LM-084/2023

takk fyri forkuna ja her afturat uppskotið til løgslaðu um føroyskan førleikakarm og hetta uppskotið ársins lopskotið er at ein nationalur førleikakarmur er ein formliga viðtikin karmur sum umvegis stigvísar førleikápslendingar verður nýttur til at lýsa støðið á útbúgvingum í einari útbúgvingarskipan og sum ger tað møguligt at samanbera útbúgvingar við útbúgvingar í øðrum londum lógaruppskotið smíða við tí fyri eyga at fáa eina heimild til formliga at kunna íverkseta eini føroyskan førleikakarm sum skal fevn um allar próvskylduar og førleikagevandi útbúgvingar í føroyum hetta er eisini partur av einum størri máli sum snýr seg um at altjóða gera tað føroyska útbúgvingarverkið í síni heild at gerast partur av bologna avtaluni og annars at nærkast teimum útbúgvingarskráum sum eru galdandi í europa so stendur at samanumkið kann sigast at endamálið við tí føroyska førleikarmunum er at skapa gjøgnumskygni í og tilvísing millum tað føroyska útbúgvingarskipanina og europeiskar útbúgvingarskipanir sum grundarlag fyri samanbering skapa samanhang millum føroyskar útbúgvingar tryggja eina stivusa lærug úrtøku millum útbúgvingarstig og fyribyrgja endurtøku av vunnum lærugurtøkum og so eggja til lívslanga læring uppskoti eg við sær at tey formligu viðurskiftini á teimum føroysku útbúgvingunum so sum námsskipanir og námsætlanir við meira verða lýst á ein hátt sum ger at útbúgvingarnar betur kunnu samanberast við aðrar ferðiskar útbúgvingar vist mann hyggur eftir hetta er við at mann hyggur eftir seg í skipanina ella hetta hevur verið umbúðina rættiliga leingi og skiftandi landsstýri og landsstýrifólk hava arbeitt við hesum her og tað hevur verið ein long tilgongd at fingið hetta borða mál men um mann sum komin har til at sum mann hevur fingið alt niðurfelt og mann er komin til eina niðurstøðu hvussu mann skal gera eg kann viðmerkja eftir hendur millum annað eitt sum er gott við hesum her er tað er tað principielt galdandi at ein lærugrein sum longu er í staðini á einum stigi í útbúgvingarskipanini ikki má endurtakast á ein hægri stigi í skipanini tað vil siga at lærugreinar á til dømis fólkaskúlastigi ikki verða endurtiknar á miðnámsskúlastigi ella líknandi hetta kann fara at merkja at tørvur verður á viðgerða ella tillagið innihaldið í summum útbúgvingum fyri at tryggja at slíkar endurtøkur ikki koma fyri og hetta kann vera skilagott at mann dugir at síggja at tað ikki nýtist at vera eina endurtøka til dømis tað sum mann hevur framhaldsdeild og sum mann hevur í á miðnámi í byrjanum av miðnámi men so má mann so eisini tillaga námsaætlanir og forleikamál eftir tí og tað kann ikki upp frá at mann so eisini fer at gera tað er tað hvussu er øgiliga skilagott tí so ger mann ikki arbeiði tvæferð og mann nýtist ikki at óneypa nógv at taka tær somu forleikamálini umaftur og tað hevur ofta verið havt á lofti at mann hevur sagt at tað sum mann hevur í framhaldsdeildi og onkrum lærugreinum er tað sama sum mann hevur í fyrsta g á miðnámi og tað gevur ikki ordiliga meining tað er bara endurtøkan og tað er kanska mann kann mann kann siga at tað er gott at endtaka summi ting men tað kann eisini at spilla arbeiði og orku og so er tað eisini tað at mann nú kann við sínum fólkakarmenum her skipa tað soleiðis at útbúgvingar í føroyum kunnu brúkast aðrastaðni og verða javnsettar og at studentar í føroyum kunnu ferðast í onnur og verða studentar aðrastaðni og øvugt vit kunnu fáa studentar hendan vegin og at útbúgvingarskipanirnar hjá okkum verða javnsettar við útbúgvingarskipanirnar aðrastaðni í europa og tað kann vera øgiliga skilagott og gott fyri okkara studentar so kann mann hugsa um eisini lærukreftirnar kunnu svinga ímillum soleiðis at mann kann skifta lærukreftir ella starvsfólk ímillum universitetir og eg stendur snøgga um tað her men tað gangir út frá einari partur eisini av tí eitt sum eg kanska havi eitt sindur av beteinslending við ella bara líka viðmerkja tað tað er viss í til dømis á okkara grundskúlu fólkaskúlu blívur for nógv stýrdur av miðnámi og universitetum tað vil siga at tað sum vit læra í fólkaskúlum blívur strimleinað til og setrið ella universitet tí vandi vit tíð er tað at tú gert ein skúla sum er so mikið bókligur frammanundan til ennir bókligari meiri bókliga men nú stendur her eftir verðsligu uppbygvingarnar eisini í partstavastuni og handaligu uppbygvingarnar eg haldi mann skal mann skal sjóna tað gott at samskipa tað miðnám og setrinum og mann fær ein førleikakarm eisini í fólkaskúlanum innan fyri eitt ávíst men men mann skal ansa eftir at mann ikki tekur kreativitetin og og breiddina úr skúlanum fólkaskúlanum tað tað má mann varðveita og tí má tann hesin førleikakarmurin ikki vera forstrimleivnaður niður í fólkaskúlanum meirna vist og tað má ikki ganga tíður tær útbyggingar sum vit bjóða í fólkaskúlanum og serliga tær kreativapartin at hann má kunna rennast fram yvir sjálvt um mann hevur hendan førleikakarmur her men stuttligt langt at sigast at vit fara at viðgera hetta í mentanarnevndini og hetta skal fáa eina jaliga viðgerð og til spurningin um hvussu mann skipar tað frá fólkaskúla til setrið og víðari út í heim so fær mann meir innlit í tað og har koma spurningar eisini at vera hoyringspartar kom inn at fortelja um hvussu hetta í praksis kemur at fungera tí eg veit at vinnuháskúlinum og aðrir háskúlar eru við ella aðrir skúlar eru við sum eisini siga gott fyri snarð hetta gevur nógvar møguleikar og tá møguleikarnir skulu sjálvandi troyta men so sjálvandi vansarnir mugu teir eisini taka hædd fyri

