LM-094/2023

framsøgufólkini tey verða bjarni hammer fyri javnaðarflokkin árni skáli fyri fólkaflokkin erling eitur skoyrd fyri tjóðveldið sólvið nólsoy fyri framsøkt og síðani verður tað erhard joensen fyri sambandsflokkin og fyrstu á røða eru bjarni hammer ger so væl

eg takki fyri fólkina sum sagt so eru tað tvey mál sum eru viðgerðir undir einum tá eina endar í uttanlandsnevndini og eitt í uttanríkis og vinnumálaráðnum hetta snýr seg um yvirtøku av málsoygginum sjóvrættur og málið hjá vinnumálaráðnum tað er myndugleikaflitingar vegna hesa yvirtøkuna av málsoygginum sjóvrættur hendan her yvirtøkan hon bleiv longu sett út í kortið í sambandi við tá ið samgonguskjalið bleiv skrivað og gjørt í desembur tveyogtjúgu og tá bleiv semjað gjørd um at yvirtaka millum annað hetta her málsøkið tað verður skrivað at føroyar er ein sjófandi tjóð og tí er tað umráðandi at regið á so týðandi málsøki er at føroyskum hondum málsøki hevur afturat tætt tilknýti til onnur øki sum longu er í yvirtøkum og har kann nevnast trygdar á sjónum losøki tá tiltiknar á vitaverki og sjóvuppmerking hetta her hendan yvirtøkan er eisini eftir mínum tykki og okra tykki ein natúrlig sjálvfylgja at tað verður eisini yvirtikin tað er týdningarmikið týdningarmikið á lógkanum á økinum sum skal yvirtakast tá týdningarmikla tað er sjólóðið sjólóðin fyri føroyar hon er grundað á eina donsk danska sjólógávu frá nítjan hundrað og fýraoghálvfems sum millum annað byggir á norðurlendsk samstarv og líkist tí sjórættar lógávuni á øðrum sum onnur norðurlond hava tað verður mett at hava stóran týdning lóggóðan á sjórættarøkinum er í samstarv við lóggávuna í grannalondunum altso lond sum okur samstarva við í forvegum tí tað eru altjóðar sáttmálar sum onnur framgongulond hava valt at implementera og tað er út frá tí sum okur eisini ætla at gera tað er soleiðis her at í samband við hesa her í samband í sambandi yvirtøkulógina so verður tann verandi longu altani inntil tær broytingarnir eru gjørd ar sum landsstýrisfólkini eftir hesum ætlan at gera men okur skulu bíða inntil á ólavsøkudag ólavsøkudag í tvey hundrað og fimmogtjúgu inntil málsøkið sjórættarformuliga verður yvirtikið men tað er ikki ein eina góðan orsøkan tí tað er stórt arbeiði sum skal gerast tað verður lagt upp til at lóggóðan á sjórættarøkinum eftir yvirtøkuna eins og í dag fer at fylgja altjóða sáttmálum og tí er lagt upp til at broyta lóggóðan á grundleggjandi í sambandi hesi her yvirtøkuna fyrr at tryggja at føroyska sjóvinnan ikki verður negativt merkt av yvirtøkuni verður tílagt upp til at málsøkið verður yvirtikið ólavsøkudag tvey hundrað og fimmogtjúgu hetta hevur við sær at føroyskir myndugleikar teir fáa tíð at fyrireika hesa yvirtøkuna samstundu sum dentøvur legdur á at varðveita neyðuga altjóða góðkenningarnar sum eru vunnar fram til í dag sum sagt er tað her tekur tíð og tann tíðin sum er avsett er fram til ólavsøku tvey túsund og fimmogtjúgu eitt verður av samlaðar kostum av yvirtøkuni í tvey túsund og fimmogtjúgu verður eina komma átta millión altso tvey ársverk har sum mann metir at eitt ársverk verður í vinnumálaráðnum og eitt verður hjá sjóvinnustýrinum har sum mann ætlar at bliggja válsøki men tað verður eisini víst á eitt fylgiskjal um kostnaður gott nokk er tað frá søfarsstýrisum har sum tær vurdera hvat tað kemur at kosta men teir siga so eisini tað danir frá søfarsstýrisum at tað er ilt at meta um akkurát hvat tær brúka upp á føroyar tí tann partur sum verður brúkt upp á føroyar er av einari heilt størri heild sum er eina stórstørri størri heild sum er partur av øllum økaríkinum kalla tær tað eg kundi kanska lisið uppi frá forkvinna eitt lítið brot frá søfarsstýrisum at at tað merkar seg órekt at søfarsstýrisin forsatt vil skulu varðutaka eitt dissi internationala uppgávur forhelurriket og vildi herfødd hava og endurt eitt uppgifti tað vísir tað at sjálvt um føroyar fær yvirtaka hetta her málsøki so ætlar tá danska søfarsstýrisum at halda áfram við at hava ja eg veit ikki at mann kallar tað við eftirlit við við tí føroyska sjóveikinum men tað er sera umráðandi tað er eg púra samdur við og tað er javnaðarflokkurin eisini samdur í at tað er eisini hetta her økið verði yvirtikið tí tað er partur av tí sum føroyar eru eri bygdar upp av tað er sjóvinna og sjógvørvinna umhugin so tað her er ein natúrlig yvirtøka at taka raðið á heilt sikkur vit skulu hyggja eftir málinum frá uttanríkisfinnumálaráðnum so eru tað so eru nógvar broytingar sum vóru gjørdar tað eru sovorðnar sum mann sigur broytingar sum loypur í eyguni í eina góða mátan har sum mann broytir søfarsstýrisin verður broytt til sjóvinnustýrið veksministurin verður broytt til landsstýrisfólkið og so víðari tekniskar broytingar sum eru natúrligar og eru umráðandi í samanumtikið fyri forkvinnan so er hetta her ein yvirtøka sum eg eri glað fyri hetta er ein yvirtøka sum eftir ætlan vónandi manglar landsstýrismaðurin á økinum at náa mál til níggjuogtjúgunda juli í tvey hundrað og fimmogtjúgu soleiðis at tá verður hetta her málið eisini formiliga

