LM-004/2023

og vit fara til fyrstu viðgerð av tingmáli nummar fýraogtjúgu trýogtjúgu uppskot løgsløgum broytingum løgsløgum trygging móti avleiðingum av arbeiðskeiða arbeiðskeiðatryggingarlógin ið skal byrja um framsøgufólk framsøgufólkini eru fyri framsøgufólkini eru fyri javnaðarflokkin christianna vinterpoulsen fyri sambandsflokkin helgi abrahamsen fyri fólkaflokkin elspeth marsetis gunnleysdóttir fyri tjóðveldið hevur fyri framsøgn árni m damm og fyri miðflokkin stefan klein poulsen og fyrst at røða verður christianna vinterpoulsen

olsen gjørt so væl takk fyri forkvinnan ja vit hava eitt lógaruppskot til viðgerðar sum er til broytingar í løgtingslógum trygging móti avleiðingum av arbeiðsgeða ella arbeiðsgeða tryggingarlógin og mann kann siga at broytingarnar eru í trimum tað er broyting í mun til javning av einari einum tilhutaðum einari tilhutaða veiting og so er tað broyting í aldursmarki fyri nær móttakarar hava rætt til hesar veitingar og tað snýr seg um fólkapensjónsaldurin og so er tað ávísar tøkniligar broytingar sum verða gjørdar í hesum lógaruppskotinum og tað er tað er í mun til javningina so talan um eina javning ummi er at tað er ein endurgjaldsupphædd fyri mist endurgjald sum verður veitt sum framhaldandi árlig veiting tað vil siga at tú fært til og tá eitt endurgjald og so fært tú tað hvørt ár tað er tað endurgjaldið sum sum skal javnast tað hevur higartil ikki verið javnað meðan aðrar veitingar í sambærtisarlóginum eru javnaðar og tað at eitt ein slík upphædd ikki javnað tað merkir at henda endurgjaldsveitingin hon missir realvirðið so hvørt sum lønarlagið í samfelagnum hækkar er tað til dømis ein ungur løntakar sum kemur soleiðis fyri at viðkomandi fær hesa endurgjaldsveiting yvir ár so missir viðkomandi øgiliga at so henda veitingin øgiliga nógvar virðmynking ella missir virðið missir realvirðið og so eru í viðmerkingum hugsað dømi at um so er at ein fær tilutað eina endurgjaldsveiting upp á hundrað og fýrs túsund krónur í tvey túsund og ellivu so er tann veitingin framvegis í tvey túsund og tveyogtjúgu tann sama upphæddin um javnað var so hevði hon verið fleiri tíggju túsund krónur hægri so tað er neyðugt at gera hesi her javningina tað eru allir partar allir heimspartarnir eisini samdir um í mun til sjeyogtrýss ára aldursmarkið higartil hevur tað verið so at viðkomandi hevur mist rættin til hesa ella at veitingarnar sum eru givnar í sambandslógini eru steðgaðar tá ið viðkomandi sum móttøkuveitingina fyllir sjeyogtrýss og hetta snýr seg um fólkapensja so aldrin men tað sum so hetta uppskotið tað hevur við sær er at at veitingarnar tær skulu fylgja fólkapensjónsaldrinum heldur enn at tað skal standa eitt tal fyri aldur so tað er eisini ein sera góði ein góði broyting harumframt eru smærri tøkniligar broytingar sum ikki eg ikki fari at koma inn í beint nú endamál við uppskotinum er at skipa sær eitt at endurgjaldi fyrimist vinnuføri sum verður veitt sum framhaldandi árlig endurgjaldsveiting sambært grein hálvtrýss tað er bara talan um greinina hálvtrýss í hesi lógini tað verður javnað í mun til lønarvøksturin í samfelagnum á sama hátt sum aðrar upphæddir í løgtingslógini verða javnaðar og á hendan máta sum varðveiti veitingin realvirði í mun til lønarlagið í samfelagnum og eisini er tað tryggja at persónar við arbeiðsskeiða ella vinnusjúku altíð hava rætt til antin arbeiðskeiðatrygging ella fólkapensjón altso at tað er rætturin ikki fellur burtur tá ið tey blíva sjeyogtrýss hóast pensjónsaldurin hevði hækkað síðan og uppskotið hevur verið til hoyringar hjá tilsamans seksogfjøruti hoyringspartum og tað er fakfeløg tað er og so er tað tryggingarfeløg eisini og tað eru komin inn ummælir frá fiskmannafelagnum almanna og mentamálaráðnum kommunala arbeiðsgevarfelagnum føroya vanlukkutryggingaráð trygt betri trygging fyri arbeiðsgevarfelag og fakfelagssamstarvið og tey taka øll undir við hesum hesum broytingum tryggingarfeløgini hava ymiskar viðmerkingar og eina viðmerking sum tryggingarfeløgini hava at kostnaðurin á tryggingini fer at hækka hetta er so eisini nakað sum sum eg tiki við í í fíggjarligar avleiðingar so tað er so eisini upplýst í lógaruppskotinum annars so hava fleiri hoyringspartari fleiri uppskot til broytingar ella betringar í lógini og har verður so svarað í íummæls ella í svarum frá frá landsstýriskvinnuni at av tí at hesi ynskir um broytingar tey krevja tey eru øgiliga umfatandi og krevja meira politiska viðgerð og tey krevja meira samstarv við allar viðkomandi partar so verða verður hesar broytingar ikki tiknað við í hesum føri tí í hesum føri snýr tað seg um tað sum eg áðurhavnevnt og so er tað eg koma at hugsa um um ætlanin er at gera eina eina eftirmeting ella eina eina grundliga gjøgnumgongd av hesari stovuni tað kann landsstýriskvinnan kanska kanska upplýsa um eitt annað sum eg hugsaði um sum ikki er upplýst tað er at vit vita ikki hvussu nógv fólk talanir um vit vita ikki tað er ikki upplýst hvussu nógvi fólk talanir um sum fáa hesa veitingina ella sum kunnu metast at fáa hesa veitingina hetta er sovorðið sum vit fara at viðgera í rættarnevndini har honi hon kemur til viðgerðar og so havi eg hug at lesa okkurt burtur úr onkrum av hoyringsskrivinum til dømis so eru viðmerkingar frá føroya fiskmannafelag at tað samanumtikið er ein góður og týðandi batar fyri tey sum verða fyri vanlukku á sjónum tí so teirra teirra fólk og so fegnast føroya fiskmannafelag um skjóta og góða arbeiði í umhvørvismálaráðnum í hesum máli og annars so haldi eg at tað yvirhøvur eru sera jaligar viðmerkar sum koma inn í hoyningsfarinum og hetta er málið tað fer so í rættarnevndina og har fara vit at hoyra viðkomand partar og fara at at fáa við so fyri teimum ivamálunum sum nú enn máttu vera so

