyrr so væl

takk fyri harra formaður ja hetta er eitt uppskot frá okkum í fólkafólkinum um at geva kommununum heimild til at áseta sín bátt frádrátt í kommunuskattinum og at kunna áseta sum tann sama ella hægri í dag tað er so sær at koyra frá kommunum á leðgruna nýggja ætlan so skal hon samstundis á hvørjum ári áseta eitt skattarprocent og eisini eitt barnafrádrátt og tá kann mann altíð taka støðu til um tað skal vera tað sama ella um tað skal broytast og við hesum so vilja vit geva kommununum møguleikan til at umframt áseta skattarprocent og barnafrádráttin at tey eisini kunnu áseta nær hvar báttfrádrátturin skal vera í kommunuskattinum vit betala í høvuðsøkundum tvey slívar skattir yvir teg sum kommunuskattir og landskattir og hjá einum stórum parti av fólkinum kanska serliga teimum lægri lønti kann mann siga ella undir miðalum nakað eitt so so er tað so sær at at kommunuskatturin er tann sum kanska tey betala mest og er eisini tann sum kanska sum mann verður harðs mest hart skattara av fyrstu krónum og tískil so er tað nett upp har um vit sum mann vil geva ein lætta til kommunurnar ella til borgarin tann ið kanska lát løntar borgarin so er tað kanska mest effektiv gjøgnum kommunuskattin og tað vilja vit so við at snara uppskotina her beint og vit hava so valt at siga at at kommunurnar kunnu sjálvar avseta báttfrádráttin og tað er ikki lægri enn hann er í dag og upp til fimmogtrýss túsund sum er tað sum landskatturin er báttfrádráttin har beint og og tað sum er tað er at tað eisini gevur kommunan hetta gevur kommunan eitt størri frælsi at ráða yvir og tað vænti eg eisini at kommunurnar taka væl ímóti og tað gevur eisini kommununum fleiri amboð at brúka til at lætta um hjá borgarunum og og kann mann kanska spyrja hvussu hetta her fer at ávirka hjá einum borgarum og sum eg hyggi eftir í dag so er tað so sær at tað eru at yvir alt landið so betalir borgarin í miðal tjúgu prosent í kommunuskætti yvir alt landið og er tað so sær at ein kommunan velur at hækka báttfrádráttin so fær hvør borgarin túsund krónur meir at liva fyri um árið fyri hvørja fimm túsund mann hækkar báttfrádráttin so sum hann skal taka sítt nømi so vitjan kommunan velur at hækka hann upp á fjøruti túsund so vildi og mann sigur at kommunuskættarprocentið er fyri tjúgu prosent so tey tey eru so miðal fyri alt landið so vil hann borgar fáa tvey trýss krónur meir at liva fyri tey gera eisini stóran mun hjá teimum lágloynti at ella tað gekkast ikki allan munin men tað ger stóran mun og so kunnu kommunurnar sjálvandi taka støðu til tað og hetta er so eisini heilt upp til kommunurnar sjálvar og tá tað kemur til akkurát tað er kanska eisini nakað mann hevði sæð fyrr og eisini at mann hevði lagt eitt líknandi uppskot fram fyri nøkur árum síðan hevði tað ikki akkurát tað sama men eitt líknandi uppskot so hevur mann kanska eisini havt tey her við at kann mann skapa skapa a og b kommunur og tað er so sær í dag at kommunurnar kunnu avseta skattin og at tey eru øgiliga frí hvat teir kunnu gera við tað og tað sum mann sær ella sum mann tykur dømis norðuroyggjar sum dømis so er klakska kommunan tann fólkavríkasta kommunan harbeint og har kanska flest fólk hava flutt til tey nógv seinastu árini harbeint og tað er eisini tann kommunan við tí hægsta skattaprocentunum og tí tí lægsta barnafrádráttinum so tað er kanska ikki einsmerkandi til at tað ið fólk hyggja eftir altíð so tað er eitt dømi um at tað er kanska ikki altíð so sær at tað fer at skapa á og b kommunur bara hetta her so vit so vit vilja gjarna geva kommunum hetta her hendan møguleikan og so er eisini vert at at minnast til tað at hetta her at mann fólkast at mann gevur kommunum eina heimild og mann gevur tú ein frælsi yvir at avvirka hetta her og og hevði tað í hvør fall eitt stig á vegnum og mann kann siga hevði tað verið rættari at mann bara við lóg segði at mann ásetti hann hægri tað er tað kanska vera tað er so sær í undanfarinum samgongum so heimaftur áður samskifti við kommunurnar um at hækka á báttbrotum og kommunuskapinum men tað bleiv avvíst frá harfrá og og tað er so sær at ja kanska siga hvat kann mann siga at mann ikki fær líka sum undirhøvdar so kann mann altíð gera tað hendan her mótan her beint at mann sigur at kommunurnar kunnu frívíligt áseta hann tí so tað hetta er uppskot leggur upp til men hevði mann rátt sjálvur so hevði mann kanska ásetan hægri enn hann er í dag bara og tað kann løgtingið altíð gera men hetta her er uppskot leggur so upp til at kommunurnar kunnu sjálvar fáa tað frælsið til at avseta báttbrotum tað halda vit gott eisini fyri tann kanska sera tey lágleintu at tey kunnu fáa eina avstað lætta íðu í kommunuskapinum og hetta er so eitt amboðafturat hjá kommunum so vit hopa at hetta hevur uppskotið fara eina góðu jarðleivu viðgerð í avfíggjarnevndini og av øllum eisini bjadna hammer og á tað skal ja vit vóna sjálvandi fyri undirhøvdøg fyri tí men vit fáa at síggja

so takk fyri hann fór mær

Nú kann eg mála støðan til at tað erju so stórt at tað er so stórt at smíla støðan til at smíla støðan s

hevur tú væl baðni hansen dag fyri tú sært bjarnhammar eg sat í andstundis seytjan eg savna ikki tingina um tað men men eg vil siga at tað uppskotið tað er kanska ikki heilt líka sum hetta er tá sæt mann mann kundi heilt frítt upp til fimmogtrýss túsund tá sæt mann ikki nakað botn á og her siga vit sum ein botn er á tretivu túsund og tað sum mann millum annað gjørdi undanforsamgongu tað er tá mann royndi kanska at tosa kommunurnar um at at fáa ein semju um at áseta eitt eitt hægri bóttbroturin fyri allar kommunur og tað var so sær at tað fekk mann so tíverri ikki umtøku fyri tíverri og tískil so halda vit at tað er vert at taka tað her fram eftir men at líka at siga at eingin kommuna kann áseta bóttbroturin minni enn tretivu túsund minni enn tí hvat er tað tey kunnu bara fara hægri upp

eg vil hava snýr í rætt um eg ikki vil siga tað fyrr enn eg havi snýr í rætt um eg ikki vil siga tað fyrr enn eg havi snýr í rætt um eg ikki vil siga tað fyrr

heilt tær hvørjum klokkum bakaði til tú koma ásjóðið til tær hvørjum klokkum bakaði til tú koma ásjóðið hvørjum klokkum bakaði til tú koma ásjóðið