á føroyskum hondum takk fyri frá fólkum ja takk fyri tann næsti at røða verður er har joensen

ger so væl takk fyri frí fólkina ja málið er í og fyri seg nokk so einkult hetta er ein yvirtøka av sjóreplinum hetta er so vítt sum vit síggja tann síðsti parturin av sjólóginum sum nú verður yvirtikin okur hava yvirtikið onnur umráðir hini umráðini trygdar sjónum los bitaverk sjálv vit haldu at bitaverk tað síðsta og sjóuppmerking var tað mest síðsta sum okur yvirtokið og nú kemur so sjóðreftirin sambandslokkurin hevur forsovut ikki nakað ímóti at sjóðreftirin verður yvirtikin tað er eitt eitt natúrligt stig í mun til at mann hevur yvirtikið øll hini umráðini og at okur sum ein sjófari tjóð hava yvirtakað yvirtakað sjóðreftirin tað sigur sambandslokkurin ikki sum nakað ov dløst tað er soleiðis at sjóðvinna er ein rættiliga ein rættiliga regulerað vinna altjóða tað er stovnur undir st í mo sum í stóran mun reguleraðar alheims sjóðvinnu og aftan á hesa her yvirtøkuna so má tað sjálvandi ikki vera nøkur tað má ikki vera nakað ivi um at føroyar koma at lúka tær treytir og tær ásetingar sum eru í ella sum sum eru í emað og reglunum tað má ikki blíva soleiðis at tað verður ein ein forverran av teimum viðurskiftum sum okur hava í samband við okra sjóðvinnu og tað er avgerandi at mann hevur tíð til at til rættar leggja akkurát hvussu og hvat tey praktisku tingini viðvíkjandi yvirtøku av sjóðrættinum og tað fer mann frá nú av og fram til á ólavsøku tá ið tann formella yvirtøkan verður framd eg haldi ikki at tað er so nógv meira at siga um tað sum sagt hetta her bjarni hammer fortaldi um hvat ið tað í fyrstu skifti kemur at kosta tað og so hava vit fingið eitt eina uppgerð yvir frá søfars stýrelsen nøkur lundahvat ið verður brúkt í danmark upp á at her øki og tað er ikki teir stóru pengarnir ið talan er um í høvuðsheitum so haldi eg at her skal vera tað sum eg sigi í samband við hetta her málið hetta er einki bein í sum og og lógar teksturin í tí aftan á at málið verður yvirtikið verður faktiskt tann sami tað verður bara sum konsekvens av yvirtøkuni so verður tað gjørt á nakrar broytingar hvar ið heitur verða broytt tað verður tað er í lógnummar fýraoghálvfems hvar ið søfars stýrelsen verður umdeipt til sjónvarpsstýri og ervervs og vestsministarin verður so umdeipt til

landsstýrisfólkið sum jú verður tað til ein og hvørja tíð landsstýrisfólkið sum kemur at umsita hetta málsøkið so alt í alt eini rættiliga einkul lóg sum er altjóða altjóða grundað og sum mugu nú yvirtaka tann síðsta partin av og tað tekur sambandsflokkurin undirvið takk fyri takk fyri so er tað næstur at røða fyri ádnuskolið ger so væl

