LM-019/2022

løgsmaður nummar nítjan tað er uppskot við løgslaðum broytum við løgslaðum loyvisgjaldum ælivinnum eg skal biðja um framsøgumennin fyri fólkaflokkinum er tað beinið jóhannesen fyri sambandsflokkinum er hann tal fyri javnaðarflokkinum bjarni hammer fyri tjóðveldið høgni heita viðflokkin bilju stinussen og fyri framsøgn bjarni kárasen petersen fyrst fær beinir jóhannesen orðið takk fyri harra formaður ja vit høvdu viðgera so broytingar í tøkugjaldinum og er tað magtstrafsen námsfróðarvinmaðurin sum er lagt málið fram og hetta her er so eini tillaging av verandi tøkugjaldi

ja tað er okur við ljóðinum hjá okkum men ljóðmaðurin er her og eg rokni við tað at laga seg heilt skjótt og summi lógin er í dag so er tað so sær at mann betalir tøk og gjald hann er í gjár

í stigum er tað so sær prísurin er seksogtretivu kilo ella hægri so er gjaldið fimm prosent er prísurin millum tveyogtretivu krónur og seksogtretivu krónur kilo so er gjaldið tveyogtretivu prosent meðan leikur enn tveyogtretivu kilo so er tað nógvan fimm prosent og tað sum eg kanska mann kann siga eini trupulleiki í dag tað er tað at framleiðslukostnaðurin hann er hækkaður nógv og tað ger so tað at sjálvt um man framleiðir til og selur til framleiðslukostnað so kann mann gott selja ella betala rættiliga nógv forholdsvís ítøkugjaldið og tíski so er brúk fyri at mann tillagar tøkugjaldið og tað ger mann so eisini her beint og tað verður so eisini gjørt at og tað sæð mann so eisini í uppskotinum at mann hevur fimm stig har mann sigur tað at til dømis tá tað er tá prísurin er lægri enn framleiðslukostnaðurin so er gjaldin null góðan fimm prosent og tað kann mann kanska rokna sum eina leiðu fyri loyvið mann hevur og so hækkar tað so víðari tvey góðan fimm prosent fimm prosent sjey góðan fimm og tíggju prosent og tá tað er tíggju prosent so er tað tá ið prísurin er tretivu krónur ella hægri enn framleiðslukostnaðurin og sjálvurfráðandi sjálvi halda vit tað at tað er gott at mann hyggur eftir sjálvi serliga nú tá ið framleiðslukostnaðurin er hækkar ella nógv at mann hyggur eftir og tilligar skipanina sum hon er og tað er eisini tað sama sum hann er gjørt ímóti tífeins gjald har har tað fyrr var so sær at tað var eitt fast krónutala nú hevur mann ein skipan sum spennir eitt sindur víða har ið tá tú kanska har prísurin er lægri sum tá hann tær vinnu og prísurnar hægri sum tá tær meir tað er eitt gott fyri at vinna at hon hevur kanska okkurt fast at tala seg til og eisini tað at mann tekur hædd fyri sveiggjum so tað er hvørt fall positivt við hvussu hon er og at tað er uppskotið tað gevist so at tað er í sambandspiðmerkingunum fýraogfjøruti komma sjey milliónir krónur eyka inn í landskassan og so er tað tá mann fær eftir eyka hvat skal hann sum brúðar til og eg haldi hvørt fall tað er eitt gott sæð frá okkara sjónvarpum við at mann brúkar út aftur í eini skattalætta at tað ikki bara endar inni í tí almenna rakstrinum at mann faktiskt tá mann fær eftir pengarnar at mann brúkar tær til okkurt og havboðinorðarfeløg tey hava so eitt ummæliskjal her beint og og tey vísa at fleiri ting sjónvarpið tey eru ikki heilt nøgd tað er sjónvarpið skilligt at tey umboðaðu vælvinna og vælvinna skal gjølla morðfríutøku sjónvarpið nøgd men haldi eg eitt sum tey eisini fram við miðlunum um tað er at tað er kanska ofta ein tað at tá ið tær nærkast eina fíggjarlóg so fer mann í gongd við at gera sítt tingini her beint og eg dugi væl at skilja tað sjónvarpið tí at tað kann ofta tykjast sum um at tað kann tykjast sum um at mann kanska er tað so sær at mann manglar pengar á onkusta fíggjarlóginum so brúkar mann hesar knøttar til at skúva og tað kann vera tað sama innan fiskuna eisini tað er týdningarmikið at mann frameftir hugsar um tá ið tá vit hava við tað er at gera serliga sum tøkugjald tilfeingsgjald at tað eru pengar sum kanska sjálvandi tað er gingið øgiliga væl hesi báðum vinnunum síðst áðrenn øgiliga væl men tað sum er kanska ein trupulleiki tað er tað at at tað kann ganga verru og tað er øgiliga vandamikið fyri okkum at vit byggja ein stóran part av okkara fíggjarlóg upp á hesar inntøkurnar her beint tískil hevði tað verið betri at at sum í hesum uppskotum at mann hevði ein fastan loyst yvir hvussu gjaldi eg eri og mann brúkar tann loystin og mann fær semjum dag mann brúkar tann loyst frameftir og tað sama tá tað kemur tilfeingsgjald og so at mann frameftir roynir at gera kanska fíggjarlóg minni tengd av hesum inntøkuni meðan mann kanska heldur seta í ein grund ella annað so sær at mann ikki at politikar kanska ikki freistast til at brúka seg á knøttarnar at skrúva skrúva upp á tá mann manglar inntøkur til fíggjarlóg so tað er hvørt fólk verður gott mann hugsaði um tað frameftir so sjálv at hetta er málur ferð í vinnuendum har eg sjálv siti og sjálv fær út at kalla av hann partarin eg haldi sjálvur at tú hugskotir sjálvt í hesum er er gott at mann fær ein nokk so fastan loyst og eisini tað at mann tilligar tað tað er tað kanska tað viktigasta at tað hevur brúk fyri at mann tilligar tað og tað ger mann so herbei og so eru tað nøkur ting sum mann kann kanska hyggja eftir eitt er til dømis tá ið landsgerðalæknin krevur tøku hvussu er tað tað tað er kanska eisini eitt sindur av ósemju um tað í dag hvussu ger mann tað og ymisk annað sum mann kann sum mann sjálvan fer at hoyra vinnuna og av einum partar um tá tað kemur til eftir mál tá tað verður viðgjørt so eg haldi at tað var tað ið eg hevði so hetta skal fáa ein góða viðgerð við vinnuna takk fyri teimum og at mann mann hugsar eisini um at tað er avmarkað hvussu rætta er at taka pengar úr vinnuni yvirhøvur tí at alvinan hevur gjørt kolosálar íløgur í

tú ert ein hava okkurt at ganga út frá ímóti til dag so er tað eitt krónudag

og hevur mann eitt krónutala so og tað stendur fast har fleiri ár sjálvandi framleikin kostnaður og marknaprísur og annað broytir seg allan tíðina tað er tipið eitt sindur óheppin meðan men hesum førinum so er tað eitt framleikskostnaður allan tíðina so tað er hvørt fall eitt gott og positiv ting og tað var tað sama tá tær komu til feins gjald at mann hevði krónutala og har varð vist at seg eisini at prísirnir sveiggjaðu og so var tað ein rættiliga stórur partur av sølbrísinum sum til tífeins gjald so at eg haldi eftir einum eg haldi hvørt fall tú at hosturin er fínur takk fyri har formaður tú ert næstur røðari er jóhann dahl gjørt svar ja takk fyri har formaður hetta er eitt uppskot í samband við tøkugjøld til alivinnuna tað var soleiðis at fyri nøkrum árum síðani tá hann valdi mann at gera tann svelta skipanini eisini fyri alivinnuna tá fæst aftur jú

eg meinti at tað var eitt fest nú tólv ella fjúrtan má mann byrja upp á tað í tøkujøldum

í basis í tí sum bleiv kallað fyri fiskpulprísirnir har mann so roknaðist ikki fram til at miðalprísirnir bleiv brúktir til at hon roknaði út frá í samband við við áseting av tøvgjøldum og tað gjørdist mann so í hvart árliga fyri at fáa júst sera til so tað sum tað nú einaferð skulu vera alt eftir hvussu framleiðis kostnaðurin og annað hálta eftir sær á marknaðinum og mann royndi at fáa eina so rættvísa mynd sum bjørligt av hesi her hóast hon gjaldi honum tann gamla skipanin hon er bygd upp soleiðis at mann sigur at um prísurin er seksogtretivu krónur kilo ella hægri so er gjaldið fimm prosent og er prísurin millum tveyogtretivu seksogtretivu krónur per kilo so er gjaldið tveyogtretivu prosent og er prísurin leggri enn tveyogtretivu krónur kilo ja so er gjaldið nullogtretivu prosent men eg skal koma fram til tað at at mann hyggur eftir prísum at døma seg fyri í ár so mann verður út fyri tí at at mann kanska heldur at samanhangra fyri millum tað sum sum eitt hava verið goldið í tøkustjaldi ímóti tað sum er goldið er kanska for lítið tá ið prísirnir eru høgir og samstundis sum mann eisini sær tað at vistir framleiðis kostnaðurin er serligani høgur eisini so eigur mann eisini har at fara inn og og gera nakrar tilhæðingar so at mann ikki keður pengar inn fyri at í gáðsøkinum leta undirskotina tá ið tú komið har til tað tann nýggja skipanin sum er liggur á kortinum er tann at mann sigur tað er prísirnir meira enn tretivu krónur høgri enn framleiðis kostnaðurin so er gjaldið tíggju prosent tað at siga vistir prísirnir tú dømis at framleiðis kostnaðurin er tað sum er ásæddur í slógini her til níggju tretivu krónur og fimtan og søluprísirnir er er er hálvfjerðs krónur kilo ja so betalir mann tíggju prosent av muninum har ímillum er prísirnir millum fimtan og tretivu krónur høgri enn framleiðis kostnaðurin so er gjaldið skeykuma fimm prosent og er prísirnir millum fimm og fimtan krónur høgri enn framleiðis kostnaðurin so er gjaldið fimm prosent og er prísirnir sami sum ella fimm krónur høgri enn framleiðis kostnaðurin so er gjaldið tvey komma fimm prosent og er hann minni enn framleiðis kostnaðurin so verður gjaldið null komma fimm prosent eg eri roknið við at tað er sikkurt ringt at koma fram til tað rætta talið ella ásøk tað í samband við halavinnuna og tað er eitt ringt at finna at haldið eisini eina semju sum ger tað mann kemur til tað rætta talið sum hvar burtur tað verður tað hava verið røddur frammi og eisini frá frá almenna síðu av sum er sagt at mann metir tað at tøkuliga verður forlágt og tað er so uttan tí at mann hevur er farin inn og hevur eppað við at gera nakað tillagingar hyggur mann eftir hvat ið havbeinarfelagið sigur so meintar havbeinarfelagið tað at at mann eigur at gera tingini annaðleiðis tað meintar tað at mann eigur at hyggja eftir eftir avlopinum og so taka tøkugjalið tá mann er komin fram til tað talið sum liggur eftir botninum hetti eg kann mann siga kanska líka nógv eina eitt millum ting millum tað sum sum sum havbeinarfelagið hugsar og tað sum myndugleikin tað sær landsstýrið metir er er er er rímiligt at taka frá eini vinnu sum tjenar í eina nógvar pengar men sum mann samstundis eisini veit hevur eina øgiliga útbúgvingar aftan fyri framman upp á milliardur fyri at hann er mennað og tryggja tað at hendan hevði vinnan kann vera ein góð trygg burðardyggvinna sum gevur sítt stóra ískot til tað samfelagið og tað haldi eg eisini at vit hava í huga tá ið vit nú sita og viðgera tingini her eg haldi absolutt tað at tað er eina skalgjaldi tøkugjald eg var sjálv við tað gera sína tíð eg haldi eisini tað at skal vera rímiligt tøkugjald eftir hesum tølum slíkja borðini nú so gevur hetta her í løtuni umleið eg havi viðsøgóða trý hundrað milliónir og onnur ting sum eisini gerast ikki er galdandi tað er tað er partadagsskattur og tað er vinnuspøliskattur og tað er faktiskt alt tað avlætta viðsemið sum ælvinan hevur og gevur av sær á landi og sjálvi eisini av avlætta vinnunum sum okur ikki til at gloyma so eg haldi at tað er viktig at mann finnur eina balansagongd her at mann at mann at mann at mann finnur út av at mann tryggja tað at ælvinan stadvík hevur íløgu hug í føroyum og byggir tað út sum ælvinan aftan at byggja út í føroyum í stað at tað eru tað eru upphæddir upp á millum seks og átta milliónir ár trýrusveypiskeiðirnir sum skal byggjast út úr komandi árini í smáttstøði sum skal framleiðast størri smált og um skipanin skal koma at gera tað at okur hava eina nógv tryggari og betri vinnuframhæddur eisini hava eina hugað sjúkri ælvinni tí mann hevur sæð tað at vit stutt klára at æla á landi støddina størri upptil hvassar sjey hundrað gramm eitt kilo so er vandi fyri at tá ið fiskurin kemur á sjógv fyri tað fyrsta hevur á sjónum tú fer tú fer fiskin skjótari á ellimum mánaðar á sjónum í mun til átta mánaðar í dag tað betýðir nógv eisini í sjúkurfyribyrgjum høpi tí tú hevur vísti at millum annað laksa lúsum honi hon tekur fyrst stik og atkvitið søllapartin av ælupyri og odda nakað sær frá frá einum ár ella trettan mánaðum og uppeftir og tað sær úr til at mann fyribyrgja nógv so nógv av tí við at gera tað mann ætlar at gera nú við at hava stýrismáltið á landi og so seta tað ú tað er teimum sum haldu tað at okkurt tað veruliga nevnir passar upp á at okkurt ikki fara at krega fornógv vinn sum mann ger tað at okkara vinna sum er her á landi fer at siga tað ja men okur fær heldur aðrastaðni okur fara at gera okkara íløgur í lond og í londum sum hava betri skipanir okur hava mann kann taka til dømis nú kann eg nú eina bakrarfólk til dømis tær eru skotlandi skotland hevur eitt kempi øki úr til æling og tær hava øgiliga góðar skipanir til tey sum gera íløgur í landinum har tú ferðir vældiga fyrimunir av at gera íløgur tað haldi eg at mann skal hava í huga her og okur hava ikki skipanir í føroyum slett ikki niður námi dagar mínni eldur og tí skulu okur eisini hugsa um at tryggja tað at at íløgur í hugurum hjá hesum her stóru fyritøkunum sum okur hava og sum eru sera góðar at hann eisini á haldani er har í føroyum og tað er ikki helgt ikki í at at tað verður men eg haldi eisini tað setra frá frá landsinsíðu tað haldi eg vit tí at æll lærararnir ælir fyritøkuna eisini síggja tað í eyguni at her skal hasum gjaldast nakað til landskassan fyri at hava rættin til at brúka fyrir og sund og og og og havirnøvnum umhugnum og tað tú tú skalt gjalda fyri her eg haldi eisini at tú ella vit tí at okur áhaldandi sum myndugleiki tryggja tað at at ælivinnan er burðardygg og í sjúka fyri tú hevur høpið eisini ger optimalt fyri at fyribyrgja at okur er risikerað at fáa sjúkur sum kunnu hava kopp okkum á tí at ælivinnan er ein so stórur partur av okkara búskapi í dag at okur vildi ikki toldt tað at hon fekk eitt knekk á sama háls sum fekk eitt festin tvey til so eri eg beint fyri at alt samfelagið bóltar út av sum og tað haldi eg okkurt at vit hava øgiliga varin við og tí er tað hetta at vinna í mínari verð sum okur virkuliga skula passa gott uppá líka væl sum okur passa gott upp á fiskivinnuni hvør sítt tí at her er ein framleiðs til at vinna frá a til z tað siga frá smálti til til søguliga produktunum so er tað nakað sum tú skapar við við dugnaligheit sera stóra dugnaligheit og eg haldi at okkara ælvin hevur víst tað at hon er kanska tann besta í heiminum og tað sløkur eisini verja um og lesur mann við viðmælini frá frá habernafølanum so haldi eg eisini at mann sær millum linjurnar har at teir hava einki ímóti og tað haldi eg heldur sær skulu hava tær eina kaltan á tøkis deild til bara spurningur hvussu mann roknaði út eg haldi sjálva tað hetta uppleiggið sum liggur á borðini er rímiligani gjøgnumskygt og og og og og og og nevnt at at at at at roknað út frá at plaka til soleiðis tí fær okur hvussu sær at geva tær eina góða eina góða viðgift at tað kemur við nevndina eg havi líka ein spurning til landsroysmanum tað er hvussu tú at tað málið endar tá tí at vanligani eru eg siti har trý ár og havi havt næstan dúrt tí at mann av einari undarligari orsøku vil lata mesta út undir fíggjarmáluráðið at tað málsøkir mær men hetta málið er eitt avgjaldsmál í veruleikanum hetta er ikki eitt vinnumál tí og tí hugsi eg tað at tað undamest vindur at málið er at enda í vinnunevndini tí hetta er eitt upplagt avgjaldsmál fyri fíggjarnøvndina men eg vil gleðiliga viðgera tað tað skuldi eg brundaliga haldi eg havt fórt heima alt tað sum hevur vinnu at gera í vinnunevndini men ovt at gera eina góða viðgerð taka væl ímóti tí og viðgera tað væl vilja takk fyri mær takk fyri síðani er tað næsti ráðari farorðið og nú er tað bjarni hammer nú eri eg í form av vinnuni onkra hevði verið hevði einki afturmóti at havt meira gjørt men

