LM-085/2023

sálar bert hálsen gjørt væl tí takk fyri fólkuna hetta er uppskot til løgtingslóg um føroyskt sum annað mál málsliga og mentanarliga eru føroyar vórðnar sera fjølbroyttar seinastu árini tí tilflytingin hevur verið stór um tilflytarar skulu hava møguleika at fóta sær væl í okkara samfelag so er tað neyðugt at geva teimum nøktandi undirvísing í føroyskum sum annað mál at læra føroyskt er ein týdningarmikul faktorur í integratiónsprosessuni fyri bæði børn og vaksin sum koma til føroyar úr øðrum londum mál er tað týdningarmiklasta amboðið í samskifti og fatan og hevur ein avgerandi leiklut í at byggja relatiónir og skilja mentanina sum mann er partur av umframt vil ein størri fatan á málinum hjálpa tilflytarum at styrkja sjálvsvirðið og sjálvsálitið tí tað verða førur fyri at útsøkja seg greiðari at læra føroyskt sum annað mál møguleika fyri eini gipru fatan av føroysku mentanini og føroyska samfelagnum við at læra føroyskt og læra um føroysku mentanina ber eisini til at menna virðing og tolsemi fyri ymiskum mentanum og byggja brúgv millum mentanina hjá tilflytarum og okkara mentan tað gevur eisini møguleika fyri at tilflytarar fáa málsligar førleikar at víðka um sjónaryngjum hjá okkum føroyingum og læra okum um teirra samfelag og teirra mentan sambært hagtølum haldsfólkayvirlitinum var talið av útlendingum við øðrum tjóðskapi og norðurlendskum tvey túsund og seks hundrað og trýss við ársbyrjan tvey túsund og trýogtjúgu og tað einasta sum hesir tvey túsund og seks hundrað og trýss tilflytararnir hava í felag er at tey duga ikki føroyskt tað er umráðandi at okur leggja okkum hetta í geyma og taka hædd fyri tí tá ið okur leggja undirvísing í føroyskum til rættust sum annað mál í nógv ár hevur undirvísing í føroyskum sum annað sum verður fyriskipað innan kommunala geiran og sum frítíðarundirvísing sambært kapittul trý í løgtingslóg um frítíðarundirvísing málsliga menningin hjá tilflytarum var tó avmarkað tí skeiðini vóru stutt og ofta endurtøkur av skeiðum frammanundan í tvey túsund og tjúgu varð farið undir eina verkætlan at tryggja at tilflytarar og borgarar kring alt landið sum hava annað mál enn føroyskt sum sítt fyrsta mál fáa somu møguleikar fyri at vísir førleikar í føroyskum máli og mentan og samfelagsviðurskiftum og at tað verður lagdur dentur á at visitera og eftirmeta næmingarnar so at støðugur framburður í førleikum verður tryggjaður tey tilmæli sum skiftandi landsstýri hava útvegað um integratiónsviðurskifti hava øll peikað á at málslig menning er ein av fleiri fyritreytum fyri væleydnaðari integratión tað var høvuðsorsøkin til at gjørt var av at feiga miðvíst fram ímóti einum skipan sum kann standa øllum tilflytarum og borgarum í boði sum hava annað mál enn føroyskt sum sítt fyrsta mál og sum er sambarlig við tey tilboð og málsliga menning sum standa tilflytarum í boði í okkara grannalondum ein námsætlan fyri føroyskt sum annað mál fyri vaksum er gjørd sum fylgir altjóða c e f r stiganum og sum tryggjar at útbúgvingin í øðrum máli í føroyum færlig við annað máls útbúgvingar í europa og sum tryggjar at støðugur framburður er í útbúgvingartilgongdini hjá tí einstaka næminginum c e f r merkir common european framework and education og er ein altjóða viðurkend skipan sum tryggjar gjøgnumskygnið millum førleikastig og kommunikativar førleikar ella samskiftisførleikar sum hin einstaki næmingurin ella tilflytarum hevur ognað sær námsætlanin er skipað sum tríggjar útbúgvingar f s a eitt f s a tvey og f s a trý tað er føroyskt sum annað mál á ymiskum stigum næmingurin verður visiteraður inn á tað útbúgving sum hóskar best til undanførleikarnar hjá næminginum frá skúlabyrjan tvey túsund og tjúgu til tvey túsund og trýogtjúgu hevur verið arbeitt sambært námsætlanini í havn eins og í suður og síðani tvey túsund og einogtjúgu eisini í vágum í samstarvi við tórshavn og síðan á hesti tvey túsund og tveyogtjúgu á kambsdali í øllum føroyum er tað ein avbjóðing hjá tilflytarum at fáa arbeiðslív útbúgving og familjulív at hanga saman tað er ein sannroynd at fjøruti tíma arbeiðsvika darvar møguleikanum hjá einum næmingi ella tilflytara at gjøgnumføra drúgvar málskeið á upp til tjúgu tímar um vikuna undirvísingartilboðini í føroyskum sum annað mál verða styttri málskeið fyriskipað kring landið í tvey túsund og trýogtjúgu vóru umleið níggju slík málskeið tørvurin av undirvísing í føroyskum sum annað mál veksur skjótt og tað sæst aftur á fíggjarlógini í tvey túsund og nítjan varð játtanum til tímar í føroyskum sum annað mál átta hundrað túsund krónur og á fíggjarlógini fyri tvey túsund og fýraogtjúgu eru tilsamansettar av fimm komma seks millión upphugt hjá smærri kommunalum eindum at skipa fyri undirvísing og útbúgving í føroyskum sum annað mál sambært námsætlanini og hjá teimum størri kvøldskúlaskipanunum er tað eisini ein stór uppgáva at skipa fyri beinleiðis útbúgving leggjast kann afturat at kommunalir frítíðarskipanirnar hava gjørt eitt megnararbeiði og lagt runnar undir eina málskúlaskipan sum hetta lógaruppskotið byggir á herðanráð gera okur eina landsumfatandi skipan sum metir barna og útbúgvingarmálarøð at tørvur verður á umleið sjey ársverkum til undirvísing umframt fígging til dømis próvtøkufyriskipan við statión rakstur og annað mett verður at tað er umráðandi at tilflytarar læra um mentan og samfelag og at samskifta á føroyskum tí hetta vil vera við til at tryggja eina góða integratión tess vegna at ið dentur eisini varð lagdur á at tey í undirvísingini verður tikið atlit at samleika og mentanar fatan næmingssins sum verður neyvt tonkt at annaðmális lering uppskotið skal eisini tryggja at ávísar vinnur har tað verður mett neyðugt kunnu umboða umbiða sær serstøk tilboð til síni starvsfólk tí líkskeið kunnu verða fyriskipað fyri gjald eftir reglum sum landsstýrisfólkið setur tá ið integratiónslógin kemur vónandi skjótt so eigur hetta at verða tikin fyri at vinnan eisini hevur eina ábyrgd yvir fyri sínum útlendsku starvsfólk um eiga at fáa løn tá tað er til undirvísing í føroyskum sum annað mál uppskotið byggir á eina miðsavnan av skipanini í undirvísingarstýrinum sum í dag fyrisitur útbúgvingarøkið í føroyum undir hesum eisini málsøki føroyskt sum annað mál sambært lógaruppskotinum so skal undirvísingarstýrin samskipa undirvísingina við góðkendum skúlum kring landið hugsað verður í fyrstu atløgu at brúka miðnámsskúlanum kring landið sum sæti fyri undirvísingini í føroyskum sum annað mál her er týdningarmikið at tilskila at málførleikar mugu vera til staðar á miðnámsskúlunum sum skulu umsita undirvísing í føroyskum sum annað mál tað vil siga at teir undirvísarar sum skulu hava ábyrgdina av hesum bæði hava fakligan førleika í leiðslu og fakligan førleika í at undirvísa tilflytarum í hesum føri í føroyskum sum annað mál tað er ikki nóg gott bara at gera eina samstarvsavtalu við miðnámsskúlar tí so rakar tilboðið ikki allar málbólkar at undirvísa í føroyskum sum annað mál er ikki bara eitt málprojekt men tað er eisini eitt integratiónsprojekt eitt relatiónsprojekt og eitt sosialiseringsprojekt um okur ynskja so góða úrtøku sum gjørligt og tað ger okur sjálvandi so skulu okur hava undirvísarur við røttu fakligu førleikunum umframt at lógaruppskotið hevur við sær at landið at tekur sær ábyrgdin av undirvísingini í føroyskum sum annað mál er eisini tikið við eftir hoyringsfund og hoyringsviðmerkingar at lógaruppskotið gevur heimild at fara undir móðurmálundirvísing fyri tilflytarar tí kunnleiki til móðurmálið hongur nevnt saman við evnunum at læra annað mál júst hvussu mann ætlar at skipa hetta veit eg ikki kanska landsstýrismaðurin kann greiða nærri frá tí umframt at okur fáa møguleika fyri at kanna hetta nærri undir nevndarviðgerð uppskotið hevur verið til ummælist hjá ymiskum viðkomandi pørtum tað hevur millum annað havt við sær at barnið í útbúgvingarmálaráðið hevur tikið viðmerkingar frá undirvísingarstýrinum til eftirtøktar og tí ikki skipar skipanina í ein stovn fyri seg málskúlum sum upprunaliga ætlað var men undir undirvísingarstýrinum eisini vísir undirvísingarstýrið á at um lestrarstuðul skal veitast teimum sum taka føroyskum um annað mál fulla tíð so má lógin um lestrarstuðul broytast har viðmerktir barnið í útbúgvingarmálaráðið at støða er ikki tikin til í hvønn mun lógin um lestrarstuðul skal broytast ella ikki tað skilji eg ikki lógin um lestrarstuðul eigur ikki at vera eitt ivamál um tilflytarar við føroyskum sum annað mál skulu fylgja eini tjúgu tíma alment góðkendari útbúgvingarskipan so skulu tey sjálvandi fáa lestrarstuðul tey skulu liva samstundu sum tey nema sær lærdu næsta stimma verða at okur fáa eina integratiónslóg við greiðum mannagongdum og krøvum ikki fyrr enn tá kann talan vera um inklusjón

ovn av tilflytarum takk fyri seg

takk fyri frá forkvinna ja takk fyri sovorðið

og er tað rúðarin sussan bertholdsen kirkjóði tað takk fyri frí forkvenna og takk fyri viðmerkingina og spurningarnar hanna jensen ja eg haldi tað er ordiliga umráðandi at sjálvandi skulu tey hava lestrarstuðul og kunnu ikki vænta tað at tey skulu at fara í holt við eina útbúgving og ikki fáa stuðul altso fíggjarligan stuðul tí tey skulu eisini liva meðan tey taka serið undirvísingina í føroyskum sum annað mál og sum samfelag fara okur sjálvandi at fáa gangn av tí tí tey sleppa gangnýta sínar førleikar til fulnar í okkara samfelag so tað eigur bara at vera ein vinn vinn