ja takk fyri og tann næsti av røðu er bara á lækjuni

ja takk fyri forkvinnan ja løgtingslóg um føroyskan førleikakarm og eg hugsaði tá ið eg tá ið eg las ígjøgnum hettar og og og royndi at gera mær eitt sindur klokkan uppá tað so rendi eg mín beinanvin í tað er beinanvegin hetta orðið førleikakarm sum ikki eksisterar ordiliga á nakrar orðabók men tá mann fær at koma á førleikakarmur sum á enskum eitur qualification framework tað er altíð ein skipan tá lýsar førleikar og hevur til endamáls at samanbera førleikar og at betra flytførið millum lond í mun til útbúgvingarskipanir og útbúgvingarstig og hetta er nokk ikki eitt uppskot sum sum skal ella fer at skapa tað heilt villa kjaki ella tær stóru ósemjurnar tí at eg hugsi at samumtikið so er hetta gott og neyðugt at fáa framt og at fáa viðtikin og og orsøkirnar eru altso at sum tað stendur í uppskotinum ein nationalur førleikakarmur er ein formiliga viðtikin karmur sum umvegis stigvísar førleik og ásetingar verður knýttur til at lýsa støðið á útbúgvingum í einari útbúgvingarskipan og sum ger tað møguligt at samanbera útbúgvingarnar við útbúgvingar í øðrum londum nokk so tungur setningur á tær men og lógaruppskotið er smíðað við tí fyri eyga at fáa eina heimild til formliga at kunna a ein føroyskan førleikakarmur so tað er tað líkasum sum vit viðgera útbát at fáa handan her hesa her heimildina til formliga at kunna íverkseta og tað er eingin løggáva galdandi á øk angin sum nú er og við hesum uppskotinum verður heimild fingin til vegar sum loyvir einum føroyskum førleikakarmun sum er skipaður eftir europeiskum loysti og frá føroyskarar síðu stavar ynski um ein føroyskan førleikakarmur frá enskinum um at kunna gagnnýta tær fliðisku útbúgvingarskráirnar sum finnast og sum politiskt ynski er um hetta er eitt nú at føroyar gerast partur av bolognaavtaluni sum vit hava hoyrt eitt sindur um tey seinnu árini sum er ein millumtjóða avtala um hægri útbúgvingar har lond í europa sjálvboðin bindar seg til at innføra tær reglur og skipanir sum verða samtyktar millum londini sum eru fevnd av avtaluni og samanumtikið sum tá ið stendur í uppskotinum kann sigast at endamálið við tí føroyska førleikakarmenum er at skapa gjøgnumskygni skikni í og tilvísing millum tað føroyska útbúgvingarskipanina og europeiskar útbúgvingarskipanir sum grundálar fyri samanbering skapa samanhang millum føroyskar útbúgvingar tryggja eina stigvísa lærug úrtøku millum útbúgvingarstig og fyribyrgja endurtøku av vunnum lærugúrtøkum og so eisini tað er at eggja til lívlanga læru endamálið við lógaraskotinum er at fáa heimild til at skipa ein tílíkan forleikakarm soleiðis at hesin gerst goldandi fyri tað føroyska útbúgvingarskipanina og mann hyggur eftir sínum gjøgnum teir partarnar sum hava latið frægt frá sær sum eru hoyrdir í hesum málinum so er tað yvirskipað ein stór semja um at hetta er at hetta er gott og neyðugt at at fara í holt við so ja vit í mentanarnevndini og eisini við okkara flokki í fólkaflokkinum skulu í øllum geva hesi málinum eina góða og gjølla viðgerð takk fyri

