LM-080/2023

seyðan

ger so væl takk fyri fólkuna hetta er eitt uppskot um broyting í líkslógum almenna heilsutrygd vanliga nevnd heilsutrygdarlógini og endamálið uppskotin er yvirskipað at fremja tvær broytingar tann eina broytingin er at fáa samsvar millum heilsutrygdarlógina og norðurskonvensjon um sosial sikkring viðvíkjandi heilsutrygdargjaldið og sambært lógaruppskotinum kunnu borgarar í rinda heilsutrygdargjald í øðrum norðarlandi og sum ikki kunnu fáa frádráttvísandi til skattalógina við umsókn fáa undantak fyri at rinda heilsutrygdargjald hin við missir borgarin ikki veitingarsambar greina eftir í lógum tann seinna broytingin tað er at broyta tilvísingar í greina átjan í heilsutrygdarlógini soleiðis at samsvarið er millum ásetingarnar í greina átjan og telduskipanina hjá apoteksverkinum í útroknaðarheilivágs tilskoti honum sosialisikring hevur ein borgari ikki skyldi at rinda til sosiala skipan í meira enn einum landi sum er fevnt av konvensjónini um føroyingur tí rindar til aðra sosiala skipan sum dømis fólkutrygd í norra hevur hann ikki eisini skyldi til at rinda heilsutrygdargjald í føroyum eg vænti at tey flestu kenna til málið um kærumálið har mannagongdin hjá heilsutrygd var kær til táverandi kærinin tí almann á heilsumálum sum kom til ta niðurstøðu at ein norðurlendingur í sambandkommensjónini hevur hann verið kravdur eftir heilsutrygdargjaldi í einum limalandi heilsutrygd tók avgerðina til eftiraktar men mettið samstundis at talan var um heldur fløkt mál tí tað er ósamsvar ímillum heilsutrygdarlógina sum heilsutrygd umsitur og norðurlendskonvensjónina og harvið eisini hvønn mun viðkomandi borgarar hava rætt til at krevja inngolna peningina aftur frá heilsutrygd hetta uppskotið skal so rætta hetta ósamsvarin soleiðis at tú sleppur undan fleiri ivamálum og tað er ikki annað rímiligt tí vit hava eina konvensjón sum sigur at eingin skal gjalda fyri sosialar veitingar í fleiri londum hin broytingin er eisini ein broyting fyri at fáa samsvar millum teori og praksi sum mann kann siga tað soleiðis apoteksverkið hevur upplýst at skipan hjá teimum í útroknaðarheilivágstilskot er forritað soleiðis at ein persónur verður verandi í einum tilskúsári inntil tilskúsárið er liðugt hetta er galdandi báði fyri tey ið fylla átjan ár í einum tilskúsári og tey ið gerast pensjonistar ella fyrr tíðar pensjonistar í einum tilskúsári tað vil siga at støðan gerst persónur við hjálvum tilskoti ikki broytist fyrr enn tey byrja upp á nýtt tilskúsári av tí at skipan hevur verið forritað soleiðis hevur tað í veruleikanum eisini verið praksis og her haldi eg at tey mást goyta upp í at tað er eitt sindur marka hóttligt at tú skalt broyta eina lóð sum samsvarar við eina kt-skipan heldur eina nøvut tá hevur eg allíkala ikki tikið atlit til hvørja fyl kt-skipanina tað hevur væl sagt hasa eisini kostnaða viðsur frá vikus men nú verður so samsvarin millum heilsustryktarlógina og praksis frí forkvinna at rætta ósamsvarin millum heilsustryktarlógina og norðurlendsku konvensjónina er nokk tann meiri týðandi týðandi broytingin í hesum uppskotinum og nú verður eitt ósamsvar samsvar so rætta soleiðis at tú sleppur undan ósemju framvegur tað undrar meg allíkavæl at tað er ikki gjørt fyrr nakað sum antarista eisini hevur viðmerkt teirra hoyringssvarið at málið er farið ígjøgnum bæði føroyarætt og eystara landsrætt og at heilsustrykt síðani kærdi til hægsta rætt har tey so fingu noktan svar er eitt eg dugi ikki at hava nakra ordiliga meining um um hetta málið er so principielt at tað var vert at brúka so nógv orku upp á tað og royna at sleppa heilt til hægsta rætt við tí men hitt er at vanligir borgarar skulu svíða fyri hesum ósamsvarum í so langa tíð uttan at lógin er broytt tað haldi eg um at nú mál ber meg eitt sindur sigurliga at tað er eitt sindur løgið men eg kann útilføra og gleðast um at akkurát hetta ikki verða trupulleikin framvegur tá hetta uppskotið væntandi verður samtykt tað er tó eitt krav at borgarar skal søkja og tað er eisini nakað antarist viðmerki í teirra hoyringssvarið og eg veit ikki um tað ber til at broyta soleiðis at tað kann verða gjørt uttan umsókt men tað kunnu eg ikki so eftirkanna við trúnaðarnevndini eg kemdi til viðgerðar har takk fyri