takk fyri harra formaður ja vit viðgera nú tvey mál saman annað tí at tað er løgmaður sum var harav og hitt tí tað er vinnumálaráðið sum var harav tá ið hann var sum við sær yvirtøkuna av sjólóginum tá ið jóans eitur skoyrd í tvey túsund og fimm skrivaði undir tað lógin var løgmuslóg nummar níggjuoghálvfjerðs frá tólvta mai í tvey túsund og fimm so er tað eingin ivi um at tað var sikkurt størsta frambrot sum var hent á sjálvstýrisleið síðan heimastýrislógina men upprunin til at hann tá kundi skrivað undir var tí at amfinn kalsoybergssálið legði stóra orku í at fáa hetta hetta framt brúkti nógv orku upp á tað og upp á ein máta er tann lógin kanska tað sum hann kann kalla kann kalla lívsverkið hjá amfinn kalsoyberg og sum sagt so haldi eg at tað aftan á heimastýrislógina er tað størsta frambrotið sum hann hava havt á sjálvstýrisleið tann lógin hon fór so til at vit fáa tann listan jólakalendar sum eg hevði hoyrt onkran snakka um tann tann listan við fýraogtjúgu ymiskum økjum sum vit uttan at fáa samtykki frá dønum kunnu yvirtaka har sum vit tá ið vit vilja kunnu yvirtaka tað stendur at vit skulu eisini samráðast um tað men tað stendur til okkum at yvirtaka tað og vit hava so síðan í tvey túsund og fimm arbeitt eftir sínum listanum og hetta her sum vit nú yvirtaka er tað seinasta av tí punktunum sum er punkt nummar átjan í tí tí lógini vit hava áður yvirtikitrygd á sjónum og lostænastuna ella losverkið og fyrsta juni í ár verður sjóuppmerking og vitaverk yvirtikið og hetta her er so tann síðsti parturin av hesum punkt átjan í tí lógini sum eitur løgtingslóg nummar níggjuogtretivu og og sostatt eru vit komin í helvt tann listin sum í tvey túsund og fimm hevði fýraogtjúgu punktir hann fer aftan á at hendan yvirtøkan er framd at hava tólv punktir eftir og tað fegnist eg um eg haldi at tað er fantastiskt at tað gongur tann vegin og fyri mína skyld so kann tað gott ganga nógv skjótari men eg haldi at tað er at vit støðugt arbeiða eftir hesum listanum at vit støðugt yvirtaka eftir hesum listanum soleiðis at vit heldur fyrr enn seinni kunnu siga at vit hava tømt tann listan men hendan lógin er relativt uppdaterað hon er relativt nýggj lógin er frá tvey túsund og seytjan sjálvandi hava nógvar broytingar verið gjørdar og nakrar eru eisini gjørdar síðan tvey túsund og seytjan men hendan lógin er saman við lógini fylgja so fimm kunngerðir og tveir anordningar so tað er tilsamans nokk so stórt lógarverk sum vit nú yvirtaka tað tú siga at hon er rýmliga nýggj er tí at tann lógin sum í tvey túsund og seytjan kom er snægt eina lóg sum var frá átjan hundrað og tveyoghálvfems viðseg minnis rætt tað vil siga at tann lógin var hundrað og fimmogtjúgu ár so nú yvirtakar tú eina lóg sum trots alt bara hevði eini seks sjey ára gomul og nokk sovorðið vit taka undir við hesum vit taka undir við at vit yvirtaka eg síggi í hoyringsskrivinum at tað er eitt sindur av bekymringum hjá summum pørtum um tað verður sett nokk orka av til at klára tað arbeiðið sum fylgir við hesum men tað stóði upp á at mann hevur hevur kekkað at mann veit tað stendur í snuppskotum at tað sum er nú er tað tvey stór sum fylgja við hesum men eg síggi í onkrum hoyringssvari at har er onkur sum rør framundir at tað skulu minst tíggju fólk til at vit megna hesa uppgávuna tað veit eg ikki ordiliga hvussu tað liggur men men soleiðis sum sum hetta er greitt frá í uppskotinum so verða tað so tvey størv sett afturat í sambandi við hetta eitt kemur nú og eitt kemur komandi ár hvør annar kostnarvur kemur við hesum eg dugi ikki gjøgnumskoða hvat tað eventuelt er men sum sagt vit eru í øgiliga glaðir í fólkableikinum fyri at hetta hendir og taka fult undir við tí og vóna at vit framhaldandi miðvíst fara arbeiði eftir at tøma hendan listan við

væl takk fyri har tær tá er okur viðmerk

tá mann halda fram við at tøma útstøðan okur

ogdni skolið gerst væl at hvørja ára formaður ja nú tekur formaðurin hjá mær bara undir við ella líka sum stuðlarar fundir hetta at vit fegnast um hesa gongdina tað hevur tikið ikki knapp tjúgu árini at koma her til at at halvera hendan listan og eg vóni eg vóni at tað ikki tekur tjúgu ár at fáa restina av hesum restanum burtur eg vóni at vit kunnu gera tað skjótari í øllum førum so vil eg

arbeiða fyri tí takk fyri takk fyri so er tað viðmerkið ikki afturat orsaka tað er viðmerkið afturat

í roykum hondum takk fyri at fáa teg at

og skólikirpa tá hvørjarar formaðurja yvir slett ikki í at føroyingar eisini megna hetta hví skuldu vit ikki tað hvat skuldi yvirhøvur tala fyri at vit ikki kunna tað vit vit megna tað sum vit vilja og vit vilja hetta so so tað er eingin ivi um at hetta