takk takk takk fyri seg

hvussu sær uppá tað takk fyri ja takk fyri

so er tað ráðarin gjørt væl takk fyri frí forkvinna og takk fyri viðmerkingarnar og spurningjum johannes jensen ha joensen orsaka orsaka eg sjálvandi haldi eg at tað skal jú ikki vera soleiðisnar til dømis at at tilflytar sum búgva í suðuroynni skulu um suðuroyarfjørð fyri at fáa undirvísing í føroyskum sum annað mál men har sum tað er koyrandi altso hálvan tíma tað fara tey sjálvandi at viðgera tað skal vera tað skal vera so lætt at komuligt sum gjørligt soleiðisnar at so nógv sum gjørligt hava mót upp á at fara í holt við hettar her og í mun til at fara frá arbeiði til undirvísing í føroyskum sum annað mál so haldi eg at tú eigur at áleggja arbeiðsgevararnar eina skyldu at teir sjálvandi gjalda sínum starvsfólkum løn meðan tey fara í skúla so tú so tey ikki

inntøku takk fyri tær ja takk fyri og tann næsti at røða er helgi ábramsen

tað var klokkan seks um morgunin eg var í veg til bussin á veg til arbeiðis tá møtti eg teimum monnum sum kortjarnir vórðu komnir til føroyar at arbeiða búðu í einum landi lektverk frá føroyum nú er tað komið til føroyar at arbeiða og tá ið hendan summarmorgun møtti teimum so hyggur annar blítlið í bámi og sigur gott kvøld hatta var klokkan seks um morgunin og eg heitti sær aftur gott kvøld meðan eg hugsaði við at tú roynist í øllum førum tað gekk stutt tíð so varð hesin maðurin blivin sum aðrir bygdarmenn hann var saman við fólki í frítíðini hann arbeiddi í einum flakavirki hann var saman við fólki í bygdini í frítíðini og luttók í øllum møguligum virksemi og riggaði væl sum um hann var ein annar føroying meðan hinmaðurin sum ikki ynskt mær góðkvøldið hesa morgunstundina hann bleiv ongantíð ordilig partur av samfelagnum hann arbeiddi og so varð saman hann ikki aftur og eg haldi at tað er eitt gott dømi um akkurát tað er tað sum vit viðgera í dag at fólk sum koma til landið og byrja at læra seg føroyskt byrja at blíva partur av samfelagnum tey kunnu fella til og byrja at trívast har er nemliga tann málsliga so øgiliga týdningarmikið at búgva í einum landi at tú ikki skilur málið ikki kanst lesa ein tekst ikki hoyra eina samrøðu ikki luttaka í frítíðarvirksemi men bara vera ein arbeiðsplássið og so inni hjá tað sjálvum tá blívur tú ikki ordiliga partur av samfelagnum og tí mugu vit sum samfelagi gera alt hvat vit kunnu fyri at fáa fólk at blíva integreraði í samfelagi málsligt tað er øgiliga stóran týdning at mann lærir málið men sjálvandi so er tað eisini ting sum hann ger uppi í tí tað at læra mentanina at kenna sum mann í landinum mann komur til og tað at kenna søguna hjá landinum kanska ikki er so greva nógv men eitt sindur tað hevur alt øgiliga stóran týdning so at tað at fólk sum koma til landið fáa eitt arbeiði og fáa undirvísing í málið hevur øgiliga stóran týdning tíkjast spurningurin hvar skuldi tú læra hatta tí fyri at kunna vera í landinum skalt tú arbeiða fjøruti tímar um vikuna ella kanst tú vera risikeraður sendur av landinum aftur tað vil siga at nú skalt tú brúka tíð aftanáarbeiðstíð til undirvísing í føroyskum og tað kann blíva ein avbjóðing tí hvussu nógva orku hevur tú tá tú hevur havt fullan dag skúlum at teir eru ikki so øgiliga skipaðir altíð altso nógv í kvøldskúla tilboð har er ikki serligt krøv sett til teir sum undirvísir og tað er heldur ikki nøkur serlig krøv til at fáa eina eksamiu tað er kanska onkur sum dugir eitt ella annað sum bjóðast til at undirvísa øðrum í tí samum so tað er ikki so øgiliga skipað og sum eg síggi at uppskoti so er tað náttúru týðandi partur av hasum her at mann fer frá tí sum eitur frítíðarundirvísingar virksemi til tær mýtir útbúgvingarvirksemi tá sigur mann líka sum set nakrar fastar karmar mann set nakrar treytir fyri hvør kann undirvísa og og so framvegis so eg haldi at hetta uppskotið er gott eg haldi at hetta fer tað rætta vegin vit byrjaðu við onkur sær ein arbeiði í farna valskeiði eg var eitt sindur involverar sum lastursmaður í umhvørt vinnumálum annars var tað nokk jens verana sum umsatt mentamál sum var nokk tann sum hevði høvuðsopin av í og hatta er nokk so framhald av tí sama so hetta uppskotið skal so tryggja borgarunum at at tey kunnu fáa hatta neyðuga undirvísingin í føroyskum og uppskotið skal eisini tryggja at ávísar vinnur har tað verður mett neyðugt tey kunnu umbyrja ella biðja um at fáa serliga serligt tilboð um undirvísing til síni starvsfólk og ja so er tað sjálvandi eisini nakað treytur um mann tosar til teir sum at brúka mínum skúlar og um mann hevur nakað reglu fyri lærarar og annað so eg haldi at tað er eitt uppskot sum er gott og sum fer tær rættan vegin men mann tosar nógv mær um integratiónslóg og eg haldi at alt á tær má virka vit eiga vit eiga ikki at taka ímóti fleiri tilflytarum enn so nógv um vit kunnu bjóða eitt gott lív í føroyum ið er gott lív so so sum vit mugu bjóða teimum at kunna blíva ein partur av føroyska samfelagnum tí vit skulu taka okkum væl av teimum sum koma til landið og so ein annar spurningur sum eisini mann kanska ikki beinist hetta gera tað er at nógv fólk sum flyta til føroya hava frá sínum heimlandi eina góða útbúgving sum tey ikki kunnu brúka í føroyum tikið honum eisini eina avbjóðing at at tú hevur brúkt eitt stóran partur av tí lívi at fáa tær eina útbúgving og so sluppt tú at brúka hana so har eru nógv ting við men eg haldi at hetta er hetta er gott at vit fara hendan vegin og vit fara hvussu at geva tí

eina góða viðgerð takk fyri ja takk so er tað

lágdjóðið

hvat hevur hann gjørt væl frí forkvinum at hvør setir krøvini at so tað er nú ikki akkurát tað sum ógerandi tað er kanska meira hvat hvørji eru krøvini og hvussu rímiliga eru tey og eg haldi at í øllum førum eiga vit at hvat hyggja eftir steyra hvat kunnu vit gera so snar fólk kunnu brúka tá forløgan tær hava tí tað er eingin ivi um at tað tá fólk fær eina útbúgving er hvat sagtast tí at tað hevur hann uppbyggið sær ein forløga sum samfeløg tær liðugur í kann njóta gott av og tað líka mær ikki hvørjir fólkini eru tað er eisini galdan fyri fólk sum flyta til føroyar vit tey hava ein forløga sum føroyska samfelagið kann njóta gott av so eg havi tey gera alt fyri at vit kunnu taka ímóti tí tí tí barnaðastuna so tað er eg eri fullt við uppá at tað tað er nakað mann mann fer at gera nakað við men eg eri tú ikki at síggja teg akkurát partur av hesum uppskotinum men men absolutt nakað sum landstøkan arbeiðir

næstrarøða er beinir johannesen

ger so væl takk fyri hetta er ein løgslóg um føroyskt mannamál og eg haldi tað er positivt at mann er komin her til mann er farin hetta økið í skipað og eg kenni eitt sindur til kanska eitt øki frá tí at eg var býráðslimur í klassiskari kommunu og hevði eitt sæti í integratiónsnevndini har beint sum var har og tað varð nett í betur við ta málunum og tað sum og tað við at fáa undirvísing tað fylti eina nógv hjá tilflytarum til føroyum og eisini tilboðini tí tað vísti eg at tað er oftani sum sær at tað var eitt ymiskt kanska eitt tilboð men sum vóru øgiliga ymisk hátí og kanska øgiliga ógreitt akkurát hvussu kommunurnar skipaðu seg og á og á ja tá er eisini øgiliga ymisk hvussu tilboðini vóru altso frá staði og staði hvussu og hvørjum stigi tað var og á tað er so gott at mann í hesari lóginum fær tað líka sum tryggja betri tað at mann fær eitt yvirskip at mann fær eitt eitt undirvísingartilboð sum er betri og ella fyri øll kann mann siga og so sær mann her nakað púra greiðar rammur at halda seg til har tað kanska hevur verið í summum førum eitt sindur meir tilvildarligt akkurát hvat ið hevur verið um mann eisini setir krøv nú tí tá tá mann skal integrera fólk í á samfelag so er málið ein øgiliga stórur partur av tí øgiliga grundleggjandi partur tað at tú kanst tað at tú skilur málið og tú kanst tosa tað og samskifta av tí tað er ein øgiliga stórur partur av at fella væl til í einum samfelagi og tí er øgiliga týdningarmikið fyri okkum at vit eisini leggja dent á akkurát her og tað gjørt mann eisini mann fór í gongd við at hetta her arbeiðir í undanfarin framgongur tí at onkrongur av tí so kann tú eisini so kann tað eisini spara kanska pengar í øðrum førum ella mann kanni tað mann fær fólkini betri eftir geraði og ein stóran part av samfelagnum fóru so eisini við sær at fólk kanska bitriðar meira til samfelagar og tað er positivt sum eg hyggi eftir ymsstættinum og í uppskotinum so haldi eg at nú er tað so sær at upprunaliga tey hevði mann ætlað at gera ein sjálvstøðan stovn fyri at tað er men mann nú fer mann so legg tað undir undirvísingarstýri og tað eru eisini nógvar hoyringar sum mæltu til at mann ikki gjørdi tað at leggja tí eina fastan stovn og tað er so positivt og tað er eisini positivt at eg íðasti her lóguni tað at kemur til millum annað fyritøkur har tey eru tað kunnu umbiðja skeið á arbeiðsplássinum tí at nógv er í fólkunum sum eg eri komin til landið eg eri kanska eisini komin fyri at arbeiða og tað kann tað vera kanska torført hjá teimum at fáa alt at ganga upp tað sum eina fulla arbeiðsviku og eisini undirvísing og mundirvísingin til lønvík kann vera ella er í arbeiðstíð so kann tað vera torført hjá teimum at fáa tingina at ganga upp í ymsum minnigreinunum so hava vit arbeiðspláss við rættiliga nógvum útlendingum og tað er eisini upplætt kann mann siga at arbeiðspláss hava møguleikar fyri at fáa kanska undirvísingar inn á staðið hjá teimum og harvið eisini at tað ávirkar sum minst daglidagin hjá teimum sum skulu undirvætta her at tey kunnu sluppu undan av til lønvík svara til undirvísingastaðið góð tíð meðan arbeiðið koyrir so at ella arbeiðspláss kann samskipa tað tað er eisini eitt góð stift og eisini at ger tað at eg trúgvi eisini at vinnulívið tykur væl ímóti tí tí at tað at tey fáa tílík undirvísing tað ger tú sjálvandi tað at tey verða betri tey fella betri til samfeløginum tað burtur verið á eini ja eini ja kostnára øgiliga positiv fyri tey og tað sum er tað sum mann kanska eisini er ja tað sum eg kanska eri hug at líka sum at seta kanska neðrar spurningum til tað er eitt her við akkurát kostnaðinum mann tosar um at í tvey túsund og fýraogtjúgu ferðast fyri løgslógini og fíggjarlógini fyri tvey túsund og fýraogtjúgu har eru so fimm komma seks milliónir setar av í løtuni og so er spurningurin mann væntar at tað verður umleið sjey milliónir og fær mann fígging til tað tá mann setar hetta í gongd tað er tú tørvur at tí fyrst tá skal rigga og mann hevur eisini havt tað eitt sindur eyka nú tað eru í kreinskir fløttar sum mann hevur inni í skipanesini og vit eru so sær mann tekur ímóti fleiri tykkum mann hevur eisini tikið hædd fyri tí øh so er tað eisini at tað er við krøvunum og til faktiskt bæði mann kann siga bæði til sjálva undirvísingina ella tað tilfarið mann brúkar og eisini undirvísararnar mann sigur her um at tað verður nærri ásett frameftir hvat kann mann vænta hvørji verða krøvini hevði eisini verið ávart at at frægt hvar fólk men eg haldi sum so fyri sum mann skal taka saman um so er tað øgiliga positiv tað kemur tí at vit sum mann skal hava eina øgiliga væl eydnaða integratión av borgarum og at fáa teir at fella so væl til sum gjørligt so er tað øgiliga dýdningarmikið at tey fáa øgiliga góða undirvísing tá kemur tú málið og at tey tað er tað lættast fyri hjá teimum at fáa at blíva eina natúrlig partur av einum samfelagi samskifta og mann skilir alt tað sum fyriferðist so at hetta er eitt gott stig og nú er tað so tað fer í mentanina har hava vit eitt umboð og tað skal sjálvan fáa eina góða og virðiliga viðgerð frá okkum í fólkalívsinum