men so lætst er tað at men tað er gott at har má eg so siga at eg hopi at hetta málið kemur við vinnulendina tí so so hava okkurt málað á einum jól at viðgera men eg semt til síðu hós tað er einki

og tað er uppskotið við at tillaga tøkugjaldið á alivinnuna tað er tað er eitt sum so er tað eitt fínt uppskot og tað sum vit ofta hava gloymað at snakka um tað er gleðiligt at tú kanst standa her uppi og snakka um hvussu stóran part tøkugjaldið skal vera á alivinnuni nú mann ætlar at hekka tað tí hetta her vísir at aliferðirøkurnar í føroyum hava veruliga flokkið tey seinastu nógv í árini vit blivin til ein stóran part av landsins inntøku sum beinleiðis hava hundrað tals heiða kanska túsund tals nei ikki túsund tals sum upp móti túsund beinleiðis starvsfrøðplássum í føroyum og kanska hundrað tals óbeinleiðis starvspláss í føroyum tað er tað er gleðiligt at tú ert komin har til at okur snakka um hvussu nógv skulu taka afturat umframt øll tey arbeiðsplássini sum eru skapt beinleiðis og óbeinleiðis av tí alivinnuni sum virkar ræð og sum virkar og sum virkar tíbetur óalmindiliga gott okur munnu hevði ikki gloymað allar tær stórar íløgurnar sum var gjørdar kring landið sum effektiviserar hana men allíkavæl hava nógvar føroyingar í arbeiði og sum gera tað at alivinnan blívur meiri meiri burðardygg og hevur og kastar meiri meiri av sær eisini til tey føroyska samfelagar vit skulu fara til tann tann galdandi loyvisgjaldi sum er í dag grundarlagið fyri tøkugjaldinum tað er tann mánaðarliga tøkan av laksi og tað er eitt krúvt árið vekt og hon verður so faldað við tí altjóða marknaðarprísinum sum er í dag men tann marknaðarprísinum sum mann brúkar í dag her skal eg leggja sær afturat og tað hevur síttan føroyska alivinnan víst á fleiri ferðirnar og mann kann siga at føroyingar kunna kanska reypa sær av tí tað er tað at tann føroyski prísurin hevur ligið áleið tíggju krónur hægri í miðal enn marknaðarprísurin men mann brúkar marknaðarprísuni at ræðk at rokna eyh loyvisgjald ella tøkugjald ella líka væl og eitt annað sum gavst sum ikki minna minna avstill sum stendur eisini í uppskotinum tað er tað at her loyvisgjaldið og alivinnað hetta er ikki at meta sum ein skattur sjálvt um tað virkar sum tað er ein skattur hetta er eitt nýtslugt gjald fyri at fáa hendan fram í hjárættum frá landsmyndugleikunum frá landsstýrismanninum fyri at gagnnika nøkur økjur har sum eingin annar sleppur framat hesi her alifeløgini sum eru dag hava fingið loyvi til at brúka hendan her rættum og tað er so nakað sum eingin annar sleppur framat tað er faktiskt tað sum mann betalir fyri øllum førum tað sum mann pakkar tað inn í endamálið eisini í hesum uppskotinum tað er at ein hægri alifiskaprísur hægri skal gjaldið vera og eg veit ikki neyðugt mann kann eg kanska nevna skjótt teir undanfarnir prísirnir har segði mann at framleiðsluprísurin var seksogtretivu krónur og alt tað sum var hægri enn tað tað varð gjaldið fimm prosent og so varð tað niður til tveyogtretivu krónur har sum tað fór og bleiv søgd hálvtur prosent undir tveyogtretivu krónum men tað er eingin loyna tað at tað er eingin loyna at at prísurin at framleiðsluprísurin er hækkaður og tað vísir at tað er uppskotið eisini og nakað kann mann leggja afturat eisini men tað eru aðrir skattur vit søku siga hitt er eitt nýtsluligur gjald tað er tað her sum vit mugu snakka um dag men so eru tað eisini skattur sum fyritøkurnar betala og tað er partaf akkurát sum aðrar fyritøkur umframt tað tøkugjaldið sum er og so sjónið inntøkuskattur og bara hasum so vit taka kapitalarvegnumsskattum og partaflagsskattum og tøkugjaldini so eru tað áleið fimm hundrað milliónir um árið soleiðis ca í fjør var tað minni okkum tá koronan men tað hekkaði nakað í fjør men hetta er tøkugjaldið eisini aliførøkurnar tað er nakað at draga hetta her gjaldið frá tú skatteskildið í inntøkuni akkurát sum at draga sum tey draga rakstrar rakstrar útræðslufrá tí sjálvandi treffar tað ikki akkurát líka hart um hetta blæraður bleiv tikið og tað ikki fungir møguleikan til tað hetta kemur at vera ein natúrligur partur av rakstrarumkostningunum hjá alifyritingunum sum ger at kunnu trekkja tað frá men sjálvandi hetta her er nakað sum ger at at tað er ein eyka útræðsla sum verður endamálið við akkurát hesum uppskotinum tað er tað sama hægri alifiskaprís hægri avgjald og eg haldi eisini at tað er skilagott at mann hevur valt at hetka at framleiðis til kostnaðin tú ert eingin ivimannur farin upp alt er blivið dýrari bæði tað sum mann skal brúka at framleiða við og mann kann næstan siga alt er blivið dýrari og so tað er eitt sum skilagott eisini tað verður lagt upp til her at at framleiðis til prísum verður regleraður árliga og tað er faktiskt fínt í staðin fyri at tú setir ein tann tann tann tann sum var á seksogtretivu krónur áðrenn hann hevur verið tað í nøkur ár eg kann nevna eisini at ein skattanevnd var í gongd gjørdi eina aðra meting tey tey segði at tey mentu at mann skuldi betala eitt gjald eftir tilfeingisrentuni tað er tað er tann rentan mann kallar tað rentan tað er avkastið tann vinnurin sum er tá ið framleiðisnirkostnaður er mettur útá vanligi vinningurin og hví tekur mann oftani vanligan hvat er vanligur vinningur tá mann snakkar um fyritøkur og framleiðislig vanligur virðitøkur mann sigur vanliga vanliga góður vinningur er fimm til tíggju prosent heilt góður tíggju kanska men her hevur hann verið øgiliga høgur og grundumligan er serliga høgur kanska inni í uppsjóvavinnuni kanska eisini inni í ælavinnuni tað er tí tey duga gott mann mann eisini mann mann ikki gloyma og tað er tí at eftir hann fyrr at eingin annars sleppur inni vanligvíst er tað so at vit tað er ein partur av vinnuni sum gongur extremt gott har er øgiliga nógv pengar at tjena so vilja nógv onnur sleppa inn í tað at vinna men tað berist til í hesum vinnunum tí snakkar mann skuldi mann heldur tikið seingistrentuna skattanevndin er hon er hon leggur hart út hon sigur at hon metir tað skal vera fýrs prosent av tí yvirmála vinninginum sum mann sigur men tey mann ikki valta at gjørt og og halt halt tekur mann saman um so er hetta her eingin ivi um at hetta her er nokk so skilagott hetta er nokk so gott at nokk so gott hjá fyritøkunum eisini at rokna seg nøkulinda fram til ár fyri ár faktiskt mánað fyri mánað hvat eg skuldi at gjalda í gjøldum her er mann sum gjørt tað at mann betalir enn at hálvt prosent men frá framleiðstøðukostum sum er níggju tretivu krónur og fimtan árið og so hekkar tað stíviskt tvey at hálvt prosent er prísurin fimm krónur hægri sum fitta tvey at hálvt er á millum fimm og fimtan so í tað fimm prosent og hvussu prísurin er tí fær longur upp tretivu krónur meira enn framleiðstøðukostum sum betalir tíggju prosent og tíggju prosent vit skulu siga trýss krónur og kilo so eta seks krónur per kilo tað er sjálvandi tað virkar nógv men tað er nú ikki so heilt ekstremt nógv har haldi eg at tað sum mann kunnu altso nú kemur tað her vónandi vinnuna tað illa illa verður ikki nakað gera hjá vinnuni í hesum árinum men verður tað tá okur fær sjálvandi at snakka á partarnar og kanna málið og kekka ber tað til kanska at gera ein annan stigan soleiðis at hann kanska ikki endar tær tretivu krónur meðan hækkar eitt lítið sum tær træ tær sum hann hekkar hvørja fimm krónur hekkar kanska tvey at h tí tað er so ikki nakað sum tekur lívið av hesum her tað betýðir bara tað at tey tjena hann verður prísur um fýrs krónur meira so tjena tey ekstremt nógv men tey betala eitt sindur minni og havbýnaðarfelagar tey vísa á at at tað her er kanska ikki tann rættur leivstøðurin hetta vísir ger bara tað at íløguhugurin minkar tað vónar okur ikki tað er tað eingin her sum ynskir at at æliðferðin skal minka um íløguáhugan men men sjálvandi skal landið hava sín part tá tað gongur gott okur minnist til tá tað gongur gott so er tað í lagi at landið fer sín part ikki bara landið men men eitt annað sum eisini má haldi eg tú eingin yvir sum nevnd um at hyggja eftir tað er at kommunurnar munnu at fáa ein part av tøkugjaldinum kommunurnar leggja fyrirnir til hesar fyritøkurnar tað er kommunurnar sum hava tilbúgvingina á fyrinum og tað er inni á tøku fyrinum hjá teimum einstøku kommununum har sum um nøkur dálking er hon fyrifert tí haldi eg ovistu ferðina hevur hann her partafelagsskatturin hann er átjan prosent og hann partur hálvfjerðs prosent av tí at mann átjan prosentin fer til landið tretivu ferðiligir kommunurnar tær kommunurnar sum fáa lut í tí skattinum hann vil eisini minka og plus mann snakkar um eldraøki sum hevur avbjóðingar nokkansannans har haldi eg mann eigur at prøva inn at fara at hyggja vónandi hevur hevur landsstýri hevur landsstýri onkra onkra ásøkning hann mann kann gera men tað er eingin ivi um at kommunurnar munnu fáa ein part av hesum gjaldinum hvussu nógv og hvussu ikki tá vit ikki men tað er øllum førum nakað sum mann má hyggja eftir tí at tað hevur verið snakkað um at kommunurnar kunnu fáa møguleikarnar at seta leiðir til fyritøkurnar tað er ikki komið har til enn men mann má øllum førum vit sum mann ikki hava komað har til nokk so skjótt so noyðist mann at fara inn og hyggja eftir hvussu stóran part hann kunnu munnurnar fáa av hesum nokrar góðir taktir kanska skuldi stigin verið broyttur eitt sindur og so ein mann at fáa kommunurnar inn so ella so at fáa ein part av hesum gjaldinum tey kunnu má missa inntøkur av hesum her uppskotinum eisini men nógv vóru gleðir kunnu at fáa eftir vinnunevndina vonandi og fáa allar partar inn og fáa gjørt nakað av tillagingar øllum førum sum vónandi at nevn kann semjast um men tað kemur til tað tí takk fyri at forma har formaður vit eru tjóðveldig halda tað tað er gott at landsstýrið er komin við einum uppskoti um at broyta loyvisgjaldið ella tað sum verður vanliga rópað tøkugjaldið og eisini at tað er gott at mann heldur áframar tí leiðini

er ráð at at stiva eina stigiveksandi skipan altso eina progressiva skipan í mun til í mun til søluprísina á altjóða marknaðinum og sjálvandi settur upp ímóti framleittum kostnaði og frádráttum