tað megna vit takk fyri teimum tá er tað næsta røða tað er erliga eitt skot

víggjasvøll ja takk fyri harra formaður tá ið eg dró frá í morgun stóð sólin yvir nólsoynni tað várðar keldrini eru komin starin er í góðum lag tað er ljóst og veðrið er gott og okur viðgera eina yvirtøku okur elska yvirtøkur ja eg má siga fyri mítt viðkomandi eg fái slett ikki nokk av teimum og her er aftur ein í posan ein góður dagur okur viðgera í dag yvirtøkuna av málsøkinum sjóðrefti tað er kanska ikki so seksut og tað er kanska ikki so stórt heldur men tað er viktut okur eru ein sjóvinnutjóð okur eiga góðar trý hundrað túsund kvadratkilometrar av klótuni so okur kunnu av røttum kallokum eina stórhavshjóð landið er ikki so stórt heili níggjuoghálvfems komma fimm prosent av okur øki er í hav so okur eru um nakað land í heiminum eitt við havi so hvat er meira natúrligt enn at okur sjálvi umsita okra sjóvøki eg vildi ynskt at okur umsóti tað heila men okur má taka tað stig fyri stig tíverri men hetta er eitt stig rætta vegin við hesum uppskotinum yvirtaka okur lóggávuvaldið tað útinandi og tað fíggjarligu ábyrgdina av málsøkinum sjóvrættið lógarkarmarnir sum regulera sjóvrættum í einstøku londunum eru í stóran mun gjørdir við støði í altjóða sáttmálum týdningarmesta lóggáva á økinum sum skal yvirtakast er sjólógin sjólógin fyri føroyar er grundað á tað donskist sjólógina frá nítjan hundrað og fýraoghálvfems sum byggir á eitt norðurlendskt samstarv og tí líkist sjólógin í hinum norðurlondunum lógin inniheldur reglur um fíggjarættum á sjónum hon reguleraði í høvuðsheitum viðurskiftur í sambandi við sigling eg kann remsa eina ein lista yvir yvir ting sum er kanska eitt sindur ovnframt men tað er gott at fáa tey við tað er sjópant í skipum partraðaríður skyldur skipsførarans sjórættarligum krøvum endurgjald og ábyrgd í sambandi við samanstoytur ábyrgd í sambandi við oljudálkingarskeiðar flutning av stykkjagossi flutning av ferðafólki og ferðagossi bjarging av skipum og sjóskeiðar og sjófórhoyr so har er ein rúgva av tingum og tað er meira afturat og umframt at regulera hesi viðurskiftur so inniheldur sjólógin eisini myndugleikauppgávur herundir at skriva út loyvisbrøv og at hava eftirlit við at hon sjálv verður hildin tað hevur stóran týdning at lóggávan á sjórættarøkinum líkist lóggávuni í grannalondunum og teimum londunum sum okur annars samstarva við og hon skal sjálvandi eisini fylgja teimum altjóða sáttmálum sum okur velja at fylgja føroyar hava atlimaskap í altjóða felagsskapinum í mo sum er ein felagsskapur undir st ja okur eru altso atlimur og ikki ordiligur limur kunnu okur ikki gerast tí hesum felagsskapurin er bara fyri at gita sjálvstøðugar tjóður og í somu løtu sum okur gerast sjálvstøðug so kunnu okur lima okur inn í mo eins og okur kunna lima okur inn í allar aðrar altjóðar felagsskapur mett verður at samlaði kostnaðurin av yvirtøkuni í tvey túsund og fimmogtjúgu verður eina komma átta millión eitt ársverk í uttanríki og vinnumálaráðið og eitt ársverk í sjóvinnustýri yvirtøkan merkir at føroyskir myndugleikar frameftir fara at skriva út loyvisbrøv til skip ein uppgáva sum søfarsstýrissøn higartil hevur tikið sær av og sambært uppgerð hjá søfarsstýrissøn hevur stovnurin í miðal skrivað út hundrað og áttaoghálvfjerðs loyvisbrøv um árið til føroysk skip í tíðarskeiðnum tvey túsund og átjan til tvey túsund og tveyogtjúgu so tað er ikki so lítið tað er n akvønn dag harumframt skal munandi orka selast av til luttøku í altjóða samstarvi og til at halda lógina dagførdan sambært yvirtøkulógini verður galdandi lóggáva á økinum verandi í gildi til yvirtøkan er framd og tað verður so á ólavsøku í næsta áður

takk fyri teg

til at vera gott fyri málið takk

ja takk fyri tað allar tær yvirtøkurnar okur hava framt tær hava ment okum sum tjóð og sum samfelag og allar tær uppgávur okur hava tikið okum at hava okum megnað og tað yvirst eg heldur ikki í at okur fara at gera við hasum

takk fyri takk fyri so mást tú teirra røða tað er sólvegnt

eg eri nólsoy hjá tú tú spælir takk fyri harra forma

eg kann taka undir við tí sum eg haldi øll hava sagt higartil at vegna okum framsóknar vit halda at hetta er ein eitt fínt er gott at vit fara undir at yvirtaka málsøkið sjórætt nú og taka tað á fáa tað á føroyskar hendur tað er einki annað sum gevur meining fyri eina eitt land sum okara vit hava raðið á málsøkinum sjórættur eg skal ikki fara ígjøgnum so øgiliga nógv í hesum málunum tað er væl virðiliga sagt tað hvat ið tað inniber men eg vil so siga tað at her eru nakrir spurningar sum haldi eg eiga verða settir kanska í nevndini sum skulu kanska verða greiðast eitt sindur tað verður sagt at tvey ársverk verða kravd eg havi hug at spyrja um tað er nóg mikið um tað er nokk við tveimum ársverkum tá mann lesur og tá mann lesur viðmerkingarnar kanska serliga tær frá tí danska søfastýrisi so er alt sum bendir á at tað er eitt komplekt øki sum verður yvirtikin løgfrøðisliga komplekt øki sjórættur tað verður eisini sagt at tað er kanska ikki so umsitingarliga tungt fyri fyri okkum at ikki øgiliga nógvar almennu uppgávur innviklað almennu uppgávur kanska sum skulu gerast í umsiting løgfrøðisligt bøki tí havi eg hug at spyrja um hesi bæði hesi bæði ársverkini sum hann sigur eru neyðug um tað er nokk og um pengarnar tí hasi sambært skrivingar frá søfastýrisli so er eisini eitt sindur torført akkurát at nágreina hvussu stór arbeiðsbyrðan verður tí at tað sum tey í danmark umsita nú tær uppgávurnar sum vit skulu yvirtaka tær eru integreraðar í í slag og arbeiðsskipanir sum teir longu hava etablaðararnir í sjónvarpsstýrinum tí tað er eisini torført at meta um hvussu stór uppgávan verður tá ið í tað føroysku parturin verður tikin burturúr koyrdina føroyar hóast tað eru nakrar ítøkis av uppgávur sum teir kunnu siga kunnu nágreina eisini nærri so tað hugsi eg mær neiðri at fáa nágreina eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini eisini føroyum sjálvt um tað at yvirtaka í sær sjálvum er ein forleikamenning fyri okkum sum land gevur okkum set nøkur krøv til okkum sum vit kanska ikki hava tey krøv sum ikki eru sett fyrr og eg ivist ikki í at vit soleiðis tá sum okkum liva upp til tað sum er kravt av okkum eisini at hetta er yvirtikið men eru tey fólkini tøk sum vit hava brúk fyri í tí løtu at hetta her verður yvirtikið sum eru í fimmogtjúgum sum eg forresten eisini haldi eg gott at mann yvirteknir fimmogtjúgu og at mann hevur sett sær fyri at fyrireika tað so væl sum yvirhøvur ber til so haldi eg at at vit eisini herfram mugu tryggja okkum at alt verður gjørt á rætta nátt ella og at vit hava alt tað sum er neyðugt alt sum er neyðugt fyri at kunna røkja tað her økið á fullgóðan hátt á eitt eisini blivið føroyskt eg haldi at tað harra formaður sum sagt eg skal ikki fara so nógv ígjøgnum akkurát tað í tøkilum sum stendur í tøkjast verður yvirtikið tí tað er nevnt fleiri ferðir men vit fara sjálvandi viðgerðir hetta í góðum tresti og sum sum ein yvirtøkuflokkur sum framtøkan er so fara vit sjálvandi at at tað er vundurligt men men tað skal tryggjast at alt sum er neyðugt verður gjørt væl og virðiliga áðrenn hetta verður yvirtikið takk fyri tá næstan listanum ráða tað er jensaprænað