so takk fyri til fólkina

nógv skúla takk fyri frá fólkum

hevur hevur hann ikki gjørt væl? hetta hevur verið leyst sær soleiðis veit ikki eg akkurát so nú er tað so sær at mann kann mann hevur latið upp fyri at arbeiðsfólkini eisini kunnu umbýða skeiðini og tað er eisini ókeypis hjá teimum at umbýða tey og tey kunnu kanska gera tað so smidligt sum gjørligt fyri fólkini sum skulu undirvísast tá mann hugsar akkurát um tey fólkini so spurningur hon um ella tey kunnu kanska eisini tillaga tað so sær at fólkini ikki missa arbeiðsinntøku men tað kemur akkurát til hvør skal hava tað ella hvør hvønn hetta skal vera til fyrst og fremst so skal tað vera til tey sum hava uppihaldsloyvi og tey sum búgva í virkaherboðnum tað er kanska tað sum er mest neyðugt hjá okkum at geva undirvísing til tað eru tey sum virka herboðnum og sum fyri at fáa tey betur við í samfelagnum so tað er fyrst og fremst tey og akkurát hvussu uppihaldsloyvi altso hvussu langt tað fevnir tað er so eisini ein annan spurningur sum eg eri væntur hjá mentanarnevndini at taka við

takk fyri vorðið ja takk næstra røða verður ærling eitur skoyrd

ger so væl takk fyri frá fólkini at hugsa sær til at okur eru farin frá at føroyingar ikki høvdu undirvísing í føroyskum ja at tað var bannað at praktika á føroyskum í kirkjunum og so til hetta at okur nú eru í einari støðu at okur undirvísa ikki bara okra egna fólki men eisini fólkum sum flyta til føroya í føroyskum tað er jú heilt fantastiskt hvør hevði trúð tí fyri bara hundrað árum síðani her er nógv vatn rundan í ánna okur hava í dag eitt ríkt mál tað koma tvey hundrað bøkur um leið út um árið og eitt ótala av sangum og sjálvandi skulu okur bjóða nýføringum undirvísing í hesum fantastiska máli sum okur øll eru so ómetaliga errin av og góð við undirvísing í føroyskum sum annað mál fyri vaksum hevur í nógv ár verið fyriskipað innan kommunala geiðaran og sum frítíðarundirvísing landsstýrismaðurin hevur heimild at veita hundrað prosent endurgjald hundrað útreivstur til lærarar sum undirvísa í føroyskum sum annað mál men tað eru kommunurnar sum rinda fyri rakstrum á kvøldskúlunum eg haldi at niðurstøðan er at tað er trupult hjá smærri kommunum at skipa fyri hesi undirvísing sambært námsætlanini og hjá teimum størri kvøldskúlaskipanunum er tað eisini eitt stór uppgáva at skipa fyri beinleiðis útbúgving tí tað krevjast heilt onnur atlit at útbúgvingarvirksemið enn til frítíðarundirvísingarvirksemið tí snýr hetta uppskotið seg um at seta á stovn eina landsumfatandi skipan sum skal førasta fettuna víðari og mann setir stóran prís upp á tað arbeiðið sum er gjørt verður tað sagt í viðmerkingunum tørvurin á undirvísing í føroyskum sum annað mál veksur skjótt tað sæst aftur á fíggjarlóginum í nítjan varð játtanin til tímarundirvísing sum fær í føroyskum sum annað mál umleið átta hundrað túsund krónur í tveyogtjúgu varð játtanin tvey komma tríggjar milliónir umframt eina ekoyáttan til okrainskar flottar á eina millión so tríggjar komma tríggjar tilsamans og í tvey túsund og trýogtjúgu varð játtanin á leið fýra milliónir í fíggjarlógini fyri tvey túsund og fýraogtjúgu eru samanlagt settar av umleið fimm komma seks milliónir til at seta á stovn eina landsumfatandi skipan verður mett at tørvur er á sjey ársverkum til undirvísing og hálvum øðrum til leiðslu sostatt verður talan um átta og eitt hálvt ársverk lógaruppskotið gevur landsstýrisfólkinum heimild at skipa undirvísing í føroyskum sum annað mál fyri gjald talan kann vera um serliga umbiðjumskeið sum annað hvørt ein almenn ella ein privat fyritøka biðurum endamálið við heimildini at áleggja gjøld er einans at kunna skipa fyri serligt serligt umbyrnari undirvísing í føroyskum sum annað mál tí undirvísing í føroyskum sum annað mál er annars ókeypis í paragraf tvey í uppskotinum stendur skipast kann fyri undirvísing í móðurmálið og fyri annað málsundirvísing í øðrumálið enn føroyskum fyri næmingar sum eru fevndraðvís løgningslóg og sum stendur okkurt afturat og í viðmerkingum til paragraf tvey stendur at hetta kundi til dømis verið undirvísing í donskum vísandi til at tað eisini eru tilflytarar sum koma til føroyaransu sum ynskja at brúka útbúgvuparskipanini í føroyum har danskt til dømis í ávísan mun er ein kravd lærugrein altso hasum partinum havi eg øgiliga truput við at følgja at okkurt sliga undirvísa fólki sum flyta til føroyar og velja føroyar sum sítt sítt nýggja landa búgva í at okkurt sliga fara at undirvísa teimum í donskum har skal nokk so nógv til áðrenn eg klára at svølgja sær góð eydnu við tí tilflytarar sum eru í fólkaskúlaaldri fáa í dag undirvísing sambært kunngerð nummar hundrað og fýraogfjøruti um undirvísing í føroyskum sum annað mál og móðurmálið undirvísing og eru tí ikki fevndað hesi og tey fáa undirvísing tá tey ganga í vanligum skúla saman við teimum føroyingum sum hava búðið leingi og undirvísing sambært hesi lóg er ikki at síggja sum eitt krav og tað eru próvtøkur heldur ikki men sum eitt tilboð og eg haldi at hetta er eitt gott uppskot kanska líka undantikið paragraf tvey og hetta uppskotið fer nú mentanarnevndina har eg fari at royna borðasindur í paragraf tvey