og meira at siga takk fyri ja takk fyri tað er viðmerkt

ja kristianna ventur poulsen ger so væl ja júst hvussu nógv árið eru gingin siga seinast

tað fara vit at fáa stórur vísur fyri og stórur í

innlitíð ja takk tað var ein viðmerking afturat sum reyk av tá ið súsanna bert

ganga ov seint takk fyri

tað er tað allarhelst og nú skulu vit jú viðgera løgtingsins umboðsmáni sum næstamál á skránni og har er nógv áhugavert at lesa í teimum ársfrágreiðingunum um viðgerð og tað er jú ein stovnur sum skal tryggja at fólk fáa eina virðiliga og eina góða viðgerð so tað verður eisini spennandi og kanska verða vit nærri einum svari upp handa góða spurningin frá sussan bertilsen í næstamálinum sum

vit fara at viðgera takk fyri takk næstu røðu verður helgja ábróðið

og hann er frá tvey túsund og níggju og hann avloysti gomlu vanlukku tryggingarlógina sum var frá nítjan hundrað og seksogtrýss gamla lógin var roknað fyri at vera blivin ótíðarhóskandi og nýggja lógin skuldi umfata bæði arbeiðsskeðar og vinnusjúkur eg royki at takka feil av at tað var ein óhappin støðug eg kenni dømir um okkara sjóman sum bleiv sjúkur millum tveir túrar og sum tí totalt aftur við millum skipanina tí at tað var eingin skipan á loftinum tí tað kundi ikki prógvast at hann var blivin sjúkur orsakað av sínum arbeiði hetta var jú hent millum tveir túrar alt bendi á at tað var úrslit av hasum arbeiði men men so var vit ikki á lofta tí at tí at tryggingin var ikki galdandi fyri ein mann sum var heima so tað var ein óhappin støðug og eg haldi tað gott við fingursalóginum í tvey túsund og níggju og og tíverri so er tað onkur sum stýrast vit enn tí at tær ikki komu býðað partin tí at tað lógin kom so seint í lógini verða nakrar upphandir nevndar sum verða javnaðar í mun til lønarvaksnir í samfelagnum til dømis eingangsskeðjabótin fyri varandi mín og so gjaldi til eftirskil sitandi hjúnafelaga við seg tá tryggjaði doyr orsakað av arbeiðsskeðja ella vinnusjúku men so er eitt sum eitur endurgjald fyri mist vinnuføri ein framhaldandi árlig veiting og hon verður av eini ella aðrari orsøk ikki javnað og borgarar og fakvøld hava gjørt vart við at her og tí hevur lasturkvinnan lagt tað her uppskotið fram og tað er einki ivi um at øll gjøld við sum mann ætlar at at gjøld skulu rindast út varandi so sveimandi prísasturkulærandi annars missa tey virði við tíðini so so men hví hetta ikki kom við tað veit eg ikki men eg gangi út frá at hetta bara er ein feilur tí at tá ið lógin bleiv samtykt í tvey túsund og átta tá var fullundirøkt tað var ein mans samtykt so eg gangi út frá at at av einlæru grund so hevur mann sær burturfróðsnir og so ger mann onkra aðra broyting í lógini eisini í hesum uppskotinum á eini onnu broyting tað er tað er veit ikki heldur uppat tá tá tann tann er persónurin verður fólkapensjonistur í dag stendur tá mann er sjeyogtýss ár tí mann meinar at mann hevur sjálv meint tí at tað er pensjónsaldurin men nú hækkar pensjónsaldurin spakuliga og so fær mann so tað inn í lógina at líkamiki hvat pensjónsaldurin eitur tá hesin persónur blívur blívur pensjonistur so fellur gjaldur burtur tá og tú fært tað líka til tá so tig fyri at tryggja at at tú annað hvørt fært úr hesum skipanini ella ella verður illa fólkapensjón so tað er sjálvandi eisini ein ein ein skileika broyting og so ger mann eisini onkra aðrar tekniskar broytingar í lógini saman nú broytir tað sum eg havi hug at nevna í samband við teg tað er tað at hendan lógin er longu fjúrtan ára gomul og hon er og hatta gjaldið hevur ikki verið prísarstikulerað øll hesi árini og tímalønin er hesa seinastu fjúrtan árini hækkað einar fimmogtretivu krónur tó siga at daglønin er hækkað einar tvey hundrað og fýrs krónur og árslønin hon er hækkað góðar trýss túsund krónur so spurningurin tá ið vit nú fáa tað inn í lógina at at lógina at hatta gjaldið skal prísarstikuleraðast skal tað so ver tveyr túsund og trýogtjúgu ella frá tvey túsund og níggju tað er nakað sum eg haldi vit eiga at at hyggja nærri eftir í tá ið vit fara at viðggja hetta málið í rættarnevndini tað er einki ivi um at í tvey túsund og níggju meinti mann at hetta skuldi vera gjaldið at so virðið á gjaldinum var taskandi og og og og og og og og og viðst vit meina tað at at tað skal prísarstikuleraðast so so eigur tað nokk at verða prísarstikulerað frá tá og ikki frá nú men tað er snakað at vit kunnu hyggja e eitt gjald sum hann hildi verið hóskandi tá og er tí hjá tær at síggja hví mann ikki halda tær hóskandi nú eitt annað sum eg hug at nevna í samband við hetta málið sum ikki er akkurát í partur av uppskotinum tað er at tað er so nevnda vanlukku tryggingaráðið sum tykkara avgerðir eftir hesi lógini tað er av eini ella aðrari orsøk plaserað hjá sovorðniskrivarum og tað virkar sum ein skeiv plasering og einaferð ætlar mann at flyta tað men tað datt niðurfyri av einlæru orsøk og eg royndist sum landsstýrismaður at takka tað uppaftur og fáa flutt at tær hetta ráðið men tað var ikki undirtøkað í táverandi laststýri og eg haldi at nú er ein lasturskvinna átti at kanna eftir um tað ikki hevði rættað tikið tað málið uppaftur tí at hetta er ein ein ein ein plasering sum sum eg haldi ikki gevur nakað serliga meining men eg haldi at sum heild so er hetta ein lógarbroyting sum vit eiga at gera og tað er út frá tí at vit í sambandleikini fóru at viðgera

