LM-073/2022

hvørt sum framleiðs til kostnaðurin hækkar tá framleiðs til kostnaðurin fer upp so flytur stigin seg eisini samsvarandi sum heild so er hetta ein skipan sum er lutfalsliga løtt at umsita samstundis sum tað er gongdin í vinnuni sum er avgerandi so skipanin í sær sjálvum er fín skipanin leggur eisini upp til at tað loysir seg at effektivisera og at fáa so nógv burtur úr hvørjum kilo sum til ber og tað er eisini

vit viðgera sama uppskot sum undanfarna samgonga millum sambandsflokkin fólkaflokkin og miðflokkin løgdu fram í heyst javnaðarflokkurin í tjóðveldi søgdu tá beinanvegin at ella um hetta sama uppskotið at vit halda tað vera rætt og rímiligt at vinnan rinda nakað meira tá ið prísurin er serliga góður enn hetta uppskotið leggur upp til og tað halda vit sjálvsagt eisini framvegis fyrrur partur eigur at koma samfelagnum til góðar tá laksaprísurin er góður tað er eisini orsøkin til at tøkugjaldsstigin sum samgongan hevur skotið upp er í níggju triðnum og ikki í fimm triðnum sum hetta uppskotið leggur upp til annars minna uppskotini um hvørt annað serliga tá prísurnir eru ájavnt og nakað hægri enn framleiðs til kostnaðurin og skilti eg breddan í útvarpinum týsdagin rætt so tekur vinnan eisini undir við tí prinsipinum spurningurin verður sjálvsagt reistur hvat er rætt og rímiligt og í mun til hvat hvørki hetta ella uppskotið hjá samgonguni haldi eg gongur alufyritøku so nær at tað ikki ber til at gera munardyggar íløgur og vera virðiskapandi so vinnan kann mennast enn meira tað haldi eg vera neyðugt at staðfesta men landsbankin hevur kortini aftur heitt á politisku skipanina um at rokna tilfeingistrentuna í alufirðinum higartil hevur talan verið um metingar heldur enn um neyv tøl tí óvissa er um ávís viðurskifti sum eg havi skilt og eingin ivi skal vera um at eg viðvirki fegin til at fáa eina neyvari útrokning av tilfeingistrentuni so betur yvirlit fæst yvir hvussu stórir partir av tilfeingistrentuni kemur landinum og fólki til góðar og hvussu stórir partir eru eftir hjá vinnuni um tað ber til sum eg havi sagt fyrr so eiga pengarnar sum bæði alivinnan og fiskivinnan kastar av sær ikki fyrilitarleyst at fara til rakstur landskassans ein partur av væntaðu meirintøkunum næsta ár skal eftir ætlan fíggja ein skattalætta til lág og miðalønt og at bøta um vælferðartænastur í føroyum tað haldi eg ein góð og neyðug íløga í bæði fólk og samfelag men vit mugu kortini geva gætur at ein orsøk til góða laksaprísin seinasta árið er at eftirspurningurin er størri enn útboðið og vit kunnu rokna við at tað fer at broyta fyrr ella seinni príslevan hon kann broytast sum eisini fer at elva til at inntøkurnar hjá landinum fara at lækka og teimum sveiggjunum noyðast vit sum politisk skipan eisini at taka búskaparliga hædd fyri samgongan ætlar at ein partur av inntøkunum fer í búskapargrunnin sum so verður javnað út við føstum leisti yvir nøkur ár tað haldi eg vera neyðugt men eg haldi tað eisini vera neyðugt at samgongan og politiska skipanin sum heild støðugt ger skilagóðar fyri at spara í almenna rakstrinum samstundis sum vit støðugt kanna hvussu vit kunnu fáa meira ella tað sama fyri minni havbúnaðarfelagið skrivaði eitt hoyringsvarð til hetta uppskotið í heyst og eitt drúgvari hoyringsvarð kom til uppskotið hjá samgonguni sum ikki er komið í løgtingið enn men sum hevur verið í hoyring og dagførda hoyringsvarið hjá havbúnaðarfelagnum snýr seg í stóran mun um sjálva skipanina sum útrokningar undarlag so eg haldi tað vera viðkomandi at viðgera tað í hesum høpunum eisini havbúnaðarfelagið heldur millum annað at tøkugjaldsstigin hevur verið stóra óvissur við sær tí tað kann vera stórur munur á tøkugjaldinum við heilt lítlari broyting í marknaðarprísinum tað er rætt at heilt lítlar broytingar kunnu hava við sær at tøkugjaldið veksur við tveimum komma fimm prosentum men smáar broytingar í marknaðarprísinum kunnu jú eisini hava við sær at tøkugjaldið lækkar við tveimum útrokningargrundarlagið er mánaðarliga tøkan av alufiski sum so verður faldað við miðal spottprísurin í sama mánaði tað vil siga at gjaldið verður roknað hvønn mánað og prísurin sveiggjar hvønn mánað so við øðrum orðum so fer prísurin mest sannlíkt at vera oman fyri ávís mørk ávísar mánaðir og niðan fyri ávís mørk aðrar mánaðir so eg haldi tað ikki vera ordiliga rætt at siga at smáar broytingar kunnu hava stóra óvissu við sær eg svav eisini at ein slík skipan við framleiðslukostnaði sum grundarlag eigur at taka útgangsstøðið í dagførdum tølum serliga tá framleiðslukostnaðurin veksur so skjótt sum hann hevur gjørt seinastu tíðina tað er væl einki til hindurs fyri at gera framleiðslukostnaðin upp týttari um tað verður mett høgligari sjálv verður framleiðslukostnaðurin verið roknaður sum kostnaður til rávørðir og hjálpitilfar starvsfólkakostnaðir avskrivingarkostnaðir goymslubroytingar og aðrar uttanýsiskt kostnað tað kann fyri so vítt gerast upp hvønn ársfjórðing ella hvørt hálva ár heldur enn árliga við at seta framleiðslukostnaðin eftir kvartalsroknskapinum ella hálvársroknskapinum heldur enn ársroknskapinum um undirtøku fyri tí havbúnaðarfelagið vísir eisini á at tað eftir teirra tykki er skeivt bara at brúka fiskpólindeks sum grundarlag tá miðalprísurin á vartnaðin skal kannast ella brúkast tí út við helmingurin av øllum laksi verður seldur við føstum sáttmálum fyri fiskpólindeks verður ella fevnur av somu orsøk ikki um helmingin av marknaðinum sigur havbúnaðarfelagið tað er rætt at støðið verður tikið í børsprísinum á heilum norskum laksi og ikki meirvirkaðum vørum til dømis sum verður fluttur út á altjóðar marknaðir og spottprísurin kann ikki sammetast neyvt við prísum fyri føroyskan laks á laksamarknaðinum men fiskpólindeks má væl í øllum førum sigast at vera rímiliga væl umboðandi og spurningurin er eisini í tíhøpinum hvørji eru møguleikar eru og um tað er vert at fara undir eina føroyska skrásetingarskipan ja so var tað tíðarfreistin sum er sett til fyrsta juli sum havbúnaðarfelagið heldur verður ov knøpp eg haldi at hetta uppskotið hevur ligið í skipanini so ella so leingi tað vil siga at vinnan hevur vitað av at hetta er á veg leingi so eg haldi at hon hevur havt møguleikar at tillaga seg eftir tí og so er tað eitt sum hetta uppskotið ikki tekur hædd fyri men sum uppskotið hjá samgonguni tekur hædd fyri tað er at kommunurnar fáa ein part tað hevur beinleiðis ávirkan á kommunurnar at tøkugjaldsskipan verður tillagað og at politiska ætlanin er at lata kommununum ein part av tøkugjaldinum bæði sum sum endurgjald fyri mistarinntøkur men eisini sum part av fígging av eldraøki og øðrum og sum eg havi skilt so kann tann parturin ella eisini væl hægri enn teir fíggjarligu avleiðingarnar sum annars høvdu verið fyri kommunurnar so fyri at taka saman um hetta uppskotið sum sagt so kemur eitt annað uppskot til viðgerðir í løgtinginum skjótt við við øðrum tølum og øðrum triðnum men so haldi eg at bygnaðin í skipanini sum hetta uppskotið verða ella leggur upp til vera vera fínan uppskotið hjá samgonguni tekur hasum útgangsstøði í tí sama hóast vit halda at stigin kann toyggjast meira út so vinnan rindar meira at tá prísin er serliga góður og eg at vit í vinnunevndini fara at vita um tað ber til at finna eina breiða semju so vinnan fær støðugar karmar at virka undir næstu árini loyvisgjøldini á alivinnuna eru broytt fleiri ferðir síðani tað kom í gildi í tvey túsund og fjúrtan meini eg tað var og tað er ikki tað haldi eg ikki vera ordiliga nøktandi arbeiðskorð so ongantíð betur um vit finna eina skipan sum verður galdandi frameftir tað var tað um forkurina takk fyri takk fyri ein viðmerking frá nálsoyggjast væl takk fyri fólkuna nú hevur mann leingi tosað um bæði tøkugjaldinum og tilfeingarskjaldunum um at royna og finna ein breiða semju um hetta sum mann kann fara víðari kann mann siga so mann ikki liggur fastur við saman kjaki og ferð eftir ferð og tað letur til soleiðis so mann hevur funnið um ikki annað ein lært at taka pengarnar inn við henni sum mann nøkuliga undir samdurum sum koma at diskutera eitt stig hendan við handa við um mátan at rokna prísur upp á sovorðna gamal leisturin letur til at vera funnin men millum annað aftur úr nevndri er tað tilfeingarskjaldan sum blívur viðarligi at vera kjakaður í eisini sum fleiri heita á politiskum skipanum hvønn dag hvat er nú nevndi uni hálmi hannesindan hví hevur tað týdning at tilfeingarskjaldan verður roknað út tí sum millum annað búskaparføðingar hava sagt at so er einki felags útgangstøði at kjakast um og ikki tað tað sum tilfeingarskjaldan hevur týdning at vita nøkur um tað hvat ið samlaða virðið av sum er so mann hevur eitt betri grundarlag at kjakast takk fyri uni hálmi hannesen gjørt væl takk fyri sum eg eisini nevndi so so haldi eg at tað er neyðugt at finna eina varandi skipan fyri hvussu vit taka pengar inn frá alivinnuni í mun til tilfeingisrentuna tí at henda diskussiónin blýsar upp í heilum tað verður skrúvað upp og niður í heilum eisini eftir hvør tørvurin hjá landskassanum er og tað haldi eg ikki vera rímiligt eg haldi at vit eiga at toyggja okkum so langt sum vit kunnu fyri at finna eina eina breiða semju um at at

taka pengar inn eftir so tað verður friður um tey viðurskiftini sum kunnu koncentrera okkum at

ikki tykkur tilfeingstjentuna

og mann tekur alt for lítið av henni takk fyri uni holmi hansen ger so væl takk fyri tað eru ávísir vandar í tí vit hava til dømis hoyrt at tað tað kemur at skeiða kostnaðarstøðið í samfelagnum sum heild um um tað eru nakrar fyritøkur sum sum vaksa seg so stórar og sum kunnu rinda heilt aðrar kostnaðir enn aðrar fyritøkur at tað kann skeiðla á skeiðla kappingina á marknaðinum sum heild aðrar grundgevingar til tann fremsta grundgevingin og tað er at tað liggur ein tilfeingisrenta í teimum alufirði fyrinum sum føroya fólk eigur og tað er jú tilfeingisrenta sum fólkið í føroyum hevur rætt til at fáa í eina felags kassu og tað er jú fremsta argumentið fyri at vit skulu taka pengar inn frá alivin takk fyri takk fyri søganeta árni skóli gjørt so væl takk fyri frá fólkum fólkøm