ja takk næstra røða verður jóhan dal

ger so væl takk fyri fólkuna hetta málið er frá landsrykkini í heilsumálum og snýr seg um at gera nakrar broytingar í tveimum lógaransetingum tann eina snýr seg um at broyta soleiðis at tað er samsagt millum heilsutryggulógina og tann norsku konvensjonina um sosiala trygd heilsutrygdagjaldið tí at sambært tí konvensjonini so kann ein persónur ella borgari bert rinda heilsutrygdagjaldið í ørindi tí at tað er landið sum hann er í og sum oftast kravir tað at tú skalt betala har tí hevur tú eitt arbeiðsplássur og hin broytingin er tilvursetiligur enn átjan í heilsutrygdarlógini so sær samsvarði millum eftir ásetingunum sum er í grann átjan og telduskipanina hjá tryggsfólkinum í úr heilivágs til skotið og tað haldi eg fyri sovorðið skilagóði tað hevur nakað at gera við tað er við persónar altso tað kom í tey ivamálstovku upp í tvey túsund og trýogtjúgu um hvussu grein átjan styggir sjeyogátta skulu skiljast apotekstverkið hevur upplýst tað skipanina hjá teimum í úrtróttari heilivágs tilskot er forritað soleiðis at persónur sum verður verandi í einum tilskotsári inntil tilskotsárið er liðugt hetta er eisini galdandi tá persónur fyllir átjan ár tá sigur hann kemur útum blívur blívur myndhjørð ella eisini tá ið ein pensjonistur ella fyrrtróðir pensjonistur verður tað mitt í einum tilskotsári og tað vil siga at tað er ikki heilt rætt og tí vil eg mann nú at broyta lógina so at tingini blíva korrekt men eg vænta tað at herfrá verður so tað her er loyst eftir problemi avbjóðingin tá sum eg haldi er tað allars størsti tú kunnu sum eg øgiliga gjarna vil eisini fáa staðfest enn eina ferð frá landsbyrnum hevur sagt tað fyrrast tín sum er uppað til endurgjaldið til hesi menninum sum hava goldið fornótt til heilsutrygd ígjøgnum øgiliga nógv ár faktiskt av órøttum tí at mann hevur púrasta sæð burtur frá tí at mann er undirlátur á einari norðurska konversión um sosiala sikkring og tann norðurska konversiónin er hon yvirhuglari faktisk enn at fólk hann er stóð á lógkvæðu men líka væl so hevur mann loyvini um heilsutrygd og álagt fólkið sum arbeiðir til lands ið hóast tær arbeiða har at gjalda heilsutrygdagjaldið og tað hevur eg komið eftir hondini upp á eitt tal sum tá bleiv upplyst mær frá landsrykkvinnu upp á millum tretivu fjøruti milliónir og eg vil gjarna hava at vita frá landsrykkvinnu í dag niður í mann ætlar at fáa avklára at betala teir pengarnar aftur til teir kvónar sum hava betalt hesi her uppbørnina for nógv og eg spyrji tí at mann frá heilsutrygdsta síðu ið skrivir til fólk sum hava verið fyri órættum hevur svarað tað og eg siti heri frá fólkum eg sigi um frítøku fyri heilsutrygdagjaldið og hvussu hetta skal loysast tá komi eg til eina niðurstøðu verði eg kunnug um hetta á heimasíðuni hjá heilsutrygd og tá verður eisini ment aftur til umboðina altso eg haldi at eini hvør sum hevur sitið nóg leingi av hesum hevur tingið veit júst tað at grannar fimmogtýrs stýrismálógini sigur tað at líktislóg ella part av líktislóg ikki hevur gildi umhugin gongur ímóti millumtjóða avtalu ella soltmála sum er gjørt í onnur lond og sum danmarkaristur er gjørt í onnur lond og sum eisini fevnir um føroyar og tað harukur er í samband við hetta málið sum hevur við heilsutrygdagera eg veit gott tað at tað kann vera eitt eitt penipult mál fyri landið hetta kann vera eitt tað illa keðiligt mál fyri landið men eg haldi eisini tað mann eigur at tryggja tað kanska fram yvir at tá ið mann akkurát mann gevur dupult skattavtallanum at tá mann betalir til eitt annaðlands og so eitt annað ting sum eg eisini haldi er øgiliga undarlut tað er tað at nú skal mann altso søkja um at fáa eittir pengarnar aftur í nýggju lógini og mann sigur samstundis eisini tað frá heilsulista síðu av at nú skal mann fyri at umsita hesa her og viðgera sær umstøktirnar um undantak skal mann hava reyka fólk mann skal hava fimm hundrað og sekso hundrað og túsund krónur at tað fyri at umsita tær og altso greitt fimmogtjóð ber skattalógini sum allarflestu av sínum útsøklarunum honum vísir púra greikk fyri at gera pengar útalandi so taks og tað sama taks tá skulu vit hava einar trý hundrað túsund krónur afturat fyri at tillaga sína skipan í gjár fingi eg at vita tað um at tað vóru tann hundrað milliónir hálvtrýss prins eyka fyri at fyri yvirhetta ella fyri óvæntaðar hetkingar fyri at gera nýggja skattaskipan eg skilji ikki orðiliga hví mann skal gera ting so kompliseraði tað kann ikki vera til at tað er so kompiseraði at tú tá tú fyri útaland og verður taldur upp í eitt eitt selrokt njark øgiliga einkult at eg eri tann átta hundrað sjey hundrað ella túsund sum arbeiði undir hesum her korunum her og nú skal mann gera tað plusta til eina avpróðingur nærmast til eitt problem við at krúngla lóður og annað til sás at mann kann vindarnar greika krónubørnur úr almenna afturat sum ikki burtur úr neyðugt giri hóast allar eisini gleðir fyri at mann nú hevur broytt lóðuna hesum uppskotin er at mann fer inn og sigur at nú kann mann nú verður tað her ikki talar mann eitt stað men eg haldi ikki rætt at mann eftir umsóknum skal biðja mær tað haldi eg skal vera per automatikk akkurát sum tú eftir uttanlands at arbeiða at tú tá innlyverar tíni ting og betalir í sambært tær lóðurnar sum eru grannfimogtjúgu beriliga hvønnum eitur og so tú skalt seta skattaskipanina so eg vóni tað at tað er her fyri at vera tilliga eg síggi eisini tað at við sambært fyri hørðins svarini har eg eri millum almalverkið og heilsumálaráðið eg eri glað fyri at mann hevur valt nú at at at lóg kann vera tilliga so at hon er samstundis við millumandar sáttmálar og tað haldi eg er gott at bæði heilsumálaráðið og almalmálaráðið ásanna tað hóast tey hava sitið og nærmast pínt fólk nú í trettan ár við við rættarmálin av sjálvfylgistætur sum burdu hava verið klettjað upp fram tær nakrantíð mann sigur eisini at mann fer at krevja innheinting av kostum frá teimum sum ikki hava betalt tað tá mann skal inndriva skuld ella skattur avgerðir tú fíggjarmálarar sigur at tað er eitt avgjald at tað er eitt skattur men áløgur av fólki meðan ráðið og teilski sigur at tað er eitt gjald so siga tær tað er eitt avgjald í í fíggjarmálaráðnum eg hevði ikki úrfrá tí at tá mann nú einaferð fer at betala tá mann so eisini betalir monnunum við rentursrentu tað sum tær eiga til góðar eg havi ikki nógv meira at siga mær tað málið her anna eg vóni at landsrykkkvinnan sær álvurin í hesum tingunum sum er her eg ivist ikki í tí tá eg lesi sær her hetta brævið til sær útsøklararnar at heilsumálaráðið lúrir upp á at sleppa sær undan at betala landsrykkvinnan sigur nakað annar við meg á verða treyðsøgurða uppá tær fyrr enn ein mánað síðan og eg vóni ikki tað er støðan at tað mann ætlar sær tað er so fari eg ikki hvussu heita mín flokk var har við um at reisa málið her á tingi tí at tað er her sum hevur fyrihugin gjørdistjóðararni haldi eg ikki nøktandi og tí eigur málið nú tá ið tað er er í endursum renda at verða loyst upp á ein handiliga máta so at mann fer at lata loka av tað og hyggur fram eftir