gjørt so væl meiri hannesen takk fyri nú er tað so sær at jú mann hoyrir nógv um ymsar kommunustýrimur í ymsum kommunum og av ymsa stødd sum hava eftirlíkt kanska at at mann antin hevur ein hægri bóttfrádrátt ella fær møguleikan til at áseta ein hægri bóttfrádrátt tað hevur mann kanska gjøgnum fleiri ár so tað er kanska ein ynski og eg veit ikki hvussu broytta ynski er men vit vilja hvørt fáa at geva kommununum tað heimild til at gera tað sum kunnu teir sjálvar gera av hvat tey gera við hesa heimildina mann ikki trýstir tær til nakað sum helst eg spyrji hann ikki so at tað verður frítt upp til kommunan sjálvari at um tær taka av møguleikan at hækka bóttfrádráttina ella ikki

takk fyri tað

eg eri við okkurt stýri okkurt so væl ja tann kvagarformaður ja sum tú nevnt tær so er tað so stýrdag sum hetta intervallið á á bóttfrádráttinum hjá kommununum sum fólkaflokkurin lagt uppskot fram um at mann skal broyta tað tað skal vera so snar mann kann sjálvur áseta tað til eitt eitt ella annað tal ímillum tretivu túsund og fimmogtrýss túsund sum er tann markið sum landið hevur í dag mann bara siga akkurát sum eg eri altso eg haldi at hetta er nokk so snilt andstøðupskot fyri tað fyrsta so er tað ein áhugaverdur tanki men tað sum kanska er nokk so snilt við tí sum ein andstøðupskot tað er tað at hetta tosar eitt sindur til tey lægri løntu sum tey sum størstu partin av samgongdini plagar at arbeiða fyri og kanska ikki kanska ikki uppskotsetararnir og vit síðu so taka vit síðu so taka um hvør tað er sum kemur at betala fyri hettar tí tað fer at blíva verður tað søsnari at kommunurnar sjálvar sleppa at áseta tað er so verður tað eitt trýst verður tað hundrað prosent tað er meira um mann um mann vil tað ella ikki og tað kann gott vera tað er gott hugskot at tað trýstir kemur men men tað trýstir kemur so koma og vit siga hetta so verður samtykt so er tað jú púra greitt at fólk hava møguleika til at fáa ein skattalætta sum onkra annar enn landið betalir so verða tað kommunukassarnir sum koma at betala fyri fyri ta skattaminkingina og sum magnus rasmussen nevndi í áðni so kosta tað so átta milliónir fyri hvørjar fylgsin krónur er fordeilt um landið men sum sagt eg haldi at tað er ein nokk so sjarmerandi tanki sum sum eg gjarna vil kanna nærri tí at tað er jú púra rætt at kommunur kappast á øgiliga nógvum ymiskum parametrum skattaprocent barnafrádráttur er er tvey ting men so er tað tá allar hesir tænasturnar sum kommunurnar hava allar møguleikarnar sum tey hava sum sum eisini er so so hví ikki altso eg skilji væl at onkur nú nevndir beinur johannesen at at hava verið onkur kommunustýrislimur sum var sagt tí kunnu vit ikki eisini kappast uppá bátt frádrátt og eg skilji væl at mann spyr tann spurningin og eg haldi at vit skulu geva tí tí eina ordiliga seriøsa viðgerð men tann tann spurningurin sum liggur nokk so djúpt tað er ja men er hetta nakað sum kommunurnar vilja hava er tað nakað sum tær sum bæði sum samla fjøld er tað nakað sum tær ynskja sær akkurát hetta amboðið ella er tað ella er tað eftir at tað er kanska onkur einstur kommunan sum fegin vilhetta er tað kundi eg gott hugsað mær at at frætta eitt sindur n eisini at vit fáa øll argumentini á borðið um hví er hetta skilagott at gera og hví er tað kanska ikki so skilagott at gera sum tað er blivið nevnt so hevur eitt líknandi uppskot verið fyrr og í meirilutaálitinum frá fíggjarnevndini tá stóð at tað var nakað sum kommunurnar sínámillum mugu fáa høvi at diskutera væl og virðiliga áðrenn mann ger meira bjarni hammer var inni á at hetta uppskotið alla ta tíðina meðan fólkaflokkurin hevur verið samgongu hevur ligið í einari skuffu kann eisini hava verið tað fólkaflokkurin ætlaði býin til kommunurnar høvdu tosað saman um hvussu mann ætlaði at gera við hetta ein munur sum var sum er á hesum uppskotinum tað sum var í tvey túsund og seytjan tað var so tað at eftir tí uppskotinum sum var tá í seytjan so var tað eisini møguligt hjá kommununum at lækka botnfrádráttin at gera minni enn hann er í dag og tað er so ikki í hesum uppskotinum og tað aldrig gera at hetta er í øllum førunum betri uppskot enn tað uppskotið sum var sum var í í tvey túsund men sum sagt eg haldi at hetta er nakað sum gevur øgiliga góða meining at taka upp eg minnist eisini at undir síðstu samgongu tað snakkaði mann eitt sindur um ella tað var ein landsstýrismaður sum snakkaði um kanska at mann skuldi gera ein skattalætta við at við at hækka botnfrádráttin hjá kommununum og kommunurnar haldi eg søgdu nokk so greitt nei til at vera tann sum fíggjaði tann skattalættan uppá tann máttan sum modellið var akkurát tá men eg haldi at tað gevur øgiliga góða meining at eg haldi at at hetta uppskotið gevur gevur okkum eitt gott høvi eisini til at mann onkrumt tekur tann dialokin uppaftur um hvussu skal kommunuskattur verða samansettur er tað rímiligt at tað skal vera ein flat skattaskipan tað haldi eg ikki tí vit hava tí tað gevur best meining at tey sum tær breiðastu herðarnar klára at klára bera meira enn enn tær smalru og tað hevði verið øgiliga gott at mann eisini kundi tikið tann partin upp og tað er eisini nakað sum sum hetta her

og vera tøvi til takk fyri tað ja takk sær tann viðmerki tí

takk fyri frið forkuna og takk fyri ørgóða og eisini jaliga umrøðu við at hava uppskotini við at siga hjá okkum nú tosaði ørgóða jaksa eitt sindur um hetta er trýsti sum hann heldur vera læktari kommunan á orsøkrisnir og tað er so sær at allar kommunurnar tær hava tær skulu avseta kommunuskattarprocent hvørt tær mann kann siga at tað burdiliga trýst á teimum í dag og nú er tað so eg og ørgóða jaksa búgva ein kommunur har skattarprocentur verður tað sama hann haldi í hundrað og sjey ár ella um ein leingfaks longur enn í átta og níggju ár og tað er kanska hægri enn kanska á aðrar kommunur hægri enn miðal heldur ørgóða jaksa at tað er sær skalið við síttan kommunafeløg og fekk hann eyka trýsta til at geva eini kanska borgar meira pengar liva fyri tað fyri