fyri tær avskrivingar og annað sum eg íi og hetta er eisini ein dømi um at tingini flytast í politikki tað gloymir mann kanska oftani at tað sum skilur okkum í dag tað savnar okkum í morgin tí at hetta loyvisgjaldið ella ein kombinerað skipan við loyvisgjaldi og eyka partapelagsskattið bleiv sett í verk í tvey túsund og fjúrtan og síðani bleiv hendan skipan sett í verk undir síðstu samgongu sum gjørdi saman við progressivu skipanina og legði dentuna á tøkugjaldið og eg havi hugt í tølini altso loyvisgaldið gav í tvey túsund og fjúrtan og fjøruti komma átta milliónir og so var nakað afturat í eyka partapelagsskattið og við nýggju skipanini so gav tað longu í tvey túsund og sekstan hundrað og sjeyoghálvtrýss milliónir og prinsippið er jú tað at sum eg haldi at hann mær nevndi at fyri at avmarka eina avmarkaða atgongd til firðirnar og at gagna náttúrutilfeingið so skal mann rinda eitt gjald til til fólkið ella almenningin og avbjóða ikki sjálvandi hvussu verður tað gjørt best so at tað eisini framvegis kann linna undir eina eina vinnu sum hevur verið í í ógvusligum frambóðri og vøkstri tíbetur og sum er samdur í sammet við alivinnur aðrastaðni er í absoluttum heimslokki men hápurnarfelagið hevur so havt nakrar viðmerkingar til hetta uppskotið og eg fari at spyrja landsstýrismannin sum eg lesi tað so eru tvey ting sum sjálvandi skulu nevnast at eg haldi ikki at tað er á nakran hátt er rætt at ein so stutt hoyringarfeist er sum hon hevur verið við sær lesa rætt hóast tey hava havt fýra dagar at svara eg harmist eisini um at landsstýrismaðurin ikki sum hann hevur gjørt í øðrum førum sum eg havi røstum fyri eisini hevur viðgjørt tað tað saman við politisku flokkunum tí eg havi altíð mett í rokinum sum hevur verið um fiskivinnunýskipan og gjøld og eisini alivinnuna at tað er eitt øgiliga týðilig grundarlag fyri at hava eina breiðari viðgerð av hesum enn eitt at nokk so knappligt uppskot frá einari samgongu sum tykist manglar pengar tað er nokk eina atvoldin tað má mann bara viðganga heldur enn at fáa eina varandi skipan sum so eisini vinnan veit ikki verður broytt árið eftir ella dagin eftir ella vikuna eftir við stuttari men sum eg skilji so í hoyðinsproskriving hjá havbundarfelagnum so giti eg at tað hevur verið til ta upprunupskotið tá er mælað nett ov til at her við at í staðin fyri at seta krónutalið í einum lógu at tú sigur tað at tað er tá ið framleiðiskostnaðurin ella sølugt sølbrísini eru so nógv oman fyri framleiðiskostnaðurin so kemur tann stigveksandi skipanin inn so eg giti at tað er broytt eisini aftaná hoyringina hjá havbundarfelagnum tað giti eg eisini at hon er at landsformaðurin sjálvandi fer at fer at koma inn á í sínari í sínari meting sum sagt endamálið er at finna eitt gjald sum sjálvandi er fyri tann frammyndsjarættin at tú hevur eina avmarkaða atgongd og tað eru víst fleiv til skattanevndina sum mæltur til eitt tilfeingisgjald ella eina meting av at taka fýrs prosent inn av tilfeingisrentuni tað lýkist eitt sindur hesum men hevur so eina aðra meting afturat nevniliga um hvat tann reella tilfeingisrentan er og har mann so eisini ásetir hvat er ein normalur vinningur í einari vinnu og tað er sjálvandi givið nakað meira av pengum og bara fyri at sláa tað fast altso endamálið er sjálvandi at vinnan kann gera sína íløgur og vaksa og klára seg við øllum tíð uttan politiska og pílplanligum nógv einum skipan sum heldur men tað samfelagsliga í hesum bæði við bæði við viðvíkjandi tøkugjaldi og loyvisgjaldi á alivinnuni ella at fáa ein part av tilfeingisrentuni inn tað er jú í roynd og veru eisini fyri at kunna lækka tað skattatrýstið sum er á inntøkuskatti í føroyum tað haldi eg tað mest týdningarmikla tað var tað gjørt í síðstu samgongu at tað sum mann fekk eyka inn bleiv brúkt til at gera ein veruligan lætta fyri lág og miðal inntøkur í føroyum tí tað er eingin ivi um at ein lækkaður inntøkuskattur sum rindar meginpartin av øllum tænastum sum vit hava í dag at tað eisini ger at vinnurnar í føroyum verða javnsettar kappingarføri hjá øllum vinnuni í føroyum um tað varð gjørt og vit eru tjóðveldið at leggja stóran dent á og tað gjørdist hvá fáa sítt undanfarnu samgongu tað skipanina at hesir gjøldirnir sum koma inn frá bæði fiskju og elvinnu eiga ikki at fara beinleiðis inn á fíggjarlógini og harvið verða brúktir sum eitt slag av avknøtti at skrúva uppá tá ið vit okkum vænta pening í landskassanum men tey eiga at fara inn í búskapbyrgum í føroya og so er skipanin tann bryndar búskapargrunnurin inn aftur til fíggjarlógina eftir eini miðal eftir eini miðaltali so tað reguleraðist í mun til kunstskrivna veksamu so tað ikki bara er ein beint inn á fíggjarlógina og so út aftur eg fari staðiliga at mæla til at tað eisini verður gjørt í hesum førinum eg haldi tað kann vera ein øgiliga stabiliserandi effekt í í føroyskum búskapi og eisini ein stabiliserandi effekt í tí føroyskum politisku skipanini so at sær vit noyðast at hugsa longri fram hvørja ferðir slík gjøld verða broytt og so tað eru varandi og og framvegis skapa skapa grundarlag fyri einum fyri einum sunnum vøkstri í vinnunum og einum sunnum rakstri í vinnunum og eisini einum einum meira jøvnum kappingarføri fyri fyri allar vinnur í føroyum og síðan til sjálvt uppskotið vit í sjálvandi eru rættiliga skeptisk við at teimum hyggur at hesum uppskotinum sum verður broytt at tað hevði hetta verið í gildi eitt annað ár inntøkan á veruleikanum verður lægri so hetta við hvar tann fyrstu stigin skal vera tað haldi eg nakað sum vinnunevndin eigur at viðgera eisini nakað sum vit kundu hava viðgjørt millum flokkanar við sítt landsstýrismálið tykist til tað at kalla inn aftur við sama endamáli at framvegis skapa skapa sunnan vøkstur men hetta tykist nokk so nók so ógvuslig broyting í mun til tá ið marknarprísirnir eru á tí lægsta stigin tað er ein øgiliga ógvuslig broyting og eg haldi at vit kunnu sláa fast í øllum tí tí ofta harðliga orðaskift sum er at tann skipan sum bleiv gjørd seinast hon hevur ikki hon hevur ikki gjørt at alivinnan í føroyum ikki hevur vaksið so nógv sum hon hevur gjørt avstað at siga tú hevur ikki verið ein stórur báði fyri vinnuna eg hugsi at tú hevur fingið størri undirtøku millum fólk og í politisku skipan fyri mann hevur slíkt gjøld so nú er bara at finna tann rætta háttin at fáa tann rætta gjaldið inn og hin báðin sum vil vera og hon dentaði tjóðveldið tað er altso at við hesari skipanini og tað hendir partvíst eisini í summum av teimum broytingum sum vórðu gjørdar í undanfarna samgongu so verða so verður royndin verið inntøkan hjá kommununum minni tí at landskassin fær ein størri part tí at kommunurnar hava fingið part av partafelagsskapinum í øðrum og eg haldi at vit at vit skylda hvørjum øðrum at siga at at fyri tær kommunur eisini tær kommunur sum leggja fyrir og innfraskervi og aðrar tænastur til ta vaksandi ælvinnuna sum jú er øgiliga avmarkað til til ávís feløg tær eiga sjálvandi at fáa altso allar kommunurnar men eisini tær kommunurnar sum gera nakað serligt eiga at fáa ein størri part av hesi inntøku og tað hevði eisini verið til gagns fyri fyri stabilitetin og og og møguleikarnar hjá kommununum at at taka sær av teimum týdningarmiklu vælførauppgávunum og trivnaðaruppgávunum sum kommunurnar hava í løtuni er tað er tað rættur rættur altso fyri at seta bartøku tað er so skeivt tað er so skeivt og skeiklað at at tað kann á ongan hátt vera vera ein rættvíksskipan tað tann partin haldi eg eisini at at eg vóni at vinnuna kann taka upp um mann kann viðgera aftur til aðrar viðgerð tí sum sagt tá mann er komin har til at mann nú hóast at øgiliga rok góðtekur tað skal vera eitt gjald á fyri framyndsjarættin sum er eitt gjald sum byggir á reeltøl fyri hvat tann serliga eyka inntøkan av er av at fáa atgongd til tað avmarkaða í hesum førinum atgongdina til fyrirnar og til og til vatn og annað tílík sum hann sum hongur bjóði so so er ikki ræðan eftir eisini at fáa gjørt eina skipan sum veruliga heldur og serstaka týdningarmikið enn eina ferð at pengarnir fara umvegis á einum búskapagrund at semjan um hesir skipanirnar eigur at vera longri enn bara at koma knappliga beint upp undir einum av fíggjarlóg og er samferð um tað kann kjølfestast millum flokkarnar eg veit ofta hevur tað ikki riggað tá mann roynt tað men men eg kann skipið tjóðveldi vit hava hvussu verið við til at gjørt ótrúliga nógvar semjur tá vit eru í andstøðu sum hava havt stórar broytingar við sær millum annað tøkugjald og ikki minst hava hann byrjað at taka tilfeilsgjøld tað kom bara tí mann tá fekk ein andstøðuflokk inn ella rættarsagt tveir til at taka tað takið við eisini so tað skal vera mín staðiliga áheitan tí at tí at alvinan hevur sjálvandi sínar avbjóðingar og tað sum eg tosi við við vinnuna tað er tað komið har til at vit skulu gjalda eitt gjald avbjóðingar er at finna eitt gjald sum er stabilt sum vinnan kann langt tíðar planleggja eftir og sum ikki broytist frá degi til dagss og sum er eitt sum er eitt rættvíst gjald fyri framhoyggjarættin og tey gjøldini kunnu so brúkast til generelt at lækka inntøkuskattin hjá tí arbeiðandi vanliga føroyinginum og tað hevði verið eitt so øgiliga øgiliga stórt framstig fyri allar aðrar vinnur tí vit vita at kappingin í vinnuni í vinnuni er ógevn fyrir hava hava í í vanligum vanligum vinningi nógv meiri í vinningi enn enn nógvar aðrar fyritøkur men hevði mann fingið lækka inntøkuskættin so hevði tað gagnað so hevði tað gagnað sjálvandi fólkini fyrst men eisini øllum øðrum vinnum tí kappingin hevði verið javnari til at velja hvar skalt tú brúka tínir evnir og tínar dygdir til at skapa virðir í íslandinum so tað seinast eg fari at siga varmaður tað er eisini hetta við fiskpál tað er gott at hava eitt eitt nokk so fast amboð til at til at meta tað men men eisini har er sjálvandi ein ávísur minni vinningur hjá landinum tí at tí at tíbetur er tað so at tað føroysku fólk fyritøkurnar mangan hava hægri miðalprís enn tann miðalprísur sum kemur frá frá frískpála so har er nakað at arbeiða við og vit fara sjálvandi við opnum sinni viðgera við vinnunevndini har bjóðar saman sum kemur at taka lut so veit nógv um eitt her og eg hopi at vit kunnu fáa nakrar broytingar sum ger tað tú hevur eina eina eina eina eina sterkari undirtøku komnar íðaná knappliga og ein hoyrin fræspa fýra dagar har landsstýrismaður gjøgnum formannin tað er altso ikki á nakað nátt nóg gott hevði tað lagt so er neystur at røða willi simonsen frá miklussuni gjørt so væl takk fyri at formaður tað eru uppslut um at broyta stigan sum gjøldini á alvina verða ásett og blíva

eg góði eina viðmerking til bæði sjálvt uppskoti og tað sum onkur verður frammi við at mann tosar um framíhjárætt mær dámar ikki tað orðið tí tað hevur ikki altíð verið ein framíhjárættur at ala