takk fyri ja takk næstur á røða er sólvitnólsoyar

ger so væl takk fyri frá fólkum á eg vil siga at tað er fyri neyðini at vit eru komin her til sum vit eru komin at vit nú fara at skipa umstøðurnar sum eru kring frálæru í føroyskum sum annað mál í gjár tosaðu vit um førleika at skipa førleikakarmin inn á føroyska undirvísingina og tað bleiv tosað um at tað er nakað mann arbeiddi við í nógv ár sum var eitt gott dømi upp á politikkur flytur seg ofta nokk so seint tað haldi eg eisini at at her er berbrá av tí tað at tað at hetta hevur verið ein tørvur er ikki nakað nýtt tað hevur verið at kommunurnar hava tikið sær lutfalsliga væl haldi eg av hesum økinum so væl sum tær kunnu eftir fyrimunni og eftir støddust og víðari hvat ið tað hvat ið hevur verið gjørligt men at at tørvur var á skipa tað meira skipa tað meira upp á hendan máta sum hann nú ætlar hevur verið eyðsýndar nátt leingi men nú eg mást koma her til og tað haldi eg er øgiliga gott tí at tað at duga tað málið ella skilja tað málið í øllum førum sum mann í tí landinum sum mann býr í eru er ein nevndiheit vist tú skalt liva og virka væl í tí landinum fleiri av okkum inni her rokni eg við hava búði í einum øðrum landi kanska sær tú í lestraráðrum tá ið vit sjálvur eisini og har upplivað veruliga hvussu tað er at vera í einum landi har tú ikki tosar tú fyrsta mál nú er danmark tað landið sum flestu føroyingar fara til tí haldi eg er men men fleiri fara eisini aðrastaðni sjálvur fóru til lands og hóast mítt enska var einum ríkiliga góðum støði í mun til tá mann brúkar í føroyum so finnur mann dag og tá mann kemur til tá landið har ið hetta málur verður tosað sum mann heldur duga væl so eta ikki alt tað sum gerst galdandi tað skal ein tilvenning til eisini hóast tú heldur tú duga málur rímiliga væl so kann mann bara fyri stillastaðar hvussu tað er at koma til eitt land har ið tú slett ikki tosar málið og har tú slett ikki skilimálið har málið er so fjart frá tínum egna at at tú ja í grund tí er tí er tað gott tað er gott at mann er komin her til at mann nú fer at skipa tað eg skilji at tað er ein ein námsætlan og tað er ein ein ein skipan føroyskt sum annað mál fsa sum verður brúkt í undirvísing og sum eg skilji riggarumliga væl hon er skipað stigvíst har ið mann flytur seg uppeftir í torvleikarstigi alt eftir hvat mann fær við hvussu mann lærir og tað haldi eg eisini ein fín máti skipa uppá og eg skilji at tað riggar væl og tað góða vit tí eisini er at umframt málið so er eisini mentan og samfeløgin inkluderaður við tí frá lærararni sum eisini eru líka kanska ikki so líka nógv sum málið men men men men tað hevur eisini sanniligan stóran týdning so sum eg skilji so ætlar mann at halda fastur tí men mann kundi kanska spurt um ætlanin er at at halda fastur tí sum tað er ella mann ætlar at uppdatera tá nakað eg skilji at tað er fyri men kanska riggar mann væl tí sum nakað mann kann spyrja um tað er eisini út men tað er eisini øgiliga stóran týdning tá mann leggur upp til her at mann vil skipa økið at mann vil skipa tilboð kring landið atkomuligheit er og løtt atkomuligheit er er neyðug skal hetta fara og rigga skal hetta blíva ein suksess tí at ofta arbeiða fólk umframt at taka skeiðir sum hesi eru mann ikki biðja fólk sum eg veit ikki arbeiða langt burtur frá havnini skuldi tað verið tað at ferðast langa eina eina eina langa teinar til tað staðið har tað er so undirvísing men tað er gott at mann vil skipa tað á mínum skúlum sum eg skilji kring landið soleiðis at fólk hava møguleika at fara at koma til frá kanska arbeiði ella hvat tað skal vera hvussu mann so skipar hetta hesa undirvísingina tað er øgiliga gott og at eg síggi á skúlanir samstarvs skúlanir sum mann hevur sum vera miðnaskúlanir saman við undirvísingarstýrinum skulu setast á lærararnar sum skulu taka sær av undirvísingini og í paragraff fýra stendur so at landsstýrisfólkið skal áseta nærri reglur um førleikakrøv til lærararnar tað kundi eisini verið vertast burtur um hvat hvørji tey verða tað eru ivaleyst fólk longu nú sum hava teir førleikarnir skulu til fyri at undirvísa í føroyskum sum annað mál men eg kenni tey ikki og tað kundi verið verkan skalt spurt um tey og um um tað er nakað mann skal um hann skal til lømis skal fara og útbúka fleiri fólk sum ella vit hava nóg mikið ella hvat er tað haldi eg at tað hevði verið relevant at fara og tosa eitt tvey trý og hvørt skeiðir tekur tjúgu vikur og forlopið til sama sekret annaðar tí við ferium øllum øllum og mann hevði mann gera hetta hálva tíð tá ið tú arbeiðir sínar av og ger hetta hálva tíð so spurningurin um hvat mann nú fer at gera um mann fer at skipa tað øðrvísi um mann fer at hava onnur skeið sum eru fulla tíð ella mann fer at eg veit ikki strekja teg við longri tíð men ikki tjúgu vikur tíggju vikur tá eg veit ikki tað tað kundi eg tað kundi eg spurt kanska landsmanin um ella mann tekur upp í lendini nú tá mann fór undir og tá ið í fleiri sløg so at fólk kunnu kanska velja tað sum passar teimum best men vil mann fara til eitt skeið sum er fulla tíð ella fullum so so blívur spurningur um lestrarstuðlið ella til føroyum øgiliga relevantur men taka mást tú fáa svar uppá hvá mann ætlar tí sum nú eg skilji vit tað er hálvtíð kanska arbeiðsgevararnir steaðir í ella mann skipar seg sjálvan er ikki heilt greiður yvir hvussu akkurát tað er hvussu tað fungeraður tað er sikkurt øgiliga ymiskt frá einum næmingi til ein annan hvussu viðkomandi er virkir sum spja til undirvísing í føroyskum sum annað mál tað tekur mann sum eisini upp í hesum hera uppskotinum at mann vil skipa tað betur so at fyritøkur hava eitt stað at venda sær til fyri at fáa skipað skalifiseraðu fólk og fyri at fáa skeið sum eisini er á sama støði sum sum undirvísingin mann bjóðar annars og tað er gott at mann fær samskipistingini at mann eitt fær standardiseraðu soleiðis at at støðið er javnt tí tað eru og fyritøkur fara at brúka tað tí tað eru fleiri fyritøkur sum longu nú á sínum eintingum hava gjørt tað í fleiri ár og sjálvandi hava fyritøkur eisini vilji mett áhuga í at læra síni starvsfólk sum ikki tosa føroyskt at tosa føroyskt serliga við seg ið starvsfólkini skulu vera her longri tíð fáa varandi uppbilagsflog við tað hvat skal vera kanska tað er eitt sindur øðrvísi við sum at mann veit at starvsfólkini vera í stutta tíð eg veit ikki so er tað ein spurningur sum eg eisini siti inni við teg at nú skipa mann hetta sum eitt til við onkrum hóringar sær eisini um hetta skuldi vera krav ella tilboð men har veit mann at integratiónslóg verða veg og har verða tey krøvini kanska sett heldur enn í hesari lógini tí mann kann vælt hava hetta sum eitt tilboð og tað er kanska skilagottur tí at eg goyggi út frá tá ið integratiónslóg einaferð kemur at mann samskipar tá hesar báðar at annaðhvørt verður hendan broytt samsvarandi integratiónslógini og kanska verður tað broytt til eitt av heldur enn eitt tilboð men eg vil jøvnuliga formeta við seg í teimum førunum har ið mann veit at fólk verða verandi ella hava hava arbeiðar eitt arbeiðsloyvi men allíkavæl eru verið nokk so nógv ár um mann tá skal fara og tosa um at gera tað kravt í ein ella annan mun heldur enn bara eitt tilboð men tað kann mann eitt stak upp men samanumtikið at tað er eitt eitt eitt tað fer neyðini at vit eru komin her til eg haldi at hetta hevur verið ey neyðugt er langa tíð serliga í mun til tað at tað eru komað fleiri fleiri útlendingar og fleiri verða verandi eisini nú eru tað fleiri ukrainar sum eru komnir fleiri av teimum ynskja eisini verða verandi og hatta hevur mann vitað í í langa tíð at støðan er sum hann er so tað haldi eg sum sagt er fyri neyðini at vit eru komin her til at hava nú vilja skipað hetta økið ordiligt

takk fyri frá fólkum ja takk

takk fyri teg

sólit nólsoy gjørt tú tað takk fyri ja eg ivist ikki í tú sum blankt ivist við at tað eru fólk við førleikum sum eru til eg hugsi bara at tað kundi verið saman fyri at vitja at vita um hvat er fyri krøv mann setur so hvørjar førleikar vit miða eftir at tey fólkini sum undirvísa skulu hava og tað er hasum vit stikina av takk fyri tann upplýsingin men framvegis haldi tað er áhugavert at vita hvørji krøv seta tann fólkum sum skulu undirvísa útlendingum í føroyskum tí at tað tað mugu vit soleiðis so tryggja eisini at her er ordan og er hann er eini útbúgving í tí so er hon allarhelst í ordan tað skal slett ikki gera meg dómar yvir men tað kundi vit áhugavert at fingið at vita