eg haldi at eitt er skattaprocenti sum hevur ligið nokk so stilt men eg haldi at í tí kommunu sum beini hansara nevnir so so eru tað onnur ting sum eru gjørd tað eru gjørdar øgiliga stórar útbyggingar av kommununi til dømis sum hevur gjørt tað kommunan faktiskt hevur eina lofastiga stóra skuld í dag sum sum gjarna skal betalast aftur og eg haldi ikki at tað ímillum fólk í øllum førum ikki fram til nú hevur verið eitt so ræðuliga stórt press at fáa ein skattalátta tað sum er blivið gjørt sum eg haldi hevur verið skilagott her at mann til dømis hevur hugt eftir hvat hvussu nógv mann betalur í ansingargjøldum og so framvegis men tað er akkurát tað eg veit ikki um akkurát tann kommunan ikki hevði tolt at mann fekk okkurt trýst á einlendslag men eg haldi eisini at mann sær í teimum kommununum í øllum kommununum ella í nógvum kommunum kring landið at tað er kemur trýst frá borgarunum nú um at kanska skatturin er í hagra lagi og tí haldi eg eisini at vit síggja tað at tað eru nógvar kommunur sum sum lækka kommunuskattaprocentið fyri tína so eg haldi at mann hevur ein møguleika har eisini uttan at uttan akkurát

takk mær takk fyri ja takk næstu røður stefan klempolsen

ger so væl takk fyri frá fólkumina haldi eg tað er eitt áhugavert uppskot sum er lagt fyri løgtingið og eg haldi faktiskt tað er gott at mann tosar um at hækka báttparadráttin hjá kommunum tí at hann hevur verið broyttur í rættiliga nógv ár veit eg faktiskt ikki hvussu nógv ár men tað er rættiliga langt síðani at hetta markið á tretivu túsund er flutt og sum eg sjálvur og fleiri við mær hava víst á so tað at vit hava ein búskap sum hevur inflation ger tað at mann verður skattaður hægri við tíðini av tí at pengarnir missa virðið og mann kemur skjótari upp um øll hesum mørkini bæði tær eru báttparadráttir og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og skattastiga í landskatti og tað bleiv øgiliga nógv tosað um hesi lágløntir sum ikki fingu ágóða av nóg stóran ágóða av skattalættanum ella skattaumskipanini sum vit viðgjørdu á jólum tey lágløntir vit nettu fingu ágóða av hesum men eg havi ikki við til at viðgjørt hetta áður og tí er øgiliga spent at hoyra hvat kommunurnar og kommunufelagið sigur um hetta uppskotið tí teir verður tosað sum at mann ger a og b kommunur við hesum uppskotinum hví ger mann tað meira enn hvat er í dag og heldur mann so heldur sum jørgen niclasen í øsvínja skal landið so bara sker at landspolitikar bara sker ígjøgnum og seta nýggjan bátt frádrátt fyri fyri allar kommunur tí at tí at hetta markar tretivu túsund tað kann ikki blíva at hasa tað kann ikki halda til enda tíðararnar tí at fyrr ella seinni má tað flytast við hesari implensjónini sum vit hava og eg hugsi eisini at hetta er tað kom inn á eitt kappingarelement ímillum kommunurnar so kemur hetta bara at vera eitt kappingarparametur afturat øllum teimum sum eru í dag og ein kommuna hon kann jú gera íløgur og raðfestingar og ein kommuna sum ger skilagaveur íløgur í barnagarð og útviðargrundstykkir og eg hugsi eisini í frítíðaritriva øllum mølum slag av kvøldskúlar og bátahylar og alt tað sum borgarar huga at ganga uppí vit hava raksturin til tað og gera skilagaveur íløgur so er tað ikki tað sjálvum eitt skeppur kappingarparametur og so er tað tey fíggjarligu amboðini sum kommunan hevur við at tey kunnu justera skattaprocenti og barnaframtróttin í dag tað eru eisini eitt kappingarparametur og har eru sikkurt nógv annað sum eg ikki ordiliga komi tankar um beint nú og so við hesum uppskotinum tosa um at mann skal kunna justera báttframtróttin afturat øllum hesum og mín spurning er hví mann tosar um at tað leggur trýst á kommunurnar hví leggur hetta eitt so nógv størri trýst á kommunurnar enn hvat enn tað sum er galdandi í dag og og og størri trýst enn tað er tingin sum kommunurnar faktiskt kunnu justera uppá í dag kanska vit tosa um nógv størri uppaftur við við barnaframtróttinum eg ikki klára yvir tað skattaprocentið kann justerast yvir einum rímiliga stórt intervall so eg dugi ikki at hoyra heilt at gjøgnumskoða alt enn men eg haldi at hetta er eitt skilagott uppskot og eg haldi absolutt at tað var áður at hoyra kommunufelagið og og onnur sum kundu verið relevant fyri hetta uppskotið

í fíggjarnevndini á takk fyri fólkum ja takk síðan verður næsta røða lc beth mercedes skunnlistóttir

