LM-068/2025

dansig hjá teimum gjørt tað takk fyri ja hetta er eitt uppskot um at hekka pensjónsaldurin í stuttum tað er í uppskotini sjálvi stendur nær ávísur ából ára árgangin verða pensjoneraður men í stuttum kann sigast at tað snýr seg um at í tvey túsund og fimmogtretivu høvdu verið pensjónsaldurin hekkaður upp á áttaogtrýss komma fimm og í tvey túsund og áttaogtretivu ferðir hann so upp á níggjuogtrýss har afturat er tað við at tey sum verða at tá framtíða at framskundaða pensjón verður fimmogtrýss ár tá ið fólk kunnu sleppa framskundaða pensjón tá ið tey eru fimmogtrýss ár tað kemur so eitt uppskot seinni har tey sum sleppa pensjón eisini fáa atgongd til sína pensjónsuppsparing so tey verða javnstillaðir við fylgjar pensjonistar annars er hetta eitt uppskot sum tað hevur verið ein ávís mótstøða og tað skilur mann fyri sovorðið tí tað at hekka pensjónsaldurin er er nokk so grundleggjandi tí at tað hevur verið ein rættur í nógv ár at fólk sum fyrst blivu sjeyogtrýss ár sloppu at pensjón og í løtuni er hann so sjeyogtrýss komma fimm og í tretivu er hann áttaogtrýss ár men tað er eisini ein avleiðing av tí samfelagnum sum okkum liva í dag og tað betran av samfelagnum sum verður í dag tað at fólk liva longur ger sjálvandi tað at kostnaðurin av av teimum eldri ella heilsuríktust við at gera at tað kostar meira at at okkum verða fleiri eldri og tað skal sjálvandi betalast at samfelagið má hanga saman eg havi nevnt tað í nógvum øðrum samanhangum at eina avbjóðingur í havhússamfelagnum er tað er at fordeilingin av pengunum í samfelagnum er skeiklað seinastu árini og tað kann eisini sjálvandi hava sítt stórapart av skylduni í at tú høvur at halvføri versnar og at pensjónsaldurin tí fer at gera stóri inntriv í samfelagsbúskapum tey komandi nógv í árini men hetta er eisini ein spurningur um samansfesti ímillum eftarlið tí okur hava ikki bara fíggjari samansfesti ímillum tey ríku og tey minni ríku okur hava eisini samansfesti ímillum eftaraldursbólkar og pensjónin er í ein ávísan mun nakað sum at spara upp okur hava tvungna pensjónsuppsparing í dag og pensjónin á fólkapensjónum hevur jú eisini verið ein løn fyri tann partin mann hevur betalt í lív og tann partur er eisini sjálvandi rættiliga viktigur men avbjóðingin við pensjóni er tann at tey sum arbeiða í dag betala pensjónina hjá teimum sum eru pensjoneraði og tey sum koma á arbeiðsmarknaðinum næstu árini tey koma so at betala fólkapensjónina hjá teimum sum verða pensjoneraði næstu árini so soleiðis gongur tað eitt sindur í arvið hjá hvønn øðrum og tí kemur mann har til at mann verður nokk noytur hyggja at aldursbýtinum soleiðis at tað samansvesti ongsvegna verður varðveitt og at tey sum hóast tey eru eldri men orka at arbeiða og hava hug at arbeiða eisini skulu arbeiða og tá er tað øgiliga viktigt at mann eisini hevur ein part við sum sigur tað at tey sum ikki orka og tey sum eru slitin og tey sum hava verið so leingi á arbeiðsmarknaðinum at tey hava forkentað at sleppa sleppa heim at tey so eisini sleppa og tað er so tann parturin sum sum eg nevndi um sum er framskundapensjón har tú kanst frá fimmogtrýss ár sleppa á pensjón og fáa og so eisini fáa atgongd til tína pensjónsuppsparing tað eru summi ella tað eru fleiri spurningar okur hava viðgjørt hana málið í vára eisini og tá høvdu vit sjálvandi hoyringar og tað komu tað komu sjálva nógv bæði svar og okur høvdu hoyringar í nevndini eisini tað komu nógvar meiningar um tað okur tað er so ikki líka tí nú er aldan endaliga aldur níggjuogtrýss og tá var hálvfjerðs men tað er tað stóri avbjóðingin tað er hettar her búskaparlig haldføri og mann kann sikkurt tosa upp í leypar um hví tað er so og hvat mann kann gera og seinastu tíðina hevur eisini nógv verið suðuratunnil verið tengdur at pensjónsaldrinum og tað at mann ger ein suðuratunnil ger at mann verður noydd trekk av pensjónsaldrinum tingini hanga ikki saman upp á tann mátan beinleiðis orsøkin til hetta uppskotið er tann at útreiðirnar til heilsuverk og almannan verk økja so hvørt sum at blíva blív eldri og eitt annaðs var tað var tað at fólk gerast eldri so siga fólk ja men fólk blíva ikki undir tjúgu og ikki undir tretivu ár nei tað blíva tað ikki men tá ið mann tosar at fólk blíva eldri so tosar mann um at fleiri fólk verða fýrs og hálvfems og kanska hundrað ár tað merkjar massum av fólki sum eru upp á pensjón hann veksur og jú eldri tey blíva verri verður heilsan og meiri tørvur verður á heilsur røkt og tað kostar og tað skal betalast og tað er har eg tosaði um tað samansfestið sum er millum eftarlið at sjálvt mugu vera eldri og hetta kemur at raka meg millum annað hugskotini so verði eg níggjuogtrýss ár áðrenn eg sleppi á pensjón og eg havi arbeiði her og privat sum sum ikki slítur serliga nógv og eg túvi ikki at síggja hví eg ikki skal kunna taka eitt eyka tak viðstad so eg kann hjálpa øðrum til at sleppa fyrr heim og vera við til at betala tann partin sum eg kanska burdi og átti at betalt tá ið eg eri væl fyri og vónandi eisini verði væl fyri komið til tann aldrin men hetta kemur við viðgerðum í trúnaðarnevndini og okkara sjálvandi at hoyra allir teir partar sum eiga at hoyrast sum eftir her og tað eru ivaleyst nógvar meiningar um eftir her men sum útgastøði so haldi eg at tað snýr seg um samansfestið og millum millum eftarliðini og sum útgastøði so haldi eg at tað er neyðugt at hyggja upp á pensjónsaldrin men tað er eisini minst líka viktigt at lova teimum sum eru vitum og hava tørv á at sleppa heim at lata tey at sleppa heim