rættamálið víðari er rættanøvn takk fyri ja takk fyri næsta røðaverður elspeth mær setir skunnastóttir

ger so væl ja takk fyri frúforkvinna hetta er eitt mál um arbeiðsskeiðartrygging í samband við at prýstalsregulera lógin um arbeiðsskeiðartryggingarlógina og tað er sjálvandi eitt gott mál tað er soleiðis at eg havi spurt teg ella sett meg og lýsing tær nýheit her at hendan her tryggingin er øll fevndum sum eru í arbeiðsmarknaðinum øll sum arbeiða eru fevndastryggingini og tað er arbeiðsgevarin sum betalir hesa tryggingina tað vil siga at kemur tú til skaða meðan tú ert til arbeiðis so verður ert tú fevndur í hesari tryggingini og eg haldi at tað er tað veruliga á plussíðuni at vit eru so væl fyri her í samfelagnum og nú kemur landsstýriskvinna niðan við at tað verður prísstalsreglerað og ikki siga tykkum tað er eisini sera gott men sum eg havi skilt hetta so er tað soleiðis tá ið ein kemur til dømis at eg komi til skaða í dag ella tað hetta er samtykt so fái eg ta peningaupphædd sum svarar til dagsins prís men tey sum komu til skaða fyri tretivu árum síðan tað er ikki soleiðisnar at tað verður tað verður prísstalsreglerað allan vegin aftureftir men tað er bara soleiðisnar at tey sum koma til skaða í dag at tað er tað tað er har ið prísstalsregleringin er og tað er so ikki nakað breyðgan júst í tí men soleiðis er tað bara so tað er ikki so ræðleik meira í hesum her undan tí ikki tað hetta er gott men hetta er við prísstalsregleringum tað hava vit hava vit ofta her uppi tá tað kemur til fólkapensjón og aðrar almenna veitingar so eru uppskot her uppi í løgtinginum við einum millumbili tí at tað má samsvara við dagsins prís men tað er tá ið tað sær sagt so haldi eg at tað er eitt ting sum kanska kundi ella sum burdi verið prísstalsregleraður eisini tað er skattastigin tí at annars so hækkar lønaði skatturin hvørt ár lønirnar fara upp og tað vil siga at skatturin hækkar í hvørjum ári og tað haldi eg at hendan eg fór at heita hesa samgonguna eg havi í huga at tað kann ikki vera meiningin at hvørja ferð ein arbeiðsmaður fer upp í løn so skal skatturin fara upp so tað hevði verið gott íkast ella eg haldi sjálv eitt gott hugskot at mann eisini hyggur eftir skattinum tá mann tosar um prísstalsreglering eg haldi tað er eisini viktig at fáa í við og hetta uppskotið hetta kemur í rættarnevndina har eg eri limur og eg ivist onga løtu í at vit fara at fáa eitt gott kjak um hetta og eg vænti eisini at tað ganga ikki nógvir dagar so er klárt at fara til ærvitið

takk fyri frúfork

nú um tað

tað er tað mann sigur eg havi hug at næstan siga líka mikið hvør mann er so tosa mann altíð um at gera skattalætta men tað sum eg hugsi meira um her tað er vist mann prísstalsregleraðar skattin á hvørjum ári so fylgir tú allar tínir við altso so sleppur hann frá at koma niðan her alla tíðina at ein vanlig arbeiðsmaður sjálvt mann fer upp í løn so so fer hann ikki at fáa minni fyri pengarnar tí at skatt verður prísstalsregleraður eg haldi sjálva at tað er gott hugskot eg vóni virkuliga at tá ið tit fara at diskutera um tað at tit

takk tað við takk fyri frá forkvinna tað taks síðani er tað hervir pálsdóttir ið fær orðið

ger so væl takk fyri frá forkvinnan ja vit viðgera eitt uppskot um at gera broytingar í arbeiðsskeiðatryggingarlógini hetta er ein lóg sum hevur til endamál at veita endurgjald til persónar ið koma til skaða orsakað av óhappi í samband við teirra arbeiði ella til at veita endurgjald til teirra avvarðandi talan er ikki um eitt so øgiliga rúgvusmikið uppskot so eg kom nokk ikki at siga nakað sum ikki er sagt í forvegin men uppskotið tað bøtur um viðurskiftini hjá arbeiðsfólki og tað er bæði gott og rættvíst uppskotið kann mann siga er serliga í tveimum tættum tað fyrsta er at mann at tann veitingin sum verður latin fyri mist vinnuføri verður javnað so at hon varðveiddi sítt realvirði í samsvar við lønarlagið í landinum og tað verður so fram eftir landsstýriskvinnan sum javnar veitingina eftir tilmæli flokk og tryggjing av ráðnum í hinum førinum so broytir mann eisini ásetingina um tá ið endurgjaldsveitingin steðgar at hon fylgir persónsaldrinum og ikki einum ítøkiliga ásettum aldri sum í lógin sendir sjeyogtrýss tað samsvarar ikki við at persónsaldrin hækkar hoyðurskrivini til eitt uppskotið tey eru positiv føroya fiskimannafelag sigur um uppskotið at hetta er góður og týðandi bata fyri tey ið eru fyri á sjónum og at tær flestu partarnir taka undir við hesum málunum sum eg á tryggingarfelagnum vísa á at at hetta kann hava við at tryggingarnar ella gjøldin fyri tryggingar fara at hækka men sum ja í sínum heilum so eri er hetta eitt uppskot sum tað eisini í hoyrsvari verður takkað umhvørt má ráðnum fyri skjótt arbeiði tað sømisir okkum at at javna veitingina so at hon fylgir lønarvekslum í samfelagnum og tað sømisir okkum at betur um viðurskiftið hjá arbeiðsfólki tað verður soleiðis at at sjálvt um hendan veitingin kanska hevur verið javnað so verður hon ikki javnað víðari tá ið ein persónur fær hana fyri mist vinnuføri so tað tað sømisir okkum at at mann at tað reella virðið á einari sovorðna veiting ikki er fallandi tað fer í rættarnevndina har er forkvinna og har fara vit at viðgera uppskotið væl røðararnir higartil hava víst á at tey taka undirvísing uppskotinum og tí ivist ikki í at vit eisini fáa eina skjóta viðgerð á smáum so at vit kunnu fáa tað aftur í tingi til aðru og triðju viðgerð