alt er alt ikki alt alt er alt ikki alt

av fortjenastuni hjá einum ælifrøði

unni holmi hannesen gjørt væl takk fyri tað er akkurát tann diskussiónin sum sum sólvið nolsøe reisti eisini at vit tosa jú um hvat er rímiligt og hvat vit halda vera politiskt rímiligt og rætt men spurningin er líka sum ímóð til hvat og tí hevði tað verið gott at fingið tað grundarlagið hvussu nógv taka vit egniliga inn av tilfeingisrentuni og tað roknsstykkið fyri liggur ikki mær vitandi so eg haldi at vit eiga at gera okkara fyri at at vit finna tað annars kann eg vísa til ta uppskotið sum samgongan hevur lagt fram sum er sjálvandi stuðlið fult og heilt har tað verður sagt til dømis at at vit taka

tað er hálvtrýss prosent tá prísurin fer upp

øh

vit kundu hugsað mær at byrja við at spurt hví skal mann hava ein eykaskatt á alivinnuna tí tað hevur verið nevnt her av uni hálmi hann ið sær nevndu tað nú og onkur spurningar í salinum hava eisini verið gingið upp á hetta her at tað er øgiliga týdningarmikið at tú kanst fáa at rokna út tilfeingisrentuna í alivinnuni tilfeingisrentan í alivinnuni skal líka sum vera grundarlagið fyri tí sum okur velja at taka inn og eg skilji ikki tann hálningin og grundum til at eg ikki skilji tann hálningin tað er tí at í mínari verð er eingin tilfeingisrenta í alivinnuni altso tilfeingisrentan í alivinnuni er null har er eingin og hví er hann ikki útroknað tí tað ber ikki til at rokna

eina tilfeingis rentu út á ælvinum tí ælvinan er ein framleiðsluvøl

so tað er per definitión eingin tilfeingis renta tað sum okur so nokk í síni tíð hava valt at sagt at grundum til at tú skuldi hava nakað inn tað er tí at tú skuldi hava ein skatt á nøkur framhýggjarættindi framhýggjarættindi til at brúka fyrirnar og tað hevur nokk upprunaliga verið grundarlagið fyri at seta hetta her í gongd í meitaður fjúrtan at tað kom í gongd undirkvøldið hondur johannesen og tað er fyri og tað er í ordan at taka eitt gjald fyri seg her framhýggjarættindini á tann máti mann hevur valt at gera tað uppá tað er so við tí sum okur í dag kalla tøkugjaldið hvar ið okur taka ein part av sølubrísinum siga at hetta er hetta haldi okur er er er ein ein rímiligur partur av tí samlaði tí samlaði umsetningin sum okur skuldi hava við grundin til at mann fór at gjørda tað her uppskotið frá undanfarna samgongu tað var tí at mann hevði ongantíð brúkt prinsippið ella prinsippið um at gera tað tengt at framleiðslukostnaðin tað lá forflótandi so mann valdi at fara og fastleggja hvussu rokta mann framleiðslukostnaðin út og og hann er so hann verður so tað tað verður tikið støðið í roknskapinum hjá teimum trimum feløgunum sum í dag arbeiða á marknaðinum og hann verður so líka sum forskotin í tvey ár tað var ikki tann framleiðslukostnaður sum mann skal betala av í trýogtjúgu tað er tann sum mann kann rokna seg fram til hetta var framleiðslukostnaður í einogtjúgu so gongur mann út frá at tað verður ikki so øgiliga stór tað er ikki so øgiliga stór sveiggj í framleiðslukostnaðum sjálvandi er tað sveiggj ella er tað eitt sindur av av av muni frá ári til ár men hetta er eitt gott grundarlag um mann so kann rokna teg út per hálvvár ella hvartals tað skal ikki skiljur við seg tað sum er møguligt raknskaparliga tað og tað sum gevur tað rættasta úrslitið tað haldi at tú skuldi brúka í uppskotinum hjá sambandsflokkinum er tað soleiðis at við tí sum mann nú hevur lagt inn so kemur mann til at tá ið prísirnir eru høgir so kemur mann at betala umleið fýraogtretivu prosent mann kemur at betala millum fýraogtretivu og áttaogtretivu prosent alt eftir hvussu hvussu prísirnir svinga og teg um hann er mett er rímiligt partafelagsskatturin er átjan prosent og her hevur mann eina skipan sum hvar partafelagsskattur og tøkugjald koma til at geva umleið fýraogtretivu prosent tá ið prísirnir øgiliga høgur til nakað sum hann hevur valt og heldur at tað er rímiligt nú skal eg ikki fara so nógv inn á tað uppskotið sum okur vita kemur frá landsstýrinum men har kemur eitt uppskot hvar ið mann rokna við at ella hvar mann heldur at í staðin fyri fýraogtretivu og fimmogtretivu prosent skal mann taka umleið níggjuogfjøruti hálvtrýss prosent av av vinninginum inn sum partafelagsskatt og tøkugjald meðan okkurt uppskot tekur útgangsstøði í at mann tekur umleið fýraogtretivu prosentir tá sær er ein ein vissur munur ein av veikleikunum við ella ein veikleiki við hesa hesa hesum mátanum hava seg hesa her skipanini við stigum tað er tað at tá tú hevur nøkur stig so fert tú so nøkur nøkur hækk í hvussu nógv tú kemur at betala og tað í sær sjálvum er ein veikleiki men tað kann mann kompensera við við at gera ein langan stiga soleiðis at tú faktiskt fer eina linera linera linju í av sum av avgjaldi og skattum tilsamans og tað ber væl til tí hendan skipan er so einkul hon er so einkul mann tekur út mann hevur nøkur púra føst punt sum mann málar uppá mann málar uppá framleiðslukostina mann fer at vita hvønn mánað hvat ið søluprísurin á fiskpóli er og mann veit frá alufeløgum hvussu nógv tær taka so skipanin er so ótrúliga einkul hvønn staði eftir eftir tí framløguni sum var í løgssøll um um alivinnuna og hvussu ið norðmenn millum annað ætla at skipa sína til at sín sínum grundrentiskatt sum teir sum teir galla tað og eg dámi faktiskt betur hesi heri at her tøkugjaldir eftir sum mann hevur roknað alt inn í framleiðskostnaðin har eru báðir beinleiðiskostnaðir óbeinleiðiskostnaðir og har eru avskrivingar eisini avskrivingar av teimum íløgum sum mann ger uppá landið tí er hetta ein øgiliga einkul skipan og og eg trúgvi at at hon er fult so góð sum ein skipan hvar ið hon so bara legði ein annan sats av partafelagsskapti og manyvir tað partafelagsskap sum vit hava í dag men skipanin hjá okkum hendan við tøkugjaldinum hon kann forbetrast hon kann forbetrast við at mann ger tað at mann ger fleiri stig tað kemur ikki at skapa nakað eyka umsiting tí útgangspunktini eru so greið so vit mann heldur vil tað taka nøkur hyggj uppá í vinnunevndini um tað ikki er ein møguleiki eg havi tveim minuttir eftir og eg skal brúka tað upp á at at grundgeva fyri hví eg ikki meini at tað er nøkur tilfeingisrenta í alivinnuni ja eg var í alivinnuni í tjúgu ár í átjan av teimum árinum vóru øgiliga trupul eftirspurningur og útboð vóru nøkulunda á linju við hvønn annan tá ið siga prísirnøvnir tá lógu øgiliga tætt upp á framleiðslukostnaðin so úrslitini hjá alivinnuni vóru eingi grundin til at okur í dag síggja nakrar øgiliga høgar prísir í alivinnuni tí at tað er ein óbalansi í marknaðinum tað er ein óbalansi í marknaðinum útboðið av laksi veksur ikki líka skjótt sum eftirspurningur eftir laksi tí fáa okur ein øgiliga høgan laksaprís tað hevur einki við tilfeingisrenti at gera einki sum helst tað er spurningur um útboð og eftirspurningur tað er ikki sum í fiskivinnuni har hava okur fisk úti á grunninum tað er eitt tilfeingi sum fyri at fólk eiga fyri at fólk eiga fyri hennara tí skulu tey taka eitt gjald fyri fyri hennara tann framílshavareftirnum sum tær gevur hví er ein óbalansi í marknaðinum í dag hann er komin upp á grund av regulering tí vinnan verður regulerað hon verður regulerað viðvíkjandi framleiðsluviðvíkjandi sjúkufyribyrging hevur verið regulerað viðvíkjandi lús tær kunngerðirnar tær lógirnar tann reguleringin tilsamans hevur gjørt tað at tú hevur skapt ein kunstiga lága eitt kunsturligt lágt útboð sum hevur viðført eitt kunstigan høgan laksaprís sum einki hevur við tilfeingis renti at gera tað er ein regulering av einum marknaði sum okur hava staðið fyri ella sum stjórnini staðið fyri sum landsstýrisstaðið fyri sum hevur skapt ein høgan laksaprís sum mann nú í dag vil fara inn og skatta eyka og tað er tað tað snýr seg um gloym hattar har um tilfeingisrentuna tí tað bara gruggar eftir tann málið tí tú kannst ikki roknaða út tað ber sterkir til takk fyri harra formaður takk fyri tað er rætt tá vit tosa um tilfeingisrentu í fiskivinnuni tað kanst tú ikki kopiera yvir á alivinnuna tí er kanska ikki rætt at tosa um tilfeingisrentu sum hugtak hetta er jú sjálvandi vit tosa um eitt virði á nøkrum avmarkanum framí hjá rættindum sum vinnan framleiðir og og vit skulu kanska var okkum at vit ikki blanda tey tey hugtøkini nú kennir røðarin uppskotið hjá samgonguni eisini og hann er formaður í vinnunevndini eg hugsaði at vita hvørji líkindi hann heldur vera fyri at tað ber til at samanfinna uppskot hjá samgonguni og hetta og at finna eina semjund takk fyri so tað er heldur ikki rætt at siga men okur taka pengar fyri at tað er at tað er ein framíhjárættur tað er tað sum okur skatta og okur skatta er gentiliga ein yvirmálar vinning í einari vinnu tí hann er yvirmálar okur ikki kalla tað fyri nakað annað okur skulu ikki grugga hetta málið hetta er ein eyka skattur sum landið vil hava inn tá ið tað gongur øgiliga gott tí tá ið tað gongur minni gott javntur eg bara feittafelagsskattur at fara eftir hin hin spurningurin um at fáa eina breiða semju vinnan hevur brúk fyri

og vinnan hevur krav uppá at tú kanst gera eina breiða semjumáta mál

eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg haldi fyri tann framíhjara sum tað er at eg hald

at hava atgongd til nakað fyri ein atgongd sum nøkrum fáum er biðskorið og sum sum er eitt stórur partur av grundarlagnum ið tað er øll fyri ein partur av grundarlagnum undirvegis her stóru vinnu og teimum stóru inntøku sum teir hava her er ljóðinsin samdur tí at eitt gjald eigur at takast ferðina framíhjara taka ein part inn tað er tað klárt og okur skulu bara kalla tað fyri tað tað er kalla spiða fyri at spiða hetta er ein skattur og gleyggjóðan vinnur sum hevur ein ónormalan vinning alt við at fyrigigla føroya fólki og tað er tað sum eg tað sum eg antast eg er tað sum eg sum eg haldi er er øgiliga keðiligt at okur her inni frá gangast ferð eftir ferð liggja og og trøtta niður í føroya fólk at her liggur ein tilfeingisrenta her liggur nakað serligt goymt inn í alvin tá tað etur ikki takk fyri