takk fyri takk fyri og her eru nakrar viðmerk

takk fyri

sov vítt eg veit eg ikki nøkur semja gjørd vegi við arbeiðsmarknaðinum um hvat tað er tað hevði sjálvandi verið innskiligt men arbeiðsmarknaðurin er sum eg eisini nevndi mína røðu øgiliga øgiliga ymiskur og greðir ikki og greðir ikki aftur í hálvtrýssunum trýssunum og hálvfjerðsunum sum tá ið pensjónin kom ella fólkapensjonin kom har øll eru í sama báti øll eru líkaslitin ella nøkulunda líkaslitin okur hava ein fjølbroyttan arbeiðsmarknaður og og summi fakfeløg hava sjálvandi størri tørv á at teirra limur kunna sleppa fyrra pensjón meðan onnur kanska ikki snógv sjálvriðri limur í einum summi kalla tað luksus fakfelagardegnum har fólk ikki kanska verða líka fysiskt litin sum sum tey sum eru í arbeiðsfeløginum so eg ivist ikki við at tey fakfeløgini hava ymiskar meiningar so eg veit ikki um tað er so lætt at gera at gera avtalur og eg havi so heldur ikki verið við arbeiðinum men fakfeløgin sleppa sjálvan til hoyringar og sleppa at siga tað

teirra meining um eitt uppskot takk takk fyri

takk fyri hann sjálvdómsin hjá sær tað er faktiskt ein øgiliga gott sjónarvið okur vita at føroyingar føroysk pensjonistar eru millum teir raskastu pensjonistarnar arbeiða í heiminum og og mann kann gott seta spurnartekin við uttan at eg veit at eg havi ikki hagtølini um teir mann kann gott seta spurnartekin við hvussu nógv mann fer at vinna við at øll fara at arbeiða til nýggjur og siga stórur partur arbeiðir aftan á pensjónsaldur tey arbeiða nokk allarhelst minkandi altso kanska nógv tá ið tey eru fyrstu pensjónsárunum og so minnist hvørt sum tey bleivu eldri so tað er absolutta gott sjónarvið men hin vegin so er tað eisini ein spurningur um at fólk kanska hava tey sum eru betri stillaðu og hava arbeitt minni slítandi størv hava kent meiri pengar hava sleppa heim tá tey eru sjeyogtrýss ella nú so á sjeyogtálvt ella áttrýss at tey so fara heim tí tey hava ráða at fara heim og tey óluftirnir sum hava verri stillaðu í tíum alt lívið eisini var verri stillaðu tá tí at tey hava ikki ráða at fara heim og tey skuldu at siga so skulu øll bara vera níggjuogtrýss men tað er sjónandi eisini sum spurningar úr tað guppi

í nevndini takk takk fyri og tann næsta røða jóhan dahl

ja takk fyri frí forkvinna hetta er jú eitt mál sum ikki er ókent og eitt mál sum hevur verið umrøtt við júni millum av hesi samgonguni og av búskaparráðið og av landsbankastjóra og øðrum hvussu umráðandi tað er at mann fer haldføroyska avbjóðingina loysta og haldfjørða avbjóðingin í teirra optikki eitur pensjonistandur og pensjónsaldur og tað betýðir eftir hesum tølunum sum liggja fram í hesum uppstøðunum eitt stað millum hálvfjerðs hundrað milliónir krónur her og nú hesum her breiddir sum merðir men eg havi skilt teg at tað kanska er at tosa um eini tvey hundrað milliónir krónur tá ið tað er komið á toppum ið verða spardar við at gerast her tillagingarnar í aldursdaganum nær tú skalt kunna fara upp á pensjón ella hvussu leingi tú skalt arbeiða áðrenn tú kanst koma upp á pensjón okur vita sjálvandi út tað at okur liva betri okur hava tað betri okur hava stúri hug at arbeiða kanska eisini til eg verði eldri og okur verða í mun til tvey túsund og kanska seytjan átjan er liviðaldurin upptur frá at vera altso tann liviðaldurin tann tíður mann hevur frá tú mann fer av arbeiðsparteynum til mann er farin at fólgum frá hevur vanliga verið nítjan ár har mann hevur fingið pensjón men nú er tjúgu fimmogtretivu ella hara leið tá roknar mann við at tann liviðaldurin er upptur upp til tveyogtjúkuma fimm ár altso at mann er upp á pensjón og so tað kostar sjálvandi nakað eyka og pensjonistan var fleiri og eldri tað vitir hvønn øll eg haldi tað at tá mann grungir fyri at mann vil broyta seg hetta her stigan her sum mann hevur sagt nú so er tað sjálvandi fyri at spæla pengar fyrst og fremst og sum eg nevndi í byrjanini at mann vil hava hald føri betra og eg má siga tað at tað er eitt sindur harmiligt haldi eg at tað sum fyrr gongur í løtuni tað er tað mann sigur jú mann sjálvandi skal upp til alt tað gerandi fyri okkara framtíðar vælferð men mann líka sum gloymir er ein rúgva av øðrum tingum sum er neyvan at gera eg veit góði tað at mann hevur sett ein ný skipanar bólk undir løgmanni til at koma við nøkrum fornuftigum loysnum men at eg haldi okur øll inni her vita hvat tað er fyri loysnum sum tær til okur berhøvast ikki at hava banaraboð ella ella onkra heilt annaðni triðja ella fjørla persón at fortelja okur hvat skal til okur vita hvat skal til øll somu tað er bara spurning um at tora at gera tað enskt politiskt og tað fáa okur hvørki eini nýtsjumanna bólkur til nakað annandi at koma fram til tað er spurningur um hvat ið okur hava av dirvi sjálvi til at fara inn og gera tey neyðugt breiðingarnar fyri at fáa hald fyri at fungera og har millum eru tað at fáa hesar smærri eindirnar latta samandi spyrji eindir og tey millum annað at fáa broytt og so víðari so víðari stór ting kanska mann eisini eisini heilt at hyggja upp á onnur ting kanska hann er sum talsbygdina eisini og so víðari tað er tygis mann skal tora at fara eftir men tað ger mann ikki tá ið mann hyggur eftir pensjónsaldunum í tí yvirliti sum verður gjørd upp her so ætlar mann jú at flyta tað soleiðis at mann er fram til januar áttaogtretivu fólkapensjalist á altíð uppá níggjuogtrýss ár frá trýssum eru í dag bara sjeyogtrýss og hálvfyrr eru nøkur sum eru fødd áðrenn fyrsta juli í tretivu millum sjeyoghálvtrýss og tveyogtrýss ið hava sjeyogtrýss áðrenn seksogmánaðir frá fyrsta juli fýraogtjúgu og tretivu millum fyrsta januar trýogtrýss til einogtretivu desembur seksogtrýss fólkurnar ljóða ikki um tey sum sita her á næsta og fyri stendsta bankin kundu at røða honum frá hann heldur mær til málið