takk fyri takk fyri næstu raðrøða verður árnudag

væl frúforkurin hann eg veit bara um ein annan norskan mann sum hevur sitið á føroyarløgtingi og tað er joan jakob weihe hann varð valdur fyri sambandsflokkinum at seta tingið frá nítjan hundrað og átjan til nítjan hundrað og tjúgu og frá nítjan fýraogtjúgu nítjan tveyogtretivu so nú tá ið eg fái høvi at vera framsøgufólk og viðgera broytingar í løgtingslógum trygging móti avleiðing av arbeiðsgæða so er tað so er tað meira tann einoghálvfems ár síðani tá norskan mann hevur stóðað ting sum søgur hann eg hevði ikki høvi at viðgera løgmansøguna hvørt høvuðstema var at finna javnvágina men eg helt at løgmaðurin hevði eina sera góða og viðkomandi røðu broytingin í løgtingslóg um trygging móti avleiðingum av arbeiðsgæða snýr seg eisini um ein javnsettan uppskotið kemur tí eina borg tí borgarar og fakfeløg hava gjørt vart við at endurgjald fyri mistan vinnuforleika og sum hevur eitt framhaldandi árligt javnsett í mun til lønavøksturin í samfelagnum av tí sama er í alviti á endurgjaldsveitingini minkans og hvørt sum lønavøksturin og kostnagurin sum heild er hækkaður í samfelagnum broytingin á áðurnevndilóg fór við sær at endurgjald fyri mistan vinnuforleika vil reglera eftir tí til einoghvørja tíð galdandi høvuðsoppmála millum føroya arbeiðarfelag og føroya arbeiðsdjóvararfelag ein onnur høvuðsbýtinglógin er at endurgjaldsveiting er ikki heldur uppat við sjeyogtrýss ára aldur men heldur fram til einoghvørja tíð galdandi fólkamensjónsaldur sambært løgtingslóg um almannabensjónir og annað soleiðis at hann altíð fær antin endurgjald eftir lóð ella fólkamensjón tá løgmaður tosar um at finna javnvágina sum eisini er sæður umráðandi í flestu førum so er tað eisini annað sum altíð er umráðandi hjá hesum huga løgtingi og tað er spurningurin hvat er rímiligt spyrjast kann er tað rímiligt at endurgjaldið sum lógin fevnir um hevur virkað í fjúrtan ár uttan at vera dagførd nei tað er ikki og tí er tað umráðandi at fáa broytt tílíkar lóðir um tað eru fleiri sostatt at fylgja vøkstrunum lønina eingin kennir mein á annamans bein gott at sagt eg skal ikki peika eftir nøkum men vil heldur hyggja inn eftir tí eg hugsi manganum aftur á tey fyrstu tveyogfjøruti árini úr míni lívi tá alt koyrdi í fullari ferð eins og hjá teimum flestu tá hugsaði eg ein ikki so nógv um tey fólkini sum ikki kundu vera virkini í samfelagnum men so knappliga yvir eitt vikuskifti lá ein sjálvur írisbrátur eg skal hava meðan vit møgvum skúvum og sjúkum tá næstu níggju og tíggju mánaðir ein var viðgerð og undirhesi viðgerð og eftirfeingjandi so upplivdi mann samfelagið frá ein heilt orðnum sjónarhondum og fekk eitt heilt annað innlit í hvussu nógv hava ymiskar trupulleikar at dagast við trupulleikar sum gera at tey ikki kunnu vera virkini í samfelagnum á sama hátt sum onnur øll eru vit part ein partur av samfelagnum øll mugu kenna seg sum ein part av samfelagnum og virðismet at tað klangar fjúrtan ár at eina hetta endgjaldið skulu javnsettast við lønavøkstum er ikki í lagi so hetta mugu vit gera betri frammi úr framsóknin hevur ikki umboðið rættanøvndini men eg skal boða frá at framsøkt er grundið við hesum broytingum í lógina

ja takk fyri tað er ein viðmerking hon kom í síðst í løtu men hon er har

kenni meiri annars bein so er tað ódn takk fyri at

ja so er hetta umfarið av og næstra røða verður stefan klein poulsen

ger so væl ja takk fyri fyrr fólkuna ja eitt fyrst ferðir eg havi hugt í arbeiðisgerðartryggingarlógina og ikki endiliga so ræðast stórar broytingar vit gera men men hetta er ein nokk so rúgvusmikil lóg í sínari heild men tær broytingar tí vit gera haldi eg eru einki annað enn enn rættvísar tað snýr seg um at at javna eina upphædd og eg undrist eisini á eins og aðrir løgtingsmenn og kvinnur hví akkurát henda greinin ikki er prísdagssjónan men men aðrar verða og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og til fólkapensjónsaldir tykist eisini í ordan og so er tað tær teknisku broytingarnar afturat og hyggja vit í ummælini so eru partarnir positivir og samdir um at hendan broytingin skal gerast so eg haldi ikki at tað er so ræðiliga nógv at finnast at í tí partinum men men akkurát hetta sum hevði ábrottsøgn nevndi haldi eg at nevndin í øllum førum má mann viðgera og og taka støðu til hvussu mann ger tað men tað sum eg hugi at siga eitt sindur um tað er hetta við ínflatióni tí at hetta er ikki tað fyrsta uppskotið haldi eg at eg havi verið við til at viðgjørt míni árligu tingunum sum snúgvar seg um at prísast javna og og og og so framvegis og altso við ínflatióni at vit hava høgaða ínflatión so so vinnur landskassin altí og borgarin stendur eftir sum tapari soleiðis fungera ínflatiónin men hyggja vit eftir okkara skattaskipan so hava vit nøkur føst intervall vit hava ein báttfrádrátt í ílandskapinum frá null til fimmogtrýss túsund sum minnist rætt og so forsetta intervallini har frá og tað síðsta intervallið er frá átta hundrað túsund uppeftir og hesi intervallini hava meira ella minni staðið fast síðani tvey túsund og ellivu ímeðan lønar eru vaksnar øgiliga nógv tað er gjørdar onkrar broytingar so ein okkurt stig koma afturat í trettan ella fjúrtan ella nær tað var men men intervallini eru tað somu og tí flytur borgarin seg upp eftir hesum skattasteðanum tí nominellu lønar vaksa meðan intervallini standa í stað og og so verður mann skattaður harðari yvir tí og altso har við vinnur landskassin við at hann fær meira inn hann fær meira inn jú hægri ínflatión vit hava og tað so kemur til eitt útgjald so vit hava her og og og slíkar veitingar sum ikki verða prísstælsovnaðar so stendur landskassin eisini eftir sum vinnari og borgarin sum tapari tí at sjálvt tú mann fær tað sama beløpið betalt út altso nominellt altso tað er tað sama somu sifrini sum koma inn á netbankan mánað eftir mánað so hevur tað beløpur helt eitt lakriviri tí at vit hava innflatión vit hava prísstalsvøkstur so vit kalla tað og tí fært tú ikki tað sama fyri hesar pengarnar og tað er aftur ein vinningur fyri landskassan og onkur hevur spurt hví men tá tú kemur til dømis kemur tað so grundleggjandi sum okkara skattastiga hví prísstælsoyvna vit ikki ikki tað lógina sum viðviðgera krevja skatt inn og har hevur eg skilt tað rætt so er tað nakað við grundlógina at gera vit vísa og hyggja í grein ja við fólkum á loyvi greina

