LM-026/2023

hetta er fyrsta viðgerð av løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um fólkaskúlan meira ítøkiligt at góðkenning av flutningsskipanum og landskassastutningur til útreiðslur av góðkendum flutningsskipanum verður strikað ja lat meg fortalt at hetta málið hevur verið frammi fleiri ferðir men hevur ikki vunnið frama nú er tað so tikið fram aftur tí mann metir at nú er tíð um búgvum at viðgera tað endamálið við uppskotinum er at broyta verandi skipan viðvíkjandi endurgjaldið fyri næmingaflutningi tað er í verandi skipan við lóg álagt kommunustýrum at skipa fyri næmingaflutningi útgangsstøðið er at kommunustýrið ber útreiðslurnar fyri næmingaflutningum tó so er ásettur kunngerð um næmingaflutning við heimild kalkaskúlulógini at landskassastuðul verður latin fyri hálvtrýss prosent av útreiðslunum hetta er galdandi um flutningurin er um kommunumørk tað er mett rímiligt at næmingaflutningur sum er eitt kommunalt øki verður fíggjaður kommunalt hetta merkir at landskassastuðul ikki skal rindast til skipanina av tí at landið ikki fer at veita landskassastuðul til næmingaflutning og kommunustýrið skalt bera hesar útreiðslur so verður tað eisini mett rímiligt at kommunustýrið skal avgera ella taka avgerðir um flutningsskipanina og ætlanin er so tí at landsstýrismaðurin frameftir ikki skal góðkenna flutningsskipanir hetta uppskotið er eisini ein liður í at tálma útreiðslurnar hjá landskassanum og verður mett at sparingin á fíggjarlógini fyri tvey túsund og fýra tjúgu verður tvey komma fýra milliónir krónur tað er soleiðis í dag at nakrar kommunur í føroyum endurgjald til næmingaflutning og mett verður at tíðin er farin frá hesi endurgjaldsskipan tí fleiri kommunur hava mist rættum til endurgjald tí tær hava lagt saman í størri endur tað er soleiðis at endurgjaldið verður einans veitt um næmingaflutningurin er um kommunumørk við hesum uppskotinum verða kommunur javnsettar bæði tær kommunur sum hava skúlabarnaflutning innan kommunumørk har skúlasamstarv er millum kommunurnar kundi ein meira rímlig loysn verið at útreiðslurnar til næmingaflutningum verða roknaðar sum ein part av rakstrarútreiðslunum hjá skúlunum sum soleiðis verður spjatur út á allar næmingarnar í skúlasamstarvinum og ikki bara tað einstøku kommununa tað hevur eisini verið umrøtt at ein møguleiki er at endurskoða um økjur sum í dag fíggjarliga eru deild millum land og kommunu til fulnar fíggjast á tí partinum sum hevur ábyrgd av tí einstaka økinum verandi skipan verður broytt higartil hevur landið goldið hálvtrýss prosent av útreiðslunum fyri næmingaflutning og endamálið við hesum lógaruppskotinum er at eingjón landskassastuðul verður veittur frammeftur og kommunurnar fara at bera útreiðslurnar av næmingaflutningunum sum er eitt mált mál heldur ikki at hetta lógaruppskot hevur verið til hoyringar tí avgerðin um at fyrireika málið bleiv tikin ov seint í mun til at tað hava verið stundur til almenna hoyring og málið teg sum fyrireika í sambandi við fíggjarlógaruppskot fyri tvey túsund og fýraogtjúgu har ein fortreytt er at henda sparingin verður framd hetta uppskotið kemur at hava avleiðingar fyri útjiðarum og smærri kommunur sum í verandi skipan hava møguleika og at fáa hálvtrýss prosent av flutningsgjaldinum endurgoldið tá næmingarnir hjá teimum fara í skúla í aðrari størri kommunu eru sjálvi suðuroynni har eru sjey kommunur bæði stórar og smáar og fer hetta uppskotið at raka fleiri av teimum smáu kommununum hvussu meinta fer at raka tað veit eg ikki enn men tað ætli eg mær at fáa greiðu á til nevndarviðgerðina í mentanarnevndini har uppskotið fer at fáa eina góða og

grakliga við teg sær takk fyri teg

hoyðingspartnær

súsanna bertilsen ikki so væl takk fyri harra formaður og takk fyri viðmerkingina jensarana nú síggi eg at formaðurin í kommunufelagnum situr her og eg gangi út frá at kommunufelagið fer eisini at blíva kallað inn til hoyringar og har fer hann so ella fer kommunufelagið eisini høvuð til at at tosa vegna sína limur og hvørja ávirkan tað kemur at hava á sær