tað skal ikki tosast bara so til hvønn annan her beint í løgtinginum viðst tað skal tosað sær tí gjøgnum forkvinnan sum situr har í løtuni og ja ein pen áheitanum tykkum at lurta ella út takk fyri tað gerst væl takk fyri forkvinnan ja eg var komin til har eg kann debatera eg var komin har til at frá fyrsta juli í cdvi kósáldur er eftir hesum uppskotum áttaogtrýss ár fyri tey sum eru fødd frá fyrsta juli áttaogtrýss til einogtretivu mánaðir tá fyrsta juli var fimmogtretivu fyri tey sum eru fødd frá sjeyogtrýss millum sjeyogtrýss og tretivu mánað í juli níggjuogtrýss og so verða níggjuogtrýss ár fyri tær sum eru fødd aftaná tretivu mánað juli níggjuogtrýss aftaná fyrsta juli áttaogtretivu verða níggjuogtrýss ár so tað er tað til tey báðaranum so tað sum hendara aftaná og altso tað er í fyrsta jula fýraogtretivu fyri tey sum eru frá í tjúguogfýraogfjøruti altso inntil tjúguogfýraogfjøruti eg haldi tað at okur øll sum eru inni her og hava sitið her leingi okur vóru við til at gera eina semju okur vóru við til at gera eina kontrakt vist mann kann kalla tað eina kontrakt við fakfeløg og við tey sum eru arbeiðsbeintanum og onnur har hevur mann ásetti hvussu ið pensjósaldur skuldi ásetast fram til at áa stóðramál og okur vóru samd um tað hatta var skilagott okur vóru eisini samd um tað at hatta var tað sum og hatta var tað sum var neyðugt fyri at kunna tryggja okur haldfrí og tað ætla okur okur tí samanítt at halda tað avtalum at annað tyr sum okur eisini samstundis hava ofta handa skotið upp sum mann millum annað gjørt aðrastaðni rundan um okur millum annað danmark tað er at mann strikar hasa móttrokningina til pensjistarnir av avkemtu pengum at so ikki av ikki av pensjóni men av trýst mann tjóðar annars soleiðis at teir tíma at arbeiða longri tað haldur eg ikki skilagott men eg veit tað at tað eru forønur sum ikki haldar tað skilagott men ok haldar tað skilagott okur eisini lagt fram í okkara álógaraskúttum fleiri ferðir hví er tað tað skilagott so at eg haldi tað at okur eru øll samd um tað at okur tað finna loysnir og eg haldi okur funnu loysnirnar politiskt gjørdu eina avtalu ið eg skilji ikki at hví mann blívur við at broyta tað avtaluna hon bleiv gjørd okur fór eg inn og søgdi niður í pensjósaldurin skuldi vera ásettur og hvussu hann skuldi hekka hann er jú akkurát hekkaður nú søgdu kristianar finna eitt boð sum er hvussu hvussu hvussu hvussu hvussu hvussu hekkaður við einum hálvum ári tí mann varð samdur um at hatta var mannagongd tað var tað tann dagin og tí haldi eg teg forkerti eg haldi eg forkerti hann mann nú aftur nú fer inn og broytir eina avtalu og fer kanska allan arbeiðsmarknaðin og alt runtanum umhugnum sum er arbeiðsmarknaður upp á nakkan heldur enn mann kanska heldur seg til tað sum hann hevur at eta tað frá hundanum so eg fari í hvussu seg at samstundis viðkomandi at boða frá her í dag at okkum komu ikki at taka hundin við sum upp frá honum tað komu okkum ikki okkum koma at loyva fólki til at kunna arbeiða sum orkararbeiða til okkara mál og tey sum annars skulu fara upp á pensjón á hug til tað tekna fara upp á pensjón eftir tí leistur sum okkum annars hava avtalað við tey tann katroknin hevur kallað nakað kontrakt tá tað hevur gjørt tí sína tíð við øll fólkini sum gjørdu varturíki tá um hvussu ið mann skal skipa eina upptrapping av pensjónsaldrinum yvir tí og tú hevur ikki neyð tað fara broytað aftur nú takk fyri

samgongur til samgongu reyðirnir tættirnir tá tað er samgongur til at samgonga er samgongur hjá at samgonga er samgongur hjá samgongu

eg verði jóhann dahl ikki úr sær ja takk fyri teg ja grundlutiliga jóhann dahl sína grein sigur at tú skalt úrskapa væl tað er øgiliga einki orsøk til tí at jóhann dahl sær tað at hendan hesa samgongu situr hon kemur ikki at fyta nakrasta mennastu tað kemur hon ikki hon kemur at betala og kostar okur meir og meir og eg síggi eisini tað at skal nakað gerast og tað sum skal gerast tað nevndi eg millum at eg átni ein part av tí at semja til tíðliga eini valskeiði fyri okkum at fremja og bliddu mennastu framdar til eini valskeið annars verða eg framdar tað havi eg júst sæð og tað er tað sum eg hopi at okkum at finna útav hetta er ein lítil partur av tali okkum snakka um at kasta tvey hundrað milliónir og tvey hundrað milliónir ikki hundrað eftir pengar men okkum at hinvegin snakka um at fólk hava inntøkuvøkstur altso inntøkuvøkstur og tilgongd av fólki til tað landið og tað geri eg bara við visjónum og tíverri má eg siga tað at h

hevur tú ikki lagt nakað av sjónur á borðið tað er faktað ja takk takk fyri tú kristianavendra poulsen fyrr