hann fór buldrandi á heysin bæði í hálvfemsunum og fyrstu nullunum eingin tosaði um ein framhýggjarætt tá tað er ongantíð ein framhýggjarættur at fara á heysin men í dag vil eg siga at allir føroyingar hava í heiminum ein fantastiskan framhýggjarætt við at hava so dugnaligar ælarar sum vit hava í føroyum føroyar høvdu ikki verið so fólkaríkar og vit høvdu ikki verið so peningaliga rík um vit ikki høvdu alivinnuna og tí er tað ein vældig framhýggjarættur fyri okkum sum samfelag at vit hava eina so blómandi og dugnaliga alivinnu sum vit hava tað er tann framhýggjarætturin sum eg haldi vit eiga at leggja dent á framhýggjarætturin at ala er fyri so vítt uppstaðin orsakað av myndugleikakrøvum tað bleiv gjørdar ógvuliga strangar og hardar reglur innan alivinnuna heilt aftur í tvey túsund og trý tá ið ið bjørn djurholm var landsstýrismaður sum eitt úrslit av at alivinnan var øll um at koppa og har ásetti mann greiðar reglur um at mann skuldi hava økir sum skuldi hava hvíld og mann ásetti greiðar reglur um at mann skuldi ansa eftir náttúruni og mann hevði ógvuliga strengt eftirlit við hvussu alivinnan fór við umhvørvinum og tað hevur verið ein vældigur vinningur og tað eru fyrst og fremst myndugleikarnir sjálvir sum hava avmarkað atgongdina til alivinnuna tí tá ið ið eftirlønur sjálvur var í alivinnuni síðst í fýrsunum og fyrstu hálvfemsunum tá vóru yvir trýss ælarar í føroyum tað var ikki nakar framhýggjarættur tí alt fór jú á heysin so tað eru myndugleikarnir sjálvir sum hava sagt vit mugu reglera hettar tað er ikki alivinnan sjálv sum hevur sum so biðið um at tað bara skulu vera tríggjar alivyrutøkur í føroyum men tað eru myndugleikarnir sum hava ásett tað í dag brúkar mann næstan ikki firðirnar alivinnan fer longur og longur út á út á firðirnar til dømisin á skálafjørðinum var var alivinnan fyrr tað er eingin alivinnuna í dag inn á skálafjørðinum tí kann mann ikki tosa um at gjalda nakað fyri at ala á skálafjørðinum tí har er eingin æling heilt úti á undir eystnesi og tí er alivinnan hálva vegna á veg út á ikki út á hav meðni men hon liggur heilt út ímóti streymaskjógvi í nógvum førum og tað eru sanniliga stórar avbjóðingar hjá alivinnuni at ala undir so strangum umstøðum vit vita kenna millum annað søguna hjá luna sum hevur roynt at ala vestan fyri vágoynna vit kenna eisini avbjóðingarnar sum moðið hevur havt av at ala á sandoynni so eg haldi at vit eiga at virðismeta ómetaliga nógv tað at vit hava eina so dugnaliga alivinnu í føroyum og tað er ein stórur framíhjárættur at vera føroyingur við eini so blómandi alivinnu eg havi tikið nøkur tøl fram vit livdu í stóran mun fram til ár túsund skifti av botnfiski í føroyum av flakavirki og tí sum kom burtur úr har vit høvdu í tvey túsund og tvey eina botnfiskavoyðu á hundrað og fjøruti tons í tvey túsund og einogtjúgu høvdu vit eina botnfiskavoyðu á fimmoghálvtrýss túsund tons og hóast hóast botnfiskavoyðan er farin úr nógvum niður í næstan einki í føroyum og hóast tað var tað sum vit livdu av tá so hava vit havt eina kolosálaframgongu síðani tvey túsund og tvey í føroyska búskapinum vit høvdu tá í tvey túsund og tvey lønargjaldingar upp á eina komma tríggjar milliard í tvey túsund og einogtjúgu høvdu vit lønargjaldingar upp á tvær komma átta milliardir vit hava sjeyogtjúgu túsund løntakarar í føroyum í dag vit hava høvdu tá eina bruttutjóða úrtøku í tvey túsund og tvey upp á tíggju milliardir og í dag hava vit í tvey túsund og einogtjúgu hava vit eina bruttutjóða úrtøku upp á trýogtjúgu til í tvey túsund og tvey hundrað túsund og í tvey túsund og einogtjúgu fýra hundrað og einogtretivu túsund krónur og bruttutjóður í úrtøku per borgara tað er meiri enn ein tvífalding ígjøgnum hesi árini vit eru so hugsið um hvat lønini vaksin hesi árini so er hon vaksin við áleið knappliga hálvtrýss prosentum kanska eini sjeyogfjøruti prosent meðan vøksturin í okkara búskapi er vaksin við meiri enn hundrað prosentum væl meira enn hundrað prosentum so vit kunnu spyrja hvar kemur hvaðani kemur hesin vøksturin hesin vøksturin kemur fyrst og fremst frá tveimum tingum tað er frá tí politikkinum sum samgongan frá tvey túsund og ellivu til fimtan setti í verk og millum annað fór í kríggj við esum at hækka makrelkvotuna og so kemur tað frá alivinnu tað eru tey bæði tingini fyrst og fremst sum hann skapti vøksturin ferðavinnan hevur eisini skapt ein nokk so stóran vøkstur í samfelagnum men lat okkum ikki undirmeta hvussu stóran týdning tað hevur havt at vit hava givið hesum báðum høvuðsvinnum loyvi til at vaksa við at vit ikki hava verið forógvuslig at fara eftir pengum við kassaeitt tað er vandamikið at fara eftir pengum við kassaeitt hjá framleiðsluvinnum kann vera vandamikið tí at vit koma at steðga uppgonguni og framgonguni og vøkstrunum við tað at vit taka burturav teirra vakstrarpotensjali vit taka burturav møguleikunum hjá teimum at gera tungar íløgur og tað krevjast um vit skulu halda fast við vøkstrunum so krevjast ógvuliga ógvuliga tungar íløgur millum annað tey stóru útbyggingarnar sum ælivinnan hevur av landanleggum eru kolossalt tungar íløgur og tað eru altso í milliardavís av krónum í íløgum sum ælivinnan má gera fyri at kunna skapa uppaftur størri vøkstur í samfelagnum uppaftur størri møguleikar fyri fyri hægri størvum og fyri enn betri løntum størvum fyri enn størri vælferð hyggja vit at inntøkum landskassans so vaksa tær og vaksa tær og vaksa tær hvar kemur tann vøksturin frá hann kemur úr tí sama hann kemur frá vøkstrunum í vinnuni og vøksturin í vinnuni skapar eisini vøkstur í fólkatali samt og áhugavert gott at búgva í føroyum tað tiltrekir fólk samstundis sum útjiðarøkið er kring øll norðanlond minkað inntil í grønlandi so er føroyar eitt undantak føroyar vaksa í fólkatali sjálvt um vit eru ein útjiðari í norðanlondum tí at vit hava eitt so fantastiska framfísi vinnulív og vit sum politisk skipan hava dugað væl at bygd samfelagið út og upp samstundis so vit skulu halda fast í hesari menningini í hesum vøkstrunum so skulu vit ansa væl eftir ikki at vera forgrátið at taka pengar inn í landskassan frá kassa eitt tí tað koma ríkiligt av pengum inn ígjøgnum vanligan skatt gjøgnum avgjøld ígjøgnum sekundera vinnur vinnur sum hava tilknýti til høvuðsvinnar og ígjøgnum kapitalvinniskatt og so víðari tað koma ríkiligt av pengum inn í landskassan bara ígjøgnum tann vøksturin sum hesar fyritøkur sleppa at hava tí at vit geva teimum loyvi til tað so latið okkum ansa eftir viður hjá hesum uppskotinum so hava vit í miðfleisini tikið undir við at vit fara varisliga til verka ið haldi at hetta uppskotið er skilagott á tann hátt at grundarlagið nú ikki er ein fastur prísur upp á seksogtretivu krónur men ein prísur sum hvørt ár tekur útgangsstøði í hvat veruligi framleiðslukostnaðurin er av hvørjum kilo av laksi og so leggur mann tilfeingist gjøldini út frá tí tað haldi eg skilagott tí at alivinnan góðtekur eisini at tá ið prísir eru methøgir at hon eisini er við til at gjalda man sigur at at luta sín vældiga vinning við samfelagi móti men mann skal eisini ansa eftir at í tíum hvar ið prísirnir kanska eru á leið framleiðiskostnaðin kanska eitt sindur hægri at mann ikki fer for ógvusliga til verka tí alivinnan má framhaldandi kunna hava stór yvirskot veruleikin tann at alivinnan ger størri íløgur enn hon hevur yvirskot og tað hevur hon gjørt í fleiri ár á rað so so leingi sum alivinnan er so samfelags mennandi og byggjandi fyri fyri okkara fyri okkara búskap so skulu vit bið handlarnar væl og so skulu vit vera við til at taka lógvatak saman tí vit vita at landskassin kemur sanniliga at heysta sín stóra part av tí vøkslunum sum eru vinnu takk fyri har formaður sum hann sigur tað er kanska líka tað hervið fram í hjárættindi altso tað er rætt at tú hevur verið ein øgiliga stórur vági tá ið mann hevur verið tá mann hevur havt alivirksemi fyrst í nullunum og tá ið laksasjúkan koma sum framvegis tá ið mann hevur ein stórur vági

nøkur avstaði eftir og hava konsoliderað seg og blivin stór og skapt nógv virksemi í landinum men hetta er her við at

betalar nakað sum helst fyri tað eg haldi at hann betalir nakað sum helst fyri tað

og hundrað og trettan krónur um árið í leiðiggjaldi fyri at verða festari har á leið tað er eisini framíhjárættur tí at tað er bara hann sum sleppur at ala seyð á tí økinum og eingin annar so vit vit í veruleikanum meina nakað og eru principiell og skulu vera rættvís so skulu vit viðgera bæði økir á sjógvi og øki á landi líka men vit viðgera tað ómetaliga ólíka so vit skulu ansa eftir at brúka orðið framíhjárættur tí tað kann raka nógv av okkum aftur sum ein bummurang takk fyri ja takk so er tað næstu rørið tú fær orðið nú er tað bjaddur kára sunn petersen ger so væl takk fyri at formaður vit viðgera eitt uppskot um broytingartøk gjaldinum og tann broytingin stendur av at mann metir at tað er rætt og rímiligt at taka meira inn frá alivinnuna og at mann nýtir ein annan loyst

sum byggur uppá tann kanska heldur óvanliga marknarprísin vit hava sæð í nýggjari tíð men sum eisini tekur hædd fyri framleiðslukostnaðin hjá alufyritøkunum

tað eru allir fyritøkurnar í føroyum hava ómetaliga stóra tingd í føroyska búskapinum og hava stóran týdning fyri føroyska arbeiðspláss og tað er nakað sum er uppstaðið aftan á at nøkur fólk hava tikið eina stóra risiko og farið hálvt við nakað vinnuligu virksemi sum hann ikki visti tá fór at geva gott avkast men nú nógv ár seinni tað ein rættiliga profitabil vinna og føroyingar útmerka seg ikki bara í føroyum men um allan heim at vera veitara av til dømis ælilaksi til altjóða marknaðin og tað tað merkir so at tað eru nakrar aktørar í føroyum sum eru ómetaliga stórir sum elva til nógv avloytt virksemi sum elva til nógv arbeiðspláss og sum hava týdning fyri føroyska land fyri føroyska búskapinum og fyri lokalsamfeløgini í føroyum so hetta er part av føroyska vinnulívinum sum hevur ómetaliga stóran týdning fyri samfelagið sum heild tá mann hevur eina vanliga fyritøku so fer mann undir vinnuligu virksemi við at veita eina tænastu til eina vøru um mann hevur nakrar kostnaðir nakrar fastir og nakrar variablu kostnaðir í tí sambandi og mann selur vøruna til ein brúkara og so fær mann ein ávísan vinning fyri tí tað sama er galdandi í alivinnuni men eg haldi at alivinnan hevur nakrar grundleggjandi øðrvísir fortreytir skilt á tann hátt at tey hava atgongd til nakað felags tilfeingi sum er í firðina í føroyum og tað er ein framíhjárættur sum má oyrarenda eitt ávíst gjald til felagskassan fyri spurningurin er so ið hvussu tekur mann so hetta her gjaldið inn har haldi eg tað er týdningarmikið at mann finnur ein loyst sum er hevði nær sagt óavhangur hann er óavhangur hvussu landskassin sær út hann er óavhangur av hvørji politisk prosjektir standa fyri framman og hann er óavhangur av øll onnur viðurskiftir annað enn at mann hevur ein rættvísandi loyst sum byggur upp á nøkur prinsipur eitt boð upp á eitt prinsip tað er ein tilfeingisrenta men eg eri ikki heilt sannførdur um at tað er rætt at síggja tað upp á tann mátan tá tað kemur til ælivinnu eg haldi at tilfeingisrentan er ein góður loystur til fiskivinnuna men eg loymi mær ivast við um hon er góð til ælivinnuna tí at tað snýr seg um at fiskivinnan er veiða og ælivinnan er meira framleiðsla men hetta við at hava atgongd til fyrirnar er ein framíhjárættur sum hevur ein virði og tað virðið skal rindast til tann sum eigur fyrirnar og tað eru vit øll í felagum eg haldi í dag at ælivinnan kundi rinda eitt sindur meiri í felagskassan og tí haldi eg eisini at tað er gott at tað kemur eitt uppskot um tað og eg haldi eisini at uppskotið tekur tey neyðugu atlitini fyri at vinnan kann framhaldandi gera íløgur men at tað almenna eisini fær eitt sindur meira inn í landskassan tað haldi eg er ein góður loystur tað sum eg stúri fyri tað er tað at mann fer at tillaga gjøldini alt eftir hvat ið manglar í kistubotnum hjá tí almenna alt eftir hvat fyri øktar raksarútreiðslur man sær fyri sær í framtíðini hjá tí almenna og alt eftir hvat fyri íløgu støði tað almenna sær fyri sær tey næstu árini tá siga mann fer inn at taka pengar frá ælivinnuna fyri at fáa eitt ella annað hol í almenna kassunum ella fyri at brúka upp á nakrar íløgur tað haldi eg mann skal ansa væl eftir í aldur mann skal hava ein rættvísan loyst sum er óhav hengur á øllum tingunum altso nømiskani haldi eg sjálvur at fíggjarstýringin hjá hesari samgonguni ikki hevur verið sera góð tekur mann nú inn so hesa úrslitið sær betri út ella tekur mann inn tí at mann nú ætlar at byggja ein suðuratunnil ella tekur mann inn tí at mann vil útbúgva fleiri sjúkrarøktarføringar námsfrøðingar sum framvegis tað haldi eg ikki kann vera ein góð grundgeving grundgevingin má vera at alivinnan betalir fyri at privilega sum tað haldi eg tann rættvísi loysturin og so skal mann sjálvandi eisini tryggja sær at ein vinna har tað gongur serstakliga væl ella hevur gingið serstakliga væl tey seinastu tíggju árini at tað heldur fram at tann framgongdin heldur fram og at mann ikki missir íløguhugin og at bløð og nógv skattaður til dømis og at mann er kappingarførur ímóti kappingarneyttarnar á altjóða marknum tað er sjálvandi eisini sera týdningarmikið men eg haldi sjálvur at tá vit taka hesi serligu gjøldini sum ikki eru kapitalvinningsskattur partafelags skattur og skattur á vinningsbýtti sum framvegis tá vit taka hesi serligu gjøldini tali seg at tilfeingisrentu og tøkugjald so haldi eg at tað átti at verið so at teir pengarnir eru nakrir sum mann ikki kann taka fyri givið nakað sum mann veit fer at svinga frá ár til ár og tí ikki má fara inn í tann vanliga raksurin hann svingar eisini men hann svingar eisini parallelt við skattintøkur og tí sum mann hoyrir har til men vit mugu ansa eftir at vit ikki binda almenna sektorin for nógv upp í tað at duga nógv upp á tilfeingisrentu og tað at duga nógv upp á tøkugjaldið eg haldi at vit sum mann tekur tøkugjald inn og tekur eftir tilfeingisrentu inn so skulu teir pengarnar í prinsippunum verða brúktir til íløgur sum gagna vinnuna soleiðis at vinnan sum betalir hetta gjaldið fær nakað aftur at mann brúkar teir pengarnar at koyra í ein konjunkturjavnandi búskapagrund soleiðis at mann hevur pengarnar tøkir til tá ið tíðina blóðar verri og at mann annars brúkar tað til íløgur sum eisini gagnnýta vinnulívið til dømis íløgur í innfráhjørvi og grøna orkurskifti tað at taka pengarnar inn og býta teir út aftur í lógarbundnum veitingum ella at økja um almenna rakstrarútroyslurnar alt for nógv sum vit hava gjørt í fleiri ár tí at vit ikki duga at stýra okkum sjálvi tað haldi eg er øgiliga vandamikin tí at tá ið so tøkugjaldið minkar av onkrari orsøk tað kann vera sjúka tað kann vera eitt land mamma sum hendir á øki á marknaðinum ella tá ið tilfeingisrentan minkar tí at tú skriðir horvin so mugu vit ikki tippa tað holið við lántøku við skattahækkingar tá ið vit kanska hava brúk fyri júst øvuta eina kapitalinnspræning í samfelagi so nú fór eg kanska eitt sindur í fuglaperspektivi har men men eg haldi bara tað er týdningarmikið at mann hevur ein eitt prinsipp og ein loyst fyri tá mann tekur hesi gjøldini inn hesi eru ser skattinir um tú vil og at mann eisini brúkar tað rætt tað haldi eg er týdningarmikið annars haldi eg at tað er samanumtikið fínt at mann tekur meira inn tað haldi eg er neyðugt og eg haldi kanska enn tá mann kundi tikið eitt sindur meir men hetta her er hetta her er rímiligt tað tað sum eisini er týdningarmikið er sjálvandi at mann ikki er frinn at pilka við hetta her annað hvørt ár ella fimta hvørt ár men at vinnan veit so snøggur lunda yvir at tíggju ára tjúgu ára tíðarskeið hvat hon kemur at rinda til tað almenna at leggja sítt virksemi til rættis og sínar íløgur til rættis tað var tað sum eg hevði at siga í hesum umfari nú fer eg tað her at fáa eina nevndarviðgerð har mann kanska blívur sindurklókar upp á smáluturnar eg vóni at tann viðgerðin verður góð og at vit onkursvegna fáa alt á borðið sum er neyðugt fyri at kunna taka støðu til hetta mál takk fyri ja tað er uppskotið til løgtingslóg um broyting til løgtingslóg um loyvisgjald og alivinnuna sum er til viðgerðar í morgun fyrst at siga at føroyska alivinnan hon hevur rættiliga stóran týdning fyri føroyar og føroyska búskap tað er eingin loyni tíð