tann fyri harra formaður ja eg vil siga at tað tað er eisini ein góður dagur fyri meg at siga tað saman sum ein gleitiskort segði at hyggja út og síggja handa fagra dagin og hoyra teg í útvarpinum gleðast um at hetta var ein góður dagur tveir minuttir seinni so eisini er úr tað men tað gloymir okur skjótt tá eg síggi kólina aftur og ein góður dagur eisini tí tað er eitt gott mál men eg hugsi eisini um tað fyrsta málið sum byrjaði og byrjaði við at kunna fara og gera nakað við eitt prísetlit sjálvt um vit kalla tað okkurt annað ein góður dagur eitt gott uppskot sum okur byrjaði við og og hetta er eisini gott at tað er at okur yvirtaka sjálvandi skuldu okur yvirtaka so tað sum okur kunna yvirtaka og tað nokk ein ansøgn í at siga tað upp í tann máta tí hvat er hvat kunnu okur ikki hvat megn okur ikki sjálvandi megn okur at stýra einum landi tað er løgið við sær hvussu megn eitur hetta landið sum okur hava fingið sum er simpl tenn eitt ja tað nærmast tá mann kemur í paradís tað er bara eitt sum manglar ja nei kanska nøkur ting men at høvdu okur kunna raðfest betri í føroyum so so hevði tað verið uppaftur betri nógv hava frá skapari skaparsond fingið ómetaliga nógv og eg haldi ikki mær nøkur fá ár síðan kanska eini fýra fimm ár síðan tá ið nei kanska meiri tað er meiri tá ið í norðlandarráshøpi fekk møguleika fyri at tosa um føroyar sum eina sum eina stórhavsgjálv sum verður geitiske ordagin nevnd eina stórhavsgjálv tí tað eru okur veruliga nú tað var veruliga áhugavert hon hava standað og greiðað frá tí húttakinum og tað var eg haldi at tað var osmundur guggjarsson leiðarin av norðasummi kveikti meg til at taka tað málið upp í norðlandarráshøpið endiliga nakað sum okundi kalla tá sum stórt stórhavsgjálvum føroyar jess okur hava einki at skammast yvir okur hava alla góða grund til at vera fegin og takksom fyri tað skapar tann partin av skaparverkinum sum skaparin hevur sett okum í hetta at yvirtaka hetta málsøkið sjálv rætt og serliga sjólógina nøkur av økjum eru longu yvirtikin hetta er natúrligt og serliga natúrligt fyri eina tjóð sum livir av sum livir av tí sum kemur úr havinum og hetta verður stórt av eg veit ikki eg kann fylgja sólítólsoy um um hetta kanska er nokk við tveimum orsøkum men av tí at tað verður stórt og har er eingin livandi kjansur tað er heldur eingin orsøk tað vildi bara koma okkum aftur um brekkur við sjógfýri at broyta nakað so trúgvi eg at at tað man fara at at lagra seg heldur at at at halda seg til tað er alheimstovn sum er í økinum og tað ger okur enn at fara og byggja eitt stórt kannst tú siga ein stóran stór stovn upp í føroyum tað er rimið í mo sum stýrir tí og og við hesi yvirtøkuna av sjórættinum sjólógini so er lóggávuvaldið útýnandi valdið og fíggjarliga ábyrgdum av á øllum sjóvniøkinum yvirtryggjum sum eitt føroyskt sermál so tað skuldi ikki vera nakað trupulleiki at fingið tað ígjøgnum í løgtinginum tað fer hvussu er fullan stovn

og frá miðflokkinum takk fyri takk fyri so er tað landsstýrismaðurin sum fær orðið høgni hoydal