ger so væl ja takk fyri frú forkvinna eg haldi hetta er eitt heilt óalimendiliga gott uppskot altso eg veit tú at mann skal ikki reypa men hetta er heilt heilt fantastiska gott uppskot til frama fyri okkara løntakarar og eg hugsi serliga um tey lángløntu sjálvandi og miðaløntu at tey vistu nú eg veit ikki um eg skal forklára tín aftur við adam um eitt uppskotist nógv at vera uppi og greitt frá at tú hækkar bóttfrádrátt frá tretivu túsund krónur í løtuni er bóttfrádrátturin tretivu túsund og tað sum eg haldi nógv stuttligt tað er at kanska onkrar sindur kritiskar røddir í andstøðuni nei orsaka samgonguni at eg kann bara heilsa og minna tey á at í ár tvey túsund halda var ár tvey túsund tað var tað soleiðis at fólkaflokkurin og tjóðveldið lóg góði at hækka bóttfrádráttin út í kommununum upp til tretivu túsund og ætlar mann at hækka tað upp á fimmogtrýss túsund og tann tíð tað var tá vóru fólk simplutent so yvirfegin um at nú virkuliga merktu tey at tey fingu meir pengar at brúka og fingu meir at pengar útgoldnar hetta við at vit hækka ella geva skattalættan upp á nøkur prosentir til miðal og lágløn tey merkja tað øgiliga øgiliga lítið tey gera tað veruliga men vist tað var bóttfrádrátturin hjá kommununum vit fóru eftir so fóru tey at merkja tað so er spurningurin hví gera vit ikki tað hvønn er tað at vit skulu trest ella hvussu vit ikki vilja gera tað ella ella umvend hvønn er hvønn er tað at vit gera glað viss í vit hækka tað bóttfrádráttin og í mínari verð haldi eg at vit sum politikarar eiga ongantíð nakrantíð at gloyma miðal og láglønt tey manga teirra arbeiði at tey avhuga at siga tey skræða seg sundur fyri hesa lítlu lønina hugsa um tey sum arbeiða tað veit eg ikki vanligt arbeiði í einum fabrikk ella handil ella hvat tað skal vera at at tey virkuliga hava forkent at fingið at pening útgoldina tað at tey fara kanska túsund krónur upp í løn ella tvey túsund krónur upp í løn ella fáa eitt prosenttal lítið prosenttal í skattalæti tey merkja tað so lítið tá ið tey fáa pengarnar útgoldurnar og tí er tað so øgiliga viktigt at at mann lurtar eftir tí sum fólkaflokkurin kemur við ikki at siga tykkum tað er so mangan so góð uppskot sum fólkaflokkurin kemur við og hetta er eitt av teimum heilt góði hava hug at siga og eg veit ikki um um altso eg havi næstan hug at fara heilt har at mann og mann skal fara heilt har aftur at mann fer at lóggeva at kommunurnar skulu hækka báttfrádrátt men sjálvan tað skal mann vera samdur um tað er slett ikki tað men tað gjørdi mann skussir í ár tvey túsund og so kundi eg fyristilla tey hvussu trett túsund krónur í ár tvey túsund hvussu góða tit tað er í dag hugsmelsa innflatiónina sum vit eru ígjøgnum hvør merkir hana mest er tað vit sum hava fingið at stóra lønarhækkið nei tað er serliga tann vanliga arbeiðsfólkið ella við vanligari løn sum hava merkt øgiliga nógv innflatiónina og eg haldi veruliga at tey hava uppiborið at fáa ein báttfrádrátt út úr kommunu soleiðis at tey merkja tað í krónum og oyrum hetta við at fáa eina lønarseðil minnist til sjálvt mínari løn tann tí tað var tá ið áðrenn flatskattin tú fekk løn øgiliga flott á ovastu tølini øgiliga flott tað sá gott út og so fór mann longur longur niður og hugdi um mann sigur avgjøld og skatt og so við hara síðani tað niðasta talið sum mann fekk útgoldið tað var líka veg at mann fekk grona av tí og eg meini har skulu vit ikki koma til í dag og her hugsi eg serliga um miðal og lág lønt at tey mugu vit vera nøgd og glað tá ið tey fáa eina løn og ikki verða soleiðis á harragud fekk eg ikki meira útgoldið enn hesa lítlu upphædna aftaná sum eg havi arbeitt og arbeitt og arbeitt og har er nemliga øgiliga gott við at vit kundu gjørt tað at báttfrædrátturin hjá kommunum fór upp á fimmogtrýss túsund soleiðis at tey veruliga merknaðu tað tað er eg fari ikki eftir nøkrum flokki um høvi vit hava øll okkara stríðans við men men eg haldi hetta eiga vit at standa samanum vinstruavongurin og fólkaflokkurin vit stóðu saman seinasta vit takkaðu báttfrædráttin og eg dugi ikki at síggja hví vit skulu gera tað aftur nú og sum eg havi sagt fyrr fólkaflokkurin er ein sosialur flokkur vit hugsa øgiliga nógv um tey sum hava brúk fyri hjálp og vit hugsa eisini um tey sum fáa nógv forlítið útgoldið av sínum løn og tú nýtist ella mann tað nýtist ikki at mann nýtist ikki at vera sosialist fyrr enn at vera sosialur og besta boð um tað er tá ið fólkaflokkurin situr við raði tá setur mann veruliga fokus á sosialaøki men akkurát her hugsi eg um tað miðal og lág lønt sum skulu fáa meiri úthold eg hugsi um at tað skulu skjótt samreiðingar og sovorðið hjá manni arbeiðsmanninum altso ið hvussu hann fær eitt sindur av av lønarhækking tað er gott men hvussu nógv halda tit tá hann hann merkir til tað tá mann var óalmindiliga lítið óalmindiliga lítið eftir øllis avgjøldini og skattir og lítið av báttfrædrátti fær mann og sovvíða tá er tað munur á okkum sum sita her mann sigur merkja hesa lønarhækkingina vit hava fingið og skattafrædráttinum og skattafrædráttinum og tí eg mugu við meg vit kunnu ikki bara lata standa til tað ber ikki til og ivist onga løtu í tá ið tit hava tugt upp á hettar uppskotið eisini andstøðuni ná orsaka samgonguni eg gloymi tað at at tað er ikki við sum sita samgonguni í løtuni men vit øll somu tá ið tað við tað mann sigur serliga tjóðhøvildið javnaðarflokkurin og framsøgn tá ið tit hava tugt upp á hetta uppskotið sigur seg onga løtu í at tit fara enn einaferð at geva fólkaflokkin rætt tað er soleiðis mann skal gera ella tað er ella bara tað at teir veyðir koma við einum uppskoti sjálvi og eg skal lova tykkum eg skal lova tykkum og tá eg sigi tað so haldi eg tað eg skal taka undir við tí vist eg sjálv koma við einum sum uppskoti eg vænti eisini at fólkaflokkurin fór at taka undir við tí vist eg tað at vit koma við hesum frálíka uppskotum einki tímir taka undir við tí eg veit ikki um tað var meir eg skal líka hyggja í notatini ja hetta er við sum mann eisini snakka um fyrr at so kann mann fáa hjálp við síðu pengarnir hjá til og síðari eisini at mann er lágløntur vist eg er eitt ella annað men vit mugu ongantíð koma har til at ikki loysa at arbeiða fólk sum skríða seg sundur í einum arbeiðsplássi eina virðiliga útbetaling útbetaling og tey skulu ikki føla seg noydd til at fara við hættni hondini og biðja um hjálp tí mann unnir teimum ikki at fáa meir útholdi enn tey fáa eg havi næstan hug at siga tað tey mugu fáa meir útalt

tíðar frá fólkum

elsa betur mær sær eitt skunnilsdóttir gerst væl ja fyri nú fær eg líka rætta á tjóðveldismannin tað var tíggju minuttir í fekk ikki fimm minuttir og so kann eg eisini siga at tíðin hjá mær hon fór eisini upp á at fortelja at tjóðveldi har sum viðmerkjarin er at tað var tann flokkurin saman við fólkaflokkinum sum tann tíð tað var fyri sirka fýra fimmogtjúgu árum síðani at tað vóru vit sum hækkaðu frádráttin við lóg hjá kommunum men ikki at siga tykkum fólkaflokkurin stendur fyri frælsi so sjálvandi er tað tað allarviktigasta at kommunurnar fáa frælsi men tann tíð tað var so vóru vit noydd til at lóggeva eg vóni ikki at vit koma har til men hetta ber ikki til at miðalálin fáa so lítið útgold takk fyri

Fyrr enn eg hevði blívað tað í hvønn øki hvønn dag

Fyrr enn eg hevði blívað tað í hvønn øki hvønn øki hvønn øki hvønn øki hvønn øki hvønn

elsa betur mær sett skunnistøk gjørt væl ja takk fyri frá forkvinnu til tað síðsta sum viðmerkinarin segði enn einaferð tú nýtist ikki at vera sosialist fyri at vera sosialur og so tá ið mann snakkar um tjóðveldi at tey eru bebbarødd fyri so uppskotinum eg kann heilsu siga at eg hugsi mangandi tjóðveldi ofta um at hoyra frælsi frælsi frælsi hir gevur mann kommununum frælsi mann gevur teimum frælsi til at gera tað betri fyri palluba og marsani og ja mann sigur framsóknina tað er ikki eyðsanda fyri frælsi men livið upp til tað livið upp til tað tað er tað eg sigi og tað er tað sum fólkaflokkurin kendi fyri tað sum vit siga tað halda vit og vit leypa ikki frá ábyrgd eg hugsi eg kann ikki lata og vera við við so fái trý sekund eyka vit mugu hugsa um miðal og