ja takk fyri og tann næsti á røður erling eitur skoyrd

gerst tær takk fyri frú forkvinna ja hetta uppskotið er eitt sindur tekniskt ið æt mær ikki at fara niður í smálutur hetta snýr seg um at tey formligu viðurskiftini á teimum føroysku útbúgvingunum so sum námsskipanir og námsætlanir framyvir skulu lýsast so at útbúgvingarnir betri kunnu samanberast við aðrar europeiskar útbúgvingar eitt av endamálunum er at nøkta tað politiska ynskið um at føroyar gerast partur av bologna avtaluni nú spyr lurtarin kanska eins og eg hvat er bologna avtalan bologna tað ljóðar sum eitt sós ella ein supputerningur bologna avtalan er ein europeisk millumtjóða avtala um hægri útbúgvingar har lond bindast seg til at innføra teirri tey reglur og skipanir sum verða samtyktar millum londini í avtaluni so er mann partur av bologna avtaluni kann mann eisini luttaka í erasmus plus sum er ein es-skrá sum stuðlar skiftislestri og samstarvið tvørtur um landamørk tá tað kemur til útbúgving ungdóm og ítrótt so ynski og endamálið er at okur gerast partur av bologna avtaluni og at hægri útbúgvingar í føroyum verða virðurkendar um honum føti við aðrar útbúgvingar í europa hetta er tildrákt tí tað er ikki altíð so líka til at fáa meritt fyri útbúgving ið er tikin í føroyum so okur máttøkum við pisa og okur eru limur av bologna avtaluni so er okur komin nokk so langt í føroyum millum tey krøv sum fylgja tá eitt land gerst partur av bologna avtaluni er at ein nationalur førleikakarmur verður lýstur fyri landið hetta fer at merkja at útbúgvingarnir í føroyum fara at verða meira gjøgnumskygdar til verða skipaðar eftir einum europeiskum standardi og ein hátt sum onnur lond kennast seg aftur í hetta fer at skapa álit á ta føroysku skipanina og brúkbarið og flytførið á útbúgvingunum fer at økjast til frama fyri bæði einstaklingjum vinnuna og samfelagið sum heild sum tað ljóðar so fínt at okur missa tjúgu prosent av hvørjum einasta árgangi av landinum tjúgu prosent av føroyafólki fara av landinum og koma aldrin aftur hetta er ein gigantiskur trupulleiki einki annað land í heiminum framkomið í øllum førum hevði góðtikið hetta tey høvdu blakað alt annað til viks og trupulleikin hjá okkum er at tað enn í alt ov stóran mun er neyðugt at fara av landinum nema sær útbúgving og tað er alloftast í típeriodini av lívinum har mann slær røtur eg kundi fyristilla mær at hetta uppskotið táar rætta vegin tí kunnu tey ungir taka ein størri part av útbúgvingini í føroyum kanska tey fyrstu árini og síða skifta millum føroyskar og europeiskar lærustovurnar kanska aftur og fram eftir tørvi og uttan hóvasták so er sannlíkindini kanska størri fyri at tey ikki sláa røtur uttan landa og tað haldi eg er eitt nokk so gott mál at hava og eitt eitt øgiliga fornevnt endamál hetta uppskotið skuldi fer nú í mentanarnevndina og har fer tað at fáa eina gjølliga viðgerð takk fyri