vit til at gjørt

takk fyri jóndal ger so væl sjálvandi kann mann halda teg avtalu og tann sum hevur gjørt teg avtalu men aldrin ikki sjálvi tykur burdu verið tað allarfyrst til hildiligrar avtalur og ikki brotindir tað er allan sum er framdøg millum annað av at tað er samgongin sum sæð tá tykkara samgonga fyrr enn at vitta poulsen hon er heldur ikki so ein avtalur og tað er nakað sum tað dragar seg um millum fólk so tú álit at tær mann missa álit hjá nøkrum tingum so fungera tingin ikki meir jú handal jú hann kom absolutt við nøkrum uppskotum millum annað teg at leggja stovnar saman sum eru smáir tað kostar altso nógvar pengar í bæði stjórum og undirstjórum og deildaleiðarum sum kundi verið spardur og millum annað teg at lesa kommunurnar saman níggjuogtjúgu og eintjúgu til fimm tey spardu eina rúgvu av pengum og fyri eina rúgvu av góðum effektum í samfelagi og so tað at gjørt eina ordiliga vikinera ætlan fyri búskapavøkstur hon er ikki til í samgongum eg hevði ongantíð enn í trý ár tosa trýar

tá er sjónin annað enn tøkugjøldin og tilfeilsgjøldin takk eg skal minna á at tað skal ikki tostast beinleiðis til tingfólkina

eisini hjá fólki tá tú ert eldri

eg hevði givið so ongantíð í tí at fylla sosiali heilsuna hjá fólki tí teimum rúgvi tað okkum at koma upp hvønn morgun og kunna hava nakað at fara upp til og hava í gástrøðum framvegis eina identitet tí at tað hevur í arbeiðsmarknarni og at tað hevur við einum menniskja og okur hava brúk fyri at hava eina identitet og okra arbeiði er sum áttast okur identitetur í stóran mun plus tað at mann tá mann hevur orkuni vitanina og førleikarnar hví kann mann síggja í kagnuna ella tað mann hevur tey sum ikki orkaðu arbeiðsmarknarnum tey tað sjálvandi hava møguliga at fara á arbeiðsmarknarnum og fáa tað til at hava pensjón tað er eg púra samdur í men eg haldi ikki at tað er her sum líka borðin er tað rætta og eg haldi absolutt ikki tað at tað mann hevur gjørt eina avtalu at mann sá ikki heldur hana eftir nøkrum heilt góðum árum tað haldi eg er ein rímiligani

ós er í østansoyar akkurát sum dyr

sera fyri ikki at hækka pensjónshaldið takk fyri at

dal gjørt so væl góða dag fyri eg veit ikki við hann tær hvør hasum petersen er ikki fikk alt við men tað er gjørt at gjørt at tað er gjørt at hann um hvussu pensjósállur skal hekka hon er gjørt og hana hava okum fyri so sæð ok hatta kunnu vit so liva við sjálvt mugu vit ikki broyta tað tá og tað ger okur okur havt ikki sítt lagi um at broyta tað aftur nú tí tað trimmar at skapa eina rúgva óróð bæði arbeiðsmarknaðanum og hjá átta samanum fagfeløginum sum annars hava gjørt at hann hevur verið við upp á av hetta var og eg haldi sjálvt tað at okkum hevði okum at fokusera nógv meira bommu ting altso samgonga millum annað gjøgnum fólkfrindina hon skeytir eina ríkisveiting upp á tær hundrað og týss milliónir eina hvart milliard sum er eitt størri tal enn tað sum mann fer inn við at koyra seg her hasum hevði pakkanum hjá honum hesin pakki kemur at geva maksimum maksimum hjá hann koyrir á tí allar hægsta tvey hundrað milliónir mann koyrir millum hálvfjerðs og hundrað nú og longu hesa samgonguskapinum hevur mann skorið hundrað milliónir av einum r fyri er ein beinleiðs frumeyvintøka tingin hangur ikki saman hetta er hetta er simplin ikki normalt at mann situr og