tað eru smáu kommunurnar takk fyri takk fyri so er tað magnus rasmussen

fær tær orðið gert tú tær takk fyri harra formaður nú varð framsøgukvinnan hjá jónaflokkinum okkurt væl eg nýðist nær uppskotinum og hetta er ein skipan sum hevur galdandi í nógv ár rættiliga nógv ár og sum er kanska tødn eitt sindur í samband við at tað verða kommunusamaleikingar og tað er rætt sum tað verður sagt at tað snýr seg um at vit skulabørn verða flutt um kommunumark her vóru kommunan sum hevur flutt børnini yvir í eina aðra kommunu til skúla fingið hálvtrýss prosent endurgoldið av tí sum tað kostar av eini góðkendari fluttinskipan seinst nær hevur tað verið og tá tíðini eg var í kommununi tá tá varð tað eisini soleiðis nær í runakan kommuna børnini á skála gingu á strondum og tað bleiv so tá ið børnini koma at ganga í runavík so var tað yvirstaðin kommunan í fólkaskúlum er tvíbrut býttur á so nógvum økjum tá ið tað er so eisini ein partur og tí haldi eg at mann heldur skuldi hugt upp á allan fólkaskúlan og kanska fingið tað eitt lítið sindur greiðari men hetta kemur sum tú sagt serliga at ávirka tær smáu kommunurnar úti har kundi eg hugsað mær við jarðreiði og norðdepli og tann vegin og í suðuroy har ið kommunurnar hava valt at børnini fara at ganga til ymsu framhaldsdeild í teimum størri plássinum men seinni árini hevur mann eisini farið niður í flokkarnar so er tað kanska ongantíð frá fjórða ella sætta flokki fær niðan størri skúla so hugsi eg hvat kann hetta viðføra mann fer at gera hetta her kann tað viðføra at ein ein kommuna ein lítil kommuna letur børnini vera longri í síni heimbygd tí at nú mann fær eitt minni endurgoldi ella einki endurgoldi og er tað gott fyri børnini tað kann mann so diskutera um men ofta er tað tey foreldru og lærarar sum hava verið við í tí avgerðini at kanska børnini koma í ein størri skúla saman við fleiri børnum enn at vera meira fáment í einum lítlum plássi eg trúgvi tað er eitt sum hetta kann ávirka og hitt eg tað at tær smáu kommunurnar sum hava ein lítlani skúla tær fær ikki at fáa eina framhaldsdeild so tær koma at betala meir tað er eingin ivi um tað og tað er tað er so tað hvat mann vil men hetta her er akkurát sum sagt hetta er ein partur av fíggjarlógini og hetta er ein fylgibroyting og tað hevur sagt um at ongar hoyringar eru og tað tað er nú ikki fyrstu ferðir í samband við fíggjarlógar ger men tað er fyri tað ikki rætt og tí verður tað heilt givið at kommunufelagurin katilinu kann greiða nærri frá hvussu at tað kemur at ávirka tær ymisku kommunurnar og kanska eisini hvussu tað kemur at ávirka sjálvan skúlan ella gera onkrar broytingar í samband við við flutningin av teimum børnum kanska sum ikki er framhaldsdeild so tað stuttar langa við fær at gevast nær eina góða viðgerð eina grundiga viðgerð og av tí tað ikki hava verið hoyringar sum ið vit fáa fleiri partar inn og so fáa vit eina greiða mynd av snær men men tað at gera tað at tær smáu kommunurnar skulu betala meira fyri at børnini koma tað er so ein politisk avgerð sum hann hevur tikið og og tað er mann sum ikki gjørt fyrr so hatta er minkað tí at nú er tað færri og færri smáar kommunur og nú er hesar eftir og so sigur mann bara nú er slutt eg haldi tað er óheppið at kappa so á steikkinum men vit skulu gera tær eina góða viðgerð og tað fara vit so at gera undir øllum sum takk fyri

dagfyrr so er næstrarøða borðaleiðsni kirkjul

ja tað er eitt uppskot sum er til viðgerðar um broyting av fólkaskúlan og flutningsskipan og síðari og nú lýstir súsanna bertolsøvn væl innihaldið í hesum uppskotinum so tað skal eg ikki brúka tíð uppá og magnus rasmussen var her á røðarapallinum beint áðrenn meg og eg eri ella samd í tí sum hann sigur ikki minst tí síðsta at at eg haldi ikki tað er rætta at fara at kappa á stokkinum bara soleiðis nú mitt í tí heila fram til valið og eisini nú vingu nýggjan landsstýrismann í í skúlamálum gjóna nolsøe joensen so hevur hann haldi eg úttalað seg einiliga positivt og spennandi um um fólkaskúlan og mann hevur nakrar visjónir og tað er gott tað kemur ikki soleiðis var til sjóndar akkurát í hesi fyrstu fíggjarlógini vil eg siga tey spennandi tilmælini sum vóru latin í landsstýrismanninum áðrenn summarferðina har har nógv er spennandi er at sum mann kundi sett í verk eg vóni at tað fer at koma ongantíð fólkaskúlin hevur heilt sikkurt tørv á at at fáa eina gjølliga viðgerð og at vera uppdatera upp á nógvar mátar so vit hava eitt heri sum kann síggja út sum eitt til eitt lítið mál ikki so illa nógvar pengar men eg hugsi um hvat ið hetta her kann hvussu hann fór at við sær eg haldi ikki at landsstýrismaðurin hevur latið nakað so eisini latið nakað eina iva verið um at hann ynskir ein góðan fólkaskúla har mann kanska roynir at fáa betri tilboð til næmingar og kanska hava rímliga stórar eindir men vandi er fyri at við hesum uppskotinum so fara so fær tað ganga tann skeiva vegin at at mølvís sum tú eisini stendur her avleiðingar fyri serstøk øki landinum hetta er uppskot sum rakar útoyarðan hart kann mann siga tá broytingin hevur avleiðingar fyri útoyarðan og smærri kommunurnar og tað er sjálvandi harmiligt og so verður sagt at broytingin hevur onga avleiðing við sær fyri størri kommunur í landinum tað eri eg ikki heilt vísur í heldur at tað kann hava nokk so stóra ávirkan onkustaðni og so sigur mann eisini her í sambandi við avleiðingarnar at at ikki uttan so at broytingin lovnir frá við sær broyttan skúlabygdan lokalt talið skal mann fer at opna lítlar skúlar aftur og tískil fer at merkja næmingar ikki longu komið skúla í størru kommunum tað er sjálvandi eg trúgvi ikki tað sum landsins mær ynskir men eg eri øllýsindi bangin fyri at tað kann vera eitt úrslit av hesum stiginum og tí fari eg at mala til at at hetta uppskotið ikki verður samtykt men sum sum undanfarnir røðar og limir í mentanarhendini hava sagt so fer hetta sjálvandi at fáa eina góða viðgerð í nevndini og sum við so nógvum uppskotum sum sum koma akkurát nú og eg veit ikki um tað er ein siðvenja at uppskot ikki verða hoyrd at partar sum verða rørdir ikki verða hoyrdir um tað er ein siðvenja so haldi eg tað er ein mánalig siðvenja eg haldi tað er øllum umráðandi hjá hjá einum tingmanni at at kunna seta seg væl inn í tingini og og kunna hoyra narmig hjá teimum sum hetta rakar so eg haldi at tað er tað er ikki gott nokk og sjálvandi so má mann so taka og gera hoyringar í nevndunum og tað er sjálvandi ikki óvanligt men eg sakni tað í her hoyringar og tøl og so víðari tí at hetta uppskotið fer at raka rættiliga meint hjá summum kommunum og tað kann hava tað avleiðing at at tað at tað ikki tæn fer at tæna næmingum yvirhøvur og at tað møguliga verður minni samstarv millum skúlar og færri tilboð til næmingar og so víðari so víðari eg haldi at tað er eitt uppskot sum sum sum ikki er gott og eg vóni ikki at tað kemur gjøgnum men sjálvandi fær tað eina