í tvey túsund og einogtjúgu var útflutningsvirðið fýra og ein hálvmilliar

og tað svarar til fimmogfjøruti prosent av samlaðu útlutningunum og tað talið verður nokk uppaftur hægri í ár bæði í krónum og prosentum so tað er á leið helvtina av útlutningsvirðunum sum stavar frá æløgini og mær upplýst at eini trettan hundrað fólk arbeiða ella løntakar knúttir av fólk og æløgini og trivjurvirking og tað sum har til hoyrir so tað er ikki smávegis og so vita tú eisini at tað er nógv avloytt virksemi sum hevur við ælingina at gera sum støðan er í dag so rindar æløvinnan stórar upphæddir hon rindar partafelagsskatt og hon rindar eisini vinnuspýtiskatt til landshúsarhaldið og so er tað eitt her loyvisgjaldi sum eisini er kallað fyri tøkugjald sum vit viðgera í dag eg hugsaði at siga lýsingur um gongdina í hesum málunum at so hvussu hvussu tað byrjaði tað byrjaði tíðliga í vár og tá ið tað verður sagt at hetta verður knýtt upp í fíggjararlógina so byrjaði hetta langt áðrenn vit fara at tosa um fíggjarlóg fyri tveyogtjúgu tað byrjaði í vár har ið tankar komu fram í samgonguni um at tá ið prísirin var óvanligur høgur so átti tað at átti æløvinnan at rinda nakað meir eg minnist at eg bleiv uppringdur av kringvarpinum og spurdi hvat hvat eg segði til at tað er og tá eg akkurát hoyrt at búskaparráðið skuldi koma við eina frágreiðing har ið hetta skuldi viðgerast og var ein partur av eina frágreiðing máttan at eg fór at líka bíða til tann frágreiðingin mann sigur sá dagsins ljós sum mann kundi lesa tað men so fann eg útav eitt sindur seinni at tað kom eingin frágreiðing sum skuldi handla um hetta og vit umrøddu hetta her eitt sindur í samgonguni og eg tók so ein fund við havbundnaðarfelagið nokk so tíðliga eg haldi tað var fyri summarfrítíðina og hon lyfti at flagga upp og segði at tað eru nakrir tankar um at vit fara at tilaga tøkgjald so eg kunnaði havbundnaðarfelagið tá einaferð tíðliga í summar so kemur løgmansrøðan og har er nevniløgmaður ítøkiliga hetta við viðtøkisgjaldinum at tilaga tað so arbeiddu eitt sindur víðari og so so er afturboð til havbundnaðarfelagið kanska meiri ítøkiliga at vísa teimum hvat vit hava arbeitt við so eg vil siga tað at tað hevur verið sovorðnini tilgongd har ið vinnanir við og hevur kunnað komið við sínum innbóttum til hetta sum vit hava arbeitt við so tá ið tað verður sagt at hoyringstíðin er fýra dagar og tað er alt alt ov stutt so eru nokk so nógv sum liggur framman fyri tað ella undantíð fýra dagar er ikki lang tíð tað er ein stutt tíð men upplýsingar og annað og hvat vit ætla og tað var teimum væl kunnugt og tá ið mann so farur líka sum ábreiðslu fyri tað so so haldi eg tað er áhugavert at hyggja at í tvey túsund og fimtan altso undanfarna samgongu har var als eingin hoyring tá ið mann broytti tí tvey túsund og fimtan havhugnaðarfelag slappa fund men tað var als eingin hoyring og í tvey túsund og átjan tá var heldur ikki hoyring so so eg vil siga tað at eg haldi at púra erliga so hava vit viðgjørt tað betri at á tíðøkinum hvussu er tað bleiv nevnt av høgna hoydal um eitt hevur við at samstarva um eitt hermáli og eg havi samstarvað við andstundum nøkur mál og eg havi enntá sagt at at eitt liggur fyri framman sum eitt integratiónslógin og tað ber bara ikki til at mann mann at mann hevur ikki tíð og orku til at at fara til allar flokkar um øll mál so hetta her hava vit hildið meira kann mann siga inni í samgonguni men tað betýðir ikki tað at mann í nevndini kann arbeiða saman tað skal ikki skilast upp á tann mátan at mann ikki vil samstarva um tað yvirhøvur ikki normalið var so sent til hoyringar og hoyringssvarið liggur liggur við og tað hevur tíðlag víst á hvat havhugnaðarfelagið heldur um hetta havhugnaðarfelagið er ikki serliga fegið um at vit tillagið eftir gjaldi men ynskir heldur at tað skal vera skattur av at vinningi og tað hevur havhugnaðarfelagið nokk víst á alla tíðina hetta er ikki nakað nýtt hetta er teirra grundhálningur kann mann kann mann siga men koma vit so tilið sjálvt hetta við nýtsluhjaldinum so so er tað soleiðis at mann kann siga at eitt er mann sigur næstan paranteskt eina teknisku spurningur sum eg vil takst at gera sum tikið verður tikin næstan betrakning men so eru tað tvey tvey viðurskiftir í hesum her sum sum vit hava hugt uppá og tað er framleiðis til kostnaður og tað haldi eg er ordiliga gott at vit hava tikið fatt uppá tað og eg haldi at høgni heidal spurdi um um tað var komið aftan á hoyringssvarið og tað tað vil eg nikka til at so vit hava tilla at eftir tí og vit halda tað er viktigtkt og tað var eisini í mann sigur í kjakinum ella í umrøðuni hetta at áseta hvat í framleiðis til kostnaður nær vit vita at alt dýrkar og vit vita eisini tað at ein part av ælingini fer upp á land og og sum mann sigur og tað kann skalt kosta meir og tí hava vit fingið í sær lógina at vit á hvørjum ári skulu seta eini framleiðis til kostnaður soleiðis at vit hava tann veruliga framleiðis til kostnaður og so hygg mann árið frammanundan og hygg mann í viðmerkingarnar so stendur týðiliga og greitt hvussu mann ger tað tað er ikki nakar við at onkur stingur fingur um luftina og blæsur og sigur at nú var hann fjøruti ella nú hann trý fjøruti men barometrini standa týðiliga og klár í viðmerkingunum hvat er tað ið telur við og hvat er tað ið trekkir frá tað haldi eg er ordiliga gott men tað verður altíð soleiðis nær at alivinnan kemur at tala eitt hálvt prosent líka mikið um nú prísurin er niðan fyri framleiðis kostnaður tað hevur tað verið frá mann kann siga tað eitt av soleiðis nær sum eg havi skilt tað og tað hevur tað verið fast við og hitt er at tá ið prísurin blívur serligur høgur at so taka vit eitt hægri prosent gjald inn og tað hevur verið nokk so nógv tosað sum eitt her at hvat er rímiligt og ikki at fara óharriliga til verka og finna eina javnvág í hesum tí at vit eiga at vera varin í sniðari og har haldi eg sjálvur at vit hava funnið eina vil eg halda eina rímiliga javnvág og eg haldi ikki at vit eru farin ógvusliga til verka í hesum tað er kanska hægri gjald og tað eru eisini tey sum halda tað at tað burtur verið kanska lægri gjald vit eru so komin sum mann sigur á hesa leguna hetta kemur so at geva viss vit hugsa landskassanum nakrar krónur og tað haldi eg eisini nokk so týðiliga uppsett hvat ið er mann væntar at fáa fyri næsta ár er tað góða fýraoghálvfjerðs milliónirnar meira enn eftir tí gomlu skipanini og so hvat tað árið eftir so kann mann spyrja hví lækkar tað árið eftir og tá er tað líka sum forvárd prísir mann hyggur eitt sindur fram um tíðina og tá er tað ofta varisligt hesi tølini sum standa her eisini hvussu nógv fara at vita taka í føroyum í tveyogtjúgu og trýogtjúgu tað er heldur ikki tøl sum er tikin úr leysum lofti mann veit hvussu nógv er sett út og tað eru útrokningar uppá tað so tað er tøl sum sum mann kann siga sum eru væl og virðiliga aksepterað og og tað verður nikkað til til tað so tað tað er nokkingin ósemjur um tað men alt sum hevur við sjógv og annað gera har eru jú óvissur tað kunnu jú henda óhapp og tað kann eisini ganga betri enn mann væntar men hatta eru so tær mest ella tær realistisku metingarnar mann kann hava tá mann situr og arbeiðir við slíkum tað var tað var spurt til til mín sum landsstýrismann hví hetta eg bleiv í í vinnunevndini og tað tað má eg siga at tað havi eg onga ávirkan á tað er løgtingsformaður saman við sínum umsiting sum sigur hvar tað fer men eg kann upplýsa at í tvey túsund og fjúrtan ella ellivu og fimmtan har lá hetta málið í fíggjarmálaráðnum og tá hevur tað farið í fíggjarmálaráðið í og í tvey túsund og átjan tá mann gjørdi broytingar og nú aftur í tveyogtjúgu so kemur tað frá vinnumálaráðnum og so er tað løgtingsformaður sum so hevur avgjørt hatta fyri vinnunevndina og har og hví tað er at so at tað bleiv flutt í vinnumálaráðið tað er tí at vinnumálaráðið hevur í veruleikanum alt við æling og reglering av vinnuni at gera og so hevur mann hildið politiskt at tað er við skilagásta til lið vinnumálaráðnum men tað er altso ikki landsstýrismaður sum bestemmar hvørjan nevnd tað fer í takk fyri ja takk her vóru nakrar viðmerkingar jóhannes joensen ger so væl takk fyri fyri fólkuna ja tað sum eg haldi er týdning tí at ælivinnan er so týdningarmikið fyri búskapinum í føroyum og tí er tað øgiliga týdningarmikið haldi eg at at tað er stabilur karmarundan um hesi tøkugjøldini og at mann hevur farið eina eina semju nokk so breiðu løgtingina um at hetta er tað vit gera og at hetta verður leisturin fram yvir so at so vinnuveikanin fer heldur seg til og vit vita hvat fyri inntøku

nøkulunda tí vit sæð tað skal broytast hvørt ár og hvørja

tvey tingy víð tað tú hevur líka sum góða spør

framleiðis er kostnaðin inntaktan tú hevur lagt við eina rammu hvussu mann roknar hann út og so tað at mann tilagar gjøldina so eisini tá ið prísurin er serliga høgur at mann betalir nakað eyka tað er har og eg haldi ikki at vit eru farin ógvusliga til verka og eg haldi at tað er rímiligt og tað at tað er kanska eitt sindur av temperamangsspurningur sum eg haldi at vit burdu tikið nógv meir og sum eg segði sum eg kanska haldi at tað burdu kanska verið kanska minimalt altso takk fyri takk er har joensen gerst væl ja kirkjubarnabanginavnið verður sagt at her uppskotið hetta verður heitið loyvisgjald á alivinnuna onkur kalla tað tøkugjald onkur sigur hetta er partur av tilfeingsrentuni okur sum verða av kommununi nokk kalla tað fyri kanska leiðugjald fyri at brúksrætt men hevur landsstýrið hugsað nakað

um kommunurnar í samband við at mann nú broytir stigan fyri s

og so fellur kanska mann sigur baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum sær baðum

partafelagsskattur har meðan onkur aðrastaður sum mann gjørt íløgur ella ella fasilitetur og har fellur ikki so so akkurát tað at tað fellur eitt sindur javnari tað er eitt spurning sum skal takast haldi eg í eitt sindur størri høpi og taka vit akkurát hetta eftir rokningsdiskjuna at døma so er tað eina fýra fimm milliónir sum mann sigur kommunurnar tapu í snær tí at partafelagsskatturin vælsaktans lækkar partafelagsskatturin er eitt vinnuspýtiskatturin dentist júst slett ikki í kommunukassan so so her eru nøkur ting sum eg haldi mann eiga at taka upp í eini sindur breiðari høpi at hetta er til kommunurnar takk fyri at ávísa krónutal oman fyri samlastikostnaðin tína eina spurningur um hin er viðvíkjandi tað sum vit leggja í loysnum dentan í tjóðveldi

kibbanna sum í sínum háfós royndi at fremja og fekk framt at peng

tað ger so væl

til viðgerðar er broyting í lógini umtøkutrald og eg haldi at hetta er eitt gott uppskot sum er komið frá landsstýrismanninum tað sum er best allarbest og sum eisini er ein trygd fyri vinnuna tað er at mann nú við í lógini á

og setur at framleiðis til kostnaður skal justerast á hvørjum ári okur sum hava verið í alvinni okur vita tað