varpapennamál sum tykur gera

næstrarøða verður jørga niclas

fróðfólkvenna fyrst til tað yvirorðnaða tað er ikki meirilutið fyri hesum uppskotinum heldur men tað verður samtykt hetta uppskotið er sósað saman við øðrum altso tað at boykotta russarar var ikki meirilutið fyri men har blivu tingfólk tvingaði tí ella kom suðuroyartunnilin ikki í løgtingi landsstýrisfólk blivu sett í tingi og tikin úr tinginum og fosturtøkumálið kundi blíva samtykt og har varð aftur treytin suðuroyartunnil á hinari síðuni varð treytin fyri einum suðuroyartunnili og talið sigi eg var so pensjónsaldurin og tað vil siga at pensjónsaldurin bleiv nú gudskil í samband við fosturtøkulóg í samband við boykotta av russarum og í samband við suðuroyartunnilum eg vil siga at hetta her er ein ódámligur máti at arbeiða uppá og samgongufólk hava latið seg fløkja inn í hetta eiturkoppaspinnið eg frábiði mær tað til hetta uppskotið vil eg siga tað at hækka pensjónsaldur tað verður sagt at hetta kann loysa øll problemi eg havi verið í somu bylgju men tað er nokk so nógv ár síðani har tað vóru frøðingar sum greiddu mær frá pensjónsaldurin so eru øll problemið loyst men eg má siga eg eri blivin klókari tí hyggja vit eftir øðrum londum typis danmark so vísir tað seg har at tað eru rættiliga fá av teimum eldru sum arbeiða tískil í einum landi sum danmark har tey flestu bara seta seg upp aftur á tá ið tey náa pensjónsaldur og fara heim so vísir tað seg í føroyum at tá ið vit náa pensjónsaldur er meginpartin av okkara eldru sum arbeiða víðari hetta góða eg ikki eftir fyri tíggju árum síðan og og og og fimtan árum síðan tá ið pensjónsaldurin var alt avgerandi tí veruleikin er tann at hyggja vit eftir nú er hetta uppskotið at taka frá aldrinum áttaogtrýss ár upp til níggjuogtrýss tað sær tað er ein árgang mann skal hava afturat ókey so fari eg í hagtølini frá fólkum og hyggi níggjuogtrýss ára gomul í dag eru fimm hundrað og nei í fjør orsaka tølini frá fjør fimm hundrað og nítjan fólk av teimum arbeiða trý hundrað altso tað arbeiða trýss prosent av teimum níggjuogtrýss ára gomlu so stendur í uppskotinum at tretivu prosent av teimum sum náa pensjónsaldur hava frammanundan fyritiag pensjón ella framskundaða fólkapensjón tað vil siga at tey eru niðurslitin ella eru soleiðis fyri at tey ikki kunnu arbeiða so er tað spyrjað ok hvat er tað hetta uppskotið so ger altso trýss prosent arbeiða víðari so tað hendir einki við teimum tretivu prosent eru automatiskt fyri at fólkapensjón hvussu nógv eru nú eftir tíggju prosent tíggju prosent av fólkinum heldur mann at mann skal kunna tvinga til arbeiðis tíggju prosent av fimm hundrað og nítjan tveyoghálvtrýss fólk tveyoghálvtrýss gomul fólk skulu tvingast til arbeiðis og vit her fáa at vita tað bjarga verðini tað betalir suðuroyartunnilin eg veit ikki hvat tey ikki klára at betala hesi eru tveyoghálvtrýss fólki hetta var ein vitan eg ikki hevði tá eg var við í kórinum hækka pensjónsaldurin so er alt loyst heldur eiga vit at brúka hetta skipanir sum vit hava vit hava eina skipan har fólk sum eru niðurslitin kunnu fáa eina framskundaða pensjón vit hava eina skipan tá ið tey náa pensjónsaldur at útset mann pensjónina ja men so verður pensjónin tað hægri tá mann einaferð fær annað fantastiskt tiltak rættiliga nógv taka av hesum tiltaki og og og tí tí vit kunnu spegla okkum eg kenni einki hund í verðini sum hevur so røsk eldri fólk sum vit hava eldri fólk sum vitama tekur altíð at taka her í samfelagnum og tey gera tað tí tey vilja tað eftir verandi skipan tvang førir ikki til nakað gott og hetta tvangið snýr seg altso um tveyoghálvtrýss fólk lat meg próva at venda tí við henda samgongan viður at arbeiðsvikan skal styttast niðri í sjeyogtretivu tímar altso tey ungu skulu arbeiða minni tey gomlu skulu arbeiða meir eg tók sovorðið stuttleikar og sett tey upp ja men hvat vil ikki tí at nú arbeiðsvikan verður sett niður fyri øll við hesum trimum tíminum tað betýður átjan hundrað ársverk tað betýður átjan hundrað ársverk og fara manglað hetta uppskotið gongur upp at fólk skulu arbeiða meir átjan hundrað ársverk tað betýður at so vit hava umleið fimm hundrað fólk pensjonistar í hvørjum árgangi og vist vit siga at tretivu prosent av teimum eru longa fyri tey pensjon so eru bara trýss hálvfjerðs prosent eftir av teimum og lat okkum nú siga at eingin av teimum arbeiddu frammanundan men nú fara vit at tvinga tey at arbeiða so bara fyri at klára at fíggja niðursettu arbeiðsvikuna mugu vit hækka pensjónsaldurin við seks árum vit fáa trý hundrað fólk til arbeiðis fyri hvønn árgang so eg royni bara at seta tingini í perspektiv vit mugu hækka pensjónsaldurin við seks árum fyri hesi styttu arbeiðsvikuna sum vit ungu til at arbeiða men og eg havi víst á tølini tað eru tvey hálvtrýss fólk sum skulu arbeiða meir sama samgonga sigur at øll møguliga onnur til at arbeiða men mann hevur fyrr tá mann hevur tosað um pensjónsaldur havt samskifti við arbeiðsmarknaði og tað skilti eg at henda samgongan fór at gera nú men eftir øllum at døma hava tað ikki gjørt nakað semjur av arbeiðsmarknaði niðri vøvur kanska arbeiðsmarknaðurin veit av tí sama sum eg veit nú at talan er um tvey hálvtrýss fólk sum skulu bjarga verðini eitt afturat sum landsstýrið skal fáa rós fyri tað er at mann hevur avtikið fráfaringaraldurin tað vil siga at tey eldru sum orka og sum vilja fáa høvi at arbeiða longur og mann eigur eisini at fáa rammur bæði fyri land og kommunur at tá ið náa uppi á hægri ár at tey tá eisini skulu hava rætt til at fáa eg veit ikki hvat skal kalla tað niðurtrapping altso kanska niður í tí visti eg tað altso at alla tíðina at gera tað lokandi at vera arbeiðsmarknaðinum um mann ikki orkar akkurát tað mann hevur gjørt ja men orkar mann so og vil okkurt annað ja men so skal tað vera møguligt tí tí endamálið er at fáa øll ynskja og vilja at virka tað er stóran týdning at fólk virka tað at fólk eru virkin tað styrkir munandi um lívsvalitetin men mann skal gera tað soleiðis at tað loysir seg mann skal gera tað soleiðis at fólk betur vilja og orka mann skal ikki brúka tvang tvang førir ikki til nakað gott so forkvinna vit í trivnaðarnevndini fara at hava tær hoyringar sum skulu til eg haldi at tað er øgiliga óhappið at hetta uppskotið heldur ikki er sent til hoyringar altso uppskotið var frammi í vár tá mann skuldi hækka tú báðar fjerðs ár nú eru tú upp á níggju trýss ár tað var ikki til hoyringar hetta uppskotið hevur heldur ikki verið til hoyringar við tí argumenti at trivnaðarnevndin hevði innkallingar í vár at tað er skuldsatt argument altso ein innkalling og ein hoyring er hvør sítt ein hoyring situr mann grundiga skrivligt notatsvíðari so tí haldi eg tað er er er ikki væl frágingi eitt so viktigt mál sum hetta tað ikki verður út til hoyringar men vit í trrivnaðarnevndini fara at sjálvandi innkalla avvarðandi partar og so taka støðu út frá tí men mann skal gera tað soleiðis at tað loysir seg tvang hoyrir ongastaðni í heima vit eiga tey raskastu eldri í verðini hann uppskotinum eru tað tvey og hálvtrýss fólk mann ætlar at tvinga og tað skal bjarðin

ja takk sær tú verið til døgurða veður takk ja takk sær tú verið til døgurða veður takk ja takk sær tú verið til døgurða verður