takk tá og góða viðgerð í nevnd takk fyri

mann rakar summar kommunu øgiliga meint

takk fyri takk fyri viðmerkingina steffan klein poulsen ja tað fer at raka at naka kommunur í hart og áðurvert at fáa handan av vinkonum eisini við í samband við tað vinnurekandi kann man siga so sum sagt ja eg vóni ikki at tað verður til nakað eg dugi ikki ordiliga síggja at tað skal føra nakað betri við sær fyri serliga at lata okkum hava næmingin í fokus so kann hetta lættliga hugsast at fara at raka næmingin at mann fær eitt verri skúlatilboð tað trúgvi eg ikki nakrar ynskir og

og ikki minst landsstýrismarin sjálvur

víggjasvøll ja takk fyri teg ja til viðgerðar er uppskot um at at strika hennan her stuðlum til flutning um kommunumørk til at skulabørnum og eg haldi tað mesta eg longu sagt hann súsanna bertelsen hon var í gjøgnum teila og tað snýr seg so um at strika eitt endurgjaldi sum hevur verið ella er hálvtrýss prosent í dag og mann rørir so framundir at ein rímiligari loysn kann vera at útreiðslurnar verða fordeildar út á næmingarnar í skúlanum soleiðis at kommunurnar sjálvar kunna avrokna og endamálið við uppskotinum tað verður sagt at vera at javnseta kommunur og at tremja samarleggingar millum annað og okkurt okkurt sovorðið men endamálið er nokk við sum at vera ærligur er nokk at spara tað skal eg nokk viðganga eg veit ikki hví mann ikki tor at siga tað skeri eg teg her missi eg teg har tað er eisini har okur eg eri okur noyðast at brúka resursurnar hjá okkum skynsamt og við hesari broytingini so verður tað mett at landið sparir tvey komma fýra milliónir tað er so ein útreiðsla sum verður løgd út til kommunurnar í staðinum men umsitingin av av hesum her málunum verður minni tað verður eingin grund til at søkja um stuðul og landsstýrismaðurin skal ikki longur góðkenna flutningsskipanir til skúlabørn tað verður lagt út til kommunurnar sjálvar at avgera tí tær skulu eisini betala nú lógaruppskotið hevur ikki verið til hoyringar tí at tíðin er stutt og at hetta kemur niðan sum partur av fíggjarlógini fíggjarlógaruppskotinum fyri tvey túsund og fýraogtjúgu men tað fer nú í mentanarlendina og har fer tað eina góða viðgerð og har fær okur at hava tær hoyringar sum ikki hava verið hilnar inntil víðari tað skal nokk fáa eina góða viðgerð takk fyri takk fyri so er tað næstu ráðar listanum tað er sólvit nólsoy

takk fyri harra formaður ja uppskot um løgtslóg at broyta og fólkaskúlan góðkenning av fluttumskipanum landskastaðar stuttligt til útreiðslur av góðkennandi fluttumskipanum stutt sagt ætlanin er at fara frá stuttumskipanini har ið landið stuðlar helvtini av útreiðsluni fyri tonga flutning millum kommunumarka eitt uppskot ið meðan liður í fíggjarlógararbeiðinum mundi til tey átøk sum mann hevur gjørt ætlað sær í dag eg skal taka undir við teimum eg skal beinanvegin taka undir við teimum sum siga at tað er óhappið at mála ikki fær hoyringar tað er ikki ein heppin mannagongd men sum tíverri kemur alt for ofta fyri ikki bara hesan gongd men eisini undan farnum samgongum men tað er so ein kanska ein kritikkur av at fíggjarlógararbeiðið ofta dregur longri út enn mann kanska gevur so farum og so situr mann í síðstu løtu og skuldar tú fáa hana niðan og tær fylgilógir sum so skulu fylgja við tær eru eins seinar og tíðir ikki til at senda tær til hoyringar tað er so tá ið hoyringin bara fær fram í nevndini og tá fer hon eisini vit fara at vit fara at biðja tey øll tey relevantu koma inn at hoyra hoyra tey sum hava nakað við hatta málið at gera so eru nógvir spurningar sum mugu svarast millum annað hvussu nógvar kommunur talan er um hvørjar kommunur talan er um hvussu tað rakar ymsar kommunur nú verður sagt í uppskotinum at at tað eru kanska mest tær smærru kommunurnar sum tað fer at raka meðan tær størru sum eru raktar til tað ið øll føruni betri hava betri ráð til hetta enn tær smærru kommunur sum eru raktar so tað er sjálvandi ein hoyring sum vit fara at hava í nevndini og tað er øgiliga torført at at fáa eitt sovorðið mál tá hoyringar ikki hava verið tað skal eg eisini vera samdur í at mann hevur lítið at fyri at halda seg til tá ið so nógvir ósvarar spurningar eru men tá tað er sagt so haldi eg at her er nakað áhugavert eisini sum mann kann fara at diskutera útfreisini her tað er tað verður ikki gjørt nú men eitt sum mann kundi t upp í samband við her eru til dømis hvørjar skipanir sum landið og kommunurnar samstarva um á fólkaskúlanum eru hvussu eru tær skipaðar og um tað til dømis var eitt hugskot at byrja við hesum her og sum ein lið í at leggja fólkaskúlan út til kommunurnar allan sum hann er tað haldi eg kunnu vera eitt títt evni at fara tikið upp sjálvandi ikki beinleiðis um í sambandi at her men kanska sum ein liður í einum arbeiði aftaná at her men sum sagt eg haldi at eg haldi at stuðul skipanir sum heild eisini sum hesa her dagin teg hava vit ført fram ofta øll vóru framsøk stuðul skipanir sum heild skulu av og á endurskoðast og ella hyggjast at og eisini hendan hvussu hon riggar nú er mann so vælt at leggja hatta fram í sambandi við fíggjarlógarnar men mann kann eisini í tí sambandi spyrja tey sum koma inn til hoyring hvussu at tað riggar og hvør tað er sum brúkar hann ov so víðari so víðari eg haldi tað er tað sum eg fari at siga stuttum tað mesta er longur sagt og eg skal ikki leggja so ræðuliga afturat tí annað enn at hetta verður sjálvandi viðgjørt við við tí álvara sum hetta er tí mann má viðurkenna at summar kommunu verða raktar hara enn hara og tað mann mást eisini taka við so tað var tað sum eg fari at siga