nakað meira um takk fyri frá fólkum ja takk næstra røða er jenni stavraðnað

ger so væl takk fyri tú forkvinnan føroyskt sum annað mál ella nakað sum eg ikki orki fyri so tá hann tá orðini var ongantíð koma góðtikjan hon fór komin og blokerar inn í heilan á mær eg veit hvat tað snýr seg um tað snýr seg um fólk sum ikki hava føroyskt sum fyrsta mál men føroyskt sum annað mál á n n á edd mál altso eg haldi at eg nevndi tað fyrsta dagin komi eg á mentamálráðið um eg ikki kundi fáa tað burtur eg haldi ikki tað tað tað sigur mær einki eg skilji hasa ikki jú eg hevði lært at skilja tað tað havi eg ikki men føroyskt sum annað mál ná nógv mær til tað fær eg fari at taka fyri hetta uppskotið tá skal eg tú nokk so nevnt tí eg sendi tað frammanundan part av tí ein fulltrúvur hevur vit sitið og arbeitt í tað var trý ár eg haldi at hann hevði ynskt at eg hevði samt um at vit koma at vera kanska meir áarbeiðingar hvussu eg hugsaði tá eg las tú ígjøgnum nú tað var at her hava okkurt uppskot sum so virðir hoyringspartar sum ikki havt sæð fyri altso so so væl virða tey hoyringspartar og gleða sær hvat ið hoyringspartarnir koma við og hvussu tey so hava lurta eftir tí sum hoyringspartarnir komu við og hava broytt tað skuldu tey eiga verulig dros gjólin hussur joensen og hansara fólk í mentamálaráðnum fyri tað skuldu tey eiga útbúgvingarmálaran tað skuldu tey eiga rót fyri at hava tikið atlit til hoyringspartin og longu á hasum broytingunum tær eru ómetaliga góðar og eg havi skrivað meg nøkur ting niður nøkur av teimum eru úrslit av hoyringspartum og onnur eru slíkt sum eg haldi gott og til døgum sett her at at tey eisini skulu hava frálæru í teirra egna móðurmál tað er jú tað vit okur øll at tað er fortreytin fyri at kunna læra eitt nýtt mál og so eg havi ikki fáið biðið yvir fyri donskum so tað er gott eisini at at tey kunna fáa frálæru í einum øðrum máli enn føroyskum tí at okur vita tað tað er soleiðis í skúlunum at serlatømi kemur víðari tíverri enn at bøkur eru á donskum og hvat ger ein næmingur sum ikki dugir danskt men tað stendur ikki at tað er nevndvíst danskt men í øðrum máli tað kann saktans vera okkurt annað mál eisini og eg haldi tað er gott eisini at mann hevur skipað tað undir undirvísingastýrinum og ikki hevur gjørt eini stovn afturat tá nýggjan stovn afturat ómetaliga gott her er trygt fyri at tað er á sama støði sum øll eini frálæra undirvísingastýriður sum hevur frálæruna undir hondum føroyum at eisini nám kemur inn í myndina at námsætlan verður gjørd og at at royndir eru royndir verða við bjóðaðar tað er ikki ikki krav men tey fáa bjóðað royndir og og so hava tað eitt so hetta er ikki bara eitt eitt hissini men hetta er eri hetta er gjørt eftir skipanum viðurkendum altjóða skipanum skulu tey velja at fáa eitt prógv sum tey kunna brúka víðari og eg eisini takka fyri at at hendan undirvísingin er miðsavnað í í miðnámsskúlunum ella øðrum góðkendum skúlum eg haldi tað tað er tað sum eyðkennir hetta uppskotið at mann hevur arbeitt nú í nøkur ár eftir kanska meira óskipaðum viðurskiftum og soleiðis byrjar byrjar tað jú ofta sjálvt teikur til at læra at ganga tað er óskipað og nú hevur mann fingið so nógvar royndir at mann kann gera eitt skipað uppskot og tað er tað sum eyðkennir hetta uppskotið ordiliga gott og og eisini her at mann bjóðar vinnuni skeið vit vissu vinnan brádligani onkur ávís vinnan hevur brúk fyri at eini skeiði sum kann gera starvsfólkini tey útlendsku starvsfólkini sum hava eitt annað móðurmál enn føroyskt at bjóða teimum eitt skeið innan fyri tað arbeiðið sum tey skulu gera so kann vinnan keypa sovorðið skeið tað er gott ótrúliga gott og ikki veruligani uppliva at at tær settu prísir upp á okkum og at tey fáa persónuførleikar sum okrava sum kanska eru uppvaksnýti og hetta er at mann setir eina ráðgevandi nevnd við relevantum pørtum sum kann traðga til serligt í byrjanini kanska er tað neyðugt til og hjálpa til at fáa tað at at koyra sum tað skal tað er skilagott at mann ger tað at mann setir inn í lógina at mann skal eftirmeta eftir trý ár tað hevur ofta manglað og men kanska tað sum mest hevur manglað tað er tað at mann setir inn í lógina so ger mann tað ikki so eg fari at minna á at tað tað kemur at standa yvir lógina við sumum samtykt sum hon fyri liggur hjá okkum í dag at hetta skal eftirmetast aftan á trý ár og tað er ómetaliga gott eg havi tveir spurningar til landsstýrismannin og tað er hetta er fyri tey sum eru eldri enn í undirvísingarskildiðum aldri hvussu er støðan hjá teimum sum eru í undirvísingarskildiðum aldri hvussu er støðan har er tað er tað gott nokk er tað á støði við hetta ella er tað kanska kanska frægari eg vænti at svar verða tað er tað er á støði við hetta ella hvussu er at tað er málið at fáa tað støðið við hetta men hvussu er støðan í tí vanliga fólkaskúlanum í dag við at geva hesum nýføringum sum onkur nevndar førleikar í føroyskum tí at kanska lykja upp um hvat endamálið er og undirvísingin hevur til endamáls at menna samskiftisførleikarnæmingssins málsligu førleikarnæmingssins tað siga at tað er ikki bara málið tað snýr seg um málsligu førleikarnæmingssins og geva næminginum innlit í føroysk mentanarlig og samfelagslig viðurskifti so hetta er ein breið frálær ein breið undirvísing sum verður givið og so er tað her sum sum eg haldi av sól við nólsoy minnist meg rætt sum eg nevndi hesi her fólkini sum koma til føroyar og hava góðar útbúgvingar og sum ikki sleppa at nei tað var ikki sól erhild geiskurt og sum ikki sleppa at at virka og tað er ikki gott nokk heldur ikki erhild geiskurt tað var í haldi av sambandsmaður helgi abrahamsen tað rætt skal vera rætt men fólk koma til til føroyar við útbúgvingar sum okkara brúk fyri sjúkrasystirnar ganga her tey sleppa ikki at undirvísa tí at tað er ikki føroyingar sum ikki vilja góðtaka tað men danir vilja ikki góðtaka tað er ikki í lagi og skal mann siga okur at eg ikki loysi tað málið men eg veit ikki hvør hvussu tað skal loysast hvør ið ið hevur ábyrgdina at loysa tað men okur noyðast at fáa tað loyst tað ber ikki til at fólk við høgari útbúgvingangum føroyum og fáa vita frá dønum javna so tú skalt taka tað og tað og tað skeiðið fyri yvirhøvur tú skalt á skúla fyri yvirhøvur at kunna arbeiða við tí førleikar tú hevur og sum tú kundi arbeiða við tínum heimlandi og so sigur onkur javna teg væl tí at tað ikki er á nóg góðum støði tá tann undirvísingin ella tað prógvi tey hava jú tí at okur hava upplivað tað saman eg kann taka eitt dømi har læknar sum taka teirra útbúgving í amerika føroyingar sum eru amerika taka útbúgving teir koma heim aftur við flottum útbúgvingum eitt dømi er frá einum universiteti sum sum upp á hálva ár hálva árliga útbúgvur fleiri læknar enn vit tað verða útbúgvur í øllum danmark upp á eitt ára og so fáa tey at vita nei nei tað tú kanst ikki bara koma at arbeiða uttan víðari her tú skalt hava tað og tað skeiði og tað og tað skeiði og so tú skalt vera so leingi inni á tíði sjúkrahúsinum og og tú skalt hava tú skalt hava skúla aftur fyri at kunna verða brúktur aftaná at hava eina útbúgving frá amerika bara fyri at taka dømi hvat gera okur tað ein spurning frá landsinsmanninum hevur hann hevur hann innlit í tað og veit hann hvussu hann kundi loyst tær trupulleikarnar tí tað er synd at fólk skulu ganga og gera tær at arbeiða sum tey eitt ein annan arbeiði enn tað sum tey útbúgva seg til takk fyri

ja takk og næstra røða verður jóhannes joensen

takk fyri teir fólkina meðan nú er nógv sagt um hetta málið og ella bara seta onkrar spurningar og vita um tað vóru okkurt sum eg hevði spurningar um í síttum sambandi hetta mál sum helena dámar neyvstaðarvóru arbeitt leingi við veit eg í ráðnum um hetta er at royna at fáa skipaða undirvísing til fremmandamál til føroyar vit innflyta nógv arbeiðsmegi og tað bústaðast nógv fólk í føroyum av ymiskum sum á ymiskar nationalitetir og hava ymisk mál so krevur tað rættiliga nógv fyri at integrera tey og ein partur av tí integratiónini í einum samfelag tað er mann skal siga grundarlagið til málið tey fáa ikki virk í samfelagnum uttan tey hava eitt rímiligt føroyskt mál og tað er eitt krav at seta teimum um at tey skulu fáa alla undirvísing og tað hevur verið roynt at gjørt men nú vil mann skipa tað meira og tað er gleðiligt tí mann innsærir tað hetta gerst ein alt størri og størri avbjóðing fyri samfelagið og vit hava sæð tað ella hoyrt tað fleiri ferðir at tær allarar almennu skipanirnar verða jú troyttar mann kann siga trýstara sindur av tí hesi fólkini hava brúk fyri tí hjálp sum samfelagið bjóðar og teir tænastu samfelagið bjóðar milannatan tænastan at fáa undirvísing er vaksandi tað er gott at mann royna at samskipa tað og tað er gleðiligt at mann fór frá tí at ikki avstað seta ein skúla í føroyum so men heldur at leggja tú tí økir so tað verða miðnámsskúlarnir og onkrir fólkaskúlarnir sum koma at vera samstarvsskúlarnir har kjølfest verður ein holl undirvísing við fólki sum hava útbúgving at undirvísa har sum mann eisini roynir at fáa gott tilfar sum er ætlað til undirvísing hjá til fremmand mælt men so havi eg nakrar viðmerkingar ella spurningar millum annað tað at nøkur økir til um sandoyggjum og vágoyggjum har eru ikki nakrar miðnámsskúl so gangi út frá tí fólkaskúlarnir sum koma at standa fyri tí ella verða samstarvsskúlarnir har tað kann landsinsparðurin svara mær uppá tí skulu tey koyra ella kann mann koyra vestmannar og sandoyar fólk kunnu koyra til havnar men sjálvandi tann túrin er eitt sindur longri og tað merkir tað at mann í samráð við arbeiðsplássum má væl gera onkra skipan og eisini við koyring í praksis tí tað má ikki vera soleiðis sum tað onkuntíð verður at tað verður ein at velja ímillum um mann skal arbeiða ella undirvísa og nógvar teimum vilja verða verandi tey mugu eisini hava møguleikan at nema sær tað føroyska málið tað má ikki vera ein forðing so tað má vera eitt samspæl millum arbeiðsplássið og og skúlan og so er tað aftur tað her við næmingarnir sum koma í fólkaskúlanum og so er tað at hetta eru næmingar sum eru aftan á fólkaskúla men tað eru eiga nógvir næmingar sum koma inn í fólkaskúlanum í framhaldsdeild eitt ár áðrenn tey gevast í fólkaskúlanum sum framvegis tí hevði tað verið skilagott at fingið eitt samstarv millum hesa undirvísingina sum er aftan á fólkaskúla og fólkaskúlan soleiðis at tey kundu hildu áfram í eini strimloynari skipan frá fólkaskúlanum og so í vaksnabandaskúla mann hevur vaksnabandalæru ymsa aðrastaðni í ymiskum hondum hetta kundi sanniliga verið ein partur av tí onkur hevur nevnt tað mann kundi havt eina linju av miðnámi har mann hevur mál og millum annað føroyskt so fremmand mál kundi hon náma sær útbúgving har eisini miðnámsøgubúgving men mann kundi eisini havt eg veit at fleiri sum hava verið í fólkaskúlanum fara til áðir at nema sær eitt prógv nýggjunafloksprógv har tað riggar væl til summon men og tað er tað fínt men mann kundi eisini havt onkra aðra skipan har sum hann hvussu er geitað tey víðari í hesa skipanina eg fái ikki saks frá nógv meir til tí hon renna avstað eg hugsaði hesi sjey størvini sum skulu setast hesi átta komma fimm sjey lærastørv eg gangi út frá at lærararnir koma at skifta eitt sindur ímillum hesi økini so mann fær samstarv millum lærararnar eisini og fær vitanardeiling tann vegin hetta er spennandi hetta er gott eg vóni at vit fáa viðgjørt av væl í mennarevndini og meir svara fleiri spurningir har eisini

