52-107/2025

HEILSU- OG ORKUMÁLARÁÐIÐ
Kopargøta 1 • FO-100 Tórshavn
Tel: +298 304050 • www.homr.fo • homr@homr.fo
Løgtingið 22. mai 2026
Tinghúsvegur 1-3Postboks 208 Mál: 26/12496-6
110 Tórshavn Tygara skriv:
Viðgjørt:
Svar
upp á
Fyrispurning nr. 52-107/2025 eftir § 52 a í tingskipanini um dialysuviðgerð á Klaksvíkar
sjúkrahúsi frá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttir, løgtingskvinnu.
Spurningarnir vóru soljóðandi:
1. Hevur landsstýriskvinnan ætlanir um at seta á stovn dialysuviðgerð á Klaksvíkar sjúkrahúsi
soleiðis, at dialysusjúklingar í Norðoyggjum og Eysturoy kunnu fáa viðgerð í
nærumhvørvinum?
2. Um ja, nær kann væntast, at fyrsta dialysuviðgerð verður á Klaksvíkar sjúkrahúsi?
3. Hvørji átøk skulu til fyri at seta á stovn dialysuviðgerð á Klaksvíkar sjúkrahúsi so sum
teknisk útgerð, umframt fakfólk, sum kunnu taka sær av tí?
4. Hvør er kostnaðurin av íløguni á Klaksvíkar sjúkrahúsi?
5. Hvør er rakstrarkostnaðurin av at hava dialysuviðgerð á Klaksvíkar sjúkrahúsi?
Svar:
Til spurning 1 og 2
Í løtuni fyriliggur ikki nøkur ítøkilig ætlan um at seta á stovn dialysuviðgerð á Klaksvíkar
sjúkrahúsi.
Til spurning 3
Sambært Sjúkrahúsverkinum hevði tað verið tørvur á høli og útgerð, umframt fakfólki at taka sær
av viðgerðini, um dialysuviðgerð varð sett á stovn á Klaksvíkar sjúkrahúsi.
Fyri at veita dialysu metir Sjúkrahúsverkið, at tørvur er á fylgjandi tólum/útgerð:
• Fýra dialysumaskinur (tríggjar í rakstri og eitt eyka tól, sum kann takast í nýtslu, um
neyðugt)
• Tríggir dialysustólar

-- 1 of 4 --

HEILSU- OG ORKUMÁLARÁÐIÐ
Síða 2 av 4
• Ein vatnreinsiskipan
Harumframt verður tørvur á VVS og EL installatiónum.
Royndirnar frá Suðuroyar sjúkrahúsi vísa, at dialysa eigur at bjóðast fimm dagar um vikuna, har
ein av døgunum er leygardagur. Tá dialysuviðgerð verður givin, er tørvur á, at tveir
sjúkrarøktarfrøðingar við dialysuførleika eru til staðar.
Verður dialysa veitt fimm dagar um vikuna alt árið, krevst at fýra sjúkrarøktarfrøðingar manna
dialysuna.
Eisini krevst ein intern medisinsk tilbúgving, t.e. at serlækni innan intern medisin skal vera til
staðar allar dagar, tá dialysa verður veitt.
Til spurning 4
Sum nevnt er tørvur á høli og tekniskari útgerð, fyri at veita dialysuviðgerð á Klaksvíkar
sjúkrahúsi.
Niðanfyri verður greitt frá útreiðslunum, men tað skal undirstrikast, at talan er um metingar, sum
skulu roknast av nýggjum, um eitt dialysutilboð skal setast í verk í Klaksvík.
Teknisk útgerð:
Heiti Kostnaður
4 dialysumaskinur 650.000
3 dialysustólar 75.000
1 vatnreinsiskipan 590.000
VVS, El installatiónir og innrætting av hølum 500.000
Tilsamans 1.815.000
Komið er til kostnaðin við grundarlagi í dagførdum prísum av útgerð, ið Medico tekniska deild
hevur keypt inn seinastu árini.
Tað er trupult at meta um kostnaðin av installatiónunum, tí hesar eru tongdar at viðurskiftunum,
har tær skulu gerast.
Til spurning 5
Árligi rakstrarkostnaðurin er mettur út frá, at dialysa verður veitt fimm dagar um vikuna, har ein
dagur er leygardagur.
Sum áður nevnt krevst, at fýra sjúkrarøktarfrøðingar við dialysuførleikum manna dialysuna á
Klaksvíkar sjúkrahúsi, men tann ítøkiligi tørvurin á tímum svarar ikki til fýra fulltíðarstørv. So alt
eftir, hvussu starvsbrøkir og rotasjón millum Klaksvíkar sjúkrahús og Landssjúkrahúsið ítøkiliga
verða skipað, fer útreiðslan at liggja millum 1,7 og 2,8 mió. kr. um árið.