ja takk fyri og tann næsti at røða er solvigt eg nólsoy

takk fyri frú forkuna ja til viðgerðar er sum sagt uppskotaløkslu og føroyskan førleikakarmi at byrja við haldi eg mann kann siga at ofta flytur lógarismý her inni seg nokk so seint toppferðin er kanska ikki nógv størri enn at traktorin er standa uttan fyri her tí at tað var partur av versjónum tvey túsund og fimtan at fáa øll hesi her tingini upp á plássið men nú at vit so endiliga komu her er tað gott tá skuldu vit blíva heimsins besta land í tvey túsund og fimtan og kanska eru vit tað nú í hetta verð eg komi fram eg haldi at tað hevur vit kann eg siga beinanvegin við tær kundu við hesum hetta er gott neyðugt at skipa føroyskan karm í føroyskar útbúgvingar og fáa lýstar at fáa settar upp í staðarskipan at fáa tað gjøgnumskygnið í tær sum mann sær hvussu tær uppbygdar og hvussu tær eru hvussu tær verða framdar og hvat tær innihalda og hvussu tær annars liva upp til standard aðrastaðni altjóða standard og europeiska standard teir standarnir sum eita eg k f og tað øgiliga sjarmerandi navnið k f e h e a eg haldi at tað er partíðina ið koma har til at vit kunnu fáa tann karmur fyri tað føroysku útbúgvingarnar søgist at vit serliga tryggja at tað er flytføri millum hjá lesandi millum lond og at vit við hesum kunnu fáa tryggja øðrum at okkara útbúgvingar liva upp til ein standard sum teir skulu og kanska í teimum førunum viðsviði hesum fáa staðfest at kanska í summerførinum gera tað ikki tað hevur so kunnu vit síggja so síggja vit tað so finna tú út av tí so kunnu vit gera nakað við tað tað er gott tá ið útbúgvingarskipanin vónandi fer at hanga betur saman sum eisini er ætlanin vitin her tá ið tú tú stigvíst tú lýsir hvussu útbúgvingarnar stigvíst verða bygdar upp og tú við hesum eru øllum roynaðar tryggja at tá ið tú fer frá einum støði til annað fólkaskúlan og kanska upp til miðnámsskúla at tú ikki er á sama støði men at tú fer upp í støði at tú fær nakað annað í undirvísingini og at tú ikki bara fær tað sama tað haldi eg er ein inningur fyri bæði næmingarnar og fyri útbúgvingarskipanum sum heild men ítøkiliga stendur tað í viðmerkingunum at mann skal tryggja sær við hesum at lærugreinar ikki verða endurtiknar og tað fær okkurt at eisini fáa nágreinar lýsindirnar í akkurát hvat í hasum setningum at lærugreinar ikki verða endurtiknar merkir um mann vil tryggja sær at mann mann um mann á miðnámsøku fólkaskúla hevur føroyskt á ella okkurt at eg stigiliga hvat er og á á miðnámsskúla kanska upp á cd ið hasum tað ítøkiliga merkir hasum setningur at lærugreinar ikki verða endurtiknar so er tað bologna avtalan sum eisini hevur hoyrt um nógv ár sum eisini var við partur av ísjónum tvey túsund og fimtan sum vit nú við hesum koma eitt nærri stig inn á um millum hjá avtalanum hægri útbúgvingar í europa og tað er fínt at vit royna knýtingum og písanarskipanir og royna at koma nærri tíð har sum allarhelst fer at seta nøkur krøv til okkum sjálvi um reglur og skipanir á hesum økinum men tað er fínt tað skulu vit vit skulu liva upp til altjóða krøv og hetta er so eisini ein partur av og hetta er so eisini ein stig á leiðin fyri okkum at luttaka í er rasmus plus esgrunni um skiftislestur og samstarvsført sum landamørk innan útbúgving ungdómaítrót ein skipan sum vit eisini hava snakkað um í nógv ár og kanska er hetta tað fyrsta ítøkiliga úrslitið av at ein vís áursøkulafandi leiðin var á vitjan í føroyum eins og um er rasmus plus so hetta er kanska tað fyrsta ítøkiliga úrslitið vit hava av at vit hava havt so fína vitjan men hóast mann kanni smílar sær eitt sindur at bæði bóð leingaftanini í rasmus plus sum vit hava snakkað um í nógv ár og kanska hava eisini torført til at seta orð á akkurát hvat er tí at tað er tær báðar at stýra skipanir sum eg trúgvi tey fastu velja at hava innlit í so er tað eitt framstig fyri okkara ungu fólk sum lesa serliga universitetið at mann nú er komin tað stigin nærri til at vera komið upp í skipanir sum ger tað lættari at flyta ímillum lond sum ger tað lættari at fáa okkara útbúgvingar góðkendar so hesa mann ikki ferð skal kanska ígjøgnum eitt eitt børokratiskt stríð fyri at sleppa av landinum at lesa viðst tú hevur tikið tann fyrsta partin av útbúgvingum í føroyum so hetta er og hatta gevur okum eisini atgongd til nógv innan fyri útbúgvingum í europa sum vit kanska ikki hava nóg gott góða atgongd til í dag so er tað eitt annað tað sendir í viðmerkingum helst at námsætlanir skulu helst broytast og lógu eru kunngerðir við ikki tí at tað er yvirst ikki í at at tað er ókontrovert hjá eltu sær sjálvum tað sum skal broytast men tað hugsar so eisini kanska at fáa spurt hvat ið akkurát tað inniberðir men samanumtikið hetta er hetta er gott hetta er eitt eitt positivistig positivift stig fyri okkara ungu fólk og okkara útbúgvingar stovnar kanska serliga fróðskaparsetrið tí at endamálið við fróðskaparsetrinum hugsi eg er ikki at forða fólki í at fara á landinum at lesa hinvegin er tað ein stórur vinningur hvat haldi eg fyri føroyar at fólk fara av landinum at lesa tað fór eg sjálvur og tað haldi eg ella ta tíðina hevði eg ikki viljað verið fyri uttan bað nakrantíðismáta tí eitt er tað eitt er tað fakliga sum mann fær við sum mann lærir sum mann verður útbúgvingin sjálv sum mann fær men hetta er tað heintanar er at tað at vera í einum øðrum landi tað at tosa eitt annað mál mann fært sítt royndan at fyrstu tíðina í eg flutti til onglandi so royndi eg at fáa kontakt við ein sum eg las saman við metti eg hann út frá mínari aktsang at eg var russari tá mann heldur seg vera ein heimsmeistara mann fer við eitt annað land men tað vísti eg at tey mann ikki haldu men tað er gott mann fært sítt royndan seinni gingu fólk út frá at eg var íri tá eg snakkaði so har har er ein menning sum fer fram tá ið tú setir teg í ein sovorðna løgu sum hann er og tað haldi eg at tær flestu føroyingarnir helst skulu gera tá mann kemur ríkari heim aftur í allan máta men endamálið við setrinum frá maturi tað tað má vera tað at øll fór eina part av útbúgvingum tikin í føroyum sum mann ikki missir tilknýtir til føroyar sum mann framvegis sum mann er meiri rótfestur í føroyum enn mann kanska er tann við sum mann fer á landinum sum átjan á nítjan á tjúgu ára gamal við sum mann fær útsett tað í nøkur ár sum mann tekur tann hægri partin kanska útbúgving og ikki hetta her er eitt gott stig á leiðini at koma fram til tað málið so haldi eg at nógv er vunnið takk fyri