eg havi ikki mær tíð so tað fyrr ja næstra røða er bárður á lækini

ger so væl takk fyri frí fólkum ja eg fari ikki at eg skal ikki leingja meira um eitt orðaskifti men eg vil bara líka siga nøkur fá orð eg haldi at tað er eitt gott uppskot sum er til viðgerðar og eitt neyðugt uppskot tað er einki at taka seg aftur í at málið hjá okkum er dýrabart og vit skulu ikki so serliga langt aftur í tíðina at at vit koma alt at at føroyskt var ikki ikki so vanligt og í gjár var ein merkis dagur í gjár vóru fimmoghálvfjerðs ár síðani at bíbliðan kom út av føroyskum hjá viktur danielsen og bara fimmoghálvfjerðs ár síðani at føroyskt faktiskt ikki var mann kann siga kirkju mál samkom mál á sama máta og vit skulu bara líka aftur um á nítjan hundrað tali at at tað vóru fólk sum veruliga eyguni upp fyri snarð at vit mugu varðveita okkara mál og fólk sum hava gjørt eina ótrúliga stóran innsats málunum at gagni og eg hugsi bara tað er so ótrúliga umráðandi at at vit taka tað í álvara vit sum sita her og snøða tingið og og og landsstýrið tí at føroyskt vit eru vit eru fá vit eru smá og tað var ein yvirskrift í á kvf her nú ein dagin um at runavíkar kommunuskúli fjúrtandi hvør hevur annað móðurmál enn føroyskt og so verða nógv tøl tikin fyri aðrar skúlar eisini tað eru ov síðuna nógv børn eftir hondini í føroyum sum ikki hava føroyskt sum sítt móðurmál nú eri eg sjálvur lærari og havi eisini undirvíst eitt sindur í føroyskum sum øðrum máli og hetta er uttan iva ein ótrúliga stór avbjóðing nú havi eg so sitið her á løgtingi í eitt gott ár og tað er nógv sum mann ikki kann semjast um og tað er tað er so nógv ideologiskt treytað men akkurát hetta mugu vit semjast um er um at varðveita okkara mál og gera alt fyri at varðveita okkara mál tað er okkara ja tað er ein so dýra bar ogn og tað er tað sum knýtir okkum saman og tí haldi eg at hetta stigið sum her er tikið í dag við hesum her uppskotinum er tað er gott men vit eiga at vit eiga at prioritera ella raðfesta øgiliga nógv hægri og millum annað at fáa føroyskt inn á teir talgildu pallarnar tað er tað arbeiðið er framvegis ikki gjørt og tað er eitt stórt arbeiði men tað er so ótrúliga skjótt at at málið fer og ferðist eg millum børn og ung hvønn dag í mínum lærastarvi og tað er ja tað er tað er viðhvørt skelkandi at hoyra hvussu nógv ensk lánorð verða tikin inn um mann er mann stendur viðhvørt sum er púra býttur og at tað okkara næmingar altso nógv seg føroyingar enntá sita og tosa enskt saman sínámillum tað er tað er tað er órógvandi má man siga tað er veruliga brúk fyri at vit standa saman fyri einaferð skyld á hesum høga tingi og og verja okkara mál tað er av alt stórum týdningi eisini fyri at varðveita okkara samleika sum føroyingar og tað er tað verður sagt at tá ið fólki í einum landi nærka svimjiprocentum har tey tosa eitt annað mál enn móðurmáli so stendur mál dagin í durinum og vit eru sjálvt ikki komin har til enn men um vit ikki veruliga ansa eftir so so kunnu vit koma har til og tað er jú skrekkurin so lat okkurt standa saman um

og málið ja takk næsta røða verður hanna jensen

ger so væl takk fyri frá forkvinna ja eg havi hug at koma upp í hetta her orðaskiftið um føroyskt sum annað mál tað er so at sum fleiri longu hava greitt frá at hetta er eitt lógaruppskot sum er bygt á nógvar ymiskar royndir sum eru gjørdar í í landinum við føroyskum sum annað mál og við einum hollum arbeiði hjá einum embæsfólki og hjá avvarðandi ráði og og eg hevði hug til líka at spyrja har eru nógvar tilleiðingar gjørdar og eg hevði hug at spyrja um eini tvey viðurskifti tá tað kemur til lógargrein nummar trý so stendur tað at undirvísingarstýri skipar undirvísingina saman við samstarvs skúlum so stendur víðari at samstarvs skúlin kann vera ein av landsstýrisfólkinum góðkendur miðnámsskúli ella annað góðkendur skúli og har havi eg hug at spyrja landsstýrismannin um hann møguliga kann greiða okkum frá hvat slag av skúla tað kann vera og tað sum eg sipi til her tað er tað at tey sum hava faktiskt gingið á odda í hesum arbeiðinum er tórshavnar kvøldskúli so so kann kann hugtakið skúlið har kanska faktiskt vera at kvøldskúlin í tórshavn heldur fram við teimum drúgvu skeiðunum sum tey gera nú møguliga inntil onkur annar tykkur yvir tað sum eg faktiskt spyrji um tað er um henda lógin tá ið kemur hildið knappliga broytir eina siðvenju og áðrenn nakar klárar at taka yvir vissu intenstjónin er at mann vil flyta tað yvir á miðnámsskúlaøki og so tað er ikki tí at eg ikki taki undir við tí men tað er bara ein spurningur um siðvenjan í tórshavnar kvøldskúla við teimum drúgvu skeiðunum kann halda fram undir hasum har hættunum her stendur annar góðkendur skúli tað er ein spurningur og so grein fýra her stendur landsstýrisfólkið ásetir nærri reglur um innihaldið í undirvísingini innihaldið í útbú har vita vit longu frá framsøgurøðunum at har er ein kunngerð og sjálvandi onkur hevur hatta ferð mentanarnevndina heilsuríkt at viðgera um mann heldur fram við somu kunngerð um mann ger tillagingar ella ikki men so stendur nummar trý í grein fýra førleikar krevd til lærarar sum undirvísa sambært hesi løgtingslóg og har eru jú nøkur útbúgvin sum eg veit at sýsanna bertelsen gjørdi vart við jóani frá fróðskaparsetri føroya og tað sum ofta hendir í føroyum tá ið góðar útbúgvingar verða settir á stovnum á setrinum tað er tað at teir koma fyri eina ferð av tí sama so er tað øgiliga langt síðani at hesi ymisku eftirbúgvingarnar til fólkaskúlalærarar eru hildnar tað er øgiliga tað fer at vera øgiliga langt síðani longu nú at lestrarvegleiðar útbúgvingin bleiv bein út og so hvørt sum fólk fær frá fyri aldur ja men so er eingin eftir við tí útbúna førleikanum og vit hava kort síðani nú útbúgvi hvørt eini tjúgu sum vóru liðug í sum undirvísarar og fór og kapasetir fyri á mál og eg haldi bara tað er týdningarmikið at mann fær tað sett inn í lógina ella í hasar har reglurnar sum landsstýrismaður skal gera at tað er ein verulig útbúgving og førleikamenning sum hesi fólkini hava sum skulu undirvísa og at tað ikki bara er onkur sum nú einaferð dugir væl mál og sum plagar at og tað er ikki fyri at niðurgera tá virksemið hevur verið men tað er bara týdningarmikið at mann byggir tað virksemið upp á eitt hægri stig og at mann brúkar tey ikki fólkini sum hann sjálvur hevur og at mann faktiskt fer at útbúgva fleiri og halda skeið fyri summi sum kanska eru komin so langt upp í síni starvsaldur at tey kanska ikki fær taka eina útbúgving men hava brúk fyri einum kanska einum árskeiði ella einum einum drúgvari skeiði í eg haldi at hasir bæði tættirnir eru øgiliga týdningarmiklir hvør kann koma undir handa hættin ein annars samstarvs skúli og hvat er tað fyri undirvísingarførleikar mann fær krevja av útbúgvarum og undirvísarum tí vit mann ikki seta inn so kann tað glíða og so snar at tað kunnu í praksis nú at tey verða linkað og so flóta tey út og stendur fyri sum at seta sær krøvini so vil mann eisini gera ymiskt millum annað at seta skeið og útbúgvingar í gongd aftur fyri at uppfylla krøvini so tað er ein áheitan og so annars vil eg bara nevna tað at tað er jú nógv spennandi hent eisini tað at nám hevur givið tilfar út bæði hey og ferðaføroyskt og undirvísar millum annað ið kvøldskúlanum í havn hava gjørt tilfar til vildarliga vitjan av einum bólki sum var fólk sum lesa fsa tvey eitt og fsa tvey trý sum til vildarliga vóru komin inn her í lærugreinini mentan og samfelag sum er partur av av skeiðnum so hetta er øgiliga gott tá hendan lógin kemur fyri einari ári síðani segði landsstýrismaðurin at samstund sum hann fyrireikaði lógina fór hann at taka støðu til spurningin um studning og eg hopi at vit fara at viðgera tann spurningin víðari eisini hvat tað kanska hevði kostað vist vit fylgdu hesari lógini upp við rætti til lestrarstuðul fyri tað mongna

næmingum sum brúkar skipanina í dag takk fyri

tey at tey fara at fáa lestrarstuðul takk sovorðið tey at tey fara at fáa lestrarstuðul takk sovorðið tey at tey fara at fáa lestrarstuðul takk sovorðið tey at tey fara at fáa lestrarstuðul takk sovorðið tey at tey fara at fáa lestrarstuðul takk sovorðið tey at tey fara at fáa lestrarstuðul takk sovorðið tey at tey fara at fáa lestrarstuðul takk sovorðið tey at tey fara at fáa lestrarstuðul takk sovorðið tey at tey far

hanna jensen gjørt so væl takk fyri fyri forkvinna

ja tí at henda lógin leggur upp til at tað er tey sum hava uppihaldsloyvi tó siga at hetta er borgarið okkara samfelag hetta er ikki onkur sum kemur framvið líka og sum líka skal læra eitt sindur av máli hevur fólk sum liva millum okkum sum hava børn sum ganga í føroyska fólkaskúlanum ella dagstovnum hjá kommununum og tey arbeiða úti bæði á meira innvendum og útvendum arbeiðsplássum har sum tey samskifta tað er sera týdningarmikið at mann loftar teimum ella at mann møtir teimum tá ið tey hava hendan eldhugan at læra seg og sum vit skulu intensifisera tað so at tey ganga fulla tíð men longu nú meðan tey ganga hálva tíð við skúlatingum so ger tað tað at vit samstundis hevur familju og skalt fóta tær í tí sosiala nýggja landinum nýggja landinum sosialt so er tað kanska eitt sindur løgið fyri tey at øll hini sum ganga har sum hevur átjan á hasum ymiskum skúlunum tey fáa lestrarstuðul men hesi sum eisini kempa tey fáa ikki lestrarstuðul hatta eiga vit veruliga at umhugsa nærri takk fyri ja takk næstur á røð verður djóni nolsø jóansøk