nei tað ber ikki til at tey ikki skulu vera nøgd eftir tey føllum at eg sigi ikki onkur er nøgdur men tað ber ikki til at tey skulu betala so høgan prís fyri inflatión og fyri tað sum sambandasturin er fyri í dag takk fyri skal eg líka menna á at tá ið tað verður gevað boð um at talið tín er farin so er hon farin

dvongert væl takk fyri frú forkvinna ja nú bleiv tað kanska líkas nógv ein viðgerð av politiskum flokkum og politiskum hugskjónum sum tí ítøkiliga uppskotinum sum eru viðgerðar tað er nemliga fólkaflokkurin sum hevur lagt eitt uppskot fram um at loyva kommununum at hækka botnfrátróttin upp til tað sum hann er hjá landinum tað vil siga frá tretivu túsund upp til fimmogtrýss túsund sum svarar hann hjá landinum og at sum eg skilji tað so skal tað vera ein møguleiki tað skal ikki vera álagt kommununum eg má siga at eg eri altíð positiv sinnað móti at lækka í mun til at lækka skattin og tí eri eg eisini so sera fegin um at vit hava givið ein so sera stóran skattalætta í hesum samgonguskeiðnum ein skattalætta sum serliga tey miðaløntu fáa ágáðan av fyri tvey hundrað milliónir krónur yvir tvey ár og nú verður sagt at snakka um hesar høgu lønirnar og tað tað má mann so siga at tey sum fáa tær høgu lønirnar nú og teir høgu lønarhækkingarnar í krónum sum tað eisini hevur verið funnist at tey fáa so ongan ágáða av skattalættanum tí at vit hava gjørt skattalættan soleiðis at tað verður til og við tey miðaløntu sum fáa skattalætta men ikki tey sum hava inntøkur upp á sjey hundrað átta hundrað túsund um um árið tað hevur annars verið nokk so nógv funnist at tí eisini frá fólkaflokkinum men soleiðis bleiv leisturin og tað kann mann sjálvandi bæði tosa fyri og ímóti argumentinum sum hevur verið brúkt ímóti hesi loysnini at loyva kommununum at hækka botnfrádráttin tað er tað at tær kommunurnar sum kanska frammanundan eru veikar fíggjarliga teir fara at blíva enn og verri fyri at tær kanska verða trýstar til at hækka botnfrádráttin kanska hava tey frammanundan allar mest fólk við lágum inntøkum og so hevur verið sagt at hetta her kappingin um at fólk draga fólk til sín sum kommuna at at tað er ein orsøk til at mann ikki tykkur undir við hesum men eg haldi at sum tað er borið fram her altso av røðaranum áðrenn meg teir sum hava tey sum hava havt orðið so haldi eg ikki ordiliga tað heldur stikk í praksis jørgu niclasen legði eitt líknandi uppskot fram tá ið vit seinast sótu í samgongu og tá var eg sjálv orkvinna í fíggjarnevndini og eg minnist at eg haldi høvuðsorsøkin til at vit ikki tóku undir tí uppskotinum var tí at kommunurnar sjálvar vóru so øgiliga nógv ímóti tí og akkurát tá var meirilutin í fíggjarnevndini tá at so umboðini hjá samgonguni trý av fýra vóru kommunustýrislimir og eg minnist at eg minnist rætt so var tað serliga ein mótvilji frá kommununum sum gjørdi at vit ikki tóku undir tí tá og tí kundi tað verið sera áhugavert at hoyrt hvat kommunurnar siga í dag eisini um tey hava eina og somu støðu í hesum málunum tað tað tað vita vit sjálvandi ikki men tað kann mann so finna útav í í nevndini tá ið tað kemur til viðgerðar sum sagt eg haldi í útgangsstøðinum hetta gott uppskot og nú havi vit sjálvandi fyrst og fremst tosað sum umboðandi framsókn um landsstýriskvinna dugi eg ikki at síggja at tað eru tær stóru síðst umsitingarligu avbjóðingarnir við hesum sjálvandi skulu kt-skiparnir og og annað lagast til men ikki nakað sum talar beinleiðis í moldur at samtykja tær her

tað er so gott takk fyri ja takk so gott

um vanlig arbeiðsmanna eisini

ruth vann gjørt væl ja nú spurdi elisabet mær seta í skuldisdóttir um hvussu nógv meira tey høvdu eftir og eg vil siga akkurát eitt hjálpari á dagstovnuøkinum til dømis ella ein pedagogur sum ikki er ella at nú skal mann ansa sær hvussu mann fólk eru eym og umhetar her men men hjálparfólk á dagstovnu uttan útbúgving tey eru millum annað tey eru við í lønarlitinum valda hvussu nógv tey arbeiða men hvussu tey arbeiða fulla tíð so so fáa tey eitt fitt lønarlit í í lønarlitinum sjálvandi og tað at lønirnar hækka so ógvusligt í prosentum tað tað lyftir lyftir tað eisini í sær sjálvum og so er tað tað at mann gevur ein skattalátan sum ger at ikki alt fer upp í skatti og tað vísa kanningar eisini at serliga hvussu mann fólk eru følsom í mun til skatt hvussu nógv ið tey arbeiða

at tað gevur fólki ein størri hug at arbeiða ja takk

góðan boðleiki

ruth vann ger so væl takk fyri tað er bøðarætt sum beinja hannesson sigur at tað er ringt at geva skattalætta til tey lægst løntu í landskapinum tí tey rinda so lítlan skatt frammanundan at tað ber næstan ikki til at lækka tað nógv meira og tí er kommunuskatturin eitt gott amboð og sum kann lætta um hjá teimum allærlægst løntu men harvið ikki sagt tað sum eg haldi hevur ómetaliga stóran týdning tað er tað at fólk við miðal lønum fáa ein góðan skattalætta og tað hava vit veruliga framtvisni her skattalættanum sum vit hava gjørt og vit hava enntá lukka fyri at tey við teimum høgu lønum fáa skattalætta og tí kann mann siga nú tá fólk vísa á ójavnanum í lønarhækkingunum at tey við teimum hægru lønum fáa sikkurt nær fáa sjálvandi meira í unum nú prosentalið er so høgt har tekur skattalættin í øgiliga stóran mun hædd fyri tí og syrgir fyri at tey sum eru miðalønt hava munandi meira eftir