ja tað var tað fyri tað fyri so er tað næstur røða av listanum tað er jens av ræna bara biðja fólk vera klár tá tey biðja um orðið

duradyrskap takk fyri at hava formaður hetta uppskotið til at ikki kunnu byrja at lesa úr tí fyri at javnsetta er fyri at javnseta allar kommunur erling eitersgaard var so ærligur hettan ja hann segði fyri at vera ærligur og so segði hann hvat tað snúr seg um tað snúr seg um at spara men eg vil siga at hetta eru ikki nøkur sparing mann flytur pengar frá landskassanum til kommunurnar tað vil siga at tann vanligur borgarin sparir ikki eina einans krónur hann kemur bara at betala tað í kommunuskatti meira sum mann ikki sleppur frá at betala í landskatti tað er fantastiskt hvussu kallar mann tað eina sparing mann flytur mann javnsetir allar kommunur í morgun hevði tað eitt uppskot har mann javnsetti allar næmingar tað er fantastiskt mann finnur upp á at kalla tað einki mark fyri men løgmaðurin segði so vikuna í gjár at hetta var í samráð við kommunufelagið sum sigur seg einki at vita um tað tað hevði vitað einki um at tað hevði givið til søgn til hetta og sjálvandi ikki fyrr var verri altso vissu kommunufelagið hevði givið við til hett her so høvdu tey svikið allar sínar limur súsanna bertelsen honum tosaði um hvat fylgstað fór at fáa fyri kommunur tær smáar kommunurnar í suðuroy og tað verður frá tjúgu túsund fyri tað minstu yvir fjøruti túsund og til tvey hundrað túsund og upp til fýra hundrað túsund gott og væl fýra hundrað túsund fyri nakrar av hinum kommunum fyri at taka tær í suðuroy vit júku fara heilt norður so snýr tú seg um trý hundrað og góðar trý hundrað og tjúgu túsund fyri tvær av teimum norðasti trý hundrað og tjúgu fyri hvørja á mitt í eysturoynni metadagin kanska eini fýra hundrað túsund soleiðis tekur mann og flytur frá landinum út á kommunurnar onkur veit metta at fræst var bara flyta alt økið skúløkið út á kommunurnar tað kann væl vera men eg má venda aftur til tað sum sum eg havi sagt fleiri fyri hesar dagarnar hetta er sárt at uppliva at nakað sum sum okkurt forfedrar okkara sosialu forfedrar innførdu fyri at gera lívið lættari hjá borgarunum og tað var at tað kostaði teimum nakað tað er fantastisk at tær gjørdu tað tað tænir teimum til rósið nú heldur mann at tað at avtaka hesar her lættar til borgarunum tað er eitt fantastiskt átak vit tordu at fara inn og skerja sigur mann tað oghá teir tordu og teir høvdu ikki pengar ella tey tordu tey høvdu ikki pengar ein gang til at gera ordnartøk tey høvdu alla aðru uppiborið nú reypar mann av at mann torir at fara og gera átøk sum taka rættindi frá teimum sum eru ringast fyri hvar enda okkurt við hetta lag kan tað hugsast at at mann um nakrar vikur ella mánaðir stendur her ella okkurt fór skrivsendandi har mann har mann reypar av at mann torir at avtaka fyritøku á pensjónina nei tað ljóðar púra ørta men við hesi gongd her tá ið mann er sett hol á at mann torir at fara inn og taka ágóðar at mann torir at fara inn og taka ágóðar sum teir sosialu undangongumenn hjá okkum innførdi tað kostar teimum nógv nú er mann ein kælur sum mann torir at fara inn og taka tað burtur aftur hetta er fullkomin væl negalig matias nákar sum fingið vátta frá kommunufelagnum at teir kenna einki til hetta teir hava ikki sagt sagt ja til hetta og eg havi hug til líka at greiða frá teir hvussu sótu og tað eina kvøldið og gjørdu eina broyting í skattastagan onkur hevði funnið upp á at okkurt vil fara á gáttum tað at fáa ein flat skatt og tað kvøldið fer ikki úr mínum huga at eg haldi minnist minnist ljóst hvar eg sat og hvat eg segði og hvussu ofta eg fór út og upp til tey sum sótu miðfloksfólk sum sótu eini høli longur uppi at samráðast og alt gekk væl líka til okur komið til tað ultimativa kravið hjá miðflokkinum og tað var at flat skatturin skuldi sosialiserast har ljóðar púra vanvittut men soleiðis tað heitið fekk tann broytingin og tað var skilagott eisini tí tað var ein sosialisering og okur vildi hava eitt stig inn í hann og haldi at tað var ikki eg hevði heilt átta hundrað túsund har skuldi eitt stig inn og tað var blankt nei so har fór okra møguleiki fyri at koma í samgongu fyri næstu ferð í søguni og nei tað gekk ikki tað var ikki so hálsamt var tað men tað var hart og kontant og væl stóðsótt til síðst ímillum einum samgongu ella ikki líka til ein maður komið niður av loftinum hann er frægt at nú varð stillstøðug ið hann setti seg í borðhendan hann er ikki her í dag friður verður við honum har hann er men tað var fantastiskt hann setti seg í borðhendan kai liðug johannesen koma til løgmaður tá hann segði hvat snýr hetta seg um er tað státvekk hetta so silur ja hetta skal ikki skilja hann er rímiligt hetta er ikki hann er rímiligt hetta er ikki hann er rímiligt at tað kemur ein sosialur stigi afturat inn í klædskattin og tí bleiv hann ikki klædur hann bleiv sosialur og soleiðis ger mann tað og eg gloymi hann ongantíð aftur fyri tað at hann gjørdi tað ókey so sigur onkur tá tí hann vildi blíva løgmaður tað kann gera præcis akkurát tað sama hvat ið hann vildi blíva men hann tordi at taka støðu stilla ikki á tað rætta síðuna at hugsa um tey sum tað gekk út yvir og at eg hugsaði um tað serliga í gjárkvøldið eg koyrdi heim í bilinum meðan eg lurtaði eftir sjónvarpinum á tá ið landsstýriskvinnan sum nú situr og fíggjarmálir uttan mun til hvussu man snaraði dreyðaði og væntið bendi eg henni so fekk eg ikki annað burturúr enn at tað skuldi í hvussu svørður ikki ganga yvir tey kentumest tey skuldu ikki hava meiriskatt tey fingu ígjøgnum broytingina við sínum kom tann sum mugu bíða eftir eg veit ikki um hvussu hon kemur skattalettum hann kom eisini at geva teimum skattaletta og jú kanska fór mann at gera okkurt við tey eisini men tað skuldi í hvussu sør ikki enda við at tey komu at betala meiriskatt og avgjørdir í hesum uppskotinum sum mugu hava viðgjørt í dag og í gjár og sum mugu fara at viðgera nøkur afturat í dag at mann segði tað skal ikki ganga yvir tey sum hava brúk fyri hjálp tey sum ikki klára dagligdagin sjálvi tí tað er ein tann uppgávan tann fremsta uppgávan hjá okkum sum eri sterk tað er at taka okkum av teimum veik tað er so einfalt eg eri glaður fyri at onkur javnaðamaður hvussu eg nikkar hatta er tað hatta er tað og tí er tað gott at javnaðarflokkurin er í samgonguni sjálvt um eg sakni at síggja tað aftur á pappír men bíða nú avgerandi tað verður fjúrtunda fimtunda desembur teikur atkvøða tað verður spennandi tá hopi eg at nógv hava gjørt sum kai liðug og stilla seg á tað røttir tú at