-- 2 of 4 --

HEILSU- OG ORKUMÁLARÁÐIÐ
Síða 3 av 4
Eisini krevst ein intern medisinsk tilbúgving, t.e. at serlækni innan intern medisin skal vera til
staðar allar dagar, dialysa verður veitt. Sambært Sjúkrahúsverkinum er sett á stovn eitt sera
vælvirkandi samstarv millum Klaksvíkar sjúkrahús og Landssjúkrahúsið, sum ber í sær, at ein
yvirlækni í intern medisin frá Landssjúkrahúsinum hevur útitænastu á Klaksvíkar sjúkrahúsi
tríggjar dagar um vikuna, fyrst og fremst til at ganga stovugongd. Útreiðslan av at víðka hesa
skipan til fimm dagar hevði verið 1,4 mió. kr. um árið. Útreiðslan er lutfalsliga høg, tí ein av
døgunum er leygardagur.
Harumframt skal nevnast, at núverandi fígging av teimum trimum døgunum við serlækna í intern
medisin í Klaksvík er fyribils, tí ein partur upp á 0,4 starvsbrøk er læntur frá einum ósettum
yvirlæknastarvi í arbeiðsmedisini. Tá hetta starv verður sett, vantar fígging upp á 500.000 kr. um
árið. Meirkostnaðurin til interna medisinska tilbúgving verður tí mettur at verða millum 1,4 mió.
kr. og 1,9 mió. kr. um árið.
Væntast kann, at aðrir rakstrarkostnaðir, so sum menning, tilfar og ferðing, kosta 0,5 mió. kr.
Heiti Árligur kostnaður
Sjúkrarøktarfrøðingur 1.700.000 – 2.800.000
Intern medisinsk tilbúgving frá Landssjúkrahúsinum 1.400.000 – 1.900.000
Menning 80.000
Vørur til viðgerð og røkt 50.000
Ferðing 370.000
Tilsamans 3.600.000 - 5.200.000
Umframt fíggjarligu spurningarnar eru eisini týðandi læknaligir spurningar at taka atlit til. Teir
mest týðandi læknaligu spurningarnir eru lýstir í sergreinaleiðbeiningini hjá Sundhedsstyrelsen um
nýramedisin1:
“Der er mulighed for at etablere aftalt samarbejde på hovedfunktionsniveau om funktioner i intern
medicin: nefrologi, så der kan oprettes dialysesatellitter på sygehuse uden anden nefrologisk
funktion. Dialysesatelitterne kan alene udføre dialyse på patienter med kroniske nyresygdomme i
stabil fase. Følgende forudsættes ved disse dialysesatellitter:
• Patienterne har mindst 1 gang ugentlig mulighed for at konsultere en speciallæge i nefrologi.
• Der kan altid opnås telefonisk kontakt til en nefrologisk speciallæge på den afdeling, hvortil
dialysesatellitten er tilknyttet. Dialyse kan kun gennemføres i dialysesatellitter, hvor der er
etableret et internt medicinsk vagtberedskab, hvis opgave er at tilse patienter med akutte
komplikationer, såsom kredsløbskollaps, åndenød eller større blødninger. Ved akut indlæggelse
1 Specialevejledning for Intern medicin: Nefrologi, 26. januar 2026 (Sundhedsstyrelsen).

-- 3 of 4 --

HEILSU- OG ORKUMÁLARÁÐIÐ
Síða 4 av 4
på grund af sygdom med relation til nyresygdommen eller dialysebehandlingen bør dette ske på
sygehus med nefrologisk funktion.
• Der er et rimeligt forhold mellem antal patienter dialyseret på sygehuset med nefrologisk
funktion og sygehuset uden nefrologisk funktion med henblik på at opnå tilstrækkelig erfaring,
således at størstedelen af patientgruppen dialyseres på sygehuset med nefrologisk funktion, idet
der dog samtidig må tages hensyn til kapaciteten i forbindelse med de akutte indlæggelser.”
Krøvini til dialysusatelitt eru sostatt:
• At talan bert er um sjúklingar, har støðan er stabil
• At møguleiki er fyri viðtalu við serlækna í nýramedisini
• At telefonsamband er við serlækna í nýramedisini
• At intern medisinsk vaktartilbúgving er á staðnum
Harumframt vísir Sundhedsstyrelsen á tær fakligu avbjóðingarnar, sum standast av at seta á stovn
ein dialysusatellitt, tí ein slík skipan kann minka um sjúklingagrundarlagið hjá miðdepilsdeildini
og harvið gera tað truplari at varðveita fakliga støðið. Tað er týdningarmikið at hava í huga, at
Sundhedsstyrelsen í sergreinaleiðbeiningini tekur støðu út frá dialysudeildum í Danmark, sum
vanliga hava eitt grundarlag upp á 200.000 til 300.000 íbúgvar.
Við einum grundarlagi upp á 55.000 íbúgvar er dialysufunktiónin her á landi sera lítil. Sambært
Sjúkrahúsverkinum er hon tí longu kroyst frammanundan við at kunna varðveita eitt nøktandi
fakligt støði.
Við støði í sergreinaleiðbeiningini hjá Sundhedsstyrelsen, eru Medisinski depilin og nýralæknarnir
á deplinum fakliga stúrnir um møguleikan at varðveita fakliga støðið, um tilboðið verður spjatt
enn meira enn í verandi støðu.
Heilsu- og orkumálaráðið, 22. mai 2026
Eyðdis Hartmann Niclasen
landsstýriskvinna