ímul til frammanundan nakað sum tey hægsløgdu ikki um klokkan

eg havi hjá teimum leiksløntu

jú eg haldi akkurát hatta er eitt gott argument eisini fyri at hyggja eftir hesum her botnfrátróttinum og eg má siga sum eg havi sagt fleiri ferðir eftir hondini at í sjálvum sær so haldi eg slett ikki at hetta her uppskotið er so øgiliga býtt men vit víkjandi hetta her við lønarhækkingum og sovorðið og tað kann mann altíð tosa um um mann burdi havt gjørt nakað øðrvísi men eg vil bara vísa á og tað kann ein og hvør síggja sum fer inn á heimasíðuna hjá fíggjarmálaráðnum at eg havi fult fylt tí leistinum sum jørgen niclasen hevur brúkt sum landsstýrismaður í fíggjarmálaráðnum tá hann seinast gjørdi semju við arbeiðsmarknaðin her ímillum sjúkrarróptar

frøðingarnir takk fyri ja takk næstur á røða verður jørgen niclasen

ger so væl frúforkurin á jørgin niclasen hevur ongantíð givið akademikarum ein trý ára sáttmála við seks túsund krónur um mánandi lønarhækking jørgin niclasen hevur ongantíð gjørt ein sáttmála við tænastumálafelagi sum hevur givið landsstýrisfólkum tíggju túsund krónur um mánaðin løgmanni tólv túsund krónur um mánaðin aldrin aldeg frábiði mær at luttevang yvirhøvur hevur hugt eftir og fylt nøkrum á tí sum eg havi gjørt lat meg seg bara gera tað púra etandi greið at sjúkrarrektarfrøðingarnir fáa tíggju prosent beint dagin eftir tveir dagar seinni aftur ein mynd akademikarunir trettan prosent hví tað jú tí at sjúkrarrektarfrøðingarnir hava fingið onkra náttar við bøtur ja men ger so akademikarunum náttar við bøtur tað ber ikki náttina líka væl so fríða meg fyri slíkar pásandir tað sum er gjørt við lønarsamráðingunum nú eg til tey háløntu tey væl bjargaðu og soleiðis er politikkurin ikki sum samgongur allan vegin ígjøgnum nú koma vit so við einum uppskoti kunnu kommunurnar fáa loyvi til at hækka bóttfrádrátt samgongufólk hava at siga nei altso tað vil altso siga samgongan sigur kommunan sleppur at bestemma skattaprocentið og tað er ríkiligt men vissu so kommunur hava ráð til at lækka skattaprocentið hvør fær ágóðan serlig ágóðan aftur tey háløntu akademikarar við tingfólk landsstýrisfólk og tað sum vit siga ja men gev kommununum møguleika at reglera bóttfrádrátt tað kundi hent seg at onkur kommuna segði vit hækka bóttfrádráttin við so ov so nógvum og til at fíggja tað hækka vit skattaprocentið á lítið sindur so hevði mann bara rakt tey lágsløntu hevði tað ikki verið fantastiskt fyri vinstravend fólk sum javnaðu tjóðvelding og fransøgn at tað skuldi mann trúð og ja skuldi mann gjørt sum tá bara lóggivið bóttfrádráttin so høvdu kommunurnar blivið í øðini so í hesum uppskotinum gevur mann teimum frælsi til tað at tey gera sum tær vilja tað vilja kommunurnar kanska heldur ikki ja men altso hví hava kommunurnar frælsi til at áseta skattaprocentið hví hava tær frælsi til at áseta barnafrádráttin og hví skulu tær ikki hava frælsi til at áseta bóttfrádráttin tað hengur ikki saman nú var bangin fyri kapping millum kommunur lægsta skattaprocentið kommunuskattaprocentið í føroyum er í tí fólkafátækastu ella har út ímóti kommununi hvar er fólkavøkstur er tað har skatturin er lægst nei tað er har sum tey í almennu arbeiðsplássum eru altso tað er ikki beinleiðis samanhangur millum skattin og hvar fólk fara at búleikast tí tað er starvið sum spælir inn og tað er tænasturnar og so víðari vit høvdu ein borgarstjóra enntá tá fólkafloksborgarstjóra sum segði at okur vilja ikki lekka skattum tí okur hava brúk fyri pengunum hon er so í tjóðveldi nú tað tað undrar meg nú ikki men men tað sum eg við tí tað er at henda kommunan í høvuðsstaðnum hevur valt at brúka og brúka og brúka so at borgarar fáa alt millum himmal og jørð og tað sum vit skjóta upp her er ja men gevist so kommununi eisini møguleikan til at geva teimum laksløntu nakað nei sigur samgongan einasta kommunan sleppur tær á lakkan skatta prosentið tað betalir seg best fyri tey hægsløntu og tey lítlu fáa líka málarnar eg harmist um lumpkaðu móttøkuna eg vóni at uppskotin skal blíva samtykt tí lat tað kunnu siga at kommunufelagið er mótið lat hann siga tað so og at tað verður samtykt so gangi eg út frá at eingin kommuna hækkar bóltsfrádráttina altso tað má mann ganga út frá men vit ikki í mann gera slíkt uppskot so kanska tær høvdu hækkað tað og nú segði eyðkunn saman í miðlunum at mann hevur verið niður í ork og við tí so skal javnstøðu inn í fíggjarlágarviðgerðina koyr javnstøðu inn í hetta uppskotið tí at mann sigur jú statistiskt at kvinnur hava lærri inntøkur enn menn ja men tað vil siga so fáa kvinnur størri undirtøku av

vismennin endiliga skal hava jarnstøðanin takk fyri tí fólkum takk fyri tí fólkum takk fyri tí fólkum takk fyri tí fólkum

ljósiðbrillurnar

jørgen niclasen gjørt so væl ja javnstøðu í nú tosaræðis betur mær setis eisini um javnstøðu millum ymsa bólkar samfelagnum tað haldi eg eisini at vit skulu hugsa sum altso herfyri var ein almenni stjóri settur í øllum alment partafelag lønin tvær milliónir og ein arbeiðsmaður í besta føri trý hundrað túsund krónur og so sigur mann her henni við ikki at samtykkja eitt uppskot hann kann gera er at geva hesum her stjóranum hvat eina sjey átta ferðir so nógv í skattalætta í mun til arbeiðarin men við hesum uppskotinum so kundi eg hevði mortensen og tølsoyna býráð givið arbeiðaranum og ikki hesum her stjóranum altso eg royni bara at vísa hvat mekanismir vit við hesum uppskotinum koyra inn afturat skatturin ja men lat okkum raka tað

síðani eru tað beinir johannesen sum fær orðið

ger so væl tær fríkursortini skal ikki leingja meira enn um orðaskiftið bara takkar fyri eitt gott og sakligt orðaskifti har eg fingið fleiri vinklar inn og og nú og tað er nógv sum at mann tosar eitt sindur um at tað er hvat fara kommunurnar at siga mann koma í svenske býnistuna so vilja kommunurnar ikki sjálvari sleppa at seta kommun skattarprocentur vilja teir ikki sleppa sjálvari at seta barnafrádráttinum sum víðari at tað gevur bara fyri hvagar eru teymar til kommunurnar og eg vænti og vóni at tað fær taka væl móti tí so vónandi fari eg teg á uppskotiskjákkuna sum var takkaður enn ára fyrr fyri umrøðuna av og snýr uppskotinum og vónandi fær tær nær góða og virðiliga upp

viðgera í fíggjarnevnd

hjá politikarunum takk fyri

beinið og hannesen gjørdu væl ja kapping er sunn og tað er avgjørt altíð gott við kapping og tá mann hugsar um hetta er uppskotið er tað bara enn eitt amboð at kappast við tá mann hugsar um at at geva lættar til borgarin enn tað mann hevur tað so hetta er uppskotið hevur avgjørt eg vil siga bara fyribund við sær og tað er soleiðis upp til kommunan sjálvar um tær brúkaðar bý