gjóðsvøll har fór eg mær við at tað er sanniliga fegnast um at tað her er eitt mál sum savna løgtingið um og at eitt meint hjá týdningarmikið mál hóast sum erringar eiskorð segði tað tað kanska ikki í yvirskriftum fær hjartasroyndirnar darra men tað átti tí royndir verið tí at tað er ein partur tí at trýsta stóra málið sum okkum væntar til tess at hava fult ræði øll tí sum hevur við sjógvin og tað sum hevur bygdur sær tjóvuna upp at gera og yvirtøkan er sett til á ólavsøku komandi ár og tað er júst tí at vit bæði í uttanrykjum vinnumálaráðnum og í sjóninstýrinum kunnu gera tær neyðugt fyri tá ið tey eru optudate við øllum teimum lóggávum sum júreksaðar upp her sum hava týdning og týdningurin hjá okkum ella aðamál hjá okkum eru at vit skulu vera ikki bara á hædd við men eisini ganga undan í øllum teimum altjóða reglum sum sum sum skipa sjórætt og alt tað sum fer fram í ferðslu á sjónum og taka tí eisini lut í emu søkja um limaskap í paris móð altso fyri at liggja upp til tær standardarnar og við teimum eftirlitskrøvum sum eru í havnum og øðrum og við hesum fáa vit munandi betri møguleikar at gera tað tað er rætt sum reisti vit tað sum er eitt ársverk í uttanlandsvinnumáluráðnum her og eitt sum vit ætla at biðja um til kommandi fíggjarlóg í sjónvendingstýrinum vit meta teg nóg mikið men tað er eingin ivi um at spyrja við sjónvendingstýrarnar so kunnu teir eisini verið upp á meira orka brúkt til tær tað skal so eitt síggjast í ljósini av vit eisini hava yvirtikið ella vitaverki verið formuliga á føroyskum hondum fyrsta juni eg hevði sagt at við løgmannar kunnu keypa sær eina bláa málningarspannu at koma út við at mala eina bláa trípu og har uppi úr við undir eisini sjóuppmerking og annað sjófars tað sum tær danir hava rópt søgfarta eftir rætningur at mann ætlan boðar frá hvar reglurnar eru í økinum tí her er eitt stórt arbeiði ið liggur í tí sum vit nú hava viðtikið bæði við vitaverki og sjóuppmerking og nú við sjórætt og eg havi fult á álda at vit hava sera dugnalig fólk til at gera tað tey samstarva tætt hava gjørt tað nú eisini við norskar myndugleikar fara at gera tað við norðurlendskar myndugleikar til norðurlond hava og norðurlond er eisini samd tí at norðurlond er ein bólkur sum kann ganga undan í heiminum at betra um umtrygd av sjónum um um reglur og alt tað sum skipar tað týdningarmikið mikla virksemið sum er fram á sjónum og at verja okkara okkara hav fyri dálking og vanlukkum og øll tí sum har til hørðir eg kann tí sambandi nevna at eg var á aðalfundinum hjá ím o rætt sum erlendingar elsku og seyðu vit eru tíverri ikki fullu limir har til at vit hava ikki atkvøðurætt vit eru atlimir og tað er ein okkurt so áhugaverd organisatión har eru so at siga øll heimsins lond sum eru sjálvstøðug og tey eru at rúgva av nevndum og ráðum sum verða valdar hvørt ár og vit blíva øll álopin við forseljum bjóðar til eitt og annað fyri at fyri at atkvøða fyri teimum til ymsar nevndir men tað kundu vit so ikki til vera tí at vit hava ikki atkvøðurætt men tað sum vit hava gjørt og sum sjónvarna og stýrið hevur gjørt og okkara fólk sum arbeiða við við okkara altjóða luttøku í imog tað er at vit hava vit hava hvussu sett eitt høvuðsmál har føroyar so eisini hava við til at lagt tað fram fyri atjaðarfundina annað og tað er at bøta um trygdina á sjónum serliga fyri fiskiskip ella fyri manningina av fiskiskipum fyri fiskimál og tað er eitt øki sum vit kunnu gera nakað meira við í føroyum eisini í mun trygdarsjónum manningarfeløgini hava eftirlýstað fleiri ferð so tað at vit nú yvirtaka hetta økið kann eisini gera tað at vit kundu í altjóða høpi verða upphaldi sterkari í at ganga undan við at fáa broytt hóvar reglur altjóða lóga og altjóða krøv sum bøta umsigdina á fiskiskipum ítøkiliga sum ger hetta okkum møguleika fyri eisini at lóggeva nú verður tað so gjørt á tann hátt sum vit haldu á ódnum skálu og lísti at vit í tær donsku lógini seta eitt føroyskt landsstýrisfólk inn har tá stendur danskur kommunistari og sjóvinnustýri inn har sum søkasturriðurin stendur men tað er ein røð av týdningarmennu uppgávum í lógarverkinum sum vit skulu yvirtaka frá sjópanti til í skyldu hjá skiftførarum trygging móti sjóvrættarligum krøvum endurgjald og ábyrgd saman við bæði samanstoytur og oljudálking hvussu mann tryggja at styggja góðs og ferðafólk á eina tílíkt

byrgjingarskipum og sjóskeðar og sjófórhoyrir og annað tað er týdningarmikið partar av tí at vera tann stórhaldssjóvin sum føroyar eru og eiga at vera í heiminum so vit gleða okkum til at fara undir hetta arbeiðið og vit hava so á eyðgávutanini sum fer niðan nú biðið um pening til tað eina starvið sum skal fyrireikast á lóggávuøkinum altso í ráðnum sum vit atlatna sum vit verða at sjúra við tí fyriskarliga og lóggávuliga og fara so eisini at biðja um pengarnar til sjóvinnur stýrir sjálvt ákomandi fíggjarlóg sum vit sum eta er tað besta vit kunnu gera til tað formliga verður yvirtikið á ólavsøku tvey túsund og fimmogtjúgu so við teimum orðunum so fari eg at takka fyri ta góðu viðgerðina og vóni at vit eisini tá ið mál kemur aftur samtykkja tað einmælt takk fyri so er tað løgmaður sum fór orðið