sosialu síðuna takk fyri

Fyrr enn eg hevði blívað tað í hvønn øki hvønn øki hvønn øki hvønn øki hvønn

og alt tí er uppá eisini at tað er so nógv annað sum kommunufelagið heldur ikki er við uppá sum okur hava havt inntrykk av at tey eru við uppá so tað verður eitt stórt arbeiði stór ábyrgd løgd á nevndirnar nevndarlimirnar at innkalla øll feløg feløgini hjá teimum sum verða rakt og kommunufelagið og finna útav hvat er vend niður og hvat er vend upp ja allar kommunurnar í suðuroy oynni tær smáu og runt um landinum heilt frá ímynda okkum at komuna bara við til teimum hálvfjerðs íbyggum sum klárar akkurát alt hengur saman so tekur mann hvat tjúgu tretivu fjøruti túsund vekk upp á hendan mátan umframt alt annað heilt upp í gott væl fýra hundrað túsund hjá onkrar ræðum sum á kommununi so tað er er tað sigur at tær hava bara ein møguleika og tað er at fara og hekka skattin hjá sær

rokningin út til mann er borgari og so spurningur um hjá hvørjum mann flytur tað

sær skipað

men mann ger tað fyri at javnseta kommunur heilt ófatiligt fyri at javnseta kommunur sum mugu fara og javnseta á øllum økjum ein kommunan sum hevur heilt heilt onnur onnur aðrar møguleikar tey sum búgva heilt aðrar møguleikar fyri at at búseta sær tey av búsetri so skal hon hava líka góðar møguleikar sum ein kommunan sum hevur heilt aðrar fortreytir ein kommunan sum havnina har pengarnir floyg minn vismann skal fara og javnseta so má mann fara og javnseta ordiligt so kann mann ikki bara fara og taka frá teimum smáu tað er ikki at javnseta men tað ringasta tað er tað at rokningin hon fer út til vanliga