ja takk fyri og tað eru nakrar viðmerkingar hanna jens

ja takk fyri sær tú røðarin

eg eri púra samdur við honum jensen við skulu gera tað sum vit kunnu og megna og hava royna at hava skrúvum vatnum alla tíðina tá ið tað kemur til at menna setrið og útbúgvingar í føroyum tí at har eru har eru sanniliga stórir vinningar at heinta nú tosaði eg um fólk sum fara á landinum at lesa og helst skulu fara á landinum at lesa men tað er sanniliga eisini nakað í tí at gera tað afturaktivt at komandi føroyar lesa hjá útlendingum tí tað gagnar eisini okum ið vit hava bað tað at fáa fólk við við aðrari vitan og øðrum hugsanum og alt annað til føroyar at lesa og kanska enntá gera tað soleiðis at tað er møguliga verandi at sær har eru nógv har eru nógvir har kunnu vera stórir vinningar við sum mann við sum mann arbeiðir aftur og hetta er hetta er tá ið hetta er eitt neyðugt stig sum eg haldi tað er tað kann virkast at vera eitt sindur tekniskt kanska men tá ið hetta er eitt neyðugt neyðugt stig so haldi eg at hetta er gott at vit kunnu nú øll høvdu nevnt samtykkið hetta seinni takk fyri

ja takk fyri og tann næsti at við mær sigur árni skolið gerst

ja takk fyri og so er tað røðaran aftur solvigt eg nólsoygerð

takk fyri frá fólkum tað er ein tann sum dugir allarbesta at seta spurningar inni í salinum tá at har eru fínir spurningar at fáa útgreiðan í útgreiðanina nærri í nevndini mín fatan er nei at vit verða ikki vit verða ikki minni serstøk av hesum í okkara undirvísing námsætlanir møguliga skulu broytast ella námskipanir í øllum førum fyri at tryggja at altso í tannum at tryggja at tað ikki er at mann fer stigið upp á eitt annað til dømisøll fyri at fyri fólkaskúlum upp á minniskúla har er møguliga nakrar broytingar skulu gerast fyri at liva upp til tað men sum eg havi skilt tað við seg eg fæli tað rætt so er tað ikki soleiðis at vit skulu nú tigliga kollveltandi broyta okara máta at dríva okrar skúlar uppá fyri at passa inn í eina europeiska kassan men tað eru nøkur ting sum skulu vera upp til standard í ávísingum førum tað kann vera at tá ið mann fer undir tað mann finnur út av at nøkur ting skulu broytast eg veit ikki um tað er ikki eg heldur ik at gera nakað vist at vísir seg at vit ikki liva heilt upp til tað sum vit skulu um til onnurðina