vølji jøka niclasen

gjørt væl ja eg vil siga tað bara dámátan at teir tunlarnir eru gjørdir har mann hevur viðgjørt eitt og eitt mál og tað er lykilin í politikki hetta er at byrja at vevja alt saman sum hendan samgongan ger altso at boykotta russarar fosturtøkumál pensjónsaldur suðuroyartunnil altso mann skapar ein fløkistamp mann roynir at gera eitt eiturkoppaspinn sum mann kann fanga eitt samgongufólk í einasta góða við tí er at tað sannsýniligt verður endin av samgonguni tað hevði verið tað besta sum úr høvi kann henda men eg haldi at hetta er vánaligt hondverk treytin fyri at fáa fría fosturtøku tað skal vera treytin fyri at fáa ein suðuroyartunnil treytin fyri at fáa ein suðuroyartunnil og fyri at fáa fría fosturtøku er at hækka pensjónsaldurin altso eg siti og hugsi um vit skulu samtykkja eina rúgva málum sum tað ikki er undirtøka fyri men tað tvingar mann og

pá løgnamáttur tá

leggur á borðið tveyoghálvtrýss fólk tað klokkar meg tað má eg siga tað er almenn kent at fólk vilja arbeiða longri enn til pensjónshaldur tey sum gevast eru fyrstu tey sum ikki orka meir er tað tá rætt at tvinga tey at arbeiða aftaná tey ikki orka skulu ikki heldur eggja teimum sum orka til at sjálvbeina fatlarbeiðis skulu vit gera tað lokandi hjá teimum at arbeiða tað er almenn kent at fólk

hjókur niclasen gjørt so væl jú tað er har eg henni altso fyri at taka tann politiska retorikkin skulu vit lokka ella skulu vit tringa í mínum politiska lívi haldi eg at tvang førir altíð til mótstøðu altso trýst gevur mót trýst soleiðis er tað í øllum lívsins virðum vit skulu netta sum har gjabrasan sigur vit skulu gera tað so tað loysir seg umseta pensjónina betýðir at mann fær meira tá mann so einaferð fær hana tað loysir seg og mótrokningin er bara tjúgu prosent í dag hon var nógv meira fyrr og tað markið haldi eg burdi verið hækkað fyri at tað skal loysa seg enn betur tað er ikki av ongum at vit hava trýss prosent av okkara eldri sum arbeiða tað er bara tíggju prosent av teimum sum eru í á pappírinum før fyri tí sum yvirhøvur kunnu arbeiða afturat hetta er fantastiskt

vágs donk fiksit forkvinna ja takk næsta røða verður liljan veihe

ger so væl takk fyri frúforkuna ja hetta málið hongur so so ella so saman við uppskotinum um suðuroyartunnil sum vit viðgjørdu fyrradagin tí okkara búskapur er ikki haldførir og skulu vit gera okkum nakra vón um at hava ráð til ein suðuroyartunnil so mugu vit eisini gera nøkur munagóð átøk fyri at bøta um haldføri tað vísir landsbankin eisini á í hoyringarskrivinum til suðuroyartunnilin har tey skriva at tað at hækka pensjónsaldurin frá áttaogtrýss tá hálvfjerðs ár hjálpir væl men tað loysir bara helvtina av trupulleikanum men óanset um farið verður undir suðuroyartunnilin ella ei so er neyðugt at vit gera neyðugar tillagingar í okkara samfelag sum vit eisini í framtíðini fara at hava sama vælferðarstøðið sum vit hava í dag vit hava tíverri hall á fíggjarlógini álitið sum kom úr fíggjarnevndini leygarkvøldið vísir eitt hall á tvey hundrað og trýogtrýss milliónir og framrokningarnar hjá landsbankanum vísa at árliga hallið tíverri veksur við stíkari ferð at tað verður ein milliard krónur um bara tíggju ár um vit ikki taka annað skinn um bakin eg taki tí viðmerkingarnar hjá landsbankanum til eftirtaktar og eg haldi tað vera neyðugt at vit fyrst og fremst gera eina ítøkiliga ætlan fyri at fáa haldføri í almenna búskapin eigari politiskari undirtøku eg ásanni eisini at tað er minni enn eitt ár til løgtingsval og tað ávirkar sjálvandi politiska viljan til breiðar semjur men eg hevði so vónað at tað lukkaðist okkum at semjast um størri nýskipanir her inni tí vit mugu tryggja fíggjarpolitikkurinir haldførir annars fer tað ganga út yvir grundleggjandi vælferðartænastur so sum heilsuverk og skúlaverk og hetta er ikki fyrstu ferð hera vit viðgera pensjónsaldurin í hesum valskeiðinum uppskotið sum nú er til viðgerðar er broytt eitt sindur síðan í vár nú skal pensjónsaldurin hækka til níggjuogtrýss ár heldur enn hálvfjerðs pensjónsaldurin á sjeyogtrýss ár varð ásettur tá ið fólkapensjónin varð innførd fyrst í danmark í nítjan hundrað og níggjuoghálvtrýss og fá ár seinni eisini í føroyum í nítjan hundrað og níggjuoghálvtrýss og nógv er sjálvandi broytt síðani tá vit liva bæði longri og betri í dag tað er eisini ein sann roynd at væntaði at væntaði liviðaldurin hækkar í tvey túsund og fimm fyri tjúgu árum síðani kundi ein fólkapensjónistur væntað at liva í sekstan ár meðan hann í tjúgu tjúgu kann vænta ella kundi vænta at liva í nítjan ár pensjónsaldurin hækkar við galdandi lóð til áttaogtrýss ár í tjúgu tretivu og við uppskotinum sum millum viðgerðar hækkar pensjónsaldurin aftur til áttaogtrýss ár og seks mánaðir í tjúgu og fimmogtretivu og seinasti ferð í tjúgu og áttaogtretivu tá pensjónsaldurin hækkar til níggjuogtrýss ár vit síggja eisini at okkara eldri borgarar eru sera virknir hóast pensjónsaldurin er rokkin og í løtuni eru umleið fimmoghálvtrýss persónar sum hava útsett pensjónina og tað er gott fyri búskapin og fyri ein sperdan arbeiðsmarknað og eg haldi eisini tað er gott fyri borgararnar sjálvan um viðkomandi orkar at vera arbeiðsmarknaðin sum nevnt so er føroyski búskapurin ikki haldførir tað er ikki javnvág millum inntøkur og útreiðslur talið av fólkapensjonistum økist hvørt ár og fer at økjast í nógv ár fram og samstundis so gerast pensjonistarnir eisini eldri og fáa tí fólkapensjón í fleiri ár og fleiri eldri borgarar merkir eisini øktar útreiðslur til eldrarøkt og heilsuverk tá so talið av fólkum á arbeiðsførum aldri nakar tilsvarandi so merkir tað sjálvsagt at demografiska broytingin fer at leggja trýst á arbeiðsmarknaðin tí er tað eitt munagott inntrivað hækka pensjónsaldurin fyri at bøta um haldførið og tað er eisini sum nevnt ein sannroynd at veruligi pensjónsaldurin er hægri enn tann lógin ásetir og hóast vit fara at seta pensjónsaldurin upp so vísa framrokningar at føroyingar fáa fleiri ár sum fólkapensjonistur tí væntaði liviðaldurin í føroyri verður millum nítjan komma sjeyogtveyogtjúgu og eitt hálvt ár í mun til sum eg nevndi í áðni tá hann varð innførdur tá haldi eg tað var sekstan eg segði hetta uppskotið kann tó ikki standa einsamalt um haldførið skal betrast tað krevur eisini at vit gera aðrar nýskipanir í almenna geiranum komandi árini so vit kunnu rega tað samfelagið meira fíggjarliga skynsamt og betri kunna gagnnýta tað avmarkaðu arbeiðsmegina sum er ein onnur broyting í lógaruppskotinum er at ætlanin er at broyta aldursmarkið fyri framskundaða pensjón sum í verandi skipanir er áset at vera trý ár áðrenn fólkapensjónshaldur so tað skal broytast til at vera fimmogtrýss ár frá fyrsta juli í tjúgu tretivu og tað fer ikki at fylgja fólkapensjónshaldurin tá ið fólkapensjónshaldurin hækkar og fyri tey sum eru niðurslitin ella av aðrari orsøk ikki eru fult arbeiðsfør so hava vit lukkutíð aðrar skipanir sum fyritíðar pensjón arbeiðsbúgving og tilliga starv og nú kom eg hasum við eini hjartasuffu tí at uppskotið sum nú fyri liggur tað hevur ikki verið til hoyringar og tað haldi eg sera harmiligt hetta er eitt stórt mál sum hevur avleiðingar fyri allar føroyingar um allar føroyar og øll mál eiga í útgangsstøðinum at verða send til hoyringar og hetta fyri at fáa øll sjónarmið við og fyri at styrkja um fólkaræði trivnaðarnevndin hevur havt hoyringar í nevndini tað frítekur altso ikki landsstýrinum frá hesi ábyrgdini og tað er eisini stórur munur á hvør arbeiðsorkan hjá trivnaðarnevndini er og tann í almannaráðnum harafturat varð uppskotið tikið aftur í vár og sagt varð at uppskotið skuldi broytast í tøttum samskifti við partarnar á arbeiðsmarknaðinum og eg dugi ikki at lesa úr uppskotinum at tað er gjørt mær vitandi hevur tað bara verið einfundur við fakfeløgini og hann var í august í ár tí eg haldi at at lógaruppskot sum koma frá landsstýrinum skulu fyrireikast væl og virðiliga og eftir teimum reglunum sum landsstýrið sjálvt hevur ásett takk