sitera úr grundlógini grein trýogfjøruti ger so væl ingin skatt kann páleggis forandris ella ophevist utin við lóg ei heller kann nógv eitt mannskap útskrivast ella nógv eitt statsland optakast utin við fólgilóg sitering enda tað vil siga at hesin fyrstu parturin í grein trýogfjøruti sigst at vera ein forðing fyri at kunna prísdalsjavna okkara skattaskipan men útgjøld og annað er umbært møguligt men summi verða prísdalsjavna og onnur verða ikki so vit síggja hesum uppskotinum og og eg hildi tað er øgiliga interessant eg hildi tað er øgiliga interessant at fingið útgreina hvussu sær tað út altso í tí stóra heila hvat verður prísdalsjavna í okkara lógum og hvat verður ikki tí at inflatiónin hóast eg eitt afturat tað verður tosað sum um at vit høvdu eina inflatión í tvey túsund og átta níggju summi velja orðastu soleiðis og nú hava vit aftur eina inflatión men men veruleikin er tann at vit hava soleiðis vit hava skrúvað okkara samfelag saman so hava vit inflatión allar tíðirnar hvønn tann einasta dag og málið hjá tjóðbankinum er oftani at inflatiónin ikki skal vera hægri enn tvey prosent mann sigur at vit klára ikki at leggja okkum eftir null og vit skulu helst ikki hava eina altso deflatión og tað er so deildar meiningar um tað men tað er samdur vit skulu ikki hava prísurin skal ikki ganga niður eftir so sigur mann ja men vit skulu halda okkum til tvey prosent og so vit prøva at rokna upp á tað og siga at ein hevur eina tímaløn á hundrað og fjøruti krónur í dag og tjóðbankin onkursvegna klárar tað mirakkuliga at halda seg til tvey prosent hvørt einasta ár so vit klára at halda seg til málið og vit fara tjúgu ár fram so eitur tann tímalønin tvey hundrað og átta krónur sum er vaksin tvey prosent um árið hvørt tað ikki var nøkur høg inflatión sjálvt um mann kláraði at halda málið á tvey prosent so er lønin vaksin øgiliga nógv yvir hesi tjúgu árini heili trýss átta og trýss krónur so tað er bara fyri at vísa at vit hava inflatión alla tíð um ein er høg ella lág so er hon er japanarnir eru kanska teir heilt fáu sum hava stríðst við deflatión seinastu árini men tað hevur ikki gjørt galdan hjá okkum og tí og tí síggja vit at vit fáa aftur og aftur og aftur uppskot sum skulu prísast javnast og vit hava nógvar fastar upphættir inni øll møguligum lógum og ja tað er kanska ein grund til at mann ger tað men men men tað stuttar langt er at at landskassin vinnur altíð við inflatión og borgarin stendur eftir sum tapari og tað tað síggja vit aftur í hesari lógini og tí fer mann inn og og pilkar við fyri at prísast javnaftur takk fyri ja takk fyri at vit mær

stefan klein poulsen ger so væl ja fórfólkina tað er akkurát tað mann roynir ansaða eftir við at ikki at ramsa for nógv tølir uppi tí at tað tað blívur ofta fløkjasligt tá alt skal ganga munnligt men men tað er tað er øll frá mínum niðurstøða at at landskassin stendur eftir sum vinnari við inflationi bara við at tikið eftir hesum dønum og inflationin altso vit hava ongan tjóðbanka í føroyum so vit vit prenta ikki pengar og annað men tað er síðst enda tað sum avger hvussu høga inflationi er pengaseðlarvegnum mann prenta og ikki og fara vit aftur til nítjan hundrað og einoghálvfjerðs so var tað tað síðsta árið har mann hevði nakað sum minti um ein gullstandard altso at tað var eitt virði aftan fyri pengaseðlarnir men vit eru faktiskt tað tey fyrstu menniskjuni altso sum liva nú frá einoghálvfjerðs út og og frameftir sum ikki hava nakað virði aftan fyri okkara pengaseðlar í alla alla altso í øll túsund árini menniskjan hevur livað so hevur mann havt pengar við einum áðrenn sum virði aftanfyri og tað hava vit ikki nakað heilt nýtt sum vit

at so faktiskt stríðast við takk fyri takk fyri áðrenn vit fara til næsta røðara sum verður árni skóli so fer tingfólkvinnan at ynskja árna m dam hjartaliga til lukku við hansara fyrstu røðu á tingsins røðarpalli hjartaliga til lukku síðani fær árni skóli orðið