tá fyri fórsunum ja takk so eru tað ikki fleiri sum hava biðið um orðið í hesum málunum og tað merkir at tingmál nummar hundrað uppskot løgslóg um broyting løgslóg um landskap og kommunuskapt sum snýr seg um hægri botnfrádrátt í kommunuskaptinum verður nú beint í fíggjarnevndina eg skal boða frá einum skrivligum fyrispurningum gjøllhøgtum á heita landsstýrismanni uttan at ríkja vinnumálum spurningurin er frá handa løgtingsmanni og snýr seg um laksareindir á opnum havi og tað verður atkvøtt á einum komandi tingfundi hvørt hesin spurningur skal svarast vit eru komin ígjøgnum dagsins skrá og eftir hjá mær er bert at boða frá at næsti tingfundur verður týsdag nítjunda mars klokkan tíggju null null við hesi skrá fyrst verður atkvøðugrekslur um skrivligan fyrispurning nummar tólv tjúgu trýogtjúgu royndir á opnum havi síðan verður tað onnur viðgera tingmálið tveyoghálvtrýss uppskot til ríkilógar tilmæli um at seta í gildi fyri føroyar forslag til lóg um endring av rættsplaðilógvum frá ferðáarni hetta snýr seg um eina dagføring síðan kemur fyrsta viðgera tingmálið trýogfýrs uppskot til løgsløgum broyting í løgtingslógum fólkaskúlan tað málið snýr seg um áseting um næmingatal í hvørjum flokki fjórða punkti á skránni í morgin eru fyrsta viðgera tingmál n

sevnforkvinna í fíggjarnevndini ger so væl takk fyri frá forkvinna hetta er eitt uppskot til løgtingslóg í broyting í løgtingslóg um landskatt og kommunuskatt sum snýr seg um hægri botnfrádrátt í kommunuskættinum tað er ódnus góli bára lækini beinir johannesen elspæt mær setir skunnleysdóttir og jørgen niclasen løgtingsfólk sum vegna fólkaflokkin hava lagt eta málið fram tann sjeyanda mars í tvey túsund og fýraogtjúgu og eftir fyrstu viðgerð tann átjanda mars er tað beint í fíggjarnevndina nevndin hevur viðgjørt smálið á fundi tann annan átjunda og trýogtjúgunda apríl tvey túsund og fýraogtjúgu undir viðgerðini hevur nevndin á fund við umfelagi landsbankan og landsstýriskvinnur í fíggjarmálum ruth vang saman við taks undir viðgerðini hevur nevndin býtt seg í ein meiriluta og ein minniluta meirilutin eyðgum samvølsem bjarni hammer aðrukur jákstovu hanna jensen magnus rasmussen og stefan klein poulsen ásannar at ein hægri botnfrádráttur hjá kommunum hevði verið ein háttur av lættum skattum hjavnt hjá øllum inntøkubólkum hevði verið arbeitt við einum skattastiga hjá kommunum sum ikki er partur av hesum uppskotinum so kundi hetta tilsamans skapt ein lætta hjá lærri inntøkunum sum ikki gav teimum hægstu líka nógv inntøkunum líka nógv landsbankin hevur undir hoyringunum víst á at tað fyri haldføri hjá almennum føroyum ikki er ein gongde leið at hækka botnfrádráttur hjá kommunum serliga tí at eingin fígging er partur av uppskotinum og tí tað hevði verið ein generellur lættur hjá húsarhaldi sum kommunurnar høvdu fingið heimild til og ikki ein lætti sum serliga hevði gjørt mun hjá mest sperdug samfelagsbólkunum somuleiðis hevur verið víst á at tað er skilabetrið at gera fíggja átøk sum beinleiðis hjálpa teimum ringa sperdu og ikki øllum øðrum eisini meirilutin staðfestir at hoyringarnar hava víst at henda heimildin greitt ikki er nakað sum kommunurnar sum heild ynskja somuleiðis hevur verið víst á at ein hækking í báttfrádráttinum hjá kommununum hevði verið lutfalsliga dýrast hjá teimum kommunum ið hava løntakar við lægst miðal inntøkum og eisini hava minsta fíggjarliga rásarummi tað hevur undir hoyringunum eisini verið víst á at umrøða millum land og kommunur millum annað tá ið eftirmeting av eldraeisini varð gjørd í størri mun hevur snúð seg um at gera eina umskipan har báttfrádrátturin hjá kommununum verður lækkaður ella strikaður meira er enn ikki komið burtur úr hesum samskifti meirilutin viðurkennir at báttfrádrátturin reelt áhaldandi lækkar orsakað av inflatión og metir av hesum spurningur kundi verið umrøddur tá landsstýri og kommunur viðgera sína millum viðurskifti meirilutin staðfestir sum heild at rætti mátin at gera broytingar í viðurskiftinum millum land og kommunur er í samskifti partarnar millum og ikki við at landið uttan nakað samskifti ger broytingar fyri kommunurnar meirilutin heldur at landsstýrið í staðin eigur at arbeiða við uppskotum sum neyvt gera mun fyri teir bólkar sum eru sperdir av ógvusligum príshakkingum ið hava verið seinastu árini við hesum viðmerkingum tekur meirilutin ikki undir við málinum og mælir løgtinginum frá at samtykkja uppskot

takk fyri ja takk næstra røða verður beinur johannesen

eg skal so lesa viðmerkingarnar hjá minnlutanum á altíð so hann er so ein persónur minnlutin barni hannesen hevur hesar viðmerkingar kommunuskattarprosentið verður av bygdaráðunum ásetað hvørjum árið meðan báttfrádrátturin í kommunuskattinum er áset við løgslóg at vera tretivu skønur við uppskotinum verða heimilla kommununum sjálvar at seta at áseta báttfrádráttinum at vera einastaðni við streysnum frá og við tretivu túsund krónur upptil og við mesta lagi fimmogtýrs túsund eins og við tær í dag sjálvar hava heimild at áseta kommunuskattarprosent barnafrádrátt við meira bygdaráðini skulu eftir uppskotum og eftir uppskotunum áseta báttfrádráttinum fyri kovandi ár í seinastu lagi fyrsta desembur á hvørjum árið kommunuskatturin er hjá nógvum serliga lágleintum tann størri partin av skattinum ið tey gjalda av tí at báttfrádráttin er lágur í mun til tann hjá landinum verður borgarin harðari skattar var fyrst vunnið krónunum uppskotið verður enn eitt amboð hjá kommununum at veita ein fíggjarligan lætta eins og við skattarprocenti og barnafrádrátti við hesum viðmerkingum tekur millumlutin undirmálunum og mæløgtingi til at samskifta uppskotið so at tað er tað sum eftir uppskotið leggur upp til tað er tað at mann gevur kommununi størri sjálvræði og at ráða yvir sínum viðurskiftum enn meira enn tað hava í dag og so er tað eisini so er hetta her jú eisini eitt val hjá kommununum um tey ynskja at brúka hetta her at gera sær gera sær dalt av hesum niður uppskotinum hevði tú skulu vera framtrygt so er tað sjálvandi upp til hvørt sum í kommununi hvørt sær at hvussu teir anseta tað og so ja eins og tær gera við kommununum skattarprosentum hvørt tað er sum nú er har tey sjálvar anseta tað og saman við barnafrádráttum og so eisini onnur gjøld har so vit halda at tað er eitt gott stig mun til at mann kommunan fór enn eitt heimi til at veita borgararnar eitt lætta ein lætta og so er tað eisini eitt ja størri sjálvræði hjá teimum at skipa sínum viðurskiftum