ja takk fyri harra formaður til viðgerðar er eitt uppskot um yvirtøk og yvirtøka av málsøkinum sjórættur og eg havi ikki ræðuliga nógv at leggja afturat tað rættar samt løgting sum tekur undir í uppskotinum og haldi ikki í ordan tá ið tú settir nakrar spurningar til uppskotið og tað eru jú sjálvandi soleiðis her tað eru tær tvey uppskot sum viðgjørdu í einum tá eina er at so landsstýrismaðurin uttaníktimálum í hesum førum vinnumálum eigur varðar av málsøkinum og so hittmálið uppskotið eigi eg sum løgmaður tí eg varði av yvirtøkumálum men sum onnara greiðir frá so er tað í stuttum soleiðis at vit hava avtalað í samgonguskjalinum at vit skuldu yvirtaka millum annað vitaverk og sjóvuppmerking og sjórættin og eg haldi at her er ein rímiliga stór sjálvfylgja tí sum ein sjófarandi tjóv so haldi eg eisini tað er umráðandi umráðandi at vit hava ræðið á hesum málsøkinum og og tað eru málsøkir sum vit hava yvirtikið áður millum annað trygdar sjónunum og losøki sum hoyra natúrligt til tað sum hevur sjórættin at gera og so valdi løgtingið fyri einari árið síðani at yvirtaka vitaverkið og sjóvumerking sum hongur heilt neyvt saman við hesum uppskotinum men tá valdi landsstýrið taka sjórættin út tí tú sindur mánað kompiserað sum løgdu betur tí til fyrireika okkum og nú er uppskotið her og vit hava sagt í uppskotinum at tað verður yvirtikið á ólavsøku fimmogtjúgu tað vil siga fimtan sekstan mánaðir frá nú av og orsøki til tað er at vit eru hundrað prosent klár tá ið yvirtøkan verður framd og tað verður mett at yvirtøkan kostar eina komma átta milliónir krónur har tað eru tvey størvs skulu setast eitt stár skulu setast í vinnumálaráðnum sum kann taka sær av sjálvari lóggávuni og gera lógar broytingar sum verða sjálvan hava vit ikki fult frælsið tá ið vit yvirtaka her tí tað er bundið upp í altjóða felagsskapum og altjóða sáttmálum sum vit eru bundin av men tað verða regluliga gjørdar broytingar í altjóða sáttmálunum sum vit so skulu innarbeiða í føroyska lóggávum og tað er tað uppgávan sum tað fólkið fyrsturligt skal verða sum fer at arbeiða í vinnumálaráðnum og sum sagt sum undanfarni sum landsstýrismaðurin í vinnumálinum varð seyðið flótið síðani so hevur mann biðið um eykajáttan til ta starvið ið tí eykajáttan sovorðið l soleiðis tá starvið kann setast summar so vit koma persónir kann vera við til at fyrireika hetta her endaliga so altíð koma pláss tá vit koma til ólavsøku fimmogtjúgu hitt starvið tað er í sjóvinnustýrinum sum kemur taka sær av at snara í gerandisdegnum og har er eisini neyðugt fyri einum persóni at taka sær av tí og so eru nakað av játta afturat sum kanska er til ein annan rægstur enn lønir og tekast tað serliga tá tá tað er so altjóða regulerað og tað eru altjóða sáttmálar og altjóða felagsskap illum hesum fundum og tað kostar sjálvandi nakað í ferð og ótreiðslum og so framvegis men meturin hjá vinmannarni er eini komaftan millión tað skuldi væl og virðiligan rokkið til at mann kann avbyrgdarfult umsitja tær so eg havi góðar vónir um at mann hevur hoyrt frænastufólkið hjá øllum flokkum at hetta fer samtykt og sannlíkt eisini einmælt samtykt í løgtinginum tá kemur út aftur úr

vinnulend takk fyri at fáa mær takk fyri so er hetta máliligt hesum bæði málini sum vóru viðgjørd saman løgsmál nummar trýoghálvfjerðs og løgsmál nummar fýraoghálvfems so er fyrsta viðgerðin liðug og hetta vóru málini yvirtøkan á málsøkin sjórættur og myndugleikar flytingar vegna yvirtøkan á málsøkin sjórættur og annað og hesum bæði málini tey verða beint í tað mást tú vera tey verða tikin út einorð bandið í uttanlandsnevndina og vinnunevndina tær báðu nevndirnar so koma tú til løgsmál nummar seks á skránni tað er fyrsta viðgerð á løgsmál nummar tveyoghálvfjerðs tvey túsund og trýogtjúgu tað eru uppskot til samtyktar um arktiskan politikk føroya tvey túsund og fýraoghálv skapiskapið skal biðja um framsøgufólk fyri javnaðarflokkin er tað bjarni hammer fyri sambandsflokkin er tað bára stein nielsen fyri fólkaflokkin beinið johannesen tjóðveldi annika olsen framsøkn sólviðdegnolsøk og miðflokkin jenni sær rana orðið er bjarni hammer ger so væl

hann mær fór mær útlandans nevndini sum fær orðið ja við oynni hann mær tók seg av eina løtu so er tað harri joensen sum fær orðið ger so væl

ja hettar eru løgsmál um fýraoghálvfems sum eru uppskot til løgtingslóg um broyting í annaðorðning um í kraftredin fór ferðurin í avsølógin og úr gildi setan at flóða um returvegis forklikkelse til at meta metarligt statistiskir opnýsingar til landstýrismaðurin í uttanbygdum vinnumálum hevur hon heitað sum hevur lagt málið fram tann sjeynda mars veður tú fyrstu viðgerð tann tjúgunda mars varð tað beint í vinnunevndina og okur hava viðgjørt tað á fundi tann triðja apríl og undir viðgerðini hava okur havt fund við landstýrismaðnum í uttanríki vinnumálum hvønn á hoydal og ein sand nevnd hevur hesar viðmerkingar hetta uppskotið er ein avleiðing av løgsmálum nummar trýoghálvfjerðs strika trýogtjúgu uppskotið løgslóm broyting í løgtingslóg um raðið á málum og málsøkjum raðislógum ætlanin er at yvirtaka málsøkið sjóraftur níggju tjúgunda juli í tjúgu og fimmogtjúgu tá málsøkið er yvirtikið stendur verandi lóggáva á økinum við sambært parag aftrettan í heimastýrislógini men tær heimildir ella skyldir sum liggja hjá donskum myndugleikum verða við uppskotinum fluttar til avvarðandi føroyskar myndugleikar tí er neyðugt at flyta donsku myndugleikaheimildirnar sum verður nevndar í donsku lóggávuni til føroyskar myndugleikar soleiðis at har ið søfari stýrelsen var myndugleiki eftir donsku lóggávuni verður tað sjóvini stýrið sum verður myndugleiki eftir aftan á yvirtøkuna eisini verður ministeriella ábyrgdin flutt frá ervervs og vaksministurin til økska landsstýrisfólkið sum skal umsita økið harafturat verður lóg nummar fimmoghálvfjerðs av níggjuogtjúgunda mars í nítjan hundrað og fýra um retarleys forpliktilis ella metaleystatistiskir upplýsingar sett úr gildi talan er um lóggávu sum er yvirtikin lógin snýr seg um skyldu reiðarans at lata inn hagtøl og um revsing fyri brot á hesa skyldu mett verður ikki á lógum frá nítjan hundrað og fýra hevur nakran týdning longur tí hægstovaføroya umsitur í dag hesa uppgávuna og við hesum viðmerkingunum tekur ein samd nevnd undir við málunum og mælir løgtinginum til at samtykkja uppskotið