tað er eisini ein viktig tað at helja við

ja takk fyri frá forkvinna eg lurtaði eftir røðuni hjá hann sagt thomsen við stórum áhuga í áðni og er púra púra samd við hann sagt thomsen at solidaritetur snýr seg ikki bara um solidaritet millum rík og minni rík sum hann orðaði seg við ikki at brúka eitt annað orð men tað snýr seg eisini um solidaritet millum ættarlið so eg eri púra samd við hann sagt thomsen tá ið hann legði tað fram í sína røðu og tá eg sigi at eg veit væl uppskotið var til hoyringar í í vár og tað vóru nokk so stór mótmæli og vit hoyrdu aftur eitt mótmæli frá einum fakfelagsformanni í útvarpinum á døgurða og tí haldi eg tá tað er eitt eitt uppskot sum at hækka pensjónshaldurin sum rakar breitt og um alt landið so haldi eg at mann eigur at halda seg til tær hoyringarreglur sum landsstýris

toll tú hevur ásett sær takk

seting framvegur

viljan weihe gjørt so væl takk fyri eg haldi at tað er ein sera áhugaverdurur spurningur sum annika olsen reisir og eg hugsi at vit hava tosað um hann fyrr her inni og ein annar trupulleiki við fyritíðarpensjónini tað er eisini hvussu nógv mann kann arbeiða við síðurnar av tí fyritíðarpensjón sum hann hevur fingið til luta so eg haldi at avgjørt at vit eiga at hyggja eftir hesum niðri skipaninum men tað sum eg ynski mær inniliga og tað meini eg veruliga tað er at vit sum eitt løgting í breiðari semju kunna fara inn og hyggja eftir vita at vit skulu fremja nýskipanir annars so hongur landið hjá okkum ikki saman so at vit í breiðari semju kanska fyrst tey sum verða vald inn her aftaná verða vald inn aftaná valið fyrst vit væl skal eg seta seg saman gera nakað breiðar semjur um hvønn veg er tað vit kunnu gera fyri at tryggja framtíðina hjá okkara landið tað skuldi eg so ynskt mær og tí haldi eg tað er eitt sindur harmiligt at mann ikki fremur stíkar broytingar sum til dømis pensjónshaldur eg fari at breiða semju um tað men eg skilji eisini til ógvuliga truð

tá ið tað eru bara fáir mánaðir til valið

fimm áris enn fyri trý ár

liljan weihe ger so væl ja takk fyri frá forskvinna ja eg skilji væl at at hasin har stigin er er broyttur eisini í hesum uppskotinum hann bleiv eisini broyttur faktiskt í nevndarviðgerðini í borð tá varð ein stigið borðin niðan í tingi og hann bleiv so eisini broyttur undir nevndarviðgerðini sum varð trivnaðarnevndini tað veit ódnir skolini alt um hann sigur sjálvur nevndini og eg veit faktiskt ikki ordiliga hvat liggur til grund fyri at mann velur akkurát hendan stigan í hesum førinum men eg eri ógvuliga spent upp á at fara at viðgera hetta málið í nevndini og nettu fáa at vita hvønn týdning hevur tað eisini at mann mann tekur eitt ár av pensjónsaldrinum í mun til at bøt um haldførið tí at búskapina í landsbankini sigur at at helvtin av trupulleikanum kann loysast við at hækka pensjónsaldurin til hálvfjerðs ár frá áttaogtrýss til hálvfjerðs men hvussu nógv bøta vit haldførið við at hækka pensjónsaldurin so til níggjuogtrýss heldur enn hálvfjerðs ár men hatta eru alt spurningar vit fara at fáa greiðið á íði í