hvussu tú baðrasta nielsen gjørt so væl ja takk har formaður júst so sum er jóensen sum jú er hevur tann fyrimuniga mann siga hann kennir vinnuna innan frá at vera mong ár íðis

hvat hevði so verið rímiligt gjald fyri nýtslu

av firðunum heldur er har ljóðansin skuldi tað so verið ikki her null komma fimm prosentini av sølubrísinum í tænum ja takk gerst vælur av ljóðansin takk fyri tær for mær í grundini ja í dag hava vit í dag í verandi lóggávu siga okur tað at tað her gjaldið er null komma fimm prosent tí óðan sæð um tú um tú framleiðir ella selur í dag fyri undir framleiðslukostina so betalir tú null komma fimm tað var so ov væl lægt gjaldið til null komma fimm eg haldi at mann skal vera øgiliga mann skal vera varin við at skrúva fornok upp

og tað er kanska tí at mann harðvíðir tí at mann harðvíðir tí at mann harðvíðir tí at mann harðvíðir har

fær joensen segði nú so er vandin við slíkum gjøllum

at tað fer út í rakstur hjá tí almenna og hetta eru inntøkur sum kunnu vera stórar kanska serliga í hesum tíðum tá ið prísurin er ekstra høgur men kunnu eisini forsvinna upp á eitt sekund og tí er næstan spurningurin um meðan sovorðið burtur staðið ein paragraff at tað er tað er lógarbrot at brúka hesar pengarnar til rakstur at so kundi mann næstan hugsa sær tí tí at hvat gert tú við raksturin tá ið inntøkurnar ella marknaðar normalisera seg og hesar inntøkurnar fella niður til lítið og einki eg vil siga at at her við at blíva við at leggja gjøld at vinna er ikki akkurát tann besti koppurin av te til fólkaflokkin men í undanfarna samgongu vóru vit við í hesari tillagingini og tað skal síggjast til ljósinum av at skipanin sum vit høvdu hóast vinnan hevði undirskot altso mann byrjaði longu at hækka skattið niðri á tveyogtretivu krónum hóast framleiðslukostarnarin var munandi hægri meðan henda tillagingin fer so nøkulunda

ja men hvat er framleiðstur kostnaður og so er tað harfrá og víðari at hann hækkar tað lítið syndur so so hetta er uppskotið mæli til at lækka

gjaldið tá ið prísurin er undirframleiðis til kostina í mun til hvat tað var og so tekur mann eitt sindur hækka gjaldið í seinna endanum talið seg at tá ið tær hækkar so tú kanst siga at tá ið prísurin er vánaligur javnist so lætta vit um til ælivinnuna á gjøldini og tá ið prísurin er eyka og høgur so fara vit uppaftur harfrá eg vil tó at sæð her var so tað sum vit kundu ganga við til og siga tað soleiðis at at skal eg velja ímillum hetta og tað sum høgni hoytal arbeiði eg við so má eg siga hetta her er sunnudagsskúla lestur aftur ímóti tí tað uppskotið er so fult av grátiheit eftir pengum frá vinnuni at at tað er ein heilt trýfalding av av tí hægsta gjaldunum og so so so tað skal eingin yvirvøra um men hesin mátin at skatta hesa vinnu uppá er tann sum hevur verið brúktur í nøkur ár eg fari tó og kasta ein bólt í luftina burdu vit hugsa at skatta øðrvísi fyri at taka eina detalju burturúr so sigur mann at eri prísurin lægri enn framleiðslukostnaðurin so er gjaldur null komma fimm so var tað lítið og einki men her kemur ein avbjóðingin sum sigur hvat er framleiðslukostnaðurin jú hann er allur kostnaður ið rokna av skrivingar og alt men fyri at kunna umseta tað sum lóg fyri tveimum árum síðan tí mann hevur ikki roknskapar til klár fyrr enn fyri árið fyri og at her skal so ásetast til árið eftir og har havi eg og hava tað viðmerking at framleiðslukostnaðurin økist á hvørjum ári og og hyggja vit at særnastu nógv árini altso fara vit tjúgu ár aftur tíðina so at framleiðslukostnaðurin er á tjúgu krónum í dag er hann væl oman fyri fjøruti krónur og hann økist øgiliga nógv so spurningurin er kann mann nøkur lunda finna útav hvat er miðal vøksturin í framleiðslukostnaðurum um mann kundi kundi sagt at framleiðslukostnaðurin er tað sum var fyri tveimum árum síðan men so leggur mann miðal vøksturin uppá ella mann eftirregulera tað tá mann kendi tann veruliga framleiðslukostnaðurin í tað ár tað er hvussu sær ein møguleiki so tað haldi eg er eitt lítil tað ger tær tvey ára munurin her har mann finnur framleiðslukostnaðurin men tað eigur at kunna gerast betur so kemur hin spurningurin við at so hvørt sum tað hækkar og tað er nokk so prinsipielt altso tað er tað hægsta gjaldið tað er við sum hann fer tretivu krónur upp um framleiðslukostnaðurin so sigur hann tú her uppskotið tíggju prosent av øllum á og tað vil eg siga at nú siga vit ja men tað er tíggju prosent av framleiðslukostnaðinum eisini so nú mann fær eina skatta av framleiðslukostnaðinum ikki tí tað hava vit gjørt men tað skurrar eitt sindur tí hetta uppskotið byggir á at vit byrja ikki at taka fyrr enn roknskapartølini vísa at tað er ein vinningur tað fær meg so til at flyta yvir tí ja vit ikki vit her løgtingini eru komin til at vit skatta vinningin og serliga tá ið vinningurin er eykahøgur ja men hví fara vit so ikki inn og brúka bara roknskapartølini og skatta tann veruliga vinningin tí tað var so at tá ið hendan er skipanin kom í gildi tá fingu vit sett saman havbundarfelagið umboð fyri havbundarfelagið og umboð fyri embætisverkið har tey skuldu royna at finna fram til eina semju um hvussu ið mann skattaði tað samanum sjónandi vinnan var klár yvir at tað skuldi rindast mann fann fram til nøkur lunda hvat skuldi eg inn ókey hvussu gera vit so tað tá vildi embætisparturin av hesum bólkinum bara hava tøkugjøld tað var ikki eirur krónur per kilo meðan vinnan havbundarfelagið vildi hava at mann tók tað av vinninginum tað var ikki ein eyka partafelagsskatt øh tað vildi jú automatiskt verið tað sama sum hetta tí at her skal mann taka allar útreiðslur av og so fer mann at skatta tá ið vinningurin er komin ja ja men tað er tað sama sum stendur í einum roknskapi og har vil so vinningurin standa so skattar mann bara vinningin endin var ein kombinatión at mann samdist um vinnan og og embætisverkið null komma fimm prosent tøkugjald og fýra komma fimm prosent í eyka partafelagsskattum altso oljuvinnan vil starva at finna olju so er tað eyka partafelagsskattur á henni men hetta var í einari tíð har ið mann hevði havt stór hall frammanundan og tað vil siga tá ið so tann tá ið roknskapirnir komu ja men so hevði mann framflutt hall og alivinnan hevði í tað skipan at tann laksurin sum svimur við orsenda hann kanst tú draga frá so hann skal ikki virðisettast og skattast av honum og í hesum áðrenn vaks vinnan í stórum og tað vil siga at tað gjørdi eina sovorðna fyribils avskriving tá og nýtt landsstýri var komið til og teir søgdu ja men hetta er eyka partafelagsskattur hann gav nú einki ella lítið men tað var tí mann hevði ikki tíð at bíða inntil sær eru framfluttu hallini vóru vekt hevði gingið skjótt og eisini tað at alivinnan vaks so nógv at so beinanvegin ið nøgdirnar í sjónum høvdu minkað aftur so fall tann skatturin hevði sett yvir veruleikan bara ein útsetti skattur hevði mann havt tíð at bíða so hevði tað nokk verið ein góð skipan men tá hevði mann ikki tol og tí tók landsstýrið og strikaði fýra komma fimm prosent í eyka partafelagsskatti og tók og hækkaði seg null komma fimm prosentini upp í fýra komma fimm broyting frá null komma fimm til fýra komma fimm tað var ikki okkara landsstýri sum sum sum stóð fyri so ógvusligum tingum spurningurin hjá mær er ja men kunnu vit hyggja upp á at fara aftur til okkurt líknandi e kunnu vit mann tosar um breiðar semjur altso her fekk mann so eina semju millum vinnu og landsstýri soleiðis nær at vinnan sær á hetta er tað og hetta verður tað framaftur og har tær hava verið við til at snikka saman hvussu hesi pengarnir komu inn tí onkursvegna er tað jú løgtingið sum avger hvussu nógvar pengar skulu koma inn tað avgera vit í hesum so vit hava eitt tal spurningurin bara hvussu tað skal koma inn so eg kundi gott hugsað mær at mann kanska spældi tað við tankan men sum sagt hetta her kundu vit ganga við til í undanfarnu samgongu tí at tað var ein tillaging at mann ikki skattaði tá tað var undirskot at mann fór eftir skattið tað var yvirskot og so kanska enn um meir tá tað var heilt stórt og og og og sjálvandi minni tá prísurin var lágur so so so tað hoppa vit sjálvandi ikki frá men tá vit fara við við við vinnunevndini so fara vit sjálvandi at tað prøva vendis í tingunum eru kanska aðrir mátar vinnanir øgiliga uppsettu upp á skattavinnning tí tað ljóðar eisini rætt í mínum øki at so at fara at leggja skatt og undirskot tær ljóðar ikki rættast tær ljóðar rættari at skatta yvirskot og sum sagt hetta uppskotið gevur nakað meira pengum ja men í mun til grátiheidsuppskotið frá landsstýrinum heima hoydal so er hetta sunda skúlaleystur eisini fyri ælvin takk fyri og tað sum tað sum hoydal kemur við har eru so nógvar líkheitir at tað eiga vit at kunna finna eina semju sum bara ein lítil viðmerking til tað sum jørgen niclasen segði viðvíkjandi at eg hevði hann lisið hoyringssvar frá havboðnarfelagum so sá hann tað at teir siga í hoyringssvarum at teir kundu koma við kvartalsrokningum á framleiðisprísi so at hasi tvey árini tað verður bara eitt kvart ár so tað liggur øgiliga nær so at har er ja eg síggi tær siga tað og og grundin til at vit politiskt hava avgjørt at taka tøkugjald og ikki roknskapartøl er tí at mann kanska er bangin fyri at roknskapartøl tað er eitt land á sovorði og at kvartalsuppgerð av framleiðisprísum kostnaðinum ja tykkur tú kanska koma við tí men men tað er tá árið liðugt alt fyri gjørt og gransku at tú hevur tað endaligu tølini so so eg trúgvi heldur enn at fara at tikið kvartalstølini sum kanska kunnu variera ógvuligan ógv hjá teimum ymsu feløgunum men hevði eina meira styrkenta linju og heldur brúkt tvey ára gomul tøl og so lagt upp tann miðal vøksturin av framleiðisprísum kostnaði sum sum hann hevur