ger so væl takk fyri frá fólkum og málið um føroyskt sum annað mál er á skrá og eg skal taka framsøgufólkunum fyri eina góða gjøgnumgongd av hesum máli sum hevur verið leingi ávegis kann mann siga og tað er eisini hann er nøkur ár síðan tá ið eg var í tinginum sæð um tí at mann byrjaði at tosa sum eitt her at taka fólk inn í landið sum arbeiðskraft væl fyrireikaður og nú siga vit tí eisini fýraogtjúgu eru komin í hesum her uppskotinum so tað tekur øgiliga langa tíð og og vit eru ikki altso væl fyrireikaðir men til tað er so at siga at vit skulu gleðast um at vit eru komin so langt sum vit eru komin nú trots alt tí á borðinum nú liggur eitt uppskot um sum eg vil kalla eini eg vil siga fyri víðari arbeitt eitt eitt undirstøður mann hevur lagt líka sum lunnar ella eina grund fyri at byggja víðari uppá soleiðis nær at vit kunnu byggja okkara fólki sum koma aðrastaðni frá eina so góða føroyska undirvísing ella frálæru sum er yvirhøvur gjørligt soleiðis vil eg líka sum lýsa hetta málið og tí hetta er sum sagt bygt á eitt tilboð fyrst og fremst til teir teir tilflytarar sum hava upphjaldsloyvi og sum eisini byggir víðari á tann grundtankan sum hevur verið úti í teimum frítíðarskipanum sum hava verið runt um sum eru bygdar kommunalt men landið tekur við hesum ábyrgd av hesum økslunum kann mann siga eisini og tað haldi eg her at gleðast um tí at tað skal vera líka sum haldi eg eitt tilboð sum vit eiga at bjóða hesum fólkum og sum fleiri hava verið inni á so kemur tað eisini at ávirka nakað tá ið samstarvsfelagin bjartur kárasund kemur við einari integratiónslóg seinni at hetta flattast inn í tað har er eventuelt krøv eisini vera meira sett og so kemur hetta kanska broytast sum onkur nevndi eisini nøkur nakað forsetur í hesari lógini sum skal snekkast soleiðis nær til at tað passar saman við teimum krøvunum sum eventuelt koma í tí lógini og tað haldi eg er gott og tað rættur mátuna at at fara fram uppá tí at eg eri av tí samføring at eg haldi vit eiga at seta nøkur krøv uttan at blíva órímilig bæði til tá tað handlar um um mál og eisini onnur viðurskiftir í teirra viðurskiftum sum annars uppstanda meðan tey eru her uttan at fara út í bað tað meir beint nú øh eg kann taka fatur í nøkur av teimum ivamáli sum hava verið ella tað sum eg verði spurt um sum fái eg svari uppá her og nú men annað er kanska eitt sindur meir ógreitt og sum kanska kann reisast í nevndarviðgerðini tað vóni eg sum mann fær út í bað tað eitt sindur nærri men vit siga takið soleiðis nær leysliga soleiðis nær at tað til tað sum jens av rana spyr um at um hvussu støðan er í skúlanum í mun til altso tí vanliga skúlanum børnum sum ikki er umfatað í hesum so skal eg ikki tað sum siga mála kanska siga eina eina eina eina ljósari eitt mynd av tí tí har eru avbjóðingar tí at tað er vaksandi tal av tímum sum skulu til og sum ikki kanska eru nøktandi beint nú og tað er men málið er at málið er sjálvandi at tað fer at vera so so tætt uppat hesum teimum teimum teimum ambitiónum mann hevur á hesum økinum og eisini í skúlanum so so har eru nakrar avbjóðingum við at vit eisini hoyrt í miðlunum um at tað er at tað haltar kanska íðan at at her eru nøkur børn sum sita fyri vanbýti har og tað tað er sum mítt fremsta mál at fáa tað líka sum eitt pláss eisini við at fáa tær nøktandi tal av tímum til tey og tað næsta sum jensarana spurdi um at tað er livað teg við at teg við at útbúgva er púra samdur í at tað ganga nógv fólk her heima sum sum koma aðrastaðni frá sum hava góðar útbúgvingar og tað er stórt spell at at tey ikki tonsliga koma til sín rætt og og og har kann eg so upplýsa at vit hava havt teir innleiðandi fundirnar eisini við heilsumálaráðið og heilsumálaráðið arbeiðir mær stóra arbeiði við tí at fáa at fáa tað líka sum eina loysn at finna eina loysn upp á tað so tað er tað verður arbeitt við tí men tað flattar inn yvir fleiri ráð so so vónandi innan alt ov leingi so kunnu vit kanska bjóða teimum at tey kunnu brúka sína útbúgving nógv betri men tað handlar eisini sum eg haldi at fleiri røðar hava at tað eru nøkur krøv eisini úr úr danmark sum sum skulu til liggja til grunds fyri tí og hetta sum beinið johannesen hevur nevnt um at tað eru og sum eisini stendur í her at at tað at tað er tillagað hetta uppskotið hevur verið gjøgnum nakrar hoyringar og mann hevur tillagað tað nokk so nógv eftir tí teimum ynskinum sum hava verið til dømisettir við at mann fyrst arbeiddi kanska við at gera ein mál skúla ein stovn burturav tað fór mann frá og til at leggja tað undir undirvísingarstýri sum eg haldi er skilagott har tað so kann arbeiðast út frá tí og nágreinast meir tá ið lógin eisini kemur í gildi og hitt er eisini at at stovnar og virkir kunnu bíleggja kanst tú siga og tað haldi eg eitt skeiður og tað tað tað ger so tað at tað blívur ein avvísing tekstibilitetur í at at og eisini at tað kompensera við arbeiðstíðir hvørt og síðuna sum eg haldi er skilagott at mann hevur tann møguleikan eisini so tað ikki bara er hvat skal eg siga hatta eisini er tann møguleikin hjá virkjum øðrum og stovnum og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og vit vóru samd við hann ið jensen sum spyr um at vit skulu hava vit skulu hava eitt máli má vera at vit hava eina høga fakligheit altso og vit halda fast við henni tí at hetta skal jú vera nakað sum er varandi og sum sum eisini at tað kann blíva tá ið mann hevur gjørt tær fyrstu royndirnar at so kann mann lættari ikki brúka tær royndirnar til at og eisini inspirera hvønn annan úti á miðnámsskúlaøkinum ella ella fólkaskúlanum at teir lærararnir verða eggjaðir til at fara á at taka sær útbúgvingina tað haldi eg gott tí eiga vit at hava tað alla tíðina eisini sum málið í eftirútbúgvingsskipanini at vit eggja fólkið til og gera tær fortreytirnar at tey kunnu fara og fáa sær tær útbúgvingarnar er týdningarmikið og nú eru tey rætt sum tað verður nevnt at vit hava útbúgvin nøkur fólk á setrinum til akkurát hetta og tað haldi eg positivt akkurát um vit skulu halda áfram akkurát í tí loysnum tað er ikki endaliga støðugt tikið til tað men men men tað er heilt sikkurt eitt eitt gott alternativ hin møguleikin er at mann heilt at brúka tað tann mátan til at at javnt og samt at at seta fólk við tað er tað er í umbúna beint nú kann eg upplýsa og hin spurningur frá jensen var ein konkret spurningur um um hvør annar góðkendur skúli har eru eitt sindur sær skyldigur men eg havi so ikki fingið upplýsa at at at tær til dømis tá ið kommunan verður nevnd at tá tann frítíðarskipanin eg haldi ikki at hon verður steðgaða so eisini brotan víðari men tað er einki út til hon kann halda áfram akkurát hvussu í hvørjum formi tað tað tað tað er svarskyldigur og og og kanska tit kanska fáa greinað tann spurningin nærri í í nevndini tá tað kemur har til eg haldi at í stórum heilini haldi eg at vit kunnu gleðast um hetta her og eg eri glaður fyri at tvørturums andstøðug samgongu er er semju um meira enn eg minnist sum eg tulki tað at vit hetta er loystin vit eiga at fara fram uppá hetta er sum sagt sum eg segði í byrjanini hetta er líka sum ein ein grund sum er løgd kann man siga og og sum vit haldi eg eiga at byggja víðara og og og koma við so nógvum viðmerkingum sum er høvuðgjørligt í nevndini og eg glemi at síggja eisini tað álitið sum kemur út og hetta er til frama fyri ja eg vil siga fyri interaktiónina felagsinteraktiónina í føroyum av av tilflyktarum so haldi eg tað er gott og her er atlit tikin til eisini til til partarnar sum eru á arbeiðsmarknaðum og vinnuna eisini tikið við í íheitta er so at vit øll kunnu í í felag vera stolt av at tað fyrsta stigið er tikið hvussu

mikið so gott takk fyri teimum fólkum

onkur nevndur tað framá tá takk fyri

djónaltur joensen gjørdist væl ja takk fyri frá fólkum og takk fyri fyrisburðið sín áriks jogstovu og eg eri samdur at tað hevur kanska børn bráð av at tað verður kanska eitt sindur óskipað og tí er tað gott at kemja ein fastan loysn og tað er landið sum líka sum stendur fyri tí og hetta við lesastutni tað er rætt at eg gloymdi líka at nevna tað men mann hevur valt í hesari av tí at tað ikki er eitt krav sum mann valt at halda tað líka sum eitt sindur avskylt men eg eri samdur í teimum sum føra fram at har sum tað skulu brúka nógva tíð frá arbeiðsmarknaðinum og skulu brúka nokk so nógva altso hetta er nokk so krevjandi at fara undir at læra eitt heilt annað mál so er samdur í at vit eiga at kanna hvussu í hvønn mun vit eiga at kunna geva teimum veita teimum hendan lestrarstuðulin men tað krevur so eisini at lestrarlóggávandi skal broytast so tí her er tað hildið at skifra hesari ella tað er so eitt har vit skulu arbeiða við tílógini og og eg eri opin fyri tí tað tað er

takk fyri fórstin ja takk fyri so vóru ikki fleiri sum hava biðið um orðið í hesum máli og tað merkir at løgtingsmál nummar fimmogfýrs ja her hendi okkurt teknist hevur ein viðmerking sum summi hvarv í av einari orsøk sum fólkini sjálv eru greiðir men erling eiturkort sleppur at tekna til aftur og

vitaraðum í donskum í føroyum takk fyri

ja djóni nólsoy joensen ger so væl fyri forkuna og takk til æra lætiskoðan fyri viðmerkingina tað er so at søsurnar sum eru upplýstir akkurát í mun til akkurát hasa paragrafina so er tað søsurnar at tað verður mett og tað er ein so heildað meting av at mann fyri at læra eitt annað mál so skal mann sum útgangsstøði duga sítt egna mál øgiliga væl og tað tað dugi eg væl at fylgja og akkurát tað at tað verður nevnt danskt her tað kundi akkurát saman verið filipinskt ella ella kroatiskt ella hvat nú vit tosaðu um so eg haldi ikki at mann skal leggja meira í tað akkurát tað týdningin við donskum eg kann gita mær uttan at vita tað hundrað prosent eg kann gita mær at tað eisini hevur eitt sindur av samband við at tá ið tá ið útbúgvingarnar sum sum eru blivin umrøddar her ikki eru góðkendar hjá teimum uttanandi at so er tað nakað við nøkrum krøvum úr danmark sum tað verður nevnt í orðaskiftum áðrenn sum kann hanga saman við at eg eri ikki hundrað prosent sikkur tað kann vera eitt krav um tað hon er vónandi ein nágreining í nevndini