takk fyri til fólkina ja takk fyri og tannásti er røður jørgen miklasen

frúforkvinna tað eru fleiri vinklar í hesum hermálinum og tað er kanska eisini nógvir spurningar í hesum málinum lat meg siga beinanvegin at tann parturin sum hevur við regleringina við tey sum fylla átjan og tey sum blíva penginistar tað tykist mær sum ein friðarlig røtt rætting so tað havi eg ikki stórvegis viðmerkingar til men so kemur tað tað her við norðurlendsku konvensjónini altso at persónar sum sambært norðurlendsku konvensjónini eitt heilsutryggargjald til eitt annað norðanland kunnu søkja um og sleppa undan at rinda heilsutryggargjald í føroyum eg vil siga so langt at ja tað sigur konvensjónin so so tað kann mann so bara vera vera samdur í men vit hava eitt annað uppskot fólkaflokkurin hevur lagt eitt uppskot fram um at tað er fólkutrygggjaldið í norra sum er átta komma tvey prosent sum hevur verið frádráttar berættið eigur at vera frádráttar berættið í skattinum og grundarlatið sigur tað tað tí tað gjaldið er ja tað er ein partur av tí er heilsutryggargjald men nógv av tí er eftirløn og tann partur av eftirlønini hann verður bæði skattaður og forskattaður nú og eftirskattaður altso og har er eisini gjald fyri at í norra hevur mann lagt rættiliga nógv sosial gjøld úr landskassanum út í at tað er fólkutryggd so sum fíggjarmálaráðið segði ið haldi eina uppskotið tvey túsund og trettan tá ið fjøruti at veruleikin aftan fyri fólkutrygdagjaldið er at tað er ein skattur so tað sum eg hevði vildi verið tað rætta nú hetta uppskotið sigur at um mann rindar til eitt annað land heilsutryggdagjald sum ikki kann draga hetta gjaldið frá so kann mann søkja um og sleppa undan tað sum eg haldi tað er at tað er rætt at mann skal sleppa at draga tað frá tí hevði eg vónað tað uppskotið bleiv samtykt og at hetta so eisini bleiv samtykt tað hevði so merkt at mann teir teir sum rinda til fólkutrygd yvir norra sleppa at draga tað frá í skattinum í føroyum men skulu so rinda heilsutrygd og tað fyri kemur eitt sindur løgið at vit hava verið eina skipan har ið her eru fólk sum kunnu sleppa undan at rinda inn til heilsutrygd men hava fullan rætt at fáa út sum øll onnur altso tað er seg læra ljóða skeivt jú ókey so kann mann siga at so kann heilsutrygd senda rokningina til norra til fólkutrygd fyri at fáa pengarnar aftur vist tey útgjalda til ein av hesum hvussu nógv hevði verið gjørt av tíð og so víðari tað virkar mær bara øtiliga nógv fyrisiting so tí ynski eg og vóni eg at vit at broytingin sum hendi fyrsta januar um at fólkutrygd ikki longur kundi dragast frá at vit samtykkja uppskot hjá fólkafeløginum soleiðis at mann kann draga tað frá í skatti og at mann samtykkir hetta so merkir at ja men tú kanst draga tað frá í skatti so kanst tú ikki sleppa undan at rinda heilsutrygd fólkutrygd tá ið gjaldið í norra er eisini ein serskipan har ið persónar sum ikki búgva í norra kunnu søkja um at sleppa undan at rinda gjaldið og eg meini at tað er upp til trý á har ella okkurt sovorði nakað jú jú men at so ein persónur sum so ikki rindar til fólkutrygd í norra hann skal so eisini rinda her nú hevur verið sagt at at mann skal hava hvat hann hevði seks hundrað túsund krónur eyka til fyrisiting at umsita hesi her takk skal hava trý hundrað túsund fyri eina eina skipan har altso tað ljóðar so innvikla men meðan tað sum eg royni at siga er øgiliga einfalt er tað sama sum var galdandi í fjør fólkutrygd eigur at kunna dragast frá og hevur mann dragið tað frá so kann mann ikki eisini tapa undan heiltrygd tað er hvussu er soleiðis sum eg haldi tað eigur at vera so fær mann so at síggja hvussu tað verður framaftur men gildiskomin av hesi lóg er fekk hetta til fyrsta juli í ár jóhann dahl var innihaldur ja men hvat aftureftir altso tað liggur eitt mál heilt aftur frá tvey túsund og fjúrtan hevur tíggju ára føðingardag og har ið í kærnevndin hevur givið viðkomandi viðhald at hann ikki skuldi havt rindað til heilsutrygd tað hevur verið í føroyarætti landsrætti og enn síðst avvíst í hægstarætti ja men hvat ger mann við hetta her tíðarskeið turningurin ja men er tað tí at mann er so snildur í hesum uppskotinum at mann sigur at visti ið tú hevur rindað til fólkutrygd og tú er sloppin at draga tað frá ja men so fært tú ikki er tað samtykist mann hesa lógina soleiðis fyri at sleppa frá at endurrinda fyri sker tíggju árini mann av órættinum hevur kravt inn eg veit ikki eg spyrji tí málið er sum so avgreitt frá rættarsysteminum har ið hann hevur fingið viðhald og tí má ein avgerð takast um kann mann gera við hetta tí mann tosar her um tríggjar milliónir um árið í tíggju ár so tú eg havi roknað út at tað er tretivu millión ætlar mann at rinda tað út ella ikki hvat hvar liggur hetta málið tað burtur verið so mikið greitt at tá ið mann hevur tapt í øllum rættarsystemunum ja men so so eigur mann at at fylgja niðurstøðuni men eg spyrji tí so er tað eitt annað og mær er eg eri kunnaður um at persónar sum sigla við donskum skipum eg veit ikki um allir ella hvat er rinda til dansku danska heilsutrygdaskipan eg kenni ikki nokk til tað men tað er hvussu eg eri kunnaður um og eg fari at spyrja landsstýriskvinna so visti eg soleiðis nær at ein føroyingur rinda til danskt heilsutrygdargjald skal tað ikki javnsetast við við hetta tá so skal mann ikki eisini rinda heilsutrygdargjald í føroyum tí tá mann tosar um um ta norðurlendsku konvensjónina so er hon ikki galdandi millum føroyar og danmark tað er hon ikki men at persónur sigur mann at ein persónur bara skal rinda í einum landi so føroyar og danmark er ikki eitt land at sambandsmenninir beginna at smílast á hug at nikka nei tað er altso tvey lond og tí er so spurningurin at rinda mann til danskt heilsutrygdargjald heldur so landsstýriskvinnuna so átti mann at sloppið undan í føroyum ella heldur so skal mann rinda eisini í føroyum tað er fyri so tað sum er so eitt uppskotur skal fáa eina góða viðgerð í tínarnevndini og vit vilja har royna at fáa tað upplýst men sum sagt at hetta viðvíkjandi tá donsk og norsku fólkutrygd er ikki iv um at tað er tað svar til ein skatt og tí eigur mann at kunna draga tað frá í skattinum og við hesari lógini samtyktari ja men drevur tú tað frá í skatti so sleppur tú ikki undan heilsutrygd eg haldi at tað hevði verið tann rætti veður