eg eri árini frammanundan tað og so kom eg fram til okkurt tal har men men h

vilja nógv tað hevur sambandslok fyri sovið tað eisini

men er tað tann alternativ at hugsa um at gera títt partafelagsskatt fyri alt tað tað eru her nógvar inni er tað ein máti at hugsa um at kanska gera títt partafelagsskatt tí at hugtøkin er viktig alivinnan er ikki fiskivinnan og tað er eitt stórur munur á at hevur resursurenti og tilfeingisgjald hvat er hvat og talið er har jóansara greiddur øgiliga væl frá hesi hugtøkin hvat er hvat jú rætt hevur hvørji homm johannesen at vit politikarar flyta okkum fólkaflokkurin hevur flutt seg tá tað kemur til seg gjøldini sambandsflokkurin er púra villur at yvirtaka frá danmark og síðani tjóðveldið hevur verið yvirtikið formansdólin í tinglinum so flakkaðu tú við danne brok á tinghúsvøllinum í dag so sum eg vil siga við vit at hava nakað at flutta okkum men ja eg seg nevndi hetta við partafelagsskattinum teg tí at eg siti og ja men tað var jú tann semjan mann gjørdi tað kundi verið ein kombinatión av gjaldi og partafelagsskatti og onkursvegna ein partafelagsskattur fer beint eftir

vinninginum og eru stórar íløgur ja men so eru eisini stórar avskrivingar og teg

eina longri stiga og við fleiri intervallum

uttan at gera nýggju gjaldsskipanina so øgiliga innviklaða so er prinsippið rættiliga einfalt og byggir á somu meginreglum sum hjá undanfarna samgongu at eru laksaprísirnir á heimsmarknaðinum høgir so rindar ælivinnan eitt hægri gjald og eru prísirnir lágir ja so rindar hon eitt lakri gjald og hatt verður eisini tikið fyri framleiðstøðkostnaðinum sum verður útroknaður av uppskotinum sum hevur verið hoyrt í miðlum árliga men tað er møguligt at klaga tað og gera tað upp færtársliga teir prísirnir sum eru á altjóða marknaðinum minni enn miðal framleiðstøðkostnaðurin per kilo er gjaldið null komma fimm prosent sum er minsta gjaldið og um prísirnir á altjóða marknaðinum hækka ja so hækkar loyvisgjaldið til svarandi

ein ógvuligani rættvíst skipan har hædd verður tikið bæði fyri framleiðs til kostnaðinum men eisini fyri prísinum á altjóða marknaðinum í tvey túsund og seytjan handaði skattaskipanin uppskot til landið

stýrið um at hækka tøkugjaldið til alivinnuna og at áseta tilfeingisrentuna bæði undanfarna og nú sitandi samgongu hava ásannað at tað er rætt at taka eitt meira rættvíst og rímiligt gjald fyri tann framí hjárætt sum alivfyritøkurnar hava fingið at brúka føroysku fyrirnar men hvørki uppskotið hjá sambandsflokkinum ella tað hjá samgonguni kemur niður námynd av tí sum skattanevndurin mælti til harra formaður tað er rætt at tú javnan dagføra og meta um landsins avgjald og skattaskipanir herundir eisini loyvisgjaldið til alivinnuna til tess at fíggja føroyska vælferðarsamfelagið tað hevur gingið væl í føroyska alivinnuni alivinnan hevur magnað at lofta sær eftir ella ásjúkuni og við at hava smáltið longri á landi áðrenn tað verður sett út á fyrirnar so hevur mann eisini fyribyrt at lúsum hevur fingið fastatøkur føroysk alivinnan í dag stendur av trimum stórum alifyritøkum her sær alifyritøkur hava fingið ein framíhjárætt fram um sum nógv onnur at ala á føroysku fyrinum í dag er føroyskur laksur í heimsplokki og okur eru stolt tá ið tú síggja føroyskan laks í kølidiskunum úti í heimi og tí skulu tú alsamt tryggja at føroyska alivinnan fer betri marknaðartreytur og svimur í heimsins reinasta havhugvørvi er ein orsøk til góða prísum og góðu góðskuna á føroyska laksinum lítil ivi man vera um tað men tað er eisini tí fyritaksinni og fyritaks sami í føroysku alivinnuni at takka at føroysk alivinnahúskap metvirður fyri tað føroyska samfelagið alivinnan hevur kent metnógv og eisini fingið methøg vinningsbýtið hetta er fantastiskt virðið av útfluttum laksi um partur av samlaða vøruútflutninginum var í tvey túsund og einogtjúgu og fýra komma fýra milliardir og samlaði vøruútflutning var tíggju milliardir hetta svarar til gott og væl fýraogfjøruti komma seks prosent av samlaða vøruútflutninginum men harra formaður okur tosa um hundrað tals milliónir í vinningsbýti og milliardar virðir í alivinnu og vit gleðast um tað gongst væl í okkara í ein av okkara høvuðsvinnum hetta stendur samstundis eisini í stórari ansøk til dagludagin hjá nógvum borgarum í tí føroyska samfelagnum sum bert hava at fáa krónur í mappuni tá ið tey fara til handils skal tað vera tann bíliga førtpreisvøran ella skal mann dytta sær at keypa eitt sindur dýrari dygdarvørur so børn teirra fáa heilsugóðan mat hetta stendur eisini í djúpari ansøk til lønarlagið hjá mongum kvinnum ið arbeiða innan umsorganarøki sum hókna undir byrini og ikki megna fíggjarliga at fáa endarnar at røkka saman tann dagin tá okkara gomlu ikki verða ansaði tann dagin tá okkara børn ikki fáa ansing tá er samfelagið stokkið av um tvøroyran og tá er forstáilsið ímillum geirar ímillum fólk ímillum vinnu og fólk farið tað er hendan dagludagin okkum ongantíð má gloyma og sum frá tí til aðra eisini er við til at skapa gjáir ímillum fólk í landinum tí hevur samgongan eisini sett seg fyri at taka eitt meira rímiligt og rættvíst gjald frá alivinnuni soleiðis at tað bæði er liviligt hjá vinnuni og hjá fólkinum ið her býr tað er meirintøkur sum landið fer at fáa frá alivinnuni eiga tí at fara at lætta um hjá teimum lág og miðaløntu í føroyum og hetta er nakað sum samgongan vil arbeiða fyri og vónandi verður tað uppskotið lagt fyri so at tann skattalættinum kann fáa gildi til komandi ár kommunurnar verða sjálvandi eisini raktar av tí sum bæði hesum uppskotinum og eisini tí sum sum samgongan arbeiðir við við tað at mann fer minni av partafelagsskattinum og tað sum mann til eina hvørja tíð vil tryggja og tað sum samgongan vil tryggja tað er at kommunurnar verða hilnaðar skaðaleysar fyri tað tað ið stendst av partafelagsskattinum ið tað er missað kommunurnar standa í dag fyri stórum parti av føroyska vælferðarsamfelagnum tað vil siga at tær hava ábyrgd av okkara gomlu av okkara børnum og serliga verða tað kommunurnar sum tað rakar tá ið arbeiðsvikan skal styttast og lønarhækkan skal gevast tí verður eisini at geva kommununum ein størri part av tøkugjaldinum og tað talið kemur nokk at svinga eitt sindur millum ja millum kanskað tjúguogfjøruti milliónir alt annað pakka prísirnir á altjóða marknaðin fær at vera at føroysk ælvinna kann vera við til at lyfta føroyska vælferðarsamfelagnum samfelagið kann eisini síggjast sum ein sólskinssøga fyri føroyska æling við tað at hetta her er eitt slag av social responsibility og tað haldi eg at ælvinnan eisini er eina stolt av og eisini vil vera viðvirkandi til harra formaður eitt sum eg haldi er ógvuliga gott við tí útmelding frá landsstýrinum tað er at ein stórur partur sum allíkavæl er stórur sum tað bara er eitt prosent av tøkugjaldunum fer til gransking soleiðis at nakað kemur aftur til ælivinnuna millum annað tað at mann nú hevur ætlanir um at æla til havs og at fyribyrgja laksalús og at mann eisini hevur framtíða perspektivið fyri eygað í mun til menniskina av føroyskari ælivinnuni vit eiga framhaldandi at granska í teimum lívfrøðiligu viðurskiftunum sum føroyska æling hevur havt á føroysku firðirnar og menna nýggja vitan og tøkni til tess at finna nýggja og burðardyggar leiðir fyri føroyska æling at tøkugjaldið hækkar skal tí ikki merkja at okur ikki ynskja ælivinnuna tað væl vit ynskja at hon alsamt mennist seg og tí er tað eisini gott at ein partur av tøkugjaldunum kann fara til nýmenning soleiðis at føroysk æling hevur lívliga nógv ár fram í tíðina harra formaður hetta uppskotið er eitt uppskot frá sambandsloysnum og samgongan kemur við sínum uppskotum sum kemur til viðgerðar allarhelst longri viku og nú hevur tað verið róð fram um at fáa eina semju um um hetta málið og tað veldst eitt sindur um hvussu ið mann ser upp á viðurskiftini okur halda at tað er rætt og rímiligt at tað verður tikið eitt hægri gjald frá ælivinnuni tí hon kemur ikki at merkja svegan av tí men tað ger kanska tá føroyska fólkið við so vit ikki taka og gera og taka rættar avgerðir í so máta so vónandi kann sambandsloysnum eisini flyta seg eitt vet soleiðis at tú fáa eina semju um hetta og tað fær eg so at vita um tað ber til tá ið málið kemur so lægt og at tú fáa tað til viðgerðar í vinnunevndini takk fyri harra formaður hvussu nógv er tað rímiligt at ælivinnan hvussu stóran part av sínum yvirskoti er tað rímiligt og nú eg kann vera ordiliga spesifikkur hvussu stóran part er tað rímiligt at tað betalar sínum yvirskoti aftanátt skatt hava ikki hvussu hvat er ein rímiligur partur eftir áskoðanini hjá ráðarin av hvat ein ælivirtøka skal betala aftaná av tí sum hon hevur eftir aftanátt skatt í tøkugjaldi ja takk so er tað andur gosin sum skal sleppa at svara hasum spurninginum ja harra formaður tað fer at opna skólur sjálvsagt at síggja tá ið uppskotið verður lagt fyri tingið tann stigin sum samgongan arbeiðir við er eitt sindur longri enn hesum stigin sum millum annað fólkaflokkurin eisini hevur verið við til at at stuðla tykkara ætlað jú at leggja tað fram fyri løgtingið áðrenn løgtingsvæl varð útskrivað men tað er rætt at gjaldið verður eitt sindur hægri enn tað liggur í verandi uppskoti og tað er so tað sum okur halda er er rímiligt fyri at ala á føroysku fyrinum sum er at framhjárætti fram um so ræðuliga onnur og mann skal minnast til at tá ið alskjóða prísurin er høgur ja men so ferð