borgari

takk fyri teir formaður hetta eru skúlabarnarflutningur og tað er hjá eftir hondini nøkur ár sæðani eg man vera í tíð úr skúlabarnarflutningi í einum lítlari kommunu tað er soleiðis at tann tí tað var so síttu okkum okkum fáa eina framhaldsdeild tað klára okur gott okur bygdu ein nýggjan skúla aftan á aldarskiftið men til landsmyndugleikin sum ger av hvussu skúlarviðurskiftið annars skulu skipast og okkurt síggja mennað so lata okur skipa okkara viðurskiftið sjálvi men tað vilt mann ikki nei børnini í sumbiar kommunu skulu koyrast av úr kommunu til eina aðra kommunu til vágs kommunu at ganga skúla og tað var so tað vælir sum landsmyndugleikin gjørdi fyri okur og setti tí ljósunum so er tað ikki meiri rímiligt at tann sum noktar fyri at okur kundi skipa okra skúlarviðurskiftið soleiðis sum skúlarviðurskiftið sum okur ætlaði so ikki meiri rímiligt at mann stólar við tað at koyra børnini í aðrar kommununagar skúlum upphendnar tá mann tosar um sær ørandi upphendnar sum henda samgonga millum annað brúkast alt um himmal og jørð so eru tær upphendnar ikki so øgiliga stórar sum kommunurnar fáa afturborðnar í sambandi við skúlabørnum flutning hera sum biar kommuna fólkið er nakað sama um hálvt annað hundrað túsund onkustaðni har hálvt hundrað men tað er týdning fyri tey kommunurnar sum hava valt at vera kommunur og sum ikki sleppa at skipa síni skúlarviðurskifti sum tey kommunurnar gjarna vildu og so kann mann í breiðum høpi diskutera antil tað hevði verið gott ella ikki at havt fleiri smærri skúlar við næmingum frá fyrsta til tíggjunda flokk ella ikki og tá ið eg so hoyri diskussiónirnar um skúlarviðurskiftir annars so skifta tær frá títt læra viðhvørt er tað gott til tín at hava fá børn við undirvísarum og viðhvørt skulda samlast øgiliga nógv børn saman skúlin á lígmannabreyt tá tær skuldu útvera saman í einum roki og nokk av lærarum hjá so var tað gott og tað var tað kanska og nú hevur so landsstýrismaðurin boðað frá at nei nú skulu ikki meir enn tjúgu vera í hvíum flokki og tað er so mann tosaði um bygdar skúlarnir fyrr at tað vóru tíð til næmingarnir men tað var øgiliga tengt at kanska hvør var hvør var lærari í hennium bygdar skúla tí tað vóru ikki so nógvur lærar næmingar sum tað er í dag men vist mann í einum lítlari kommunu vildi skipa viðurskiftini at mann vildi hava næmingarnir kommunu frá fyrsta til tíggju flokki um so hevur mann eisini kunnað og viljað gjørt tað men tá ið skúlin er hjá kommununum og hjá landinum so sleppa kommunurnar ikki at skipa soleiðis sum tey kanska høvdu viljað gjørt vist tað var kommunurnar sjálvar sum stýrdu øllum skúlanum tí so kundu kommunurnar kanska summar raðfest skúlan alt annað og so skipa seg soleiðis sum tey vildu og tað sum eg kenni til tá og eisini av varðvalnum av nú so kommunurnar viljaðu góða við skúlanum og viljaðu gjarna at skúlin skal vera tann allarbesta besti skúlin í teirra kommunu men tað ber ikki til og tíði er millum annað skúlabarnarflutningurin ein týðandi táttur men tað vil mann taka av hendan samgongan sum legst eftir teimum veiki í hesum førinum eta tær veiki kommunurnar landsstýrismaðurarnar sitandi hann hevði útmerkað seg til at koyra altíð nevndir hann og tosa um hann skal kanna hann skal gera við hann skal seta arbeiðsbólkar hann skal seta serkøn og tí hevði tað verið upplagt at hann eisini í hesum málinum setti ein arbeiðsbólk tí so verður tað seg út til hini sum hann kanna so hendir einki og so høvdu kommunurnar framhaldandi kunnað havt sín stuðul tí skúlabarnarflutningur frið eg vil heita landsstýrismannin um at skipa bara eitt arbeiðsbólk sum hann hevur tosað um hjá hann at blíva settur tí so hendir heldur einki hesum økinum takk fyri

har er formaður

tað er nokk so ekskuligt

ja takk fyri tær formaður júst soleiðis sum stefan poulsen sigur so er tað landsmyndugleikin leingi mans landsmyndugleikin sum skipar skúlaviðskiftini og í gásareyðum tringar næmingar í teir stóru skúlarnir um kommunumark og tí er tað hendan her sum er skúlabarnarfólkningurin kom tí er tað nokk so undarligt at mann uttan viðgera nøkrum slag bara strikar og tá ið mann so sum eg havi hoyrt krókunum pást stendur at kommunufelagið hevur verið viðum í tí so havi eg havt tað fatandi til tað ikki ella kommunufelagið kunnu um hvat mann ger men ikki meira ikki meiri enn tað skiparnir sum eru settar eru í verk er settar í verk av einari orsøk og tað er tí mann tringar børn frá smærri kommunu til størri kommununavgangsskúla og tí er stuðulin komin inn og mann eigur at byggja at tað er nokk so størri í høpið áðrenn mann strikar sum stuðlar

takk fyri teg

ja takk tú hevur svímið nógv mær so gott ja takk fyri teg formaður teg við hasum sum við útum øðrum sum javnaðarflokkurin fer at javna tað verður altíð javnað tann skeiva tann skeiva vegin um aldarskiftið kom í álit um kommunusamaleiking áðni har mann diskuteraði eg var mitt í rokinum tá og diskuteraði kommunala útjavning og tá hugdi mann eftir báði útreiðsluvniðvónum í kommununum og inntøkukundalandum í kommununum og tá mann ymiskar frymlar fyri hvussu mann kundi onkursvegna javnseta men tað var ikki gott latín serliga her í miðstaðarøkinum her ið politiska strikkin er so tað tað bleiv einki javnstillið lag út javnað í so máta og mann diskuteraði tað eitt sindur tá men síðani mann ikki grept orð um tað men tað er eitt kent fyribyrgd í aðrastaðni at mann roynir at javnseta kommunudurlandinum so skal mann fór undir tað royndina eina ferð afturat tí er púra samdur við tí sum er at joensen sigur at tað hevði verið tað hevði verið nakað sum hevði verið ein reformur av einum sum mann kundi hugt upp á at vera javnsett