ger so væl takk fyri fyri fólkini ja eg eri ikki limur í rættarnevndini og tí fái eg ikki so væl høvið kanska til at spyrja seinni og tí velji eg at koma her ikki tí at eg havi so øgiliga nógv at leggja afturat tí sum hevur verið sagt men tað er serliga síða seks og sjey í lógaruppskotinum undir viðmerkingunum sum sum eg líkasum eri eg havi lagt merki til og hetta her ið er mest kanska ein spurningur til landsstýriskvinnuna og tað er hesin her setningurin sum kemur aftur ella hetta reglubrot ella brotið sum kemur aftur fleiri ferðir har tað verður sagt mett verður at talan her er um eina prinsipuella broyting sum krevur gjølligari politiska viðgerð og samskifti við viðkomandi partar fyri ikki at seinka meginbroytingini um javning av framhaldandi árliga endurgjaldsveiting sum er høvuðsendamálið við hesi kornum er avgjørt ikki at fylgja tilmælunum og so hjá einum løruna tað vil siga at vit hava haldið eini fýra ella fimm ella seks ferðirnar kemur hetta brotið altso verður hesi hesar orðingarnar brúktar har sum hoyringspartar hava verið inni og sagt at tað eru nøkur ting sum mann heldur átti at verið broytt men mann metir mann av tí mann hevur valt arbeiðið skjótt og og nú er landsstýrisk kvinnan røst fyri at hava arbeitt skjótt men mann hevur valt arbeitt skjótt so eru tað nøkur ting sum hann ikki hevur við men men tað tykist mær sum tað liggur í sær orðingini at mann viðurkennir at her eru nøkur ting sum átti at verið broytt og tí fari eg at spyrja landsstýriskvinnuna nær nær kunnu vit vænta at hetta kemur aftur fyri tingið nær kunnu vit vænta at eitt lógaruppskot kemur sum fer at taka í tey tingini sum mann metir átti at verið broytt men sum ikki eru við í hesari lógarbroytingini ella hesum uppskotinum sum er

takk fyri tikið takk fyri takk fyri næsta røða verður landsstýriskvinnan ingilin dittryksens strøv

ger so væl takk fyri frá fólkum ja onkuntíð so er tað so gleðiligt sum tað er í dag at mann kann skjótt leggja eitt lógaruppskot fyri tingi sum betrar viðurskiftini hjá tí arbeiðandi fólkinum og harumframt at alt løgtingið og eisini hoyringspartar taka undir við at tað skal gerast so tað kunnu vit sjálvandi fegnast fegnast stórliga um um vit skal siga nakað so hesi yvirskipað um umlógina so nú hava øll framsøgufólkini havt nakrar góðar røður og lýst málið øgiliga væl men generelt so er tað soleiðis at hendan lógin sum vit viðgera broytingar í dag har er tað so at allir arbeiðsgevarar sum hava fólk í starvi í føroyskum øki í dag tey hava skyldu til at tryggja teirra starvsfólk og og tryggja tey ímóti tú altso í hesum førinum avleiðingum av arbeiðsskaða og vinnusjúkum og tað er so eisini at endurgjøldini og veitingarnar sum verða verða veiktar tað verða rindaðar av arbeiðsgevarunum og tryggingarfeløgunum og so er tað hetta vanlukku tryggingaráðið sum eisini nøkur framsøgufólk hava víst á í dag sum tekur avgerð um hvør hevur rætt til til veitingar nær tey hava rætt til veitingar sambært lógini og so rokna mann hesa veitingina út frá tí lønini sum arbeiðarin hevur tá ið skaðin ella sjúkan kemur á og so eru nakrir spurningar sjálvandi sum eg ætli mær at svara so so væl sum eg nú nú kann og sjálvandi taka eisini tað upp í víðari viðgerðina av av málinum tá mann allarhelst verður kallað inn í rættarnevndina til hoyringar men helgi abrahamsen spurdi til vanlukkutryggingaráðið og tað er tað er rætt sum hann sigur at at hendan plaseringin er kanska ikki hon í øllum førum ikki staðfest í lóg akkurát hvar vanlukkutryggingaráðið skal skal liggja fysiskt og og eg kann siga so mikið sum at sovorðiðskrivarin hevur eisini heitt á heitt á meg um at flyta vanlukkutryggingaráðið og tað ætli eg mær so eisini at flyta til ein føroyska myndugleika tí at arbeiðið sum vit eru í gongd við beint nú og vónandi kann eg siga nakað meira um akkurát hvussu tað fer at at síggja út tá mann er komin nærri í einum einum úrsliti tíviðvíkjandi men tað er nakað sum vit eru í gongd við at gera og tað er so ikki lógaráðsett akkurát hvar fysiskt og ráðið skal vera men men tað koma vit sjálvandi at siga meira um tá ið tað nærkast at koma upp á pláss tað trúgvið eisini verður ein fyrimunur bæði fyri tey sum eru fyri einum arbeiðsskeiða ella einari vinnusjúku og eisini teimum limunum og sum eru í ráðnum skulu út fyri eitt arbeiði og so komu ódnýss góðlir komu inn á hesi ynskini sum sum sum eitt nú tryggingarfeløgini hava ímunt til hoyðingsvarðini til uppskotið og tað er púra rætt at lógin skal dagførast og vit vóna at koma við einari dagføring avist í lógini í hesari tingsetni og tá hyggur mann sjálvandi meira yvirskip uppá hvat er tað sum skal hvat er tað sum vit skulu taka við tá í einari meira gjøllari dagføring av lógini grundin til at vit komu við hesum so skjótt tað er jú tí at vit vita at at arbeiðsskeiða og sjúku tað kunnu fólk koma út fyri nær sum helst og mann kann siga hvør dagur sum henda veitingin ikki verður javnað sum hinar veitingarnar í lóggávuni so risikera vit jú at at fólk skulu kanska mann siga at fáa eina veiting sum sum ikki verður javnað og at tá ið tíðin gongur uttan at tað blívur javnað so vita vit at at vit jú missa pengar her er eitt dømi eisini í í uppskotinum sum sum jú vísir at vitst tú hevur fingið staðfest at tú hevur rættlesa veitingina í tvey túsund og ellivu so hevur mann tá rætlað eina veiting upp á eitt nú hundrað og fýrs túsund so er tað í í fjør tjúgu tveyogtjúgu blivur til tvey hundrað og tjúgu næstan einogtjúgu túsund krónur tað vil siga at ímillum hetta altso í hesum áramálinum er hvat skal mann siga hevur tað verið tvey hundrað og trýogtrýss túsund krónur sum mann hevur mist í alt gjøgnum hesi árini ja og tað tað er ikki einki og tí haldi eg at tað hevur stóran tíð at tað verður rættað so skjótt sum gjørligt og eisini tað at vit at vit fáa lógina at fylgja fólkapensjónini heldur enn at vit hava eitt eitt eitt ásett áramál til nær mann missir hesa veitingina og fólkapensjónini so tekur yvir so tað eru líka sum teir spurningarnar eitt annað var sjálvandi hetta við nær mann nær mann hvat skal mann siga nær javningin verður galdandi frá tá ið tað tað kemur í gildi og tað tað er jú so eisini at vanliga so so hevur mann ikki lóggivið sovorðnar veitingar aftur í tí og tí verður tað so eisini at tað verður javnað frá tí týspunktinum tá ið lógin kemur ella tá ið lógarbroytingin kemur í gildi og mann kann sjálvandi ynskja sær tað sjálvsagt at mann kann kann javnað aftur í tí tað er bara ikki vanligt at at gera slíkar broytingar har sum mann har sum mann hyggur aftureftir men tað er sjálvandi eisini eitt sinnað til hyggja upp á og fáa viðgjørt tað nærri í rættarnevndini tá vit koma inn til hoyringar vanligvís er tað bara ikki soleiðis nær mann mann lóðgevur men tað fáa eitt hugt upp á og eisini aðrar spurningar at fáa svar á teimum tá ið víðari viðger takk fyri