ælivinnan eisini meira í inntøkum so hetta er hetta er alt ein ein relativur tøkur

fyri at gera hana at gera vonna egnar til æling tað sama stýggja at vestmanna sundi

hvar ið hvør í hvør í hittuni fjór brúkar ein rúgva pengur fyri at temja temja streymin so tað ber til at ala at so firðirnir eru ikki alufirðir frá natúrinum at halda allir tað vil siga at at at tað verður tað eru alufirðir tey sum gera tað til alufirðir og eitt annað sum eg eisini vóru at nevna tað er at nevna annað góðlussøgnina til at við gransking og at pengar skal brúkast til gransking alufirna rindar í dag tiløvn hvørt væl ja takk fyri harra formaður ja men eg hugsi eisini at at ælivinnan hevur ásannað tað at mann eisini má flyta seg tað er eisini tí at teir bæði tosa um æling á landi og mann eisini ætlar at at royna æling til havs at royna og troyta nýggjar møguleikar og tað haldi eg er øgiliga eina skilagottu og føroysk ælivinnan er jú alla tíðina í kapping við altjóðar fyritøkur og og eg haldi at

tað er ikki nakað sum er givið frá mær

eg har ikki at avrokna tøkugjald fyri at mann kemur upp um tað og so vekstur

kann annika olsen siga eitt sindur hvat hon heldur munin á einum slíkum gjaldi og skatti at vinningin verður ella um tað er nakrar munur takk fyri ja takk fyri og svørt annika olsen aftur gerst væl takk fyri eg haldi at uppskotið sum sum bleiv lagt fram til aluráðstevnuna tað ljóðar øgiliga til forlátilut men eg haldi at líka væl hetta uppskotið er meira rættvíst sum bæði tekur hædd fyri prís nú tá altjóðan marknaðin men eisini í mun til framleiðis til kostnaðin sum mær hóvar nógv betur hetta uppskotið har ið har ið tað er annað pák hvussu í hvussu líkindin er fyri at fáa ein góðan prís út av marknaðin eru avgerandi fyri hvat ið alurfyritøkurnar rinda eg eri ikki serliga stórur forkrákari fyri at hava eina skipan sum mann hevur í norra við við skatt av avvinningi altso við við partafelagsskap

hattin so eg haldi at henni her uppskotið hetta uppskotið sum okkurt hava bæði frá sambandsflokkinum og frá samgongd er eitt nógv betri uppskot nógv meira rímiligt og rættvíst á nógvar mátar og sum alin fyritøkurnar til ein og hvørja tíð kunna laga

mær hava sjálvu nakrar spurningar og royni at svara at svara at svara at svara at svara at

haraftur fær mann nokk inn ella tekur mann ov nógv við hesum altso við tí uppskotinum sum samanslokkurin er lagt fram fyri meg er tað ikki ein spurningur um um mann tekur nokk ella tekur for lítið tað er meira spurningur um at krevja inn tað sum er rætt og rímiligt tí hevði tað verið ynskiligt at mann visti hvat tilfeingist rentan er ella sum tann okkurt rættari yvirmáli vinningur var so kundu vit í løgtinginum havt ein ideologisk orðaskifti um hvar vit skuldu seta skattaprocentið á henda yvirmála vinningin eins og vit hava tað diskussiónina tá tað kemur til persónslønarskattin er tíggju tjúgu tretivu fjøruti hálvtrýss prosent ella whatever og tað er eisini tað sum landsbankið mælir ting at landsstýrið við støði í roknsskapi ger útrokningar av

hvussu stór henda tilfeingisentan er og á tann hátt fæst betri yvirlitið hevur verið hvussu stóran part

vart av tilfeingisrentuni mann tekur inn ella til dømis við stiganum í hesum uppskotum hjá sambandsflokkinum hvussu stórt partur av tí yvirmála vinninginum liggur eftir hjá vinnuni í dag er tað meira ella minni so at vit rætta fingurn upp og siga øh vit seta eitt gjald á og hopa at tit tað rætta ein týðandi partur av útrokningargrundarlagi fyri at finna tann yvirmála avkastið men landsbankið metir at tað hevði verið rætt og rímiligt at landsstýrið setti krøv til loyvishavarnar at teir fyri teirra alubrúk á firðum lótu inn ein roknskap fyri hetta virksemið fyri seg soleiðis at tað varð greitt hvat hevur verið roknað fram hvat tilfeingi hvussu rentan er eg meini eisini at alivinnan átti at verið áhugað í hesum at alt var so gjøgnumskykt sum møguligt so tað ikki einaferð í framtíðini ella kanska nú eru politikarar til valdið sum vilja ella mugu brúka øgiliga nógvar pengar og gera ein stiga sum er nógv nógv brattari enn hesin uttan at kunna síggja hvussu nógv prosent mann tekur inn av tí yvirnormala og hvussu nógv liggur eftir hjá vinnuni men ja tað er rætt og rímiligt at alivinnan betalir fyri sín framvíkjarætt at nakrar av pengunum sum tær tjena upp á henda fremmikiðar rætt fellir aftur til landið og fólkið og serliga tá tað gongur væl sum nú og fyri at hava nakað standa ímóti við og sjálvandi skal hetta inn í búskapagrunin so nógv sum møguligt eg sleppi at bestemma inn í búskapagrunin og ikki rekt út í samfelagið var á samgongum fundið í gjár har fíggjarkarmanir vórðu umrøttir men puha vit hava eina gevaldiga útfóðring fyri framman alivinnan má eisini vera áhugað í at vit langt inn vónandi óendaliga inn í framtíðina hava eitt væl útbúgvi væl útbygt væl við líka hildu vælferðarsamboða og tí mugu tær gjalda eisini hvat haldi eg sjálvur um stigan ella trappurnar ja eg kann gott fylgja alivinnuni tá hann fór úr fram at tað kann geva útsving upp á nógvar milliónir um prísurin liggur beint hesa vegin ella beint hinumegin aftur so um tað gagnar alivinnuni so kunnu vit gott gjørt nøkur lægri trim og tættari trim ella so onkur fór fram kanska bara eina linju men hinvegin tá tilfeðiski gjaldur verður roknað út frá einum mánaligu spottprísi og nú kanska ein kvartalum framleiðisprísi so er tað ógvuliga ósannlíkt at mann altíð liggur skeivumena eitt oyra skeivumena so hann má aktivera tað næsta trim vil hetta stoppa ella brensa íløguhugunum hjá alivinnuni tað meti eg ikki um vit samalíkna uppskotið hjá sambandsflokkinum við tað uppskotið sum skanngongan kemur við so eru øgiliga tógvar líkheitir í tí trý tey fyrstu trimini eru akkurát líka og helvtina av tí fjórðu og so taka vit hetta uppskotið hjá sambandsflokkinum og rokna aftureftir tvey túsund og tjúgu og tvey túsund og einogtjúgu tá prísirnir vóru lágir so hevði hetta roknað seg hjá hesum stigin giv gjørt tað at eitt stamin hálvfjerðs og fýrs milliónir lógu eftir hjá alivinnuni í ár tjúgu og ár einogtjúgu og taka vit til dømis bakkafrost so vóru teir ikki bangnir fyri at geva íløgur í tvey túsund og tjúgu tað varð nemliga á sumri á tvey túsund og tjúgu teir teir strektu kjølin til tað nýggju hjá snotiliga skipi bakkafrostur bakkafrostur sum kom her fyrr ella er fyrr í ár so sjálvt tá varð íløguhugurin í vinnuni hvat ger men hvat skulu vit gera við um tað gevur undirskot hjá fyritøkum at meirvirka laks í føroyum sum tær pástanda hjá við fyrsta eygnakast kann tað virka so av og serliga tá ið spottprísurin er høgur á fiskpulindeksinum at tað kann vera veikleiki at brúka fiskpulindeksið til at rokna út og vit mugu ikki gera tað til so tað verður lukrativari at senda rundan fisk av landinum rundan laks av landinum heldur enn at virka hann her og møguleiki fyri at koma hesum til lívs tað er kanska at alir fyritøkurnar upplýsa hvat søluprísurin er á teimum virkaðum vørunum hetta eru oftani avtalur sum eru gjørdar langt fram í tíðina og so brúka tað sum útgaveyspunkt í staðin fyri fiskpul fyri tær vørurnar og tað vil siga at mann kanska hevur tveir staðar ein fyri tað virkaði og ein fyri tað runda hann er bara ein tanki eg veit ikki um tað er møguligt hevur samgongan borið ein líknandi uppskot niðan í tingi so nokk kemur til viðgerðir um ikki er so anga tíð og so fyrr sagt so er hesi uppskotini ógvuliga lík trý tað fyrstu triðini helvtina av tí fjórða hesi stigin stoppar við tretivu krónur yvirskot yvir spottprís og framleiðis kostina og tann hjá landsstýrinum fjøruti so útgaveyspunkt útgaveyspunkt fyri eina semju í vinnunevndini haldi eg vera øgiliga góð og tað skylda vit eisini ælvin at geva henni eina breiða semju so hon veit og hon hevur trygga karmar á arbeiði undir so sagt tað er mín vavn at tað lukkast at fáa eina semju í ælvinum takk fyri ja takk fyri og ódnuskólið ger so væl hann hevur viðmerking takk fyri frúforkuna ráðurin sigur at hann metir ikki at íløguhugurin fer at minka hann metir at nakrir av pengunum sum hesar alifyritøkurnar tjena eiga at fella til landið eg fari at royna einaferð afturat og spyrja hvussu nógv heldur røðarin av yvirskotinum aftan á skatt er tað rætt at landið tekur inn hvussu nógv av tí yvirskotinum sum fyritøkan hevur havt er tað í lagi at landið tekur inn í mesta lagi hvussu nógv eiga vit at taka inn takk fyri ja gjørt so væl frúvarin takk fyri soleiðis føli eg hetta og tað vil eg kanska metta í baðalagnamáta ikki samanlukta tingini men hálvtrýss prosent má baðalagnamáta vera ein grensa og so tá ið tvártjenast hann minnir so er tað longri longri longri niður ja takk fyri og so er tað viðmerking frá barr á steinilsen gerst væl

ja takk fyri forkurina tað ljóðar latur huga gott at oyra at samgongulimir eru fleiri her

gjørdi sovorðið tá trýss prosent vit haldu fast við tað avtaluna so betýðir tað at

altso at avvísingin er fimm hundrað milliónunum frá alivinnuni í tøkum ja takk fyri og so er tað karlot herkarson aftur gerst væl takk fyri eg meini at tað stendur í búskapinum at hundrað og hálvtrýss milliónir av sovorðnum yvirtøkum hvør er eina eina fíggjarlógina og hitt skal í búskapinum hjá mær kunnu

eggmiðnir fær tí rektina av fíggjarlaguna og serliga og serliga nú tá mann er við hesum eitt

og tað er eitt samfelag eg ikki ynski mær endurgevin genda

kjakið og viðgerðina av tilfeilsgenti fór á sporin í beinan vegin tá ið tilfeilsgenta bleiv eitt hugtak sum varð kent millum føroyingar eg má nokk tíverri staðfesta at enn eru rættiliga nógvir føroyingar sum í fyrsta føri ikki skilja hvat tilfeilsgenta er ella í øðrum førum ikki vilja viðurkenna at tilfeilsgenta yvirhøvur er til frúforkvinna ímynda tær at tað vóru tvey gullnám í føroyum í tí einum náminum lá gulli beint undir svørðunum og kundi verið tikið upp við eitt sindur av krútu og einari gravkúgvu meðan gulli í hinum náminum lá langt niðri upp á saltflogunum og kravdi øgiliga bíløgu bara fyri at koma í hond av tí munurin á hvussu nógv tey

hvussu tað at útvunnið gullið úr hesum boðum náminum er rímiliga lættur at fáa eygu á tá gudfrísurin verður