ja takk fyri og so er tað lilja weihe sum fær orðið

takk fyri frúforkuna og umberið at tað er var so sein fólk sum rinda heilsutrygdargjald í øðrum norðurlandi sleppa nú undan eisini at rinda heilsutrygdargjald í føroyum og hetta lógaruppskotið er so ein avleiðing av at heilsutrygd hevur kravt inn heilsutrygdargjald av órøttum frá føroyingum búsetandi í føroyum men sum rinda til sosialar skipanir í øðrum norðurlandi hetta er staðfest bæði í føroyarætti og í eystarætti og heilsutrygd fekk ikki loyvi til at fáa málið reint í eystarætti heilsutrygd hevur annars fylt heilsutrygdarlógini og kravt inn gjaldið sambært lógini altso kravt gjald frá føroyingum búsetandi í føroyum sum eisini rinda til sosialar skipan í øðrum norðurlandi men ja og orsaka og heilsutrygd hevur í galdandi lóg ikki havt heimil til at gera undantøk frá hesari gjaldsskiftini galdandi lóg um heilsutrygd er tí ikki samsvarið við norðurlendsku konvensiónina um sosiala sikkring sum føroyar eru partur av tí er so neyðugt at broyta heilsutrygdarlógina ein onnur broyting sum er í hesum uppskotinum tað er at fáa samsvar millum lógina og so telduskipanina hjá apotekusverkinum sum útroknar heilivágstilskot og hetta ósamsvar kom ótilvitað í lógina tá ið heilsutrygdarlógin var broytt í fjør broytingin í grein átjan ger at samsvar aftur er millum lógina og telduskipanina og eg havi ikki serliga nógv at leggja afturat eg haldi at tað er ordiliga gott at lógin verður broytt sum samsvar við norðurlendsku konvensiónina sum eg haldi at vit skulu virða og tað er eisini nakað sum allir hoyringarpartar í lógaruppskotinum ella sum verður hoyrd í lógaruppskotinum siga so eg haldi at eg

bara sleppa tit har takk fyri ja takk fyri og tann næsta at røða næsta at røða er hanna jensen