framleiðis til kostnaðurin er broyttur rættiliga nógv tað síðstu tíggju árini hann er farin kanska síðsta árið ið ið eg varð gjørdur roskilde fyri eitt alfelag tá haldi at tú høvdu ein ein framleiðis til kostnað sum lá niðri fyrst í tjúgunum tveyogtjúgu trýogtjúgu krónur nú er verið ásett í hesum lógini at framleiðis til kostnaðurin er níggjuogtretivu krónur tað vil siga hesi her árini er hann broyttur eini fimtan krónur og galdandi lóg har skal mann rinda aftaná at prísurin marknaprísurin fiskpultprísurin er farin upp um áttaogtjúgu krónur hettar við soleiðis sum at her gjaldið er samanskrúvað so betalir mann tøkugjald eftir einum fiskpultprísindeksi tað er eitt ein vektaður prísur sum er á altjóða marknaðinum fyri støddurnar trý til seks kilo og okur hava einki annað indeks enn fiskpultindeksi at halda okur til tá ið vit skulu gera eina sovorðna lóg sum eg sær tað kann gott vera tað at mann kann vera óeinigur um hvussu skal mann áseta stigan sjálvan hesin stigin er er ásettur við at tú betalir fimm prosent tá ið prísurin er fimm krónur omanfyri framleiðis til kostnaðurin men upp til fimtan krónur tað kann mann tað kann mann diskutera um er tað er tað rætt skuldi tað verið kanska eitt stig eyka í stiganum men generelt so mann má siga tað at við hesari lógini so í forhold til galdandi lóg so kann mann bara fáa meira inn tað eru nøkur sum hava verið uppi her og sagt tað at við hesari við hesum broytingini kundi mann havt fingið minni inn men tað er altso út frá einum heilt skeivum forða kettungi tað er út frá tí forða kettungi at mann hevði at mann hevði brúkt við verandi skipan ein skeivan eina eina ein skeivan framleiðis til kostnað í skipanini og tað fer mann so rætta við hesum lógini tað sum liggur til grund fyri at mann kanska ger hatta beint nú tað er sjálvandi tað at mann hevur at okur í summar og í vár sóu nakrar prísir sum vóru heilt heilt óvanligir at mann tá hevur ásannað ja tað er kanska for lítið at fáa fimm prosent inn tá ið heimsmarknaður betalir hundrað krónur kilo fyri laksin tað vil siga at tá hevur vinnan ein eina innkenning per kilo upp á trýss krónur tað hevur og tá ið mann hildi tað fimm krónur tað var altso for lítið til tað nú sigur mann so tað at fyri tað tekur mann so tíggju krónur inn tað vil siga at mann fór dobblar inntøkurnar tá ið prísirnir eru so høgir sum teir eru og tað var eisini meiningin við tí og sum eg havi skilt á fleiri av andstøðuflokkunum so var tað kanska serliga javnaðarflokkinum so var tað jú akkurát tað sum hann vildi at tá ið tað var ekstra ordinert so skuldi mann hava ekstra ordinera inntøkur meðan tá ið tað var meiri normal viðurskiftur so skuldi mann taka minni inn og tá ið tað var ónormalt luguprísur skuldi mann næstan einki taka inn og soleiðis haldi eg at skipanin skal fungera eg vendi aftur til at her sum eg spurdi landstýrismanninum eg haldi tað skeivt at einki av tøkugjaldunum fer inn til kommunurnar tí tað eru nokkvar kommunur sum hava stórar útvarslur av at æling er í økinum millum annað við serliga hetta hevur við reinum vatni og so víðari eg haldi at tað er skeivt og tað kunnu men men tað sum sum landsstýrismaður sigur tað mugu so taka upp í einum øðrum høpi tað er eisini rætt haldi eg sum nøkur hava víst á at tað at tøkugjaldi og tilfeingsskild fara inn á fíggjarlógini er skeivt tað burdi verið soleiðis at mann ið hvussu so er hevði ein lykil soleiðis at mann setti ein part av tí sum mann segði kann fara fast inn á fíggjarlógini og tað sum so er kemur inn yvir tað at tað fór í ein búskapargrunn ella ein konjunkturjavnandi grunn ella mann gjørdi ein lykil fyri tað sum var omanfyri tað haldi eg hevði verið tann rættara loysnin iður í sínum hoyriskrivi at teir vildu heldur eftirlýst ella tær eftirlýsa at mann skattar av vinninginum men tað er jú akkurát tað sum eitt heri er hetta er jú bara av vinninginum og ongum øðrum nú er tíðin tíverri farin so kanska eg komi tikið orðið aftur seinni takk fyri frá fólum ja takk her eru nakrar viðmerkingar kanska fær røðarin útgreina okkurt tá fyrst er tað johannes joensen ger so væl takk fyri frá fólum eg eri har johannes sum koma inn á tað sum eg ætlaði at spyrja um tað tað er við hvat tá ið tað er nógv at taka inn tá ið tað gongur væl í alvinnuni og mann fær nógv inntøkur at mann ikki hevur ein leist at seta pengar av til síðu standa ímóti verri tíðum og eg hugsi at tað ein mann at gera beinan vegin tá mann ger

hesa skipanina eg veit at norðmenn hava oljugrunnin sum teir brúka har tey hava ymiskar skipanir hvussu teir fáa betala inn og hvussu teir

inntøkurnar frá olivinini fóru dyrekta út

tí renslið og tað er skeivt tí tað kann avskegla aktivitetvirksemið í landinum og serliga hjá forbrúki hjá tí almenna so tí hevði tað verið eitt fyritrekt at mann í samband við hesi broytingina at mann blívur einigur um breitt politiskt hvussu mann hvussu mann fordeilir akkurát hesi her upphendan sum kemur inn ikki bara í tøkugjaldum men eisini í tilfeingisgjaldum takk fyri ja takk so er tað edva jacobsen ger so væl takk fyri frá forkvinna nakað tí sum er har joensen kom inn á er eisini tað sum mann situr og hugtur upp á tá mann hugdi upp á eitt uppskoti tað var akkurát tað tað tær við at vita at tú tekur eitt tagligt tal av av úrslitinum hetta er jú aftanátt skatt sum vil tað eisini gera tað at tað verður annaðleiðis tøl runt um landið í inntøkumessia og og har vóni eg eisini at mann kann kann hyggja upp á tað í størri høpi tí tí at

um tað er ikki bara akkurát hesum málinum men tað vísir í nógvum málinum

sum sum er her við tøkjarnum tá eigur tað vera soleiðis haldi eg

og nú tosi eg kanska eisini sum kommunalpolitikari at mann at mann so til góðar sær kommunurnar so ella so tí tað er jú bara fakta at tað er at so úti í kommununum at virksemið fyrigongur og tað eru íløgurnar sum verða gjørdar serliga nú ið sæðir kempis stóru smálsdøgurnar tað er viðføra tað at kommunurnar eru noyddar til at hava at veita tað sum skal til fyri at at tessir feløgini at mann virka takk fyri ja takk so er tað høgni hoydal ger so væl javafólkarnar mest fyri at geva era era tíð men eg bara hugsa mær at tá hann tá hann hugleiðir aftur um at her vil eg samanvera við norska oljugrunnin og tað er væl eingin ivi um og vit hava eisini havt altjóða serfrøðingar sum siga tað at høvdu vit í føroyum kunnað lagt tilfeingistrentuna bæði á fiski og alivinnu í ein grunn sum líkist í norska oljugrunninum sær

hann verður minst og passivt líka stórur sum tann norskja ølligrunnurin

er sum skal inn í raksturin direkta so er tað fínt tá týdningarmennin

og tað er tað hvat skal mann so leggja í hendan grundin sum skal vera sum ein konjunkturjavning tað er væl tað sum er avgerandi fyri og bæði tá ið tú tosir um tøkutrald og til tilfeingisrentuna eg haldi at tað er altso grundleggjandi skeivt at alt í boðum tveimum fer tí reykta inn í raksturin eg haldi at tað er ósunt tí tað skapar eina óstabilitet í systeminum og tað vildi verið nógv betur fyri ein og hvørja stjørn at tað var altso ein grundur aftanfyri sum kundi virka konjunkturjavnandi eg og og ella undirritaði og hugnið heita púra eini er takk fyri tú frá fólkum ja takk næstur á ráða eru okkum mitt hasin ger so væl frá fólkum á tað tað er hugaligt at formaðurin tjóðveldið er so rundhondavur at hann reiser seg upp við einum endamáli og tað ger at sambandsflóttin meir tí men tað er so øllum førum positivt frá fólkum ælvinnan er ein sólkynssova fyri okkara samfelag ælvinnan hevur skapt

eina riggað inntøku tað er eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt eitt

millum kanska túsund og fimtan hundrað fólk sum arbeiða í alivinnu og sum vinna til dagliga breyð og alivinnan hevur klárað seg heilt ómetaliga væl sjálvandi fyrst og fremst kanska tí at prísirnar verða egli høgir serlig høgir nú í eitt tíðarskeið og so tosar mann frá politikarsíðu viðmugu taka mær pengar frá alivinnu tí hon fortjenast nógv og tit hava hetta uppskot longu útbáða eini fýraoghálvfjerðs milliónir tekur mann afturat og alt annað líka kann mann siga at tá ið alivinnan fortjenast nógv so tola teir eisini tað men tað verður slett ikki fortalt fyri føroya fólki at at støðan er ikki tað at alivinnan betalar for rítið alivinnan betalir við tøkugjøldum við partafelagsskatti vinnuspýtiskatti og eisini inntøkuskatti hjá sum fólk arbeiða so plaserar alivinnan hvørt ár nú hesi seinna árið millum eina heila og hálvu aðru milliard krónur í landskassum tað er tað sum samfelagið fær burtur úr rísum er og hesari vinnu og eg haldi tað er heilt fantastiskt hyggja vit so frammi tíðir ella hyggja vit eftir hvat alivinnan hevur gjørt hesi síðstu nógv ár so hevur hon gjørt íløgur fyri hundrað tals av milliónum eg rokni við at líka nógv sum alivinnan hevur fórt kent hevur hon gjørt íløgur fyri kanska meir og alivinnan hevur nakrar visjónir um at vaksa og vaksa og fara longri út av havbita at fáa meiri inntøkur til tað samfelagið og tað fer at síggjast aftur í landskassum í tað almennu køsnum og tí er tað øgiliga viktigt at vit hugsa okkum væl um at vit ikki liggja og regulera upp á hvussu nógv ið vinnan skal gjalda bara tí vit ikki klára at halda húsið sjálvur tað almenna húsið tí at vit kunnu skrúva so nógv upp á teir knapparnar at tað beginnir at blíva eitt sindur møtumikið at skula hugsa um at gera tær íløgurnar sum hann annars ætlar og tað kann hugsast at onkra íløga verður útsett og kanska enntá gjørd aðrastað tí eiga vit at vera varin frá fólkum at tíðin gongur skjótt so tað er so avmarkað hvat mann fær sagt men eg havi hug at skoyta upp í tað at vit hava eina aðra vinnu í føroyum sum hevur altíð hevur havt sera sera stóra týdning frá okkum samfelagum tí fiskivinnan og fiskivinnan er í tí støðu at hon betalir enn størri part relativt inn í teir almennu kassarnar enn vælvinnan eg havi altíð hildið tað at ein alvinna og ein fiskivinnan tað hevði verið rímiligt at tað var í øllum førum nøkulunda forhald til hvussu ið mann fór við teimum vinnunum og eg haldi sjálvur at at tann munurin sum er í dag er forstór tí fari eg at heita á landsstýrið um at hyggja eftir um tað kunnu gerast regleringar sum ger tað at fiskivinnan ikki er noydd til at alvera ein so stóran part av tí tí vinningi sum fiskivinnan fortjenar inn í teir almennu kassarnar tí teir skulu eisini gera íløgur so eg má siga at hóast hetta uppskotið er sett saman sum tað er og at tað er argumentið fyri at tað er vist rímiligt tá ið prísurin er øgiliga høgur at at at gjaldið verður eitt sindur hægri vil eg bara allíkavæl ávara ímóti at mann bara heldur at tá ið tað manglar pengar í landskassarnum so fer mann út til vinnuna og og og gevur tí eina skrúva afturat so hesa at at mann at pengarnir fása enn um meira inn vit eiga virkuliga at virðismeta at tey fólkini sum stríðast úti í fyritøkunum fyri at fáa eitt so gott úrslit sum øll at tað er demotiverandi vissu ein ov stórur partur av tí verður innkasseraður í staðin fyri at mann fáa høvuð til at endurnýggja seg at gera íløgur til meira arbeiði fleiri fólk frá arbeiði tað gagnar samfelagnum takk fyri frá fólkum ja takk her vóru onkra viðmerkingar bjarni hammer ger so væl takk fyri frá fólkum eg eri samdur við jakob mikkelsen í tí at nú hevur samgongan valt at nú fíggjadóminum ikki sær so øgiliga góða út sum hann valt at hekka nøkur gjøld í ælurindini fyri at fáa fíggjadóminum sum gjaldar betri tað er í prúð av samdurvinum í mín spurningur er í jakob mikkelsenum men hevur jokob mikkelsen sum verið við til at snikka tað uppskotið saman soleiðis at mann fer eftir nøkur pengum í ælurindini

eg byrji at fáa fíggjurlógina at síggja betur úr takk fyri forfólkina

tað sum ein vinna hevur brúk fyri tað er tryggað

karmar og tað hevur henda samgonga sum nú situr skapt í fiskivinnuni aftan á at tað vóru blivnir sera ótryggir karmar undir undanfarni samgong vit virkuliga hava gjørt tað hugaligt hjá fiskivinnuni at gera íløgur í nýggj skip fyri fleiri hundrað millión sum skapar møguleikar fyri meiri inntøkum betri umstøðum hjá manningunum og sovorðiðar tað er vegurin vit eiga at ganga og alvinan ger stórar fyri hundrað talsum milliónir ger alivinnan íløgur í tað er viðkt umráðandi at vit ikki steðga tíðin farin høgni hoydal eina viðmerking sum ikki eru rættar tað ger

kasta best nakrantíð fiskivinnuni undir undanfarnari samgongum men tað er eitt eitt ein munur var at vindeygspýtini vóru ikki so stór og stendur jákupikstin virkla nú og sigi tað at

endurskip og endurnýggja flotan tænkt meg at vóru til teg sær út

fyrst á í samband við tann samlaða partin av tí sum fiskivinnan alivær av sínum uppskoti er relativt størri enn tað sum alivinnan gevur og eg haldi at tað er ein vissur rímløg tí at fiskivinnan og alivinnan verða verða behandlaði nøkulunda eins av av teimum almennu myndugleikunum tað er eg sigi ikki tað skal vera akkurát men øllum førum er tað for stór munina ella mínum tykistakfyri tað er aksel willemsson janussen ger so væl tann ferðir tú forkuna talan er um eitt uppskot frá landsstýrismálum og vinnumálum um tøkugjald mær ger nakrar broytingar og tær fyrstu broytingarnar í tøkugjaldinum tað taka vit undir við tað er soleiðis í dag at mann sigur at verandi lógarum at framleiðst kostnaðurin er tveyogtretivu krónur per kilo og tí er tøkugjaldur bara eitt hálvt prosent tá tað er tann prísur ferðin er um tveyogtretivu krónur nú broytir mann