kommunur og harvið eisini borgarum kring landið takk fyri at

hevur vit tað fyrr enn hvønn dag

ja mann kann hugleiða um skúlarviðurskiftir á og á javnaðarflokkin og útjavning og annað og sum eg nevndi so leggur mann eftir tann veiki eisini er tann smærri kommununum og sum so sum eg nevndi so spíla kommunurnar sær út at hjálpa teg so væl á skúlaøkinum og tað fara tey framhaldandi at gera tá ið eg í mínum tíð fyri nøkrum harrans ár síðan fór til vágs og at skúla kom til stór til stór býn vág av økrum tað var tað fínt og tað var ein fyrimunur og mann kom og heilt onnur skúlaviðurskiftur har tá har sum eg gekk skúla tá ið tað ikki verður møguligt havt hann havt framhaldsdeild og annað men eftirfylgjandi tá og okur um aldarskiftið bygda nýggjan skúli sum bað hevði møguleikin verið har og hann bleiv eisini vendur men tað tað tað var tað var komið slett ikki upp á tal at diskutera tað yvirhøvur tí tí okur høvdu og skuldu syrgja fyri at koyra børnini til vágsøkan skúla og tí er tað grundarlagið undirhørsin her skúlabørnina eftirbering av útreiðisum skúlabørnina flutting men tað fara kommunurnar nokk at spíla seg út at klára sjálvt um hetta

verða at taka burtur av hjá teimum takk fyri tær ja takk so verður tað landsmaður sum frá teg hjá honum látst joensen

til viðgerðar eru uppskotið um broyting løgstað um fólkaskúlan góðkending av flutningsskipanum og landskarstutningur til útveitslu av góðkendum flutningsskipanum verður strikað hevur verið ein góð gjøgnumgongd av framsøgufólkunum og eg fari at takka fyri tað hóast ymisk á máli so er tað eisini eitt gott kjak um hvussu vit síggja føroyska fólkaskúlan eisini í framtíðini og hetta her er ein kann mann siga partur av tí kjakinum eisini og hvussu eg hugsi um tað fíggjarlógari viðgerð sum akkurát hevur verið hesar tíðir seinastu dagarnar so er tað fleiri eisini úr andstøðuni sum hava tosað ov nógv og hart um nýskipanir nýskipanir innan fyri ymisk øki og eg haldi eisini at tíðin hevur búgvin til at seta hol á tað kjakið um fólkaskúlan tá tað kemur til nýskipanir og herundir tíðin tíðir broytast tíðir broytast síðan hendan lógin eisini hevur verið so var eisini nógv ting hendin innan fyri at tað eru fleiri kommunur ella fleiri samstøður komin og so framvið sum ger tað at vit í hesum førinum leggja hetta uppskotið fyri tingið um at strika tað endurgjaldið sum sum er til til kommunur tá tað kemur til skúlvalarfutning eitt sum hekkur uppi í hesum uppskotinum eisini tað er tá vit tosa nýskipanir tað er at tað hevur verið frammi fyrr hetta kjakið um tíggjunda flokk hvussu vit skipa hann í framtíðini hvussu vit gera hann til eitt gott og innbjóðandi tilboð við hvussu vit siga við teimum lærugreinum og og og teimum breytum sum eru spennandi fyri okkara ungdómi í dag tí okkara verður handa eitt tilmæli um at kanska fleiri næmingar halda at fagini ella lærugreinarnar eru kanska íðaná ikki so spennandi so tað kjakið haldi eg eri eisini hoyri við til hetta her og og tí gleðir meg eisini til at vit um stutta tíð eisini fara undir eitt aðlorskifti um hesi viðurskiftini um fólkaskúlan tað lá í teimum kortinum á einum tilmæli at vit gera fýra stórar eindir um um tíggjunda flokk sum kundi verið nógv meira rationali í upp á upp á nógvar mátar at mann deilir landið upp í í størri eindir tá tað kemur til tíggjunda flokk men tað vansýkir frá mann nú men uppskot sum liggur á borðinum nú tað leggur upp til at vit fyrsta januar broyta tað skipanina og tey sum hava fórt fram eg haldi tað var stefan klein poulsen sum nevndi tað at tað er kanska nokk so knappliga at gera eina broyting har er tað eisini verið umrøtt at mann kann gera eina meira tilagaða at mann gjørdi tað yvir longri tíð kanska tað tað er so nakað kanska sum verður umrøtt í í nevndini eisini fyri at taka eitt sindur aftur í tað sum sum framsøgufólkini hava inni á so havi eg hug at nevna at tað er tað fyrsta sum jens av rana var inni á við eitt hervi sum er nevnt um kommunurnar so skal eg siga tað at tá ið átøkini blivu umrødd áðrenn tey komu niðan í tingi so var kommunan til eina hoyring og kommunan var ikki hevði ikki sørvís viðmerkingar til hetta uppskotið tað var hvørki eitt eitt greitt ja ella tað var heldur ikki eitt eitt nei sum so tey høvdu ikki teir bleivu kunnaðir kann eg siga kann eg upplýsa og tað vóru ikki teir stóru viðmerkingarnar til tað bara fyri at fáa tapapláss og bæði magnus rasmussen og bára lakini hava verið inni á hetta her at vit og fyri so vit eisini sólveg nolsøk at her við at tá ið mann nú tekur fólk á skúlan og hetta er uppskotið so at mann kanska tað hevði verið rulluliga at kanska tikið tað sum eina heild enntá hevði tað verið fórt fram eisini at vit um skulu umhugsa at leggja skúlarnar út til kommunurnar tað sum hetta so kanska leggur upp til er tað at vit heldur enn hyggja at vit hava stuðulsskipanir inni sum og tann spurningin at skulu vit blíva við at halda upp at halda nakað sum er eftir stuðulsoyningina so at mann at at næmingaflutning verður roknaður sum ein partur av rakstrarveitsluni hjá skúlanum her er mett meira rímiligt í framtíðini soleiðis at at at tað er spjatt út allar næmingarnar í skúlasamstarðinum og ikki tað einstøku kommununa tað er so nakað sum sum eisini er vert at hava í mentu her tað verður nevnt til borðarlækini kann eg nevna tá ið hann hevði sína framsøgurøðu og tað nevndi magnus eisini at rasmussen at eftir óheppi at kappa á stokkinum bleiv tað tá ið orðini blívur brúkt og tað eru so nakað sum mann haldi í nevndini og eisini skal kjakast víðari um á onkran máta men men eg haldi at tíðin hevur komin til at vit gera seg her broytingina hóast hon hon rakar og tað er eingin loyna og tað skulu vit skulu eisini kalla ein spakari tað stendur eisini positivt í at tað er ein ein sparing á tvær komma fýra millión krónur á fíggjarlóginum fyri fýraogtjúgu og tað fjóðast vit ikki at at goyma ella at tosa uttanum tí tað er eitt átak sum mann hevur er blivin samdur um at innføra eg havi hug at nevna tað til tað at tá tey sum hava verið inni eg haldi at jákup vestergaard hevði eina nøkur góðu boðing tá ið hann hevði sína framsøgurøðu at kommunar eru góðar við skúlan tað er eisini mítt inntrykk altso og tað vilja tað besta og tað síggja vit eisini at á men tað er aftur har so er tað blívdur øgiliga ymiskt altso vit hyggja eftir dagstovuna øst og so er tað øgiliga ymiskt hvussu til dømis ein normering verður verður verður sett úti í tað vil siga at vit hava børn í í tað er eina øgiliga góða høgan normering og aðrastaðni er hon so sum so so eg vildi hvussu mál til at vist mann kom har til at mann tryggjaði eitt ávíst støði fyri allar næmingar í føroyum at mann hevði eitt eitt líka líka tænastur fyri allar men tað ger mann ikki bara við at koyra tað eitt sindur út til uppløgum heimsøkommunu men tað hevði mann skulu haldi eg tryggja í mun til at tá mann áðrenn mann legði dagstovunaøki og eldraøki tá tryggjaði mann sær ikki eitt ávíst fakligt nú og ella ein eina tænastu at tey eldru og tey børnini høvdu rætt til so nógv vaksin ella so nógv persónal tað eigur mann og skal mann við sum mann kemur har til í tí kjakinum at sikkra sær áðrenn tað haldi eg mann gjørdi ein stóran feil og hann blívur mann fyri enn tann dag í dag at tað ikki bleiv gjørt áðrenn mann legði tað út til kommunu og tað sum jákupið sker eisini var inni og at tær skipa seg sjálvar innan fyri tann karm sum tey hava innanfyri og tað trúgvi eg við sum mann hugsar um at tað eru skúlan at tað hevði verið ein tað hevði verið ein ein tað er kanska komið nakað jaligt burtur úr tí men tað hongur so ella hoyrir til longur frammi í í kjakinum eg hevði nevnað móti endanum at tað er við tað sum bára lækini eisini nevnir um at tað eru broytingarnar sum koma í í til til komandi til fólkaskúlan til næsta ár har næmingatalið hevur verið umrøtt tað er tað lagt upp fyri og mann ætlar at byrja í teimum smæstu flokkunum at so í fyrsta flokki mann terfer eina langt tíðarætlan yvir níggju ár og har er tað lagt í karmanna at tær oyra mær til at brúka pengarnar til tað at mann byrjaður í fyrsta flokki so er mann hvussu er komin í gongd við henni eina broyting eisini sum eg haldi kemur at tæna fólkaskúlan og okkara næmingum í síðst enda væl tað vóru tey orðini