ger so væl takk fyri frá forkvinna ja hetta málið er longu hann bleiv væl frágreitt og eg kann bara kann mann siga fegnast um at lógin nú kemur hetta er uppskotið sum skal broyta heilsutrygdarlógina soleiðis at mann kann fáa undantak frá at rinda heilsutrygdargjald sambært grein fýraogtjúgu um so er at ein ein rindar til aðra sosiala skipan ella í øðrum landi í øðrum norðalandi og tað er hendan her konvensjónin norðurlendska konvensjónin sum sum føroyar eisini eru fevndar av og sum vit hava hoyrt øgiliga nógv um altso serliga er tað hesi her felagsskapurin antares sum sum vit hava hoyrt nógv sum hevur keypað við at fáa rætt til at sleppa frá at rinda heilsutrygdargjald og og tað síggja vit hoyraðum skrivinum av felagsskapurin fegnast um at mann endiliga kemur her til og tá ið vit viðgjørdu broytingar í hesum ymiskum skattafrádráttinum fram til í sambandi fíggjarlógarnar viðgerðina tá vistu vit tað at henda lógin var á veg so er at mann kundi rota upp í teimum viðurskiftunum tí tá og tá strikaði mann eisini ein frádrátt sum hevði við við heilsutrygdarveitingar at gera sum mann galt í øðrum londum so tá varð hetta evnið uppi og vendið og tá varð tað greitt at at heilsumálaráðið var farið at arbeiða við lógini og hon var farin til hoyringar og og hon var væntandi so tað er nokk so greitt at mann ruddar upp í snr tað fær óivað eftir spæl og og um tað vendir ein ella annan veg tað vænti eg við frætta nærri um men kostnaðurin av hesum her uppskotinum er at um allir teir og nú sigi eg kallkin um øll tey kanska rætta sagt sum bæði sigla við norskum skipum ella arbeiða landið norra og so onkrum hendinga øðrum norðalandi søkja um hetta undantakið so kostar tað tríggjar milliónir vit mann tekur tey við skipinum so so met mann tað kostar tvær milliónir og síðani kemur so tað at mann skal umsita allar hesar her øll hesi her umsóknirnar um um at um frítøku fyri at rinda heilsutrygdar gjald og tað met manna fara at kosta út móti seks hundrað túsund árliga og síðani varð tað ein minni upphædd um at menna menna skipanina altso har var tað nakað við at taks hevur eitt menningararbeiði sum skal gerast sum kostar umleið trý hundrað túsund so vit tosa um eini tríggjar komma níggju men har sum teir tríggjar komma seks eru árliga og teir trý hundrað túsund eru eingangsgjald sum sum hesar broytingarnar kosta og tá ið vit slekkja nevnt er tað sum snýr seg um rættingar í tilskotsú og tað hava ikki nakrar viðmerkingar til annað enn at tað er gott at mann fær rætta ein ótilætlaðan feil sum hendi tá mann broytti heilsutrygdarlógina í fjør so eg havi ikki so strævnøgv meira at siga um at tað er annað enn at tað er nokk gott fyri okkara land at henda henda sakin viðvíkjandi heilsutrygdargjaldinum endar hóast hon ikki heilt er endað tí okkara eftirspæl verður at tað verður greitt at tað er tann norðurlendska konversjónin sum sum trumpfar tað føroyska lógarverkið á økinum og vit kunnu so sjálvandi altíð hugleiða um at tað ger so okkara heilsutrygdar skipan eitt sindur veikari tí mann fær færri pengar inn samstundis hevur mann rætt til veitingar úr úrskipanini og og tað er støðan og tað blívur so aftur ein eitt ein eini hvat skal mann siga ein partur av einum størri máli sum er tað at føroyingar arbeiða nógv uttanlands og vit kunnu altíkt seta okkum teir spurningarnar um okkara skipanir eru nóg góðar er tað líka góðar tað verður ofta tosað um tað at fólkutrygd á nógvan hátt er so er betri lukrativari enn tær skipanirnar sum vit hava bæði heilsutrygd og pensjónskipan og annað tað er eitt annað mál sum er tengt at hesum men vit kunnu bara staðfesta tað at at tríggjar milliónir fara út úr skipanini viðst allir søkja øll allir skal strika øll søkja um undantak og at tað fer at taka eitt starv at umsita so tað er sum hann sigur tað harða fakta í máli