takk fyri frá forkuna ja takk næstur á røða verður ódn í skoluni

tað er soleiðis at við hesum uppskotinum so skjóla vit upp at geva kommununum størri ræðisrætt yvir tí mátanum ella tí sum tær sjálvar kunnu avgera og hvussu tær sjálvar vilja strukturera sín skatt og fordeila sínar pengar í kommununi tað er í dag soleiðis at tey gjøldini sum eru skattaprocenti og barnafrádrátturin tað hevur kommunan ræðisrætt yvir innan fyri ávís mørk tað vil siga at teir kunnu áseta hvar hvar tey mørkini skulu liggja meðan vit við lóg hava at definera at barnafrádrátturin nei hevur botnfrádrátturin er eitt ávís tal men kommunan tá manerera við toppinum á skálanum tað vil siga hvar hon leggur skattin hvar hon leggur skattaprocenti men hon hevur ikki møguleika at operera í botninum á skálanum og tað er tað sum vit mála til í hesum uppskotinum at kommunan fær tann ræðisrættin at kommunan sleppur at arbeiða við tí partinum sum er um hon ynskir í prinsipinum at fordeila pengar frá í ovara enda til niðara enda og vit vita tað at tá ið vit viðgjørdu skattaumleggingina sum var fyri einum tí síðan so var tann stóru trupulleikin at tað er í tí lækra endanum tað vil siga hjá teimum sum hava øgiliga lágar inntøkur at tað er ringasta at gera nakað við at at lætta um hetta eitt forsøk upp á at bøta um tó ikki við tvang tó ikki við at tvinga tí ígjøgnum men at geva tað sum eina heimild og og vistir tað so verður soleiðis at tað blívur brúkt at at tað kanska lagast leggur seg eitt annað niveau enn vit liggja á í dag so kanska mann um nøkur ár hevur eitt mynstur har sum hann sær at vit aftur vit koma upp at líkjast tí sum eitur tí sum er frádrátturin hjá landinum og at tað er eitt sindur óheppið at vit í okkara systemu hava ymiskar greinsir inni eg veit ikki akkurát eg kenni ikki søguna og forsøguna til hví tað er blivið soleiðis hví at hesar greinsirnar eru ymiskar og hví at mann hevur bestemmað at tað skal vera soleiðis men tað tykist eitt sindur óheppið at tað er støðan hetta kundi í øllum førum loyst upp fyri at mær kunnu beginna at flyta seg frá hesum markinum sum eitur tretivu túsund krónur og at nærkast upp ímóti tí sum eitur um tað koma fimmogtrýss tað veit eg ikki og eg trúgvi einki upp á at tað er tað nakað sum hevði hent knappliga nú og í stórum skriftum men vit høvdu kanska fingið eina gongd yvir tey næstu árini har sum vit sóu eina flyting frá hesum her øgiliga bestanda markinum sum nú eitur tretivu túsund krónur upp ímóti einum marki sum kanska líktist tí sum er í skattinum hjá landinum og vit vita at tað hjálpir teimum sum eru longst niðri á stiganum so so eg haldi at tað er eitt sindur harmiligt at meirilutin sær út til at vera ímóti hesum og ikki vil vil taka við hesum ella ikki hugsa at hetta men eg hopi at og vóni at samgongan og kanska onnur umhugsa hetta og hava hetta við í sínum tankum eisini framadratta tá ið tá ið mann fer at gera ella í arbeiðinum so er sum tað gongur fram so eg fari eg fari heita her frá um at mann tekur undirvísingum sjálvt um eg vænti at tað eru lítlar útsiktir fyri tí so fari eg heita tað á tíkuna

takk fyri tað

sum kemur tingið eg var ikki mann samdur við mær

okur skulu gjørt so væl takk fyri for forkvinna jú tað er púra púra rætt at at tað at vera í samskifti við tey sum tað rakar tá ið viðgera lógu er rætt tað er tað er rætt at at teir teir teir bólkarnir sum eru raktir av tí sum viðgera her hava verið við í prosessuni eru við í prosessuni men til forsvar fyri hesum uppskotinum so vil eg siga at hetta er ikki her tvinga vit ikki nakað her yvir tey hetta er ein møguleiki sum vit lata upp til at tey kunnu brúka men tey verða ikki noyddabrúkan tey ikki tvingaðar brúkan somuleiðis sum tey ikki tvingaðu til at áseta skattaprocentið í hinum enda at skattaprocent skal vera til eitt ávíst tað er innanfyri vist intervall tað skal liggja men kommunan rættir ymiskar og tað høvdu teir eisini kunnað verið her tá ið tey kunnað vera ymiskar og vit høvdu bara latið upp fyri tí møguleikanum so tí haldi eg at hetta

hetta hevði verið gott at fingið samtykk

burðsúr

barni skóleið ger so væl takk fyri frá fólkum ja eg skilji tað sum eikan samuelsen sigur men eg haldi at so er hasin trupulleikin eisini galdandi í hinum endanum tí í dag loyva vit kommununum sjálvar at áseta hvat skattaprocentið skal vera so vist handan argumentatiónin skal halda so er tann skipan sum vit hava í dag við at vit loyva kommununa at áseta skattaprocentið eisini skeiv tað haldi eg ikki at tað at hon er og hetta kundi og kommunur kundu alt at brúkt hendan møguleikan í eini kombinatión við hin møguleikan at tær nevniliga hava møguleika til at áseta skattaprocentið talið seg at tær brúktu møguleikan í neðra í stiganum saman við møguleikan so tær hava um sum at siga í erva í stiganum og kundu arbeitt við teimum báðum parametrinum meðan tær nú í dag bara kunnu arbeiða við øðrum parametrinum tað vil siga hvussu hvar tær seta skattaprocentið so eg haldi at

hetta hevði verið ein kærkomin møguleiki takk fyri tað ja takk so eru tað ikki fleiri sum hava biðið um orðið í løgtingsmáli hundrað og tað merkir at vit fara at akvøða í uppskoti løgslaðum broyting løgslaðum landskatt og kommunuskatt og hetta málið snúðist við um hægri botnfrádrátt í kommunuskættinum tað er tað eg vil eg vil eg vil eg vil eg vil ja viðhvørt kann tað vera avbjóðandi at finna útav hvønn knøtt mann skal trýsta á vit laga at akvøða tað eru fimmogtjúgu sum hava greitt at akvøðu tað eru átta at akvøðu fyri uppskotinum tað er seytjan at akvøða móti og eingin at akvøða blóm og tað merkir at løgtingsmál hundrað er fallið og avgreitt frá løgtingi vit koma nú til seinastu aðruviðgerðina á skránni í dag og tað er onnur viðgerð av tingmanni hundrað og fimm uppskot løgslaðum broyting í løgtingslóg um áseting av skatti og tað snýr seg um øktan barnafrádrátt í landskattinum og eyðgum samvælis