formaður harra formaður var tað eftir nú takk fyri so er onkrar viðmerkingar

og so tað var bara tað at eg skilti ikki ordiliga samanhangin takk fyri fyrr

ja takk fyri uppfyldjandi spurningin tað er nemliga so eisini at eg veit ikki um eg kanska ikki orðaði meg heilt rætt men tað er ikki so at vist nú vit til dømis taka hetta dømið í tvey túsund og níggju at onkur hevur eina farin av veiting sum er á hundrað og fýrs túsund krónur at viðkomandi frameftir tá ið hendan tá hetta lógaruppskotið er samtykt verður verður tann veitingin javnað frameftir eisini sjálvt var í tvey túsund og níggju tað sum eg sigi at vit ikki taka við tað er at vit javna ikki aftureftir tað vil siga at vit taka ikki tær tvey hundrað og trýogtrýss túsund krónur og leggja tær oman á men framhaldsrætta verður tann upphæddin javnað sum viðkomandi fekk staðfest í veitingini sum hann fekk ella hon fekk í tvey túsund og níggju ella nær viðkomandi var úti fyri einum arbeiðsgæða tað vil siga at tær veitingarnar sum eru blivnar givnar frammanundan tær verða javnaðar frameftir ú av frá tí at lógaruppskotið verður samtykt men ikki aftur út og tí haldi eg eisini at tað hevur skund nemliga at fáa hetta lógaruppskotið ígjøgnum nú tí at so verður tað

fluttandi frá tí týspunktinum tá ið tá ið lógin verður samtykt ella tá ið lógin verður samtykt og tað og tað kann bara vera so skjótt sum gjørligt takk fyri so er tað

góða

ja takk fyri og takk fyri spurningin og har er har má eg bara svara tað tað veit eg faktiskt ikki tað tað er ikki vitandi um akkurát hvussu nógvir persónar verða fevndir av hesum men eg veit í øllum førum tað at fyri tey sum fáa hesa veitingina er tað ótrúliga umráðandi at veitingin verður javnað fært tú ungum í árum ein arbeiðsskeða og skal liva við tí arbeiðsskeðanum restina av lívinum og fært hesa veitingina so setir tað teg aftur tí at lønarvøksturin í samfelagnum hann hann koyrir sum sum vit vita og hendan javningin ella hendan veitingin ikki fylgir við og tað vil siga at vitkomandi hevur minni um hendi men akkurát hvussu nógv eru umfataðar sum tað veit eg ikki men tað kom eg sjálvandi eisini og fáa uppklárað nærri í

ið rættarnevndin ja takk fyri so er næstur á listanum røðað

vilki ábramsen hjá søkølu tey sum vóru samgongu síðst úr andstøðu á nú og øvut og og eg veit hvussu orðaskiftið hevur verið við stavara øvuta rollu viðkomin á sær uppskoti og núrandi samgonga hevði sagt at tað skuldi prísar skuldi vera frá farnari tíð so veit eg hvørja skola vit hava fingið um hann yvir okkum lat tað fara tað er eitt sindur av tí spurningurin altso eg samdur landsstýriskvinnur mann kann ikki mann kann ikki javna aftur tíðina altso tey árini sum eru farin kann mann ikki fara at betala fólki og pengar fyri tað er farin men mítt mín spurningur er hvat er útgætstøðið fyri javningina tí at skulu vit siga tað at nú er tað gjaldið staðið stilt er so nógv ár og so skal tað vera harfrá og so bjóðnar bláar prísar seta fram eftir ella skal útgætstøðið vera tað sum tað tað gjaldið sum tað hevði verið í dag og harfrá prísar stiklera víðari tað er meira harði tí at vit eru farið farið og farið men men vit eru øll samd um at ganga út frá allir flokkar tóku um tí uppskotin tá tað kom at tað gjaldið sum hann setti á tá í tvey túsund og níggju var tað sum hann tá helt var eitt passandi gjald og so gangið út frá tað merkir at vit í tvey túsund og trýogtjúgu hava eru samd um at tað er virðið vit skulu hava ikki krónur men virðið tí átti mann at út frá tí at sett gjaldið í tvey túsund og trýogtjúgu ella fýraogtjúgu til at verið tað út frá tí sum varð mett í tvey túsund og níggju var eitt passandi tal sum ikki gjørt tað so er tað viðurkenning at vit tóku øll feil í tvey túsund og níggju tí at eg sigi vit skulu ikki javna aftur eftir tann forstanda vit fara at siga tú hevur mist sovorðið túsund krónur eftir farnu ár nú skalt tú fáa tað aftur men eg haldi útgangsstøðið fyri gjaldið vóru vit samd um ella tey sum tásadda tingið í tvey túsund og níggju hetta var tað at átti at verið so burdu vit sagt áh ja men so er tað væl sagt at eisini tað vil eg vit tosa um í dag vit skulu ikki brúka tað sum útgangsstøðið so siga vit at mann tók at