-- 4 of 4 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, løgtingskvinna
Svarari: Eyðdis Hartmann Niclasen, landsstýriskvinna í heilsu- og orkumálum
Evni: Dialysuviðgerð á Klaksvíkar sjúkrahúsi
Spurningar:
1. Hevur landsstýriskvinnan ætlanir um at seta á stovn dialysuviðgerð á
Klaksvíkar sjúkrahúsi soleiðis, at dialysusjúklingar í Norðoyggjum og
Eysturoy kunnu fáa viðgerð í nærumhvørvinum?
2. Um ja, nær kann væntast, at fyrsta dialysuviðgerð verður á Klaksvíkar
sjúkrahúsi?
3. Hvørji átøk skulu til fyri at seta á stovn dialysuviðgerð á Klaksvíkar sjúkrahúsi
so sum teknisk útgerð, umframt fakfólk, sum kunnu taka sær av tí?
4. Hvør er kostnaðurin av íløguni á Klaksvíkar sjúkrahúsi?
5. Hvør er rakstrarkostnaðurin av at hava dialysuviðgerð á Klaksvíkar
sjúkrahúsi?
Viðmerkingar:
Dialysuviðgerð er staðsett á Suðuroyar sjúkrahúsi og virkar væl. Har
dialysusjúklingurin ikki longur nýtist at hugsa um ferðina og siglingina um
Suðuroyarfjørð, sum mangan er óstøðug.
Stundin er nú komin at raðfesta dialysuviðgerð á Klaksvíkar sjúkrahúsi, so at
dialysusjúklingarnir í norðurøkinum og Eysturoy eisini kunnu koma í ta
lívsneyðugu viðgerðina í teirra nærøki.
Í opnum brævi frá Nýrafelagnum tann 30.03.26 (Norðlýsið) var m.a. at lesa:
“Hóast flestu oyggjar í norðurøkinum hava fast samband til Havnar, vita vit av
royndum, at ferðingin frá heiminum og til dialysuviðgerðina í Havn er
ómetaliga møðsom fyri sjúk fólk. Ein bussur koyrir frá sjúklingi til sjúkling,
frá bygd til bygd og tekur tey við so hvørt, fyri síðan at koyra øll samlað til
Landssjúkrahúsið. Hesin túrurin kann taka upp til tveir tímar úr Klaksvík, til
man kemur uppá pláss. Onkuntíð eisini drúgvari. Og so er sama lag heimaftur.
Ein dialysusjúklingur í Klaksvík brúkar vanliga 10 tímar ella meir um vikuna
uppá koyring til og frá dialysuviðgerð. Sjálv viðgerðin er vanliga 12 tímar um
vikuna. Í tímum er hetta meir enn eitt hálvtíðarstarv hjá nøkrum av teimum
allarsjúkastu í samfelagnum, og nógv av teimum eru eisini gomul.

-- 1 of 2 --

Um hendan koyringin varð stytt niður í fáar minuttir hvønn vegin, hevði tað
bøtt sera nógv um lívsgóðskuna hjá dialysusjúklingunum. Royndir av at bjóða
dialysusjúklingum viðgerð nærri heiminum vísa, at heilsan eisini batnar. “
Í skrivi frá danska Nýrafelagnum til føroyska systurfelagið framgongur greitt,
at eingin læknafaklig forðing er fyri staðseting av dialysu á Klaksvíkar
sjúkrahúsi, tí “der er et medicinsk beredskab på sygehuset i Klaksvig”.
Í skrivinum orðar danska nýrafelagið seg m.a. soleiðis:
«… at hæmodialyse tæt på eget hjem ikke bare reducerer de lange
transporttider. Erfaringer viser, at nyrepatienter med adgang til flere og mere
dialyse opnår langt større livskvalitet. Hyppig dialyse er mindre trættende,
patienten bliver mindre afkræftet mellem behandlingerne og – ikke mindst –
væskerestriktionerne kavn håndteres flexibelt.» (Í grein í Norðlýsinum undir
yvirskriftini: Nei! Sentralisering av dialysu leingir ikki lív sjúklinganna!
Nú landsstýriskvinnan hevur møguleikan at gera ein ómetaliga stóran bata fyri hendan
sjúklingabólk við at virka fyri, at dialysuviðgerð kemur á Klaksvíkar sjúkrahús, seti
eg hendan fyrispurning.
Á Løgtingi, 11. mai 2026
Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur

-- 2 of 2 --