takk hatta var formaðurin í vinnunevndini og nýggjum formaðurin í uttlandsbendini bjarni hammer gjørt so væl

ja takk fyri frá hvønnum at her mín partur er so sjálv yvirtøkan og tað er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgnistov um ræðið á málum og málsøkjum aksel willemi willemsen johannesen løgmaður hevur lagt málið fram tann sjeynda mars í fýraogtjúgu og átnað fyrstu viðgerð tann tjúgunda mars er tað beint í uttanlandsnevndina og nevndin hevur viðgjørt málið tann annan apríl og her er tað eisini ein samd nevnd sum fegnast um yvirtøkuna av málsøkinum sjóvrættur nevndin metir tað hava vera umráðandi fyri føroyar at ræðið á so týðandi málsøki er á føroyskum hondum yvirtøkuni av sjóvrættinum verður lógagavaldið útinnandavaldið og fíggjarliga ábyrgdin á øllum sjóvinnugøkinum yvirtikin sum føroyskt sermál ólavsøkudag í tvey túsund og fimmogtjúgu hendan yvirtøkan hevur tætt tilknýti til onnur øki sum longu eru yvirtikin tað er trygd á sjónum losøkið vitaverk og sjóuppmerking orsøkin til at yvirtøkan fyrst verður formiliga ólavsøkudag í tvey túsund og fimmogtjúgu tað er fyri at tryggja at føroyskir myndugleikar fáa stundir at fyrireika yvirtøkuna samstundust sum dentur verður lagdur á at føroyar varðveita neyðugar altkennagóðkenningar tað er av avstóðarum týdningi at føroyska sjóvinnan ikki verður negativt merkt av yvirtøkuni og at kravda lógagaval á sjóvrættarøkinum verður fyritikin rætt fyri altjóða sáttmálum eisini aftaná sjálva yvirtøkuna yvirtøkan skal tískil skipast so skynsamt sum gjørligt soleiðis at umsitingin aftaná yvirtøkuna hevur tað neyðugu innlitið og orkuna til at tryggja at verandi og nýggju sáttmálar og broytingar á sáttmálum kunnu setast skynsamt í verk í føroyskari lóggávu og við hesum viðmerki tey kann samdnevnd undir við málinum og melur til at samtykkja hetta ella hesum biðja uppskotini frá formuna

ja takk tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið í hesi aðru viðgerðini av tingmálunum trýoghálvfjerðs og fýraoghálvfems og vit fara hjá klárt at akvøða og tað verður løgtingsmál trýoghálvfjerðs sum vit fyrst fara at akvøða um og tað er uppskot løgslóg um broyting løgslóg um raðimálunum og málsøkinum raðislógin og tað varð yvirtøka av málsøkinum sjórættur tað eru seksogtjúgu til staðar í tingsalunum so tað er eins og tann sum manglar tekna til og akvøða sambært uppteljingini her so vóru seksogtjúgu tað eru seksogtjúgu akvøðir fyri tær eingin mál tær eingin blonk og tað merkir at løgtingsmál trýoghálvfjerðs er samtykt og fer víðari til eina triðviðgerð vit koma so til at til atkvøðugreisina í tingmálunum fýraoghálvfems sum varð uppskot til løgslóg um broyting í anormingum mikroftriðilsum í ferðini av sølógin úr gildi seting at lóð umreturs forbliktir sær til at meta listatistiskar upplýsingar myndugleikar flytingar vegna yvirtøkuna sum vit júst hava samtykt og nú er klárt at akvøða hjá sær nýggjartjúgu atkvøðurnar avgreiddar sum allar eru fyri eingin er ímóti eingjum blonk og tað merkir at tingmál fýraoghálvfems er samtykt og fer víðari til eina triðviðgerð vit eru so komin gjøgnum atkvøðugreisurnar í dag og koma til punkt fimtan á dagsins grá sum hevði fyrst at viðgera tingmálið hundrað og seytjan uppskot til løgtingslóg um tøkugjald vit skulu biðja um framsøgufólk frá

vit eru liðug at atkvøða tað er tveyogtretivu atkvøður fyri uppskotinum tær eingin atkvøður móti eingini blonk og tað merkir at løgtingsmál fýraoghálvfems er endaliga samtykt og avgreivt frá løgtinginum vit fara nú undir aðru viðgerðir á dagsins skrá vit eru komin til punkt átta og tað er onnur viðgerð á tingmáli tveyogtrýss uppskot til samtyktar og møguleikan at atkvøða talgilt hvør biður um orðið herðvørt pólsdóttir forkvinna í rættarnevndini fær orðið