teir feilja tessum nýggjum takk fyri takk fyri so er tað so er tað so er tað so er tað so er tað

nakað ið burtur kunnu tikið við í hesa broytingina

har fór mann í at tað er akkurát har eg eri altso vit tosa um virðið stefan klevind poulsen nevndi tað her at mann gjørdi pengar upp í gulli fyrr altso hvat altso hvat virðið blivu allir flokkar samdir tí við um tá var eitt passandi virðið og vit vita at gjaldið í dag er niðaferð tað virðið tí at prísdagin er farið ella prísdagin er farið avstað við tí nú siga vit at vit skulu framhættis prísdagin vera púra við uppá tað og her er eisini samdur og lasturskvinnurin vit kunnu ikki fara at útgjalda altso fólk hava mist gjøgnum árini tað verður eitt størri arbeiði men latan kom so vera samd um at at virðið frá í dag ella frá fyrsta januar fýraogtjúgunda nærmastu hetta eigur at vera tað sum vit sum hann bleiv samdur um tær lógu um í gildi var er passandi virðið og so tikið seg harfrá víðari framhætt men hatta kom so vit ikki at vera nærri

í rættarnevnd takk fyri takk fyri sovorðið

ingilin titir sær strømbið í morðið gerst væl ja altso tað er sjálvandi so sum sum helgi abrahamsen vísir á at í hesum eru uppskotinum so er tað so eisini at at endgildini tey verða javnað við útgangsstøðinum í upphæddini sum varð útgoldin áðrenn hetta uppskotið kemur í gildi og eg haldi sum helgi abrahamsen sigur eisini at eg haldi eisini at hann hevur grein í sínum máli um at um hann skuldi kanska hugt uppá at broytt tað tað kann vit sjálvandi altíð viðgera nærri í rættarnevndini men men eg ivist ikki í at eisini kanska eru nakrir trupulleikar við hvussu mann so roknar tað fram eftir og hvussu mann loysir akkurát tann trupulleikan men eg eri absolutt sinnað upp á at hyggja upp á og arbeiða tí ella vera við í arbeiðinum sjálvandi og ikki rættarnevndin lógar nú í landsstýrinum men men at vera til takk sítt í tí arbeiðinum fram eftir og hyggja upp á tað áðrenn uppskotið kemur til til aðru viðgerð annars haldi eg eisini at tað er gleðiligt at hoyra frá forkvinnuni rættarnevndini hevur postaður at mann eisini ætlar sær at at arbeiðar ætlar skjótt við hesum uppskotinum tí sum sagt so fyri hvønn dag sum gongur har sum hendan hendan hendan lógin ikki er galdandi so er tað ein ein ein ein vági fyri tey sum kunnu koma fyri arbeiðsskeða og ikki fáa at javna tær upphæddirnar sum tey fáa veitt sambært arbeiðskeða og tryggingar

takk fyri har fær mær takk fyri so er henda fyrstu viðgerð komin at enda hesi málið uppskot til løgslóg málmar fýra uppskot til løgslóg um broyting av løgslóg um trygging móti avleiðingum av arbeiðsskeiða arbeiðsskeiðatryggingarlógin hon fer so víðari í rættarnevndina so koma vit til næsta og triðja málarskrá hesi málið verða viðgjørd saman til løgslógsmál mál fimm uppskot til samtyktar um ársfrágreiðing frá løgtingsumboðsmanni fyri árið tvey túsund og tveyogtjúgu og uppskot nummar lógaruppskot nummar seks tveyogtrýogtjúgu uppskot til samtyktar um ársfrágreiðing frá løgtingsumboðsmanni fyri árið tvey túsund og einogtjúgu og formarin skal biðja um framsøgufólk ja tað er fyri javnaðarflokkinari kristianavindur poulsen fyri sambandsflokkin helgi abrahamsen fyri tjóðveldi bjørt samuelsen og fyri miðflokkin jens avrana og tann fyrsta at røða er kristianavindur poulsen

ger so væl ja frá forkvinna hetta er so álitið sum er nokk so stutt og vit siga sostarnar at landstýriskvinnan í umhvørtumálum ingilindi strøm hevur lagt hetta málið fram tann trýogtjúgunda august og hetta er fyrsturviðgerð tann sjeynda septembur varð tað beint í rættarnevndina nevndin hevur viðgjørt málið á fundi tann fimtanda septembur tvey túsund og trýogtjúgu undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við ingilindi strøm landsstýriskvinnum uppskotið hevur við sær at árliga framhaldandi veitingin framveitti verður javnað við lønavøkslunum í samfelagnum tað merkir at reallønavirðið at veitingini ikki missir virðið men fylgir lønavøkslunum í samfelagnum nevndin heldur hetta vera eitt gott uppskot sum hevur við sær at batar verða gjørdir fyri arbeiðsfólk hoyringskrivini til uppskotini eru somuleiðis positiv ein samdnevnd tykkur undir við málinum og mælir løgtingina til at samtykkja uppskotið nærhvør

takk fyri tað verður ringt ongastað niðri úr salinum tað ger mær høvuð til at minna um tingfólk á at sløkkja fartelefon ljóðið og á teldum og á ipadum og hvat mann annars hevur sær út til onkur er farin frá sínum ipaddi uttan at hava sløkt hann ja tað er ikki fleiri sum at biðja um orðið tað merkir at tingmann nummar fýra onnurviðgerðin er liðug og vit fara at hvøða í málunum um eitt lítið bil tað er ikki farið at tað er ikki farið at tað er ikki og at mann ikki fór úr salinum fyrr enn vit líðug at athvøða tí tað kemur tað kemur óskil í upptelju ringina tá ið tað so men tað eru seksogtjúgu sum atkvøtt og atkvøðugrekslan er liðug og her eru seksogtjúgu fyri tað er eingin ímóti og eingin blonk og tað merkir at hetta uppskotið er samtykt nú til aðruviðgerð og fer soleiðis víðari til triðjuviðgerð av løgtingsmáli nummar sjey uppskotið ríkteslagartilmæli um at seta í gildi fyri føroyar forslag til lóg um endring av flóg fór ferðirnar um fullbyrgjuliga strævd meg vitari her stendur parantes innført sær fótlangka og útstationeringsordning upp á ferðirnar og eg skal byrja um framsøgufólk