takk fyri frá fólkum ja takk fyri so tann næsta eru stefan klein poulsen

gjørt væl takk fyri frá fólkum á eg haldi at tað hevur verið øgiliga væl greitt frá hesum málinum av undanfarnum røðarum og tey flestu ivamálini og vinklar sum hevði báð tær eru longu dekkaðir tí eg hugsaði eins og jóhann dahl var inni á hvussu verður nú aftureftir fyri tey sum hava goldið eftir heilsutryggdargjaldið sum sambært stovnum sum er feldið eystrarlandsættin tey ikki skuldu hava goldið hvussu verður við teimum pengunum og tað er gingið út frá at nevndin fer at at lýsa væl og eg hugsi at eisini hetta verður frameftir at hvussu vit ikki gera hesa broytingina sum vit viðgera beint nú so eru vit noydd til at taka okkum úr norðurska konvensjónum og tað haldi eg nú ikki her er ætlanin so so tað er øgiliga natúrlig broyting sum vit miðflokkinum sjálvum taka undir við tá tað kemur til tað fíggjarliga so er tekstin eitt lýsingur ógreiður fyri mær at tað stendur at samlaða metingin vísir at fíggjarliga avleiðingarnar av løðubroytingini fara at hava umleið tríggjar milliónir krónur árliga og tað lesi eg sum tað er totálurin tá er tað tvær milliónir fyri hesi undirtøkini seks hundrað túsund fyri eitt ársverk og trý hundrað túsund til telduskipanina tað gevur so tvær komma níggju milliónir og mann kanska bara rundar tað talið upp til tríggjar milliónir soleiðis lesi eg tað men longri niðurtekstin so lesur út til at vera eitt sindur av endurtøku fyri mær men tó tvær ymisk biløp heilsutrygd metir at um allir føroyingar umborð á norskum skipum frameftir søkir um at vera undantiknir gjaldskildu til heilsutrygd hevur tað væntandi við sær eina lækking í heilsutrygdarinnkeyptum á umleið tvær milliónir krónur árliga men beint aftaná stendur at søkja allir føroyingar sum arbeiða í noregi á landi ella umborð á skipi um at vera orsakað ja um at vera undantiknir gjaldskildu til heilsutrygd vísir á meting at tað hevur eina læking í inngjøldina av umleið tríggjar milliónir krónur árliga so eg veit ikki hví tað stendur einaferð fær milliónir og so tríggjar milliónir men men eg lesi sum at sannoyar kostnaðurin er tríggjar milliónir so tað er kanska bara eg sum ikki skilji hendan tekstin heilt rætt tá eg lesi hann sjálvur og eg øtaðist eitt sindur við eins og onkur annar longri víst á at tað skal vera eitt heilt orsverk til fyri at halda hesar umsiting ella umsitingini av og í sniður koyrandi fyri at geva undantak og móttaka allar umsóknir um at sleppa undan at gjalda hetta her hetta gjaldi at tað skal krevja eitt heilt orsverk og trý hundrað túsund til at broytast á teldsskipanum tað tað undrar meg stórliga og tað haldi eg at at trivnaðarnevndin eisini átti at gjørt nógv burturúr og sum at hyggur undir umsitingarligar avleiðingar fyri land og kommunur tað punktið so haldi eg at mann er ikki heilt hvat hetta kemur at krevja og so sigur mann eitt eitt orsverk og eg meti at at tað kundi verið ein nokk so stór yvirmeting av av hvat hetta fer at krevja tí í mun til tað bløpur mann tosar um tríggjar milliónir so er tað rættiliga tungt umsitingarliga at at umsita hetta við við sær eitt heilt orsverk skal til so tað haldi eg at mann eigur at gera nakað burturúr eisini og so er ikki nógv at leggja

afturat frá fólkum takk fyri

at keða seg

og so er tað røðarin gerst væl ja tað tað er ikki heilt ósamlíkt at at hetta starvsfólkið kemur at at keða seg ikki uttan at at hetta er so innviklað sum at gera tað til og tað kann virka eitt sindur smálligt at mann mann mann fer eftir einum so lítlari upphædd men men tað er altso manni bekkusmá enn stór á og tað er tað er tí vit ikki bara lata fara fyri tað um tað er altso ið sæð ljósina av allari fíggjarlógini at at hetta er eitt lítil upphædd tað er rætt at mann ger nakað burtur úr tí tí at tað blívur ein stór upphædd til samans í síðstu enda og eg haldi at formaðurin trúnaðarnevndini og og nevndin sjálv má útgreina hvat hetta starvsfólkið faktiskt skal gera og hvussu kompiserað eitt arbeiði verður so at mann kann forsvara hesar seks hundrað túsund krónur

daman kemur aftur til aarvíkið ja takk fyri og tann næsta røða er margus stóra landsstýri