takk fyri takk fyri og tann næsta er røður annika olsen

ja takk fyri frá forkvinnan ja eg helt at eg skuldi taka orðið í sum málirnar tí at tað nakað sum sum eg havi arbeitt við líkasinn í forði upp í politikk so var tað at fáa føroyar sum ein part av bologna avtaluni og tað kann gott vera at fyri føroya fólk hevur tað virkað óviðkomandi altso hvat er hetta fyri ein avtala er hetta ikki bara eina yvirlýsing sum mann bara skal undirskriva nei hetta her er avtalan sum grundleggjandi tryggjar føroyskum lesa teirra atkom út í heimalesa um so er at tey hava tikið ein part av sína útbúgving á fróðskaparsetrinum so hetta er grundleggjandi undirstøður kervið fyri okkara víðari útbúgvingar støðan er tann í dag at fróðskaparsetrið er ikki altjóða góðkent men fróðskaparsetrið hevur roynt at liva upp til øll tey krøv allar tær ásetingarnar sum mann ið tey londini sum hava undirritað bóðleinja avtaluna hava virkað eftir alt tað tey við esetis poangum og so víðari eg haldi faktisk at tað var sjúkrasystir frá útbúgvingum longu í byrjanini av nullunum sum sum byrjaði hetta arbeiðið og fróðskaparsetrið hvussu eisini laksið uppat tí so eg trúgvi ikki at tað er tann stóri munurin men munurin er bara tað at londini í tey sum hava undirritað bóðleinja avtaluna kennu ikki tilfariðar og kennu ikki til viðurskiftini og líka so skjótt at mann ikki kennir til viðurskiftini so fer mann líka henni og vil ikki ordiliga viðurkenna tær útbúgvingarnar sum eru her og tað er ein stór avbjóðing fyri føroysk lesandi her góðar greið yvir at føroyar land neyvan kemur at at kunna bjóða allar útbúgvingar út í føroyum av øllum handaslagi tað tað vænti eg ikki at okkara at klára í hvørt fall ikki í nærmasta framtíð so tí er tað umráðandi at okkum fáa hendan her neyva at fleksibilitetum inn í okkara skipan at tú kannst taka ein part av útbúgvingini her eina grundútbúgving fyri síðani at fara víðari og taka sín yvirbygning til dømis í týsklandi ella frankaríki ella hvar tað nú skal vera tí eg haldi eisini at tað er umráðandi fyri okkara lesandi at tey uppliva nakað tey fáa nakrar royndir tey koma út á altjóðar pallar og uppliva hvussu tað er at lesa har so tað er eisini umráðandi at at tey fáa tann møguleikan og tað vil hetta uppskotið vera viðvirkandi til tá ið um eina ferð koma so langt at okkum fáa geva teimum lesandi í føroyum tann møguleikan so varð ein kanning herfyri sum bleiv gjørd út av glasir har ið trýss prosent av teimum lesandi siga at tey vilja fara av landinum at lesa summi kunna kanska siga ja tað er fínasta slag at fara av landinum at lesa tey fáa aðrar royndir og uppliva nøkur onnur ting og koma heim aftur trupulleikin er bara tann at tað er eitt vandi fyri at teir eru so stórir hópur av føroyskum ungdómi fer av landinum at tann ikki kemur heim aftur tað er eitt øgiliga tvíeggjasvørð tá uppliva tú tú tá ið byrjan av av tíggjunum at tey fóru út lesandi ikki vendu heim aftur okkum tey havdu eina stóra avbjóðing við exit føroyar og so víðari so tað er ikki bara bara at siga at trýss prosent fínagreðir fara tykkum bara av landinum hetta er fólk sum eru við til at byggja land til at skapa kreativitet til at ja eisini at formera seg sum familja hetta er umdómurin hjá okkum so tí er tað nakað sum okkum má taka í stóran álvara at tað er so stórur hópur sum ynskir at fara av landinum og eg skal rósa landsstýrismanninum fyri at tann er komin í tingi við í sínum uppskotinum eg haldi at her er tað grundleggjandi framevørk til at koma víðari so at tú kanst undirrita avtaluna vónandi innan so leingi og tú kundi eisini hugsað mær at spurt landsstýrismanninum hvat er tíðarlinjan nær kann føroyarlandsstýri og havið landsstýrismaðurin undirrita hesa avtaluna vegna føroyar at føroyar verða innlimaðar í íboðloynna avtaluna harafturat má eg eisini leggja tað afturat tá tú ert tosin um lesandi í føroyum so er tað umráðandi at okkurt ikki bara fáa tað nýggja kampus sum okkum viðgjørdi í gjár prosjekteringina tí tað er farið í gongd tað er fantastiskt og tað er gleðiligt tá tryggur tað er umráðandi eisini fyri at skapa eitt neyðugt lesturumhvørvi her í føroyum tað er umráðandi at okkurt eisini fáa karmarnar í lagi og so eisini tað er við lestraríbúðum tí nógv av tí at vera ungur í dag er eisini at flyta heimanífrá og at skapa sítt egna heim har er tað eisini umráðandi at okkum fáa sett ferð á tað so at sær okkara ungu lesandi kunna føla tað er eitt lítið sindur sjálvbjargin sjálvtí stutt heim til mammu og babba men men at okkum fáa øll hesi viðurskiftini upp á pláss og og tað tað havi eg hvønn eina vón um at okkum gera landsstýrismaðurin hevði uppskotið í gjár um at prosjektera nýggja kampus og í dag viðgjørkur so tann grundleggjandi undirstøðukervið undir útbúgvingunum tað er øgilag gleðiligt stóra takk fyri

ja takk so er tað ein viðmerking frá sólvíddum nólsoy

annika olsen gjørdist væl

ja takk fyri frá forspýrinum eg veit sjálv til at okkurt er orda samd har so vit nólsoy eg haldi at tað er umráðandi at tú kunnu gera tað møguliga lesandi at lesa her at tað er ein so stórur hópur sum per definitión sigur at tey fara av landinum tað haldi eg at vandatekt tað haldi eg faktiskt at tað er og eg haldi at tú skulu eisini síggja tað sum tað er samd við honum í tí at tað er gott at okkara lesandi fara av landinum eg eri eisini ein av teimum eg haldi at tað var øgiliga gott fyri meg at vera burtur eina tíð men vit skulu kunna fáa ein fleksibilitet har tú ikki ert so leingi burtur tí og longri tú ert burtur frá tínum heimlandi lættari er tað at verða verandi burtur tí er hetta her so umráðandi at fáa hetta her í rætt lag at tú kann verða her heima taka eina grundubúgving kanska tvey ár trý ár fara av landinum taka tína yvirbygning og so koma aftur ert tú burtur í sjey átta ár tá er tað lættari at siga at tað er komið ikki heimaftur er verði verandi av landinum tað er vandamikið

takk fyri forkvøldan ja takk næsta røða verður landsstýrismaðurin djóni nolsø joensen