tað er sólvið nólsoy formaður í mentanarnevndini

hann fær orðið gjørd so væl takk fyri frá fólkum tað skal eg lesa álitið um løgsmál mær fimmogfýrs uppskot løgsløgum føroyskum annað mál landsstyrkmaðurin í barn og útbúgvingarmálum djóni nols joensen hevur lagt málir fram sjeynda mars í tvey túsund og fýraogtjúgu og eftir fyrstu viðgerðs nevndin hevur viðgerðsmálið at fundið einogtjúgunda mars og triðjaogtíggjunda apríl undirviðgerðin hevur nevndan fund við elisabet holm undirvísari føroyskum sum annað mál meikin súsanna gord undirvísari føroyskum sum annað mál lív nests leiðara á tvøroyrar kvøld og ungdómsskúla og landsstýrismannin í barn og útbúgvingarmálum djónan nols joensen saman við undirvísingarstýrinum nevndin heldur tað vera skilagott at fara undir tilgongdina at skipa føroyskt sum annað málur tað gerst alsamt eyðsýndari at tørvurin at skipa á viðurskiftum økist við at fleiri tilflytar at koma til føroya seinastu árini er talið av tilflytarum úr serliga eystureuropa og asia vaksið nógv og skjótt seinastu tíggju árini er talið av tilflytarum til føroya har føðilandi annanhvørt er europa uttan fyri norðurlond ella asia vaksið við næstan tvey túsund fólkum talan er fyrstu fremst um fólk í arbeiðsførum aldri men fleiri teirra eru eisini børn og ung undirvísing í føroyskum sum annað mál hevur ligið hjá kommununum og hevur verið skipað í kvøldskúlum men nú hava fleiri teirra boðað frá at tað er blivið ov stórt og tungt hjá kvøldskúlum at taka sær av eitt nú sovorðið fyri at tórshavnar kvøldskúli valdi at gevast í undirvísingini tí tað var blivið ov tungt og tí teir høvdu ikki neyðuga tilfeingi at reka tað á bestan hátt tí eta í tøkum tíma at økið verður skipað undir landinum undirvísingarsírið skal skipað undirvísingina saman við samstarvs skúlum sum sambært serligu viðmerkingum til paragraf trý í stóran mun verða viðnámsskú og hava ábyrgdina av undirvísingini undirvísing skal standa øllum tilflytarum í boði sum hava fingið upplavsfløg við føroyum og eru oman fyri fólkaskúlaaldur talan er um eitt tilboð og ikki eitt krav og undirvísingin kann enda við próvtøku men heldur ikki tað er eitt krav allir tilflytarar skulu fáa tilboð um undirvísing og sambært paragraf trý í lógini og serligu viðmerkingunum tessar grein skal øllum sum taka av tilboðnum verða tryggjar møguleikar at kunna møta til undirvísing staðið er í aðrari bygdin har sum bústaðurin er hóast umsitingin og ábyrgdin fer at leggjast hjá samstarvs skúlunum kunnu hesir syrgja so fyri at skipa verður fyri undirvísing á øðrum stað enn í ávísum skúlanum hesar ásetingar hava týdning tí tað skal gerast so ómakaleyst sum gjørligt at kunna møta til undirvísing nærri ásetingar skulu gerast sum innihaldið í útbúgvingini og undirvísingini og til førleikakrøvini til lærarar sum skulu undirvísa í føroyskum sum annað mál kavleiðingurin í uppskotinum er upplýst at fimm komma seks milliónir krónur eru settar av og fýraogtjúgu til føroyskum sum annað mál men at verður hendalógin samtykt økist tørvurin á játtan til umleið sjey milliónir krónur hetta er millum at tí at tað verður mett at tørvur er á átta og einum hálvum ársverkum harav sjey eru undirvísing og hálvt annað til leiðslu og umsining og annað um hetta er nóg mikið er óvist tí upphæddin er knýtt av tilflyktari til føroya og um tað møguliga gerst at krav eitt útlending av næmingum samanumtikið heldur nevndin hetta uppskot er eitt neyðugt stig at taka fyri at skipa økið betur at tryggja at útlendingar sum koma til føroya fáa frálæru í føroyskum sum er avgerandi fyri integratiónina og trivnaðin hjá fólki sum koma fremmand til annað land og tað er eisini eitt fortreyt fyri at tey kunnu gera so produktivur og luttakandi samfelagsborgar sum gjørligt undir nevndarviðgerðini er tó tíðliga komið fram at hetta er eitt øki sum ikki hevur fingið nóg høva raðfesting í fleiri ár og ført hevur fleiri ferðir verið fram at het takið við eini heildarætlan sum grundarlagið og tað eru fleiri leysir endar sum longu áttu at verið greiddir eitt nú verður sagt í serligu viðmerkingunum til paragraff átta og námsætlan at undirvísingin í føroyskum sum annað mál skal fylgja námsætlanini fsá sum er frá tvey túsund og tjúgu í innganginum til námsætlanina stendur at hon verður sett verksam á royndarskipan í tvey skúlaár og skal eftirmetast og várið í tveyogtjúgu nú eru vit á várið í fýraogtjúgu og framvegis er eftirmetingin ikki liðug nevndin heldur tað vera avgerandi at tann eftirmetingin verður liðug so skjótt sum gjørligt so tey tryggja at undirvísingartilfarið livir upp til øll neyðug krøv og grundleggjandi er á nóg góðum stigi tað var eisini arbeitt í einum nýggjari integratiónslóg sum eftir ætlan skal leggjast fram í næstu tingsetu frálæru í føroyskum máli og mentanarfatan er sannlíkt ein týdningarmikið partur av integratiónslógini og tí átti eg arbeiði við hesum uppskoti í tann mun tá ið tað ber til verður samskipað við arbeiðinum hesa lógina aftur um integratiónslógin setir onnur krøv harafturat skuldu verið gjørt meira fyri at framtíðar tryggja økið sum er hvønn tann síggja eitt sindur til vildar tí út hvat hendir og tá manglar ein samskipan millum allar áhugapartar til dømis eru kunngerð skipar fyri undirvísing í føroyskum sum annað mál í fólkaskúlanum men einki tilsvarandi er fyri næmingar í miðnámsskúlaftri á miðnámsskúlaftri støði er tað eisini ein avbjóðing at nógv tilfar er á donskum sum eftir aftur er eitt t miðnámsskúla upplýst er fyri nevndini at umleið fýrs prosent av tilfarinum sum verður brúkt á miðnámsskúlastøði er á donskum av tí sama er hetta skilagott í einum ávísan mun at tað latið upp fyri at undirvísing til dømis í donskum eisini kann skipast men vit áttu sjálvandi at sigst fyri at alt undirvísingartilfarið í føroyskum skúlum er á føroyskum tilfar á donskum verður eisini brúkt í fólkaskúlanum men í nógv minni mun enn í miðnámsskúlum ein heildarætlan skuldi verið gjørd fyri økið sum vit tryggja ok um í øllum aldursbólkum og ein nøktandi hátt tjúgu fólk hava fyri stuttum fingið útbúgving sum lærar í føroyskum sum annað mál men síðani tá er útbúgvingin ikki boðin út aftur og fróðskaparsetrið hevur ikki játtað til nýggjan flokk hetta skuldi langt síðani verið skipið fastar karmar so vit ikki eru vandað fyri at mangla skikkaðu fólk at undirvísa tá skilst tá ætlanin er at útbúgvingin skal bjóðast út aftur men enn er ógreittur hvønn mun og hvør tíðarætlanin er harafturat mang og gransking manglar vitan uttan vitan eru okum ikki greitt og vit arbeiða í bestan hátt og eftir bestu forsetu vit eiga at verða framskygd og seta gransking á økinum í ein fastan karm nevndin heldur at landsstýrismaðurin eigur at fara undir einari skipari tilgongd at fáa alt økið dagført og tryggja ein samanhang og gosku á økinum føroyskt sum annað mál nú alt verður skipað undir landinum við hesum viðmerkingum tekur ein samd nevnd undir við málinum og mælir løgtinginum

at samtykkja uppskotið tá er fyrr

onkur líknan takk fyri

teimum vit nólsoy gjørt so væl takk fyri forkuna ja í mun tí samsárskúlar so hava vit skiltað soleiðis at sjálvt um tað heilsa verða miðnámsskúlar sum verða teir sum eiga uppgávuna so er latið upp fyri at at undirvísing kann fara fram aðrastaðni men hon vil skipa í útróðmiðnámsskúlum og at tey fólkini sum undirvísa verða sett á miðnámsskúlum formelt sett á miðnámsskúlum men kunnu undirvísa aðrastaðni eisini og tað hevur týdning soleiðis at at øllum er tryggja at kunna møta upp tí tað er kanska ikki øll sum hava møguleika at flyta seg frá einum staði ella tann annan í mun til forleikakrøðu ja har skal tað so lýsast nærri men men eyðsæð er tað at tá ið tú skalt seta fólk á einum miðnámsskúla at taka sær av hesum og tá ið mann nú fer undir at skipa øki upp á hendan máta sum hann hevur gjørt fyri fyrst at kanska sentralisera tað og góðskutryggja tær eitt sindur betur at tey fólkini sum hava forleikarnar til tað eru tey sum skulu setast flýsast nærri akkurát tað men tað hava vit inni á og tað er tað er ein sjálvfylgja

fólkini skulu undirvísa eisini hava forleikarnar at gera tað

teir fóru at fara tá fær út júst dagar teir fóru at fara at fara agur traðir við teir fóru at fara við teir fóru at fara

sóvit nólsoy gjørt so væl takk fyri forknaða altso tað eru fleiri fólk sum hava nógvar royndir trúgvar royndir við at undirvísa fólk sum vannamál fleiri eftirløntu lærari til dømis og onnur vit hava havt fólkini nevndini eisini sum hava royndir við tí og tað ja har kann eg vera samdur av teimum ferðum er teimum ferðir kanska útum viðnámsskúlanum at undirvísa ella kanska eisini tað fer undir nú at at byggja hetta upp at mann tosar við tey fólkini sum hava royndirnar tað hugsi eg er eg sjálvsagt tí at sum sagt eru fleiri fólk gjørt í fleiri ár við at við góðum royndum og við góðum úrslitum so tað kan ikki út frá at tey fólkini verða spurd

ja takk so eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið og tað merkir at vit fara at atkvøða í løgtingsmáli fimmogfýrs uppskuld løgslóg um føroyskt sum annað mál eg fari at biðja um at fólk ikki fara úr salinum fyri at vit eru liðug at atkvøða hetta fyri at manntalið kann haldast tað er sakstjóð sum at greitt at atkvøða alla atkvøðurnar eru fyri eingin blonk eingin ímóti og tað merkir at tingmál fimmogfýrs er samtykt og fer víðari til eina triðviðgin vit koma nú til trettanda punkt av dagsins grá sum er onnur viðgera tingmál í hundrað uppskuld løgslóg um broyting av løgslóg um landskap og kommunuskapt og hetta snýr seg um hægri botnfrádrátt í kommunuskaptinum hvør ber um orðið eyðkunn sá mugu at

eingin ber um orðið og tað merkir at vit fara at atkvøða í málinum hetta málið var til aðrir viðgerð samtykk við seksogvøðum fyri ongari ímóti og ongari blankar og vit atkvøða nú vit vilja at atkvøða tað eru sjeyogtjúgu atkvøðir fyri málinum eingin er ímóti og eingin er blank og tað merkir at uppskot í løgslógum føroyskum annað mál er endaliga samtykt og avgreitt frá løgtinginum vit fara víðari í dagsins skrá til triðju viðgerð av tingmálið einoghálvfems uppskot til løgtingslóg um pantskipan fyri íløt sum byr um orðið