og móti hetta uppskotið tann fyri har fór eg mær upp

Fyrr enn eg hevði blívað tað í hjálp

ja tær gert tú væl tjómin hálvstjóðin senn tí takk fyri mær for mær og takk fyri merklingina á borðalæsuni ja eg eri partvíst samdur at eg eri samdur í at at hatta er kanska skotbráðið øgiliga stutt tað er tað eg eri samdur um men eg haldi ikki nevndirvís at tí vit síggja at at tað fer at vera til tað vera fyri næmingin tí at vit síggja tað at hóast altso vit sita og kjakast her og vit kjakast um hvat er fyri framtíðina samst sum tað hendir so síggja vit samstørv úti í lokalumhvørvinum sum sum síggja at hetta er tað sum er best fyri okkara øki og vit síggja og tað haldi eg ikki at hetta uppskotið fer at fer at forða fyri at tað heldur áfram beinleiðis tað haldi eg ikki og og eg gleðist um at mann ger at mann ger mann ger tilboðini góð og mann ger tað breytirnar og og lærugreinarnar spennandi fyri okkara næmingar so tey velja tað til

øh heldur enn kanska nakað annað takk fyri hvørformað

Fyrr enn eg hevði blívað tað í hvønn øki hvønn dag

ja um tað hevði helst lagt nakað loyna á í hesum her at hatta her er nakað sum kann gera tað at vit fáa rationali í at vit eisini skilja ímillum hvat er kommunalt og hvat er landið tí tað er ein evidiskussión sum koyrir bæði her og hevur koyrt nógv ár um akkurát har sum tær størstu avbjóðingarnar eru er tá ið tað er býttur millum land og kommunum tí tað er hvørgin partur sum tekur tendaligu ábyrgdina og tí dámar mær øgiliga væl tað kanska sum jákupin vestuvorðið segði við sínari røðu hetta her at skulu vit fara yvir til tað at at vit geva kommununum ta heimildina til at skipa sín fólkaskúla men ein treyt oyður og skal vera sum jákupin segði at at vit tryggja okkum at tað verður ein næmingurin har úti ikki verður fyri vanbýndi og ikki verður gjørdur munur á um mann býr í sumba ella mann býr á viðoyðu tað er eitt avgerandi punkt sum hann er gjørt ein feil av í politisku skipanini

ja takk fyri tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið í løgtingsmáli nummar seksogtjúgu sum nú verður beint í mentumarnevndumum við fara víðari í dagsins skrá og vit koma til átta hundrað punkti á skránni í dag sum er fyrsta viðgerð av tingmánum nummar sjeyogtjúgu uppskot løgslóg um broyting løgslóg um yrkisútbúgvingar tað snýr seg um broyting í áseting um lønarendurgjald til lærupláss so vit skal biðja um framsøgufólk