og sigur at framleiðis kostar honi níggjuogtretivu krónur og tí situr mann markið upp til níggjuogtretivu krónur

nær mann skal tala eitt tøkukjav sum er hægri enn hálvt prosent tala vit í lagi tí eg gangi sterkt út frá at tað er rætt at framleiðskostnaðurin er hækkaður nakað sínastu árini bæði tímer sjálvandi upp á sjey átta ár eru havt ein lønarvøkstur og so er ein stórur inflatión og prísvøkstur í heiminum beint nú so tað er í lagi tí endamálið er ikki at alivinnan skal skal rinda tá ið tað ikki eru nakrar ekstra ordinarar vinningur men at tann ekstra ordinarar vinningur sum er har skal ein partur koma í landskassum og vit kunnu fegnast um ið er í alivinnuni í nógv nógv nógv ár eftir hondini yvirskotin í alivinnuni har tríggjar fyritøkur í alivinnuni tær hava ligið tað seinastu átta níggju árini ímillum eina milliard og hálvaðari milliard hjá alivinnuni og tað ljóðar nú skal eg siga tað við vissu tí árini ikki liðugt enn at yvirskotin í innurvælandi árini kanska hjá alivinnuni fer at verða á leið tvær milliardir krónur hjá trimum fyritøkum so tað gongur væl í alivinnuni á nógvum orsøkum fyrst og fremst at takka teimum sum eru í al tí mann sær tað at tey eru faktiskt heimsmeistarar í at ala tí at prísurin er hægst í heiminum hjá føroysku alivinnutøkum men kanska eisini tí at vissukaskipanin hevur givið teimum góðar karmar á virkaundir tá akkurát er tú til uppskotið her ein tøkugjald sum verður øgiliga ofta sagt bæði av vinnuni hoyri eg men eisini av fleiri umboðum samgonguni at nú skatta vit vinnuna við skatta vinnuna hart tí øta sær ein týdning at nevna tað fyri tað tað er hetta er ikki ein skattur tú rindar skatt so fært tú einki ítøkiliga afturfyri men tú rindar nakað av soleiðis at tú fært lut í í felagsskipanum til dømis eftir at vit eru sjúkur tá ið tú vart sjúkraviðgerð verður tú sjeyogtrýss ár so fært tú pensjón og hevur tú bil so kanst tú brúka samferðskervið í føroyum tí tú rindar skatt til samfelagið og tú ert partur av samfelagnum men hesi í førinum eru heilt øðrvísi tú fært taka ítøkiliga afturfyri fyri at betala sum eitt sum betalaferð t sms er eitt felag sum eigur sølumiðstøðanir uppi so kunnu fólk leiga seg inn av handil og arbeiði eingin vildi tosa um at tann leiðan er skattur tí tær tey ikki tað er leiðan tað sama er við alivinnu tá tey fáa framhýggjurætt til allar fyrirnar í føroyum so er tað ein leiga og sjálv skuldu tey tala leiðir fyri tað vissu stjórin sms segði at tey so leiga seg inn her uppá tey tey píptaðu leiðir tey skulu gera íløgur so tað er í lagi tá tey uppá ókeypis ella bíligari leiðir enn hvat marknaðarleiðan er tí at tey skulu gera íløgur teirra handilin øgilagstøðanum týdning so ráttirnir stjórinir koyrdir heim bað standaftur fótum við sum inni her vit umboða føroya fólk oyðarin á firðinum og tað er næstan nógv argumenterað fyri at tey mugu ikki betala marknaðarprís fyri firðirnir tað vil siga mann umboðar ikki oyðarin á firðinum ikki føroyafólk men mann umboðar nøkur fá sum skulu atgongulir firðirnir tann mátan ger mann tað at nøkur kunnu ríka tað seg øgiliga nógv upp tey sum eiga alivinnan upp á kostning á øllum hinum tí um alivinnan ikki rindar marknaðarprísin fyri fyri hvat virðirnir í føroyum hava á virði so merkir tað at tey betala minni enn tað burturbetalt og øll onnur bæði borgarar og øll annað vinnulív man betala meir tí stýr tað seg ikki um at taka for nógv heiligt at taka for lítið tey taka marknaðarvirðið á firðinum í føroyum og har hevur búskaparaði sagt tá tað gongur væl at marknaðarvirðið er nógv størri enn ta og tað er akkurát soleiðis við øllum øðrum vinnulívi tá tað gongur væl so nógv áhugaði leiða prísurin fer upp tá tað gongur illa so eru fá áhugaði leiða ein fyrr ella tølur sum fer prísurin niður tí halda vit í javnaðarflokkin tá prísurin er høgur sum kann gott tala meira eitt uppskot leggur upp til og sindur keðiligt uppskot kemur beint nú tí eg veit at búskaparaði skulu hava eina ráðstevnu og eina frákreiðing seinni teir vóru ætlan at koma í ár men hon kemur tíðliga í næ og tað halda vit í javnaðarflokkin tí tað er týdning at lurta eftir búskaparaðnum og búskaparfrøðingunum sum eru óheftir í hesum førinum soleiðis at alivina ikki rindar for nógv men helgir for lítið men rindar marknaðarvirðið á firðinum tað ger tað ger tað at onnur sleppa undan at betala so nógv bæði annað vinnulív og borgarin í føroyum so eitt afturat vóru at koma inn á tær at at hví tað ikki fer í búskapargrunnum at vit hava eina lógin búskapargrunn at allar alt tøkugjald sum er oman fyri hundrað og hálvtrýss milliónir krónur skal inn í búskapargrunn so betalast út aftur javnt stóru sjey javnt stóru upphæddum yvir sjey ár og tað sama er verið galdandi tilfeingsskjald og tað hevur rættiliga stóran týdning tí at tað er óheppið tí vit vita at prísirnir kunnu vera øgiliga høgir úr alivinnuni tá verður tøkugjaldið høgt aðrir eftir kunnu prísirnir vera boft og tøkugjald er logd hevur mann tá koyrt alt út í rakstur grunnum sum so tað verður javnað yvir javnt stóra upphædd sum komnar út yvir nøkur ár ja takk takk fyri tú her vóru fleiri viðmerkingar erhard joensen fyrst ger so væl takk fyri frí fólkuna eisini hann sær nevndi at tey við at framleiðsluprísurin er hekkaður og so so nevndi at inflatiónina hon er so akkurát komin nú okur hava sæð ein hekkandi framleiðslu kostina líka frá tretivu tólv upp á umleið

prísurin á fóðri prísurin á arbeiðskraft kann slett ikki kompensera fyri tí yvirhøvur ikki okur hava sæð at

hann sagt hann kann rætta meg um eg fari skeivur

at tað hevur mann eisini spurt seg fyri hjá landsbankanum tá ið tað tað er rætt so so kann eg geva út frá at tað er rætt og mann kundi verið lægri tí mann effektiseraði meira tað dugi eg ikki at svara uppá men tað dugi eg at eg eri jóansin betri at svara uppá enn eg tá fyri tí ja takk so er tað edva jakobsen gjørt svar takk fyri frá forkunnuna bara lítil búskaparligur spurningur nú tá janusflokkun ofta og formari janusflokkun tosar um eitt hevði alivennini so so er tað alt er lagt út sum at tí mann fær so ómillum nógvur lítið inn kundi bara hugsað mær at vita hvat hvar liggur gjaldið sum javnaðarflokkurin vildi seta á viss javnaðarflokkurin kom við einum slíkum uppskoti sum mags rasmussen kom við vegna samgongdina

leið vildi javnað forklaksa seg á at tikið inn frá avstøð

gjaldið sum var tá kundi gott ber dupult so høgt at prísirnir eru høgir

alt annað uppá prísirnir prísir fara heilt niður aftur í lagi mann betalir bara eitt hálvt prosent men tá prísirnir eru høgir sum tey vóru fyrr í summar so var einki forgjørt tí mann betaldi tú so nógv sum hann betaldi tann og nú fer ein búskaparfrágreiðing og ein ráðsevnað um at her at vera fyrstur kommandarin sum hevði skilt búskaparar rætt sum fór at síggja hvat búskaparar hevði sigur nú jú javntíð mann kundi gott at tala tú so nógv jakob mikkelsen soleiðis at annað vinnulív og føroyingar kundu bet nú skal tað vera friður í salinum tað er røðarin sum hevur orðið her eru fleiri viðmerkingar á træbjarni hammer ger so væl takk fyri frá forkvinna tað er eingin ivi um hvat partarsamgongin ynskja tað er tað at nøkur heilt fá skulu hava alt og so vóna at tey skapa nøkur arbeiðspláss til til tey sum ikki hava nakað

og um at javnaðarflokkurin á andstan ynskja at tað tílíkar krónur eiga at fara í eina búskapagrund men at tað her fer tíverri beint í rakstur og at tað her fer beint í at pynta upp á eina vánaliga fíggjarlóg veit eisini handilsen hvussu hann bara heldur tvey stór ting upp móti hvørjum øðrum hvussu nógv millum annað fiskivinnan betalur

fartafelagsskattin hjá kommununum og tú vildi hækka tað fleiri ferðir

og gjørt nógvar aðrar broytingar tey næstu árini sum gera tað inntøkan hjá kommunum minka at tað er ikki heilt órímiligt at kommunurnar fáa fáa ein ávísan part av føkuljaldinum út til kommunurnar í føroyum ja takk so er tað høgni hoydal eina viðmerking forfólkarnar mær hóvaði væl tá ið hann eisini undirstrikaði at tað sum vit tosa um her tað er at rinda ein marknaðarprís fyri leiðina at at avmarka tilfeingið tað kann leiða okkum øgiliga langt í at fáa semjur í føroyum eisini viðvíkjandi fiskivinnuni og alivinnuni altso tey sum gagnu í tað náttúru og tilfeingið á ein hvønn hátt við avmarkaða atgongd

og tí er tað at at gjaldkundur er hægri tá prísurin er høgur og eg fari bara at spyrja hann um

og betala í staðin fyri tá onkur sær

at betala fyri vælferðartænasturnar er tað her við at siga at nakað er ein skattur spesial ein skattur um eg leiði frá høgna hoydal og tali leiðir til høgna so øll samd undir leiðan men so eg leiði frá tað almenna staðin fyri so er tað framvegis leiðan tað blívur ikki skattur hvussu ofta mann roynir at siga at hetta er ein skattur javnan tykkara ikki undir við brandskattavinnuna helgi alivinnuna men hon skal betala eina leiðu sum svarar til marknaðar virðir hvørki meira ella minni viðmerking akseli hann prøvar at pakka inn hvat er í veruleikanum javnaðarflokkur mínari við at tosa um at mann skal hopp verða hetta og hatta og so er har og at leiðir gjaldum skal betala marknaðarprís og so er har hann prøvar at umgangasta fortelja føroyar fólki at tað sum hann veruliga atlar tað er at krevja dupult so nógvar pengar inn frá alvinum og eg sigi bara at akseli í hannesavni javnaðarflokkur burturur glað fyri at vit hava eina alvinu tí tað koma einki oyra

hvussu eingin alurvinna var hesi firðina og hvat við kommununum

tað halda vit í javnanflokkinum ikki rímiligt

og tað at húsarhaldini í føroyum ikki vinstaðu sum lítla inntøku skulu betala minni og vit halda tað at vinnulívið í føroyum skal als ikki betala meira enn tað vanliga vinnulívið men vit má ikki tora at taka pengarnar heilt rúmni pengarnar leiðir frá teimum sum skulu betala milliardir so er tað trupult at lætta um hjá øðrum vinnulívinum og hjá húsarhaldunum í føroyum har er munurin millum fólkaflokkin og javnaðarflokkin harra jakob mikkelsen ja takk næstur at røða er pollarin at túgva eg ætlaði mær at eg haldi so nógv at tað er ein spurningur um um hvussu nógvar pengar

pælivinnan skal rinda í landskassan fyri síni eð

serrættindi sum sum dagsins aktørarøkin fáa tað er sjálvandi ógvuliga áhugavert eisini relevant í mun til bæði tann vinning sum tær fyritøkurnar fáa burturúr men eisini í mun til tað gagn sum tað almenna kann gera við teimum inntøkum sum koma burturúr altso tað verður heilsuverk og almannan verk og so framvegis men eg haldi at onkursvegna haldi at fokustjókini eru eitt sindur trongt tí tí meðan alt fokusið er á hvussu vit hvussu vit skatta ella ikki skatta ella leggja leiðu á á fyrir og sund so áttu vit at hugsa nógv víðareldri vit áttu at avgjørt at gjørt eina strategi sum hevur endamáls at flyta alla æling út av av grunnunum í føroyum út á gibrivatn og harvið eisini økt um volumin av avælingini í mun til tað sum vit síggja í dag vit vita at tann tættleikin sum hevur verið hevur skapt okkum stórar trupulleikar fyrr við við megin sjúkum innan fyri innan fyri ælið vinnuna og tað er einki ivast við at vandin alla tíðina liggur lúrur fyri at sjúkur aftur kunnu taka seg upp tí at vit hava ein rættiliga stóran vit hava ein rættiliga stórar nøgdir innan lutfalsliga smáum økjum í føroyum so heldur enn at í dag at brúka so øgiliga nógva orku upp á at klandrast um tað sum er tað sum er í verki í dag og hvussu vit skulu leggja avgjøld ella skattur á tað so haldi eg at vit áttu havt eina nógv meira miðvísa ekspansiónsstrategi sum miðjar móti at vit fáa flutt avlyngina út á sjógv ella út til havs og og harvið eisini fáa eitt nógv størri volumin fáa eina nógv størri æluframleiðslu enn vit hava í dag tað krevur so at mann frá politiskari síðu serliga frá ministeriellari síðu frá landsstýrismansum síðu fer inni eitt fyrrrakandi arbeiði at at at velja egnaðu økir út og eisini at seta tey økini í útboð tí tað er einki ivast í at ælupinnan í sínum verandi líkir dálkar rættiliga nógv hon kann eisini hava stóra ávirkan uppvaksarøkið hjá ungfiskju og so framvegis so eg trúði ikki at tað er ein varandi loysn at vit hava ælivinnuna í tí líki sum vit hava hann í dag har so vit síggja æliringarnar liggja faktiskt heilt inn í klettin og eg sakni tí at at hetta her kjakið liggur á eini eitt sindur øðrvísi støði at vit at vit vit hugsa meira strategiskt og meiri langsittisk í dag er ein frálíkur ráðstevna sum teir sá eina kommununa skipa í norðlandahúsinum sum snýr seg um orkuframleiðslu og felags fyri ta avbjóðingina vit hava tíðøkin og fyri ælivinnuna er at at tað merkir at vit mugu onkursvegna velja út økir á okara landgrundi sum eru betri egnaði ella sum eru egnaði til bæði til orkuframleiðslu og til matvøruframleiðslu sum eitt nú ælingin er men alt tað tær her trevur at tú hevur onkrar frondráðnir sum eingin má henda siga at tað er onkur sum sum tekur stafettuna og sigur at skal nú mugu vit fóra at fyrireika hettar her vit mugu fáa loyvislóggávunum upp á pláss bæði tá tað snýr seg um havvindorku men eisini tá tað snýr seg um hav og æling tí vit skulu í hvussu góðari tíð fyribyrgja at tað koma konfliktir á tí økinum og samanhildu tað við ta fiskivaði vit hava í dag á teimum landleiðunum so so sjálvt um hetta her orðaskiftið sjálvandi er viðkomandi so sakni eg at mann hevur tað størri til tað longra perspektivið sum sigur at hvussu hvussu fáa vit alivinnuna longur út frá landi og eisini fáa økt munandi um volumin so vit ikki hava so stórar bardagar um hvørja avgjøldini skulu vera tí tað er einki ivasað tann samlaði semlaða penganøgdin vit kunnu fáa inn til tað samlaða føroyska samfelagið kann bláa nógv nógv størri og búskapurin kann vaksa munandi og tað sigi eg til til landsstýrismanninum sum veruleikan heldur vildi sita á fólkatingi enn her sambært honum sjálvum takk fyri tað takk næstur á røða er erhard joensen ger so væl takk fyri frá fólkuna í samband við hetta málið so er tað ein ting sum eg gott kundi hugsað mær at at brúktið eini hvørja tríggjar minuttir uppá tað er vit kunnu hyggja í í í lógarvík skuld sum er lagt fram