ásettur á altjóðum marknaðunum vildi eigarin á rættinum at útvinna gullið fingið sama prís fyri teirra gull men munurin á vinningina hevði verið øgiliga stórur bara tí at náttúran hevði lagað tað soleiðis til eg rokni við at flestu føroyingar vildu meinta at eitt slíkt dømi hevði verið órættvíst upp á fleiri mátar fyri tað fyrst er tað órímiligt at ein fyritøka skal tjena so nógvar pengar fyri so lítlar íløgur og fyri tað næsta er tað órímiligt at tú eru øll

ið átti gullið í jørðini ikki fáa ágvaðan av gullinum og hvussu lætt at koma út tað var og hvussu nógva orku hendan ovuríka fyritøkan hevði viljað brúkt upp á eitt varðveitt rættum til hetta lætt at gomuliga gullið frí forkvinna nú er hetta sjálvandi ein íspundur mynd men hetta er júst tað principið ið er galdandi í alivinnuni føroyska náttúran er høvuðsdótturin í væleytnaði alivinnuni føroysku firðirnir eru munandi betri at ala laks í enn til dømis norskfirður í stórum tølum verður vanliga sagt at norska alivinnan er fimta ferðirnar so stór sum tann føroyska í vavi meðan hon er tíggju ferðirnar so stór fíggjarliga tað vil siga at føroyska alivinnan fer nógv meiri burtur úr ælingini enn at norska eitt stórur part av hesum muninum er at føroyska náttúran er betri enn at norska ella sum er grýmyndaður í gunnum gullnámuni gullið er nógv bíligari at útvinna tí náttúran hevur tilliga tað soleiðis í veruleikanum er laksurin nógv bíligari at framleiða tí náttúran hevur tilliga tað soleiðis at eg skal ikki taka nakað frá føroysku alivinnuni ið helst er einastandandi dugnalig íløgurnar eru so vítt og veit eisini væl størri enn í norsku alivinnuni so tað er ikki í talanum at tey keypa pengar fyri einki til dømis manglar føroyska alivinnuna at seta nógv størri spolt á sjógv og harvið betra munandi um úrslitið men at tú skal vera millum fimmogtretivu áttaogfjøruti prosent dugnaligari enn tá norska kundi hugsað mær at søk prógv fyri tað eru øllum førum ein munur ongantíð settur í nakrar aðrari vinnuni um tilfeing um tilfeingin varð tikin fyri rættindi at útvenda gulli høvdu tú okur øll fingið ágóðan av náttúruni og vinningunum av náttúruni orsakað og vinningurin í fyritøkuni hevði verið bara verið orsakað av dugnaskapi og teimum meira enn væl luntur karni lenu ullvend moð segði eisini á ráðstøðuni við løkjum at politiska tilgongdum verður torbiderað av sterku vinnuni og teirra lobbyistum frí forkvinna so hvørt sum hugtakið tilfeingin hevur fest við føroysku hugmyndina flestu viðurkenta tað er neyðugt at innkrevja nakað avhils tilfeingsskiftini men tá politiska skipanin vil hekka tøkugjaldið sær tað meira út sum at tað er fyri at avmarka skaðan við at lyrka tað eitt sindur uppeftir kann mann keypa frið eina tíð sum útgangsstøði haldi eg at tú greiðir at taka alla tilfeingsskiftina tí tað virði okur øll eiga í felag og tí tað javnsýllar kappingin í vinnuni at stuðla vinnuni tað er eitt heilt annað kjak takk fyri ja takk fyri og tað er ein viðmerking úr salinum erhard joensen ger so væl takk fyri frá forskuna eg meinti ikki so langt sannstíðan eg hoyrdi ein føroysk sum arbeiðir í norskum laksi blivin umleið hálvtrýss norskar krónur sum er øgiliga høgt siga teir tað svarar so til eina umleið fimmogtretivu krónur í føroyskum krónum meðan okur hava eina framleiðskoðna her sum eitur níggjuogtretivu krónur hann er kanska eitt sindur minni tað skal eg ikki siga ein níggjuogtretivu kanska eina sjeyogtretivu men tað at siga framleiðs til kostnaðurin er faktiskt nokk so nokk so líkur vistu tey tølini sum sum viðkomandi var fram í millum nýtir og viku seyðir so so grundarlagið sum hasari thomsen sigur at her eru viðurskiftini so so nógv betur enn tey norskur í útvarp tí fórt útsøgnini so er so líkist framleiðs til kostnaðurin øgiliga nógv ja takk fyri og so er tað røðurin aftur hans jakob thomsen gerst av í alvini og har er víst hjá hann at tøl er bytt fyri tey seinastu árini fram til tveyogtjúgu og har hevur roknað munum og har er ein stórur munur á vinninginum per kilo

flokkarnir og undirritaði eru heilt samd um tað hugsanaliga virðislaga grundarlagið men vindeygað

og tað er ikki langt frá at hvat er orsøkin til at vit viðgera hesi førum tøkugjald karlið holm í hannesum undanfarinum løgmaður var inni á tí fyrr í dag hvussu hvussu nógv er hent veruleikan uppá at vit kunnu siga síðan tvey túsund og ellivu har ið tað kostaði samgonguslit um mann mátti á eina mennlutasamgongu fyri hvør at fáa nøkur gjøld inn fyri eg vil ikki kalla tað fyri tilfeingisrentuna tí at eg skal próva at fretisera tað men fyri fyri framhoyggjarættin og fáa atgongd til at avmarka nátturtilfeingið sum vit øll eigur

so so langt kann mann siga at tað er eitt felags men tað er stórur munur haldi eg á fiskivinnu og alivinnu av tí at fiskivinnan skal mann siga at tað er populert fiskivinnan tað er náttúrtilfeingi sum náttúranin var harðarskapar sum tú fært atgongd av at troyta meðan alivinnan

tað er ein framleiðstilvinna sum nýtir okkara firðir og okkara náttúru givnu umstøður og sum er avmarkað í øgiliga stóran mun soleiðis at tað gevur eina serliga framíhjarrætt sum hevur eitt øgiliga stórt virði eisini tá tú hevur dugnalig fólk sum fáa mest mølur burturúr og eisini tá tú hevur eitt virði sum á heimsmarknaðinum veksur men hugsanina er grundarligt undir hví vit takast gjøldini tað er har vónin vit kunnu semjast eisini tað er ikki vist men men tað er at at eg haldi at tað er tað er tað er vaksin ein semjur at til tess at vit í hesum landi og onnur lond kunnu vonna at gera tað sama kunnu skapa eitt gott samfelag fyri øll sum byggir á samhaldsfesti og at vit øll eiga náttúru og ríkidømi og tær møguleikar sum eru í landinum so skal ein størri partur av fíggingini av okkara felags vælferð og livikorðunum og umstøðunum og virkistreytunum hjá okkara fólki í landinum skal í størri mun fíggjast av at tann serligur vinningur sum tað hevur at fáa framlíkja rætt til eina avmarka náttúru tilfeingi skal gjalda inn í felagskassan við tí endamáli sum hendan samgongan hevur tað er at fáa gjørt ein skattalátta til lág og miðalønt sum bæði bæði bøtur og myrkismøguleikarnar og umstøðurnar hjá vanligum fólki men eisini átti at vera ein kappingarfýrimun fyri allar aðrar vinnur so hetta er eisini vinnupolitiskt soleiðis at tær kunnu hvussu fáa at fáa eina fáa betri umstøður tí vit mugu millum vinnur í føroyum tær vinnurnar sum hava handa framlíkja rættin hava seyðlarumstøður meðan aðrar vinnur mugu jú hvønn morgun tey vakna fara út og kappast á ein marknaði og hava ongar sokallaðar tryggar karmar ið sum vit ofta brúka tá vit tosa um vinnupolitikk so endamálið er at í størri mun skal hetta gjaldið fíggja eitt vælferðarsamfelag sum byggjar á samansfesti at vit øll hóast sum í rættini verður og vit øll eiga eina felagsogn sum er okkum givin og er tað ikki eina standan at vit búgva at vit búgva her mitt í norðatlendshøvi og hava møguleikan fyri at brúka tær náttúrukeldu vit hava burðardygt eg haldi øll myndina av føroyum sum vit hava verið so von við at vit eru ein útgeðari ella ein partur av danska ríkisunum og skulu ikki provokera sambandflokkin men men vit liggja mitt í verðini fyri at nett og serliga við tí sum hendir í heiminum í dag har øll heimsmálini hjá st allir heimurin skríggjar eftir náttúruburðardygdum loysnum eftir eftir heilsugóðum matvørum og eftir at vit megna at troyta at náttúrutilfeingi og tað haldi eg í roynd og veru at ælvinnan hevur prógvað við tær longu søgu ella nær ikki so longu søgu í áramáli sum hon hevur tað er faktiskt eitt stutt áramál men vit hava broyting sum er gjørdar har vinnan eisini tryggir undir við at vit hava eygleiðar streingar reglur fyri fyri í frámyndugleikunum fyri hvussu ið hvussu ið mann kann virka so at vit ikki troyta náttúruna ella ótroytanna og alt tað ið í sameining hevur gjørt at vit hava fingið eina ælvinnu sum kastar øðanaka av sær og so koma vit til uppskotina og tað kunnu vera nógvar mátar at fáa tað hjaldið inn uppá sum eisini var viðgjørt á teimum ráðstevnum herfyri men uppskot hjá sambandstýrinum sum sum samgongan hevur bygd víðari á tað sigur rætt og slætt tað fínt latanum gera eina skipan sum sum byggir á at tær fyritøkurnar sum gera íløgur og sum gera tað arbeiðið hvønn dag líka frá ja so at siga frá at rognin kemur í eyga til at vit taka laksin og selja hana heimsmarknaðin vit siga framleistur kostnarum av tí tá framleistukostnarurin er ásettur so rinda tú eitt stig vaksandi gjald í mun til hvat ið avkastið er tá tú selur fiskina heimsmarknaðin og har brúka vit í uppskotini hjá sambandstýrinum tá sama hevur samgongan mítt bygd víðara á tað altjóða inntekstur fiskpól sum altso í miðal prísir mánaðarliga fyri at selja eitt kilo av laks sum kann variera og so er ósemja um hvussu høgt skal gjaldið vera eg haldi so at uppskot hjá sambandstýrinum hevur nøkur stig afturat eg haldi ikki at tað tekur tann rættvísa og rímliga partin inn til samfelagið av tí serliga eyka virðini sum tú hevur at fáa framíhjarrættin og tí er uppskot hjá samgonguni hevur tað fleiri stig og er meira stig vaksandi serliga tá ið laksaprísirnir eru høgur meðan tá vit eru um framleistukostnaðin og beint oman fyri hann tá eru tey rættiliga lík so langt er gott tað sum sum munin er og síggja sambandstýrinum tí hjá samgonguni tað er at vit hava so eisini sett inn at at ein ávíst prosentpartur avtøkugjaldini skal fara til kommunurnar tað sama hava vit skuldu upp fyri veiðugjaldið aftur við sama endamáli at hetta er ein fígging til í staðin fyri at tað er bara tann vanligi løntakarin tað arbeiðandi fólkið sum rindar næstan alt vælferðarsamfelagið so skal hetta her rindist størri mun sum vit kunnu lyfta lønirnar hjá fólki og umsókararnar og vælferðarstørvum kunnu lækka skattin og eisini minka ella stytta um arbeiðsvikuna tað er endamálið ið haldi vit eiga at kunna røkka tí eisini tí orðaskiftinum sum eg havi hoyrt her í dag og vit koma sjálvandi viðgera tann nærri og annika olsen nevndi jú eisini hetta at vit hava so eisini okkara uppskuldu ásett at ein ávíst prosentpartur eiga at fara beinleiðis til almenna gransking í burðardyggari alvinum tað haldi eg at at vinnan tekur væl ímóti tí at fortreytin fyri tí fyri einum framhandandi vøkstri og burðardyggum vøkstri í alvinum eru eisini at vit alla tína hava gransking og myndugleikar og og fólk sum allarnar kanna tær møguleikar og kanna avleiðingarnar av at vit í alvinum laksa alings í føroyum hava fingið ein monokultur í veruleikanum inni á firðinum og tað áttu vit eisini at brúkt nógv ork upp á at kanna tað vistfrøðiliga avleiðingarnar av tí og annars grundarlagið fyri sum annika olsen segði fyri at fara longur út á hav og fyri at fáa betri lúsakontrol og alt tað sum har til hoyrir sum er ein týdningarmikið partur fyri alvinna kann vera tað sum eg haldi hon er heimsins fremsta bæði við avkasti men eisini við rættalegging og íløgum og til døgum taka íløgupartin eg havi fleiri av vini á tí altso við at taka framleiðskostnar tað eru bæði tá eru bæði starvsfólkakostnar allir aðrir kostnar og avskrivingar við og eg fari ikki at skeldast við alvinum her eg rokmi tær at halda at tað so uppskuldið hjá saman er for høgt men lagnum at siga tað tær stóru íløgum og alvinan hevur gjørt síðstu árini hon hevur bygt á ta gomlu skipanina har stigini vóru fá men har framleiðskostnar vóru minni so hevði hendan uppskjýtur upp ella tann sum samgongan skjýtur upp verði í gildi í tvey túsund og nítjan og tjúgu so høvdu alin fyri teg eina betalt minni og tað eldi eg ikki til hóastin gjaldin var hægri tað eldi eg ikki til at tær ikki gjørdu størri íløgur jú mann kann mann kann gott seta tað soleiðis upp sjálvt um mann skal ansa eftir tí men men tað er ríkilig tað er ríkilig møguleika fyri íløgum og eg keypi ikki heilt argument við at íløgurnar skulu vera fullkomnir at sjálvfíggjanum bara við yvirskotinum á nakan hátt nærkast í markinum slettis ikki bara fyri at sláa tað fast so er tað nøkur lítið eitt er at hetta verður nærverður framleikin kostnaðurin ásettur og eg hoyrdi era dugansin haldi seg í breddanum at hann helt ikki tað var til at áseta tað til dømis hvart árliga ella fjórðins ár ella hálvárliga men tað hava vit so skotið upp og hava eisini avrátt við og tosað við við serfrøðingar og ælvina hvussu tað kann gerast við at fáa sædd treytir fyri hvørja upptíð skulu vit hava innferð at kunna gera tað so tað verri er at møta hinum argumentinum sum hevur verið ímóti uppskotinum báðum kanska serliga tá ið hann varð hægur uppi á stiganum tí tú hjá samgonguni tað er at ælvina hann í føroyum eisini hevur í størri mun gjørt lidnavørur tað vil siga at tá gera tað ofta langtíðar kontraktir fyri einum ávísandi prís og nú rýkur prísurin í heimsmarta fyri heilan laks og bumtað tað er so ein generelli trupulleiki sum einki hevur tøkugjaldið at gera men sjálvan ger tøkugjaldið at margan og skipsaælvur kann blíva verri tá ið sær í teimum hægru løgunum tað skilja vit væl eg veit ikki um mann kann loysa tað ella um mann skalt seta mann ikki við einum stuttnum skipan men men men har har hava vit sagt ja vit smakka at diskutera tað so mugu vit eisini fáa tær reallu prísirnar sum tá føroyska ælvindan fær fyri útlutnið hjá heilan laksi í mun til tey lidnuproduktini so kunnu vit hyggja upp á hvat mann kann gera tað men tað náa vit neyvan at gera í hesum umfari ársøki til at vit halda teg neyðugt at fáa tað avgreitt nú eisini áðrenn mann skal fremja hann skal a til tað sum vit gera í politikki upp á pláss og tað vónar vit fáa áðrenn tingið fer heim frá forkvinna um ikki so langa tíð takk fyri og so er tað ein viðmerking út í savninum til bara steinilsen gerst væl ja takk frá forkvinna tað er so er sett á prinsippi ítøkuhjálvur er knasettur tvey túsund og fjúrtan við tí samgongum sum tá sat við sambandflokkin oddar og síðani hevur mann skrúvubátar nakrar ferðirnar og nú haldi eg tað er triðju ferð ella fjórðu ferðir mann aftur skúvar upp á tað og tað er sjálvandi bara ein veg tað er uppeftir men tá ið vit heita snakka um breiðar semjur tað verður so reint hvørja ferðina við stuttiskotinum og eg haldi ongantíð at samgonga andstóðast tey saman um hatta fyrr men er høgni til reiðar at gera nakrar broytingar í stiganum tí at sambandflokkin hevur sjálvum lagt sítt uppskot fram ja vit eru við upp á at gera nakrar tillagingar men vit halda líka væl at samgonga skrúva dekanum høgt og dekanum nógv og kanska hevur ov nógvar stigar inni óneyðuga stigar sum ger skatt ja tað blívur for nógv hopp uppeftir á vegnum men er høgni hoydal við upp á at samgongur kann broyta sítt uppskot so tað nærkast uppskotin hjá samvaldsflokkinum og samvaldsflokkin broytir sítt so tað nærkast uppskotin hjá samgongum er so ein semjur millum vital ja eg skal ikki fara inn á søguna at at at eg haldi í grundleggjandi at tað hevur nógv tað besta um vit megnaðu føroysku skipanini gera breiðar semjur um so týdningarmiljus ting sum hettar sum er ein broyting í at hesi