ger so væl takk fyri forkuna skal eg ikki leingja óneyðugt um orðaskiftið men orsøkin til at eg havi lagt hetta uppskotið fyri tingið er sum fleiri av røðaranum hava verið inni á at hetta hevur verið arbeitt við í nógv ár og nú eru vit komin tað stigið víðari til at kunna gera ein føroyskan førleikakarm sum tryggjar at føroyskt lesandi kunnu blíva partur av nøkrum størri at vit knýta okkara føroyska universitet til tað europeiska men var tað soleiðis at um mann vildi ella eisini so eru vit føroyar eru tað sum vit eru við okkara avmarkaða stødd og hvørt tað sínum men vit eru eisini ein partur av nøkrum størri og tað skal hetta uppskot skal síggjast við ljósum nóg tí at vit knýta ella kobla okkara útbúgvingar sum eru á setrinum til tað europeiska tað hevur verið frammi eitt sindur og mær er komin fyri oyra at rektarin á setrinum eisini tann undanfarni trupulleikar brúktu nógva tíð og ork upp á at hvat skal mann siga at fáa nøkra okkara lesandi knýtt upp í útbúgvingar stovnar aðrastaðni men hetta ger so tað at vit kunnu koma og samtykja hetta at vit blíva partur av nøkrum størri og at tað blívur smidligari hjá okkara lesandi at kunna taka partar lesa byrja kanska lesa í føroyum fara út og fáa fáa meira vitan meira útbúgvingar og so okkurt fyri sínum at koma heimaftur og umvevnt tað gevur nakrar øgiliga góðar meiningar í mun til at okkara útbúgvingarskipan verður knýtt at nøkrum størri tað byggir brýr við universitetini í europa kann man siga nógvar útbúgvingar eru settar í gongd men tað er kanska ikki altíð fylt við hvussu tað verður sett inn í ein karm og tað arbeiðið fer so í gongd ella er í gongd við námsætlanum hvørt á sínum at fáa hettar at passa inn í tað tí at krøvini eru bara nú einaferð so frá altjóða vissu okkara føroysku lesandi skulu út ja men so skal tað passa inn í í teirra eisini so at tað gevur meining fyri at taka eitt sindur saman í tað sum mítt frambandisfólkini hava verið inni á so so var annika olsen inni eisini her við at at tað tryggjar okkum okkara lesandi atgongd og at okkara setur ikki altjóða góðkentu rætt og hon spyr eisini um nær hetta er líka sum tað næsta stigið er tað er torført hjá mær at siga akkurát nágreiniliga hvat tað næsta stigið verður men men tað verður arbeitt javntíð saman við tí so hvussu vit og vónandi so skal eg skunda eitt sindur undir tað at vit nú eru vit komin so hetta stigið og tað er tað er flott haldi eg og at vit skulu eisini byggja víðari upp á tað og so vóru erlendingar eitur skoyrd og sólítøður eisini inni og eisini her at mann kann kombinera hetta her heima og úti á lesandi og og at tað knýtir okkum okkara saman við øðrum og er hasumus plusbað eisini nevnt við tí at nógvar av teimum verkætlanum sum eru har har sum tað eru europeis at tað ger tað at onnur eisini fáa áhuga fyri okkum sum sum universitet so tað haldi eg eisini ein vinnuvinn fyri allar partar men eitt í dag við tosa um koblingina við útbúgvingar uttanlands men í mínum stuttu tíð sum landsstýrismaður søgur tað komið blivur greitt fyri mær at vit eitt í dag vit hyggja úteftir men vit mugu sanniliga eisini hyggja inn eftir eftir okkara egnu útbúgvingarskipan tí at tað eru fleiri útbúgvingar sum eru sum ikki knýta seg upp í hægri lesnað her í føroyum til dømis og tað er mítt tað arbeiði at greina so at vit kunnu kunnu gera alt tað sum vit kunnu fyri at okkara lesandi sum tað eru nøkur altíð sum ynskja at útbúgva seg víðari at tey fáa atgongd til setrið og har tað sum tað sum liggur fyrst fyri er at gera eina eina ískoytspak ella ein ein at tey kunnu at tey kunnu á so stutta sín sum verður gjørdist so plera við nøkrum fakum sum tey ikki annars hava kunnað gjørt á miðnámsskúla við tey sum ikki hava miðnám so so tað er líka so stórt arbeiði eisini at fáa okkara egnu útbúgvingar knýttar uppí so at tað gerst so smidligt tí tað er tað er tørvur á tí vit eru mangul á eldraøkinum og dagstovnøkinum tað er vit hava vit mugu ikki leggja fótonglar fyri okkum sjálvi í so máta men vit mugu gera tað so smidligt sum er høvuðgjørligt millum okkara útbúgvingarskipan so at ikki eru nøkur forðingar í so máta men eg skal takka fólk tí fyri fyri framsøgurnar og gleða millum eina eina viðgerð í mentanarnevndini og ynskimálini góða eydnu har takk fyri

ja takk fyri so vóru ikki fleiri sum hava biðið um orðið til hetta málið og tað merkir at løgtingsmál nummar fýraogfýrs uppskot løgslóg um føroyskan førleikakarm nú verður beint í mentanarnevndina vit koma so til sætta punkt á dagsins grá sum er fyrst at viðgera uppskot løgslóg um broyting løgslóg um dagstovnar og dagrøkt og hetta snýr seg um at pengar skulu fylgja barninum eg skal biðja um framsøgufólk