takk fyri frú forkvinnu eg fari fyrst at takka framsøgufólkunum fyri gjøgnumgongdina og viðmerkingar og spurningar til hetta lógaruppskotið og orsøkin til at lógaruppskotið er lagt fram er sjálvandi tað at løgtingið millum annað løgtingið hevur samtyktið at fylgja norskar kommissión um sosiala trygging og tí er tað eisini av stórum týdningi at føroyska lógávan verður tillagað soleiðis at hon samsvarar við millumlandasáttmálanum og tað merkir at ein føroyingur kann ið sum arbeiðir í einum norðanlandi og sum er fevnt av norskar kommissión um sosiala sikkring kann søkja um gjaldsfrítøku sambært grein fýraogtjúgu í heilsutrygdarlóginum hetta er ikki gjørligt í galdandi lógávu og tí er ósamsvar ímillum heilsutrygdarlóginum og norskan kommissión um sosiala sikkring sum sigur at ein borgari bert hevur skyldu til at rinda til sosiala skipan í einum landi heilsutrygd hevur verið fylt galdandi lógávu við at at krevja heilsutrygdagjald tey hava sjálvandi fylt tí føroysku lógávunum tí er týdningarmikið at vit fáa rætta hetta til fram eftir fór tey gler eftir tað er tann eina broytingin og tann seinna broytingin er egentliga eini teknisk broyting sum verður gjørd soleiðis at skipanin á apoteksverkinum við heilivágsdaganum og tilskotsárunum verður rættað til hetta ivamál hevur stungið seg upp og tað skal til at vit gera hetta tað er fyri at tað ikki skal vera nakað ivamál og tað skal vera púra greitt hvussu hvussu tann skipanin fer fram og hvussu langt heilivágsárið er so hava tað verið onkrir spurningar eg skal royna at svara upp á onkrar av teimum aftan er væl sjálvandi ikki at gera broytingar í útropningini av heilivágsskipanini og tí er tað at hendan broytingin er gjørd neyðugt at gera ta broytingina soleiðis sum skipanin arbeiðir við tilskotsárunum tað hevur hon gjørt alla tíðina síðan heilsutrygd heilsutrygdarlógin á fyrsta sinni varð varð samtykt so var ein spurningur um eg haldi at kanska var tað jóhan dahl sum setti spurning til hetta her við at fólk skuldu søkja um borgar skuldu søkja um at vera frítikin fyri at rinda heilsutrygdargjald heilsutrygd hevur ikki tað vitanina sum er og tí er uppskotið sett til at tey skulu søkja og tað sum so er týdningarmikið tað er at undantøkan hevur virknað frá tí degi at umsóknin er móttikin hugsi eg er týdningarmikið tá ið mann nú skal søkja so tað ikki bíðar eftir viðgerð eisini og so vóru onkrir spurningar um um aftur rindan tað vil siga ikki beinleiðis til hetta uppskotið tí hetta uppskotið skal er fram at rætta men tað vóru settir nakrar spurningar í mun til hvat núvísir borgarar av órøttum hava rindað ov nógv ella tikið at tað er kravt ov nógv inn tað havi eg eisini sagt áðrenn her frá tingsins ráðarpalli at vist tað er soleiðis at mann á órættum hevur kravt ov nógv inn so má tað rættast upp á tað og tað er greitt at heilsumálaráðið og heilsutrygd tey í løtuni kanna hvussu ið hesar her avbjóðingarnir skulu loysast og so er vóru onkrir spurningar í mun til hetta her við stjóðnar sum sigla í danmark og hvussu við teimum vist tey rinda til danska heilsutrygd hvussu er so og eg dugi uppá standa tvót ikki at svara upp á tað men eg skal sjálvandi kanna eftir hvussu tað er tí at tá vit tosa norska kommissión og og so eru føroyar úr danmark ofta sum vurdera sum eitt og tað kann so sjálvandi vera ein avbjóðing men tað skulu fáa kannað til tað skulu fáa kannað til viðgerðina nevndarviðgerðina eg haldi at stefan klein poulsen spurdi um nakað við útrokning í mun til tvær og tríggjar milliónir soleiðis sum eg minnist tað so var tað soleiðis at tá ið mann tosar um tvær milliónir so er tað fyri tá ið fólk sum sigla og tá vit tosa tríggjar milliónir so eru tað øll fólk sum arbeiða uttanlands ikki bara tey sum sigla soleiðis skilti eg viðmerkingarnar men annars kunnu vit koma nærri inn á tað eisini í til nevndarviðgerðina eg haldi at hetta var í høvuðsheitum tað sum eg vildi siga um hetta í

fyrstu umfari takk fyri ja takk fyri og tað eru nakrar

takk fyri so er tað landsstýrskvinna mark stóra gerst væl ja takk fyri og takk fyri fyri spurningin til jørgu niclasen ja tað er tað sum eg eisini var inni á tað er heilsumálaráðið og heilsutrygg tey kanna í løtuni akkurát hvussu mann skal loysa hesar avbjóðingar so eg havi ikki eitt meira nøktandi svar til tað beint nú men men sum sagt er tað av órøttum kraftfornógvin so skulu vit sjálvsfylgis rætta uppá tað

takk fyri ja takk fyri jóhanda

sjóna tú kom í sjónum tá tú enn kemur á sjónum tá tú kanst tú koma á sjónum tá tú verður

og fyri so er tað landsstýriskvinnan aftur gert tað ja takk fyri jóhan dal fyri spurningarnar er púra samd við við jóhan dal í at tað hevði verið gott at vit fingu eina onkla og og smidliga skipan til hetta her og tað haldi eg absolutt at vit skulu arbeiða fyri at fáa og til til spurningin um hvussu vit fara og viðgera hesi tingini frameftir so eru vit nokk eisini einum máli um at vit mugu fáa gera hetta her púra greitt og so fáa meld út hvussu ið

ja so verður takk fyri ja takk og tann síðsta er viðmerkjað

tað eru vit samtykkjóð hvørjir fíggjarligu avleiðingarnir eru av tí

ja takk og so er tað landsstýriskvennan aftur gjørt væl ja takk fyri og takk fyri fyri spurningin stefan klein poulsen ja eg havi skilt tað soleiðis í viðmerkingunum at tá ið vit tosa um tvær milliónir so tosa vit um føroyingar allar føroyingar sum eru á norskum skipum frameftir og tá vit tosa tríggjar milliónir so er tað teir føroyingar pluss tey sum arbeiða á landi

so tað er tað takk fyri tað takk fyri so eru tað ikki fleiri viðmerkingar ja og so er viðgerðin ella fyrsta viðgerð liðug á løgtingsmál nummar fýrs tjúgu trýogtjúgu uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslógum og almannan heilsutrygd heilsutrygdarlógin undantak fyri gjaldsskyldu afturgjaldsreglur heimil til innheinting av skuld og annað og nágreinan av hvussu tilskotið skal roknast tá ið ein fyllir átjan ár tá ið ein verður pensjonistur ella fyritíðar pensjonistur í tilskotstíðarskeiðinum hetta var nokk so lang yvirskrift má mann okkurt kenna men eg skal siga at hetta málið fer í trúnaðarnevndini har tað verður víðari viðgjørt og vit fara sum beina til mál nummar tíggju og tað er fyrsta viðgerð av løgtingsmálummar hundrað og eitt tjúgu trýogtjúgu uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslógum um avmarkandi tiltøk í sambandi við av atgerðimóti okraini avmarka heimildir at áseta reglur um avmarkandi tiltøk og eg skal biðja um framsøgufólk soleiðis ja og tann fyrsti at røða er hann sjákkup thomsen