bóndini skulu fáa munandi meira vælferðina og nú hevur vit sæð eftir kommunurnar og alt tað við og eg havi roynt tað fleiri ferðir

náttúru og ríkidømi skal koma øllum føroyingum til góðar og okur skulu liva av okra egnu virðum heldur enn av skatti frá vaskikonuni á norðbrúgv føroyska laksaælingin er ein sólskinssøga fyri partaeigararnar hon skapar nógv arbeiðspláss og er ein stórur partur av føroyska útflutninginum men er hon ein sólskinssøga fyri alt tað føroyska samfelagið fyrinur verða leigaðir út fyri lítið og lætt tí meðan alivinnan í tvey trýstunnu og einogtjúgu til dømis seldi laks fyri tætt við sjey milliardur sjey túsund milliónir so rindaði hon einans hundrað og seksoghálvfems milliónir í tøkujaldi hundrað partar góðskan er høg á laksinum søluprísir sum somuleiðis og avlopið er metstórt fyritøkurnar sum ælið í føroyum eru best í heiminum í so máta ein komma ein milliard lá eftir eftir skatt á botnlinjunum í teimum trimum ælið fyritøkunum í tvey túsund og einogtjúgu og bara bakkafrost hevði í fjør eina komma sjey milliard eftir á

linjuni og tað er gott og tað er gleðiligt at tað gongst væl fyritøkurnar og starvsfólkini hava uppiborið rós fyri hetta men prísurin fyri náttúruna og samfelagið annars er høgur laksaælingjum hevur lagt seg á flestu fyrir

og avmarkar nógv annað virksemi hon fer illa við náttúruni og avleiðingarnar eru ógvusligar laksur sum sleppur kemur í bland við villanlaks seigur er ikki etandi longur og ein stórur partur av uppsastovnunum gongur í aliringunum bara fyri at nevna nøkur dømur nakað prýði er alivinnan heldur ikki at meginparturin av ognarskapinum í alivinnuni umleið hálvfjerðs prosent til enskum hondum ger ikki áðurnevndir vansar lættari at liva við tí størstu parturin av vinnuni fer á landinum fyri ikki at gera hittafjørð órætt so skal eg nevna at tað felagið er eitt undantak tað er hundrað prosent føroyskt men her liggur í heila tikið lítið av kapitalprofittunum eftir í føroyum okur leggja arbeiðsorku og okur leggja natúru til sum eitt annað menningarland styrkja okum at alivinnan er skynsom og burðardygg og okur sliga áseta eitt rímiligt leiðigjald fyri firðirnar hesar inntøkur skulu koma bæði landskassa og kommunum til góðar tí í lokali økinum liggur nevniliga einki eftir í dag ikki nógv meir enn tað sum drúst sær undan aliringunum okur ætla at seta gjaldið fyri firðirnar upp og tað ætlaði undanfarna samgonga eisini at gera uppskotini bæði eru ikki øgiliga ólík okra hevur ein eitt sindur longri stiga og okur ætla at taka eitt sindur meir tá prísurin verður serliga høgur so eg havi vónir um at tað fer at bera til at finna eina semju eina breiða semju tað hevði verið til gagns fyri bæði samfelagi og fyri vinnuna sjálva ikki minst og her verður ikki talan um nakað háttafall við hesum báðum uppskotunum ella teimum talvunum sum okur hava sæð sigur onkur tað so skulu okur venda tað deyva oyður til tí hetta er bara ein roynd at prutta prísur niður alivinnan er sunn og sterk og búskaparfrøðingar meta at rætta gjaldið er munandi hægri enn í uppskotunum hjá andstøðuni og tí hjá okum so okur eru sanniliga varum og eg ivist ikki í at alivinnan eins og aðrar vinnur í fríari kapping setir ein heiður í at gjalda hvørjum sítt eisini føroyum takk fyri og tað er ein viðmerking í uppssælinum og tað er bara á staði nielsen gerst væl takk fyri forkurin hann tað er rætt at vit hava samanfólkini hevur við fleiri umførum við við til at ásøkast gjøldini og tillaga gjøldini og svíðari og hava eitt uppskot enda frammi nú og tað gleðir meg at hoyra her at umboð fyri tjóðveldið eisini tað vit kunnu møguliga gera tillagingar í teimum høgu satsunum sum eru fløgd afturat men tá tað kemur til tilfeingisgjøld altso hvat er eitt tilfeingi nú fyri og fyri og tað gerst inn á uppsastovnina gerst inn á firðirnar á dálkar og svíðar og svíðar mann kann ikki eta sein longur og at tað er sum framsøkumaðurin upplýstir er men mín spurningur er ókey vit skulu taka vatnið vit hava nøkur bryggjaríðir í føroyum brennaríðir vónandi gongur tað øgiliga væl hjá teimum vit steynifólk skaptu eitt øgiliga stórt virði burtur úr sniðri fantastiska vatnið sum vit hava í føroyum skal tað so áleggjast eisini eitt eyka tilfeingisgjald eitt skoyr ger so væl takk fyri stutt og greitt ja takk fyri síðan verður tað bárður nielsen sum fær orðið ger so væl men tá tað kemur til tøkugjøld øð

so eru fleiri elementir í tí sum eg haldi mann eigur at hyggja nærri eftir eg haldi landsstýrismaður varin okkurt so vælini á tí eisini at her við hvat við

hvør tað er ikki bara vinninginum tú tykkur tjúgu prosent

av prísinum tað merkir at tú tekur fjøruti prosent av vinninginum tí tá er tað dobbla upp í prísið undir verandi framleiðis til kostnaði tí haldi eg tað eiga at flyggja nærri eftir men

tað skal ikki ganga yvir um at sambandslokkurin er við upp á at gera breiða semju vissu tann breiða semju inniber at báðir partar flyta seg og at báðir partar