tað eru sólvit nólsoy formaður mentanarnevndini sum fær orðið

takk fyri frúforkminna eg skal lesa um álitið í løgsmál nummar fýraogfýrs tveyogtrýogtjúgu uppskot løgsløgum føroyskum førleikarkeiðum landsstyrkmaðurin í barnað av útbúgvingarmálum djóni nólsoy joensen hevur lagt málið fram sjeyndan mars tveyogtjúgu og eftir fyrstu viðgerð nítjúgunda mars eta beint mentanevndin nevndin hevur viðgerðt málið á fundið einogtjúgunda mars og triðjaogtíggjunda apríl undirviðgerðini hevur nevndin havt fundið í fróðskaparsøku føroya meginfelag føroyska studenta og landsstýrismannin í barnað og útbúgvingarmálum djóni nólsoy joensen saman við undirvísingarstýrinum við hesum uppskoti fæst heimild at lýsa og greina allar próvskylduar og førleikagevandi útbúgvingar í føroyum so tær kunnu samanberast við útbúgvingar í øðrum londum førleikakarmurin skal innihalda átta førleikastig sum útbúgvingarnar skulu liva upp til karmunum men skulu byggja á vitan hegni og førleikar førleikarkrøvini verða stigvísir at tryggja at endurhøkur í lærum ikki koma fyri tá næmingur flytur uppeftir í skúlaskipanini námskipanir og námsætlanir skulu hava eina greiða tilvísing til førleikastigini í karmunum verður heimildin at gera ein føroyskan førleikakarm latin skulu allar útbúgvingar flokkast eftir nýggjur skipanini og tað arbeiðið er klárt at fara undir uppskotið hevur ikki stórar broytingar við sær fyri útbúgvingarnar í karmunum verður uppskotið samtykt skulu prógv vísa til galdandi førleikastig námsætlanir skulu lýsa hvussu lesandi fáa tær førleikarkarmurin treytar og skjøl kunnu leggjast við prógvum sum lýsa førleikakarmun og føroysku útbúgvingarskipanina so tað verður lættari hjá arbeiðsgevarum og útlendskum útbúgvingarstovnum at skilja hvørja útbúgving talan er um verkið millum annað er kravt at føroyar hava ein førleikakarm skulu vit gerast partur av bolognaavtaluni sum er ein millumhjóða avtala um hægri útbúgvingar og erasmus plussskipanina sum er ein es-grá sum millum annað stolar skiftis lestri tá førleikakarmurin er gjørdur og vit beinleiðis kunnu samanbera okar útbúgvingar við útbúgvingar í útlondum gerst tað lættari at flyta næmingar millum lond tá tey til dømis hava tikið ein part av útbúgvingum í føroyum tí útbúgving í føroyum kann samanberast við tilfari í landinum næmingurin søkir sær til harafturat átti tað eisini at blivið lættari hjá útlendskum næmingum at søkja tilføroya tá ið útbúgvingarnar ið verða bodnað út her kunnu seta seg í mun til aðrar og støðið á teimum lýst uppskotið hevur ávísar umsitingarligar avleiðingar við sær fyri landið millum annað skulu námsætlanir námsskipanir lóðir og kunngerðir endurskoðast men mett verður at arbeiðið kann gerast innanfyri núvorðandi játtan á økinum og eftir í útverkslu neutralt samanumtikið er hetta jaligt stig av leiðini hjá okkara útbúgvingarverki at gerast partur av størri millum hjá avtalum um útbúgvingar við hesum viðmerkingum tekur ein samd nevnd undirviðmálinum og mælir løgtinginum til at samtykkja

uppskotið takk fyri ja takk tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið í uppskotið løgslóg um føroyskan førleikakarm karm og tað merkir at vit fara at gera okkum klár til at atkvøða í málinum vit eru liðug at atkvøða er tretivu atkvøður fyri tað er eingin atkvøða blong og eingin atkvøða mótur og tað merkir at uppskotið løgslóg um føroyskan førleikakarm tingmál fýraogfýrs er samtykt og hervíðari til eina triðjuviðgerð vit koma nú til tingmál nummar sjeyogfýrs sum er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgslógum vernd av persónsupplýsingum til dátuverndarlógin og hetta snýr seg um rætta tilvísingar og strika krav um navnloysi og ókenn liðheit í samband við almannna kunngerðing av avgerðum hjá dátueftirlitinum og tað er hervørt postaftur

vit eru liðug at atkvøða tað eru tretivu atkvøður fyri tráð eingin ímóti og eingin blong so tað merkir at uppskot til løgsløgum føroyskum á førleikar karm er endaliga samtykt og avgreidd frá løgtinginum vit fara síðan til triðju viðgerð av tingmáli sjeyogfýrs uppskot til løgtingsløgum broyting í løgsløgum vernd av persónsupplýsingum dátamennadarlógin tá snýr seg um rætta tilvísingar og strika kravir um navnloysi og ókenniligaði í samband við almann kunngering av av avgerðum hjá hvør ber um orðið eingin ber um orðið vit fara at atkvøða ímáli