ger so væl ja hetta her er álit í løgsmál nummar fýrs útivíkjandi heilsutrygd tað er margret stóralandsørskuni í heilsumálum sum hevur lagt málið fram sjeyanda mars og eftir fyrstu viðgerð tjúgunda mars er tað beint í trivnaðarnevndina nevndin hevur átfundið viðgjørt málið ellinta og nítjunda apríl og annan mai undir viðgerðini á málunum hevur nevndin havt fund við áhugafelagið antarist hvarja fiskimannafelag felagið føroyskir fiskimenn uttanlands og landsstýriskvinnu í heilsumálum og tá mann nú tosar um breiðar semjur so er hetta ein samd nevnd hetta er hetta sum hann kallar ein breið semja nevndin tekur sum heild undirvið uppskapinum hvat viðvíkir heilsutrygdar gjaldunum og møguligum endurgjaldið hjá teimum ið hava goldið áðrenn lógin kemur í gildi hevur nevndin fingið upplýst frá landsstýriskvinnu at arbeitt verður við málinum og at lógaruppskapinum verður lagt fyri løgtingið eftir ólavsøku í ár undirviðgerðini er komin fram at taks hevur boðað heilsumálaráðnum frá at tað er ein avbjóðing fyri taks at seta uppskotið í gildi fyrsta juli hetta tí at undantak má vera fyri gjaldsskyldu fyri at heilt skatta ár og tað er tí ið vit seta eitt broytingaruppskot fram at upprunaliga skuldi lógin koma í gildi fyrsta juli men lata vit lógin at hava virkuna fyri alt inntøkuárið tvey túsund og fýraogtjúgu og tað er ein sann nevnd sum mælar tað gundvísin uppskotinum og tað vil siga at hetta her er frameftur og lógin sum hon fyriligur sigur at hevur mann goldið til aðra norðurlendska sosiala skipan og fingið frádrátt fyri tað í skattinum ná og ikki fingið og ikki fingið frádrátt skal mann kunna sleppa undan altso tað vil seg siga at higartil hava føroyingar í norra goldið til norska sosiala skipan ella eg haldi sjólin í skattur men hava fingið frádrátt fyri tað og viðstað er tilfeldigt so sleppur mann ikki undan at rinda heilstrygd men hevur mann ikki fingið frádrátt í skattinum so skal mann rinda heilstrygd so tá ið eg sigi at tað er sann nevnd sum tykkur undir við hesum so er tað tí at eg haldi at tey tey sum rinda til norska skipan skulu fáa frádrátt og eisini skulu rinda heilstrygd onnur her halda mann ikki skal fáa frádrátt og tá merkir tað so nakað annað so eg vil siga at at eg eri frammeftur og so kemur tað aftureftir og tað haldi eg era nokk so keðilig søga fyri almennu føroyar at síðani tvey túsund og trettan til túsund og fjúrtan hevur mann verið í kæristovni og í føroyarætti og í landsrætti og í hægstarætti við persónum viðvíkjandi um teir skulu rinda heilstrygd ella ikki á vit hava spurt um hetta undir fyrstuviðgerð og eisini í nevndarviðgerðini men sum tað stendur í álitinum so sigur landsstýriskurin at tað varð arbeitt við málinum og hon kemur løgtingja aftur á ólavsøku men hon kundi ikki siga hvat fór at standa í har altso endurrinda ella ætlar mann at endurrinda bara nøkur ár aftur ella ætlar mann slett ikki so hvat ætlar mann tað haldi eg nokk so umráðandi men sjálvt hetta uppskotið er tað sum sagt ein sandnevnd tað hjá framaftur hevur mann rindað til eina slíka skipan sum hesa í útlandinum og ikki fingið frádrátt so slepp mann undan heilstrygd av gjaldinum eg haldi at mann skal fáa frádrátt og tískil eisini at hesa lógina skal rinda heilsutrygd men har

og kanska ikki heilt so saman takk fólkunum ja takk tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið í hesum máli orðaskiftið er endað ið fær atkvøða í løgtingsmálið fýrs og her er eitt broytingaruppskot og tað er eitt broytingaruppskot frá nesandari trivnaðar nevnd og vit fara at atkvøða um broytingaruppskotið fyrst ger so væl nú er tað eitt broytingaruppskot frá samdari trivnaðar nevnd tað er samtykt og vit fara at atkvøða við átki at koma fyri ongar móti og ongar blankari og vit fara at atkvøða um málið soleiðis broytt her manglar ein atkvøða so varð tann áttaogtjúgunda atkvøðan komin innan borðs og allar áttaogtjúgu eru fyri eingin málur og tað merkir at løgtingsmál nummar fýrs er samtykt og fer bíða til ein trivikið vit koma nú til aðruviðgerð av løgtingsmáli nummar tveyoghálvfjerðs sum er uppskot til samtyktar um arktiskapolitikk føroya tjúgu fýraogtjúgu hvør biður um orðið

so vóru vit liðug at atkvøða hesa ferð eru fimmogtjúgu atkvøður fyri eingin móti og eingin er blank og tað merkir at løgtingsmál nummar nummar fýrs er endaliga samtykt og avgreidd frá løgtinginum so fara vit víðari til seinasti triðjuviðgerðin í dag sum er triðja viðgerð av løgtingsmálum tveyogfýrs uppskotløgslaðum broyting í løgslu um barnavernd tær barnaverndarlógin snýr seg um frábóðnum børn við bústaði í danmark stuðul til foreldramyndugleikan heimild til barnaverndarnevndina at taka avgerð um ávís viðurskifti hjá barnum og heimild at flyta barnaverndarmál millum barnaverndartænastur er tað nakar sum bir um orðið til hesa triðjuviðgerðina tað er tað ikki sum vit fara beinleiðis til atkvøðugreðslu og hetta málið var til aðruviðgerðsamtrygd við fimmogtjúgu atkvøðum fyri ongari ímóti og ongari blankaði