binda seg til at vinnan fær frið at vinnan fær frið at virka framreftir og ikki næstfrøðumtjenta milliard áh nei nú skulu vit hækka gjaldið aftur tí tað er tað sum vinnan følir seg ótrygga við og vil hava greiðu á framreftir hvat hava vit at fjalda okkum til at brúka tøl aftur í átjan og nítjan og samanbera tað við núverandi gjøld sum vit ætla okkum at áseta tað kann mann snøgt sagt ikki tað blívur eitt skeivt rokningsdykki tí framlýsing er kostnaður í átjan hann lá kanska um einar tveyogtretivu krónur har á leið kanska fýraogtretivu og nú liggur hann at spja fjøruti krónur so tí kann mann ikki fara at siga tað og flyta rokningsdykkið aftur og siga at við sítt hetta var í gildi í tveyogtretivu átjan nítjan so hevði tað verið eitt lærri gjald til at alvinna so hvørt sum vit flyta tað uppeftir við tí vøksturin sum er í inndøkunum vøksturin sum er í framlýsingasteinum so blívur bílatið øðrvísi sum vit kunnu ikki brúka tað er tað sama sum onkuntíð vita fingið skotið í skógvarnar skattalættini sum vit góvu tveyogtretivu og fýra við sum hann setti inn við sum hann setti hann inn í verandi inntrykkrundalag í samfelagnum so hevði hann kostað fimm hundrað milliónir men tá kostaði hann hundrað milliónir altso tað vil siga at tú kanst ikki brúka nýggjar dagførdar dagar til at útrokna gomul tøl eftir takk fyri fólkuna takk fyri viðmerkingar tann fyrsta frá hans jakki tomsen ger so væl takk fyri fyri fólkuna til seinni sigur at tað kann ávirka hvat æløgfyritøkurnar huga at gera við laksunum á tøkugjaldi men tað hevur onga ávirkan tøkugjaldið verður tikið og áðrenn laksunin kemur um kai kantum hvat fyritøkurnar gera við hann aftaná er fullkomiliga mikið um tú hevur undisku liviskut av tí at velja tær fullkomiliga sjálvar tað betalar av laksunum sum kemur upp úr sjónum og fyri tað næsta so tosar hann um at gera semjørður og kunnu at møtast hann tosar hann um at møtast á toppinum eg haldi eg vil altíð vera í tí fatan at mann skal áðrenn mann tykkur støður lurta eftir øllum pørtum og ikki bara tí ynskinum sum vit hava sum samfelagið forjar hevur um at taka meira inn frá vinnuni mann skal hugsa upp á longri sikt hvat fáa vit sum samfelag mest burturúr og tá vinnan so ferðaftan á ferðaftan ferð ger vart við at nú beginna gjøldini nóg mikið høg at tey merkjast í okkara strategi um hvussu vit skulu hugsa fram eftir og tá hann sjálv tomsen her sigur tað tað hevur einki at siga fyri meirvirkisframleiðsluna hjá virknum vist tú hevur eitt tap av eini meirvirkisframleiðspól trýss milliónir og samstundis stóðar vit tað nú her frá løgtinginum at nú skalt tú betala hundrað og hálvtrýss milliónir eyka í skattum av tí gjaldunum sum tú rundskapar framundan so hevur tú eina ávirkan jú vinnan hugsar strategiskt men hon hugsar fyrstin um dagin og vegin

her hon úr

við at at at tøk hjá tværum vísir við at at tøk hjá tværum vísir við at at tøk hjá tværum vísir

vinnan má innrætast ikki soleiðis sum hon heldur tað best at selja heilan laks so ger hon tað við sum hon heldur tað best at selja viðgjørdan laks so ger hon tað tað skulu tær ikki blandugna uppí takk fyri bóðrasta nielsen gjørt so væl ja takk fyri forkvinna ja eg eri samdur í ærlingar eitur skorið hesum førinum gjøgnum forkvinnuna men eg havi so altíð arbeitt fyri at vit í føroyum gera alt tað vit kunna frá politiskari síðu um at skapa karmar fyri nær virðisøking av okkara útflutningsvøru vissu vit kunnu virðisøkja soleiðis at vit fáa døgurðan matútfluttan heldur ein heilan fisk so haldi eg vit eiga at gera karmarnar politiskt eftir tí ikki tíðist til stýravinnuni men tað skal í øllum hvørjum ikki vera ein ein ófyrimunur hjá vinnuni at fara meirvirka fiskin tí at eg trúgvi uppá longursíkt fáa meira prosúr akkurát nú vit síggja teisini tá ið marknaprísurin rýkur

og við topp tá er tað undirskrot av at meir virka ein langur dag

tað er problematiskt tá mann skal taka helvt

og verður tí í einum einum tøkugjaldi tí hasin marknaðurin er ein øgiliga óførugt sigurligur og so leingi sum prísirnir á ráðlags er í høgir so gevur hann tann framleiðis eina undirskot tað viðdúpir men hon er góð sum ein diversifisering tað er hon takk fyri fólkina ja tað er búðarætt sum er at jóansin fór fram her at eg haldi sjálvur at vit sum vinnan vil sætsa og hugsa strategiskt hugsa langsikta og ikki bara til dagin og vegin í dag og í morgin so eiga vit í politisk skipanini eisini at taka atlit til dag og tað er tað sum eg leggi upp til her at onkursvegna kunnu vit ella eiga vit at gera skipanina so eisini at vinnan ikki tapir uppaftur meira pengar við at áleggja hann í gjøld fyri nakað sum fór mann undan gevur so stórt hall har haldi vit eiga at gera eina tillaging og tað haldi eg eisini at samgongulimir og landsstýrismaðurin hava verið inni á her at vit eiga at kanska hyggja eftir tí tí eg yvirst onga løtu í hendan vinnan

ikki líkist heilt frá øllum

tá tú framleidd her og útamarknaðin

og avbjóðingin er ikki í sjálvum tøkutraldunum við sínari trupulleikan sum er tá tú hyggjar ella tá tú gjørt eina langtíðaravtalu fyri eina ósem prís við einum lidnavøri og nú rýkur prísurin á tí óvirkaðu vørðini uppá heimsmarknaðin tað er ein generelli trupulleiki og fær vit inn á tað so sigur bara at so kunnu vit bara ansa eftir tí tá koma øll skjótt at læra stuttligt skipan skulu vit síggja eina skipan sum sigur tað javnvíst tað er eitt ein portión so er tað so og so nógv ella vist tað er eitt flak men eg síggi væl tað kann vera ein ávísur trupulleiki serliga tá tú kemur upp í tey høvu at at at at margan verður verri ella hetta øki um tann trupulleikan sum ikki er skaptur av tøkutraldunum men sum er skaptur av einum heimsmarknaði sum knappliga ella sum knappliga men sum rýkur øgiliga høgt upp upp á ein heilanlags ha tað var tað eina og hitt var tað sum sum eg sum eg haldi at at erning eiskorv var inni á viðmerkt

at er altso eg haldi at tað føroysku alfyritøkurnar eru tær mest altjóða gjøgnum at

tær gera sjálvsstrategiur mótvegis marknaðinum og sínum íleggjarum sum byggja á heimsmáluni tær hava ætlanir um hvussu mann skal gera meira burðardyggjur og íløgur í tað og eitt parametur er nett upphetta við social responsibility ella eitt parametur hugsaði eg fyri allar vinnur sum skulu í tað heimsmarknaði tað verður sjálvandi útlát grøn orka og so framvegis men tað verður eisini ein ótrúliga góð søga hjá tær føroysku ælvinum at hon kann selja sínar vørur og siga tað javn vit hava eina framleiðis sum ger tað at eitt heilt fólk í einum landi økir um sína vælferð tað kann eisini vera ein øgiliga góð søga fyri at fáa betur prís fyri hvørt kilo laksin tær gera tað er sannførdur um tað fer at vera eitt krav frá marknaðinum at mann ikki fer at góðtaka bara fyritøku serliga altjóðar fyritøku sum sum bara eru inni í londum og fara avstað við einum vinnunum men tað verða tað vera eitt sera serra góð søguparametur at siga tað at vit hava eina skipan sum vit hava góðtikið til at vit kasta av okkum til tað samfelagið sum leggur bæði náttúruna og arbeiðsmeguna og høvdinum til og eru við til at fáa betri betri eldrarøkt betri heilsuverk betri skúlar betri barnagarðar betri veður framvegis eg haldi tað er ein øgiliga góð søga hjá alvinum eg eri sannførdur um at at at vit mann lesa tær á strategi og loyvi tá ið tað liggur longu í tí so tað skuldu vit eisini hava við tá vit meta um hvat týdningarsorgalurin hevur so eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið og tað merkir at løgtingsmál nummar trýoghálvfjerðs tjúgu tveyogtjúgu uppskot til løgslóg og broyting til løgslóg um loyvirstjald á alivinnuna verður beint í vinnunevndina tað er komið soljóðandi skriv til løgtingsforkvinnuna eg skal við hesum boða frá at sambandsflokkurin tekur aftur løgtingsmál nummar einoghálvfjerðs tjúgu tveyogtjúgu uppskot til løgtingslóg um broyting til løgslóg um familjuískoytið parantes inflatiónsískoyti til húskið tjúgu trýogtjúgu vinarliga sambandsflokkurin undirskrivar helgi ábramsen tingbøkkaformaður og forkvinnan kunnu vit fáa friðisælinum tingfundur er ikki lokin enn tá soleiðis er so skal forkvinnan spyrja og tað er sambært grein fimmoghálvtrýss skiftir trý í tingskipanini hvørt tað er annað løgtingsfólk ella landsstýrisfólk ella fagur sum ynskir at taka hetta málið uppaftur og um so er at tað er tað so fer málið at vera viðgjørt víðari á sama stigi sum tað er komið til tað sær tað ikki út til at vera so málið sum sambandsflokkurin biður um er her við afturtikið næsti fundur næsti løgtingsfundur hann verður í morgin fríggjadagin fýraogtjúgunda mark klokkan tíggju og fyrsta málið á skrá er væl avgrein evnd at viðgera løgtingsmál níggjuogtrýss uppskot løgslógum broytingi løgtingslógum stýrisskifti

og løgtingsmál hálvfjerðs tjúgu tveyogtjúgu uppskotubroyting í tingskipan føroya og hesi snúgva seg um broytt starvsheiti tað verður altso væl av nevndarlimum til grein fimmogtjúgu nevndina eitt umboð fyri hvønn flokk sum er fyrsta á skránni í morgin og tingfundur byrjar klokkan tíggju í morgin síðan verður næsta punkt á skránni fyrsta viðgerð av tingmannlið sjeyogtrýss uppskotuløkslu um náttúruvernd og til náttúruverndarlógin triðja punkt á skránni er fyrsta viðgerð av tingmáli áttaogtrýss tjúgu tveyogtjúgu uppskotuløkslu og broyting í løkslu um náttúrufriðing og tað snýr seg um striking av friðingar heimildum og annað og hesi bæði tingmálini sjeyogtrýss og áttaogtrýss tey verða viðgjørd undir einum og verða tá ið tey eru liðugt viðgjørd til fyrstuviðgerð beind í rættarnevndum fjórða punkt á skránni í morgin og fríggjadag er fyrsta viðgerð av tingmáli sjeyoghálvf skránni í morgin verður framløgað og eg kann í tí sambandi boða frá at væntandi verða fitt av málum løgd fram í morgin og tí kunnu tingfólk vænta sær at skráin sum er fyri næstu viku tá ið tað er tingfundur hvønn dag í vikuni at tað verða nakrar broytingar í teimum skráunum tí tað koma helst nøkur fleiri mál á skrá og sum tit kanska síggja tingfundur ásettir mánadagin har tað stendur møguliga triðju æruviðgerðir og tingfólk