so síggja okur yvirlit yvir framleiðis til kostnaðin síða frá sekstan og fram til í dag og viðstjóku so fara lýtisindur aftur okur fara aftur til kanska ellivu tólv tíggju ellivu tólv

so var framleiðs til kostnaðurin uppaftur nógv minn sum eg segði áðrenn tað var eg meini at tað var tvey trýggju krónur tá ið eg fór burturúr æling í tvey túsund og tólv tað er avgerandi fyri hvussu nógv mann fer inn í einum tøkugjaldi hvussu framleiðs til kostnaðurin er og tí haldi eg tað er ómetaliga týdningarmikið at politiska skipanin eisini fer at vita hvat er tað sum hví er framleiðs til kostnaðurin hekkaður eini fimtan krónur tey síðstu tíggju tólv árini tí tað eru ein øgiligur munur á hvat tú fer inn í tøkugjaldi visti hann verður ásettur eftir einum framleiðs til kostnaði visti framleiðs til kostnaðurin er fimmogtjúgu at hann er níggjuogtretivu og í hesum tíðarskeiðinum eru tað gjørdar stórar íløgur tað við tøkur so sjálvandi avskrivingarnir tær hava verið stýrið okur vita at fóðurkostnaðurin hann er farin nakað upp prísurin á arbeiðsmiðja er farin nakað upp men tað kann slett ikki kompensera fyri hesa økingina sum er ein fimtan krónur tí hevur tað verið sera áhugavert at fingið at vita eisini sum politisk skipan sum skal taka støðu til viðurskiftir sum hava við alivinnu at gera hví er hvat er tað sum ger at er tað tann biologiska gongdin er tað ein deyðiligheit er tað sjúka hvat hvat er tað sum ger at prísurin er farin so høgt upp tað haldi eg er hvussu er ein ein týdningarmikil spurningur at seta sær sum politisk skipan okur vita tað at vinnan sjálvt við hesum sjálvt sjálvt um framleiðarkostnaðurin er farin so høgt upp hevur hon allíkavæl havt rættiliga góð avlop og tað og tað er bara tað er bara gott og tað er positivt men tað er eitt sindur bekymrandi tá ið vit síggja ta talvuna sum liggur við uppskotinum at kostnaðurin fyri at framleiða eitt kilo er altso gongur so sjálvt uppeftir tí okur kunnu koma í eina støðu tað verður ikki beint nú tá tær vit okur hvar ið framleiðarsløgkostnaður og søluprísir fara at líkjast tá tað kemur á meira normali balansi í marknaðin okur vita at norðmenn eru teir økja ikki um sína æling nú so tað er í hvussu er sannlíkindin fyri at okur fáa nøkur góð ár afturat tey eru absolutt til staðar men tað kann broytast skjótt og tá er okra kappingarføri sum er okra framleiðarsløgkostnaður ein avgerandi parametur fyri hvussu okra æling kemur at klára seg í framtíðini tað var tað harra formaður tað er edvard jakobsen takk fyri harra formaður eg skal ikki stórleingi eftir orðaskifti men men tað eru altíð nógvir ting sum koma fram í ein slíkum orðaskifti og tað eru tað verður kanska tosað nógv um

eisini tosar nógv við landsstýrismann um hetta málið og at mann hyggur eitt sindur upp á framleiðskostna og mann hyggur inn á hvussu skal mann fyrihalda seg tá ið prísir blíva rættilig høgir og hvat erin og tað sum tað dragar seg um sjálvandi tað er mann hyggur eftir at tosa

um umloyvisgjøldini so nevndu vit eisini um eitt her tá ið mann flytur henda við handan veg so í sambandi við at tú fert inn og tekur meira av einum einum yvirskoti so sjálvandi er tað eisini nakað sum rakar ymiskt tað rakkar eisini úti í teimum økinum har sum kanska ælingin liggur økonomiskt og tað haldi at mann kannur kanska við tíðini umhugsa hvussu er tann fordeilingin og mann kundi kanska líka sum kanna tað eitt lýsing nærri men men tað sum tað eisini bleiv sagt eitt frá javnaðarflokkinum nú tað er tað at mann tekur so illa nógv for lítið inn hvat er so tað altso hvussu hvussu stórt tal tað haldi ikki at mann eg fekk ikki ella fekk ikki heilt svar uppá tað mann segði kanska at tað burdi verið dupult so stórt tað burdi verið tað er so nógv ting mann kann seta út á kortið hvat hvat liggur í tí vit mann koyrir tú upp á nógvar hundrað milliónir hvat ávirkar tað tí at tað sum eg hugsaði um jóhannes sum bleiv sagt tað var tað at manni hendan samgongan hon er ferð við ella hon ger tað á nógvum framtum tá hon líka tey fáu men men har kann eg ikki ikki vera sambæt tann matin at tað er ómetaliga nógvar familjur sum hava hava líka sum sín daglig dag og sína sína inntøku runt alt landið júst av fyritøkum sum hesari alvinini og og tað tí tí verða tað ógvusliga sum kanska eitt mann hoyrt mest frá formandi javnaðarflokkinum um tey stóru tølini vit ikki fáa inn tá haldi eg sjálv at vit hava verið eitt sindur samd um at hvar skal mann leggja hetta her tí at og tá er hetta her ikki hetta er at fylgja kostnaðar men mann tykkur eisini hædd fyri fyri framleiðis kostnaðum í sínum uppskotinum so so mann mann tykkur eisini hædd fyri við seg tað skuldi vera onkur avbjóðing so skal mann ikki gera tað ógvusligt men tað er púra givið at snakka um mann um fýra fimm hundrað milliónir her og nú so so kom tað svíða hjá hjá onkrari familju sum tað sum eg havi hildið verið nú havi eg persónliga arbeittina fyri avlendingina trý ár áðrenn eg kom aftur á ting og og tað er tann tryggleikin ið tá ið tær sterkar fyritøkur sennast eisini at fyri fiskvinna tá ið tær sterkar fyritøkur tá klárar mann nógv meir enn ein sárbær fyritøka fólki hevur havt arbeiði mann sigur alt árið sjálvt um mann kanska hevur framleitt við við undirskoti í periodum tí mann hevur megnað tað tí at fyritøkan er sterk og fyritøkan megnar at bakkast eg minnist gott at tann eini fjørðin mátti knappliga takast av og vit tosaðu um yvir hundrað milliónir tá tá slómar tey eitt lítið syndur at varð tað ein sárbær fyritøka so steðgaði alt upp við eini so einari slíkari hending um mann hevur fyritøkur sum so megnar nakað at teir fíggjarlaga klára at at halda halda uppi so so fer ikki altíð knús av eini slíkari hending og fólki hevði arbeitt bæði tá og beint aftaná og frameftir so tað er eisini eisini nógv og tað er ikki akkurát uppá hetta málið tí har haldi eg at at landsstýrismaður í góðum og tøttum dialogi hevur verið og hugt upp á hesum hevstingini hvat er er rímiligt sjálvandi fer ongantíð nakrar hvør armarnar upp tá mann skal betala meir so sær tað er tað við øllum men tá mann beginnir at tosa sum eitt her at mann er í lummanum hjá nøkrum fáar tí tann tónalagið haldi eg er ikki ordan og tað og tað vísir bara at og mann vil siga at snakka um ein hálva milliard kanska viðhvørt tað bleivt ikki sagt her í morgun mann var eitt sindur for meira forsiktigur nú at vita at siga akkurát sum hvat mann skal vera uppímóti men men mann er ofta snakkað um eiliga stór tøl tá tá lípir tann hjá mær og tá kann tað gott kosta í í í hjá teimum sum ja sum eru í svimjum og tey eru ikki so fá so at eg haldi at tað liggur á einum einum einum góðum nivág hvussu eg skal siga tað sum er og tað sum landsstýrin hevur at koma inn á mann kann hyggja upp á hvussu mann ger fleiri sovorðni ymisk mál úti í ráðum hvussu raka tað millum land og kommunur og sár tað kann mann altíð líka sum eftirfylgjan hyggja eftir at hvat hvat hevur tú ávirkan tí tað er úti í økinum at mann leggur rammar til so tað skal bera til at hava tað driftina sum sum mann einafróður takk fyri harformaður takk so fari bjarni hammerin við mær ringin tá takk fyri harformaður elva jacobsen vísir á at hon heldur at mann má ansa eftir mann ikki tekur for nógv frá eina fyritøku sum kanska hevur tvær milliardir í yvirskoti fyri at fáa framíhjárættum til allar fyrirnar í føroyum sum okur øll eiga sjóndin skiligur er at vit sum tekur alt alt for nógv vildu ávirka allar fyritøkur og mann má heldur ikki gloyma tey nógvar aðrar fyritøkur sum ongan framíhjari eftir at hava yvirhøvur sum sum eisini hava nógv fólk í arbeiði

heldur er tað jakobsen ikki at her er lagi at

hatta er eitt sum vit viðgera í lívið

lítið ofta hvussu arbeiðir tann hvussu hvussu agera tann tann arbeiðandi fólkið hjá okkum hevur tað samanhangandi vikur samanhangandi mánaðir tað vit hava eisini tosað tær tá mann tosar um nótaflotan men tað er sanniliga eisini verið tíðir hvar hvar tað stóð mann sigur tað tað var ljótt har og og tá bar tað onga inntøku eg haldi at tað er týdningarmikið at mann hevur vinnur sum megna at at hava soleiðis eitt sovorðið grundarlag at tað kann agera á fólkuni sum ikki eru við við hesum akdemisku útbúgvum at tey eisini hava ein tryggan arbeiðsdag takk fyri ára formaður frá og tað er tað er gott hann nevnir um eitt her um tað verður arbeitt við við nøkrum at ælingi fer út á upp í hav og sær stórt potensiali í tí og har eru vit púra samdir og eg kann bara upplýsera tað verður arbeitt við tí

og tað er eisini einur tøkilig umsóknur um at sleppa út og upp í hav

men samstundis so skal eg siga tað at at alir fyritøkurnar í føroyum eru ikki klárar at fara bara í einum stigi út á tað opna havið men tað er meira tað at mann flytur seg frá kanska at vera innaliga av einum fjøri tá ið norðvík fer eitt sindur longur út og so uppaftur longur út tað er meira ein sovorðn mann kann siga ein sovorðn líðandi líðandi gongd tá mann fer longur longur út og vit skulu heldur ikki minnast til at at tað eru sera harðbæligar í føroyar so tað skulu nakrar kanningar gerast og tað tað verður gjørt men eg vil bara siga at tað er samskiftið ímillum ymiskar partar sum hava við slíkt at gera tað kann vera ella tað eru ung vórðstovan og tað er vørnd og heilt føroyskt av starvsstaðarstovanum og og aðrir myndugleikar og í ráðnum verður samskift um hetta so tað liggur avgjørt ikki stilt vit hyggja fram í tíðina eisini sjálvandi eitt annað sum sum ger seg eisini galdandi í hesum tað er hetta sum verður so ofta nevnt um eina lendisætlan og tó okusa vit ofta uppi á landi sanniliga eisini á havinum kring føroyar altso har sum tað er fiskarí og hvar skulu vit hava æling og tað verður eisini tosað um vindmyllur úti á havhúsvegari at tað er eitt harðliga tiltrongt arbeiði at fingið líka sum tað upp á pláss og og tað verður sum at siga ikki einki gjørt við tað heldur men men tað er eitt stór arbeiði so tað verður hugt fram eftir vit royna at loysa avbjóðingarnar sum eru í dag og stutt fyri framman við at vit hyggja sanniliga eisini langt fram í tíðina og tað haldi eg eisini at vit hava skyldu til takk fyri at eisini við grísar kyllingar og neyt og annað hvar ið okur ikki síggja innan her voldsomma

búkstýrin ið framleiðs til kostnaði og eg og eg haldi at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at at

um at at tað fer at lækka men tað er veruliga høgt og tí er tað ymiskt at lagt kann men tað er veruliga høgt og tí er tað ymiskt at lagt

viðurskifti sum hevur gjørt tað galdandi í tí hatta vóru kanska at boða upp á tvey av teimum takk fyri ja takk fyri so eru tað ikki fleiri sum hava biðið um orðið orðaskiftið er endað hetta málur verður beint í vinnunevndina til víðari viðgerð tað er fyrsta viðgerð av løgtingsmáli nummar tveyogtjúgu tað er upp

vit skulu til samtyktar viðvíta at endurskoðar landsroyndir og pisarroyndir og vit skulu biðja um framsøgufólk beinið johannesen fyri fólkaflokkin johannes joensen fyri javnaðarflokkin edva jacobsen fyri sambandsflokkin beinta løvið jacobsen fyri tjóðveldið stefan klein poulsen fyri viðflokkin og bjarni kárasund petersen fyri framsøgn fyrstur afturá er beinir johannesen gerst takk fyri harra formaður tað er johannesen sum lagt hetta uppskot fram um at endurskoða skipanina við landsroyndum og pisarroyndum og tað er so ser í dag at landsroyndirnar tær verða so hildnar í fjórðum sátta flokki í fólkaskúlunum og tað gerast so skúlunum og næmingunum og foreldrum lærarunum