og eg síggi fram til at fáa eina góða viðgerð har takk ja takk næsta røða verður bjarni kára son petersen

ger so væl takk fyri fríðuforkvinna fleiri blíva eldri og fleiri blíva eldri altso tað eru fleiri av okkum sum blíva eldri og vit blíva eldri enn áður vit eru færri sum doyggja burturav og vit liva longri og í sjálvum sær er hetta jú gott tað er tekin um at vit hava góða vælferð vit hava eitt gott heilsuverk og tær tænastur sum vit veita fólki saman við broyttum lívstílisbroytingum ger tað at fleiri gerast eldri og at livialdurin hækkar í sjálvum sær so er hetta jú gleðilig tíðindi men henda gongdin skal síggjast í einum samanhangi bæði í lutfalli til aldursamansetingini og ikki minst í mun til tær fíggjarligu avleiðingarnar fleiri eldri serliga í aldursbólkinum fýrs pluss kanska serliga hálvfems pluss eru fyri einsam sera útreiðslu krevjandi og vit fáa fleiri og fleiri í hesum bólkum og tað verður tískil nógv dýrari fyri okkum heilsutænastur verða samstundis betur men verða eisini dýrari fyri at framhavja nøkur tøl frá búskaparráðnum so var tað soleiðis at talið av fólki í arbeiðsførum aldri fyri hvønn pensjonist í nítjan hundrað og áttaogfýrs vóru seksogtólt vóru seks og eitt hálvt fólk á arbeiðsmarknanum ella í arbeiðsførum aldri fyri hvønn pensjonist í ár er tað fýra fólk fyri hvønn pensjonist og metingin er alt annað líka at í tvey túsund og fimmogtrýss so er tað luftfallið tvey til eitt tá verða tvey fólk í arbeiðsførum aldri fyri hvønn pensjonist tað eru bulurin í tí avbjóðingini sum vit sita við í dag avbjóðingin við fólkans samansetingin í føroyum ikki bara í føroyum men í nógvum londum bæði í europa og í vesturhoyminum er millum tær størstu vit hava hon er tann størsta vit hava saman við avbjóðingini at gera tað lokandi hjá ungum fólki og barnafamiljum at støðast í landinum tað er lutfallið sum er trupulleikin tí tað at vit verða fleiri sum verða eldri og tað at vit verða eldri enn áður er jú gott um vit knekka hesar kodurnar so haldi eg at útlitini fyri føroyar eru góð og eg havi góðar væntanir um at tað fer at eydnast vegna vit hinvegin ikki at knekka hesa koduna so fara vit at hava eina stóra haldførsaðbjóðing sum vit so ella so mugu turka uppákomandi aftarlagið hetta verður gjørt annaðhvørt við at hækka skatturnar at hækka skuldina ella at lækka okkara vælferð og tí má tann sosiala kontraktin endurskoðast vit síggja avleiðingarnar longu nú har sum vit hóast vit hava hildið aftur í útvarpinum síggja verri og verri førleika at halda fíggjarlógina í javnvág og tað fer at versna og gera vit einki nú so mugu komandi politikarar gera tað meira endamálið við uppskotinum sum er til fyrstu viðgerð í dag tað er at hækka pensjónshaldurin skjótari enn upprunaliga ætlað vit hava jú frammanin frammanundan lóggivið tað at vit skulu hækka pensjónshaldurin uppskotinum sum framskunda vit hækkið hækkanna av pensjónshaldunum og verður hann at enda níggjuogtrýss ár í ár tvey túsund og áttaogtretivu og hetta ella nakað sum líkist hesum er nakað sum búskaparráðið hevur mælt til í eitt longri áramál og nakað sum serfrøðingar siga fer at loysa upp við helmingi helmingin av haldførisavbjóðinginum so kann mann hóskandi spyrja er hetta so tann rætti loysturin spyrst tú meg so kundi tað verið hægri eg skal ikki læsa meg fast í akkurát hvør loysturin skal vera men eg haldi at mann kundi koyrt tað longur upp eg havi ávís fyrivarni fyri indekseringina bert tí at politiska reaktiónstíðin er so sein og skulu vit aktivt inn at taka støðu í hvørjum einstøkum føri so er tað alt annað líka verri politiskt at gjøgnumføra enn ein automatisk indeksering tað skal sjálvandi sigast at forseturnar sjálvandi kunnu broytast og ein forsøgn er bara at yvirføra tað vit hava sæð søguliga inn í framtíðina men eg haldi at vit mugu og skulu seta hol á og byrja onkrastaðni eg haldi og vit halda í framsøgn at tað er týdningarmikið at vit gera tað eg haldi at tað er beinleiðis neyðugt og eg veit at fólki ikki dáma tað um tey ynskja at arbeiða meira so siga tey sjálvandi nei men spyrst tú fólk um tey ynskja at rinda minni skatt so siga tey sjálvandi ja men tað kemur meira enn so fyri at vit mugu taka avgerðir sum eru ópopulærar men neyðugar vit gera tað ikki so ofta sum eg kundi hugsað mær tíverri eg haldi tvørturímóti at vit ofta taka avgerðir sum eru populærar men óneyðugar og enntá vit hvørt avgerðir sum eru bæði ópopulærar og óneyðugar men líka lítið havi eg til yvir fyri andstøðuna sum velur at spæla fríspæl í hesum málinum tí tað er nemliga tað lættasta líka sum teir eru ímóti allar inntøkur og fyri allar útreiðslur og samstundis kritisera manglandi avlop spyrst tú sambandsflokkin so er ríkisveitingin bjargingin og spyrst tú fólkaflokkin so verður alt gott tá ið vit hava smalkað miðfyritrytingina pensjonistar í føroyum arbeiða nógv og pásandurin er at teir fara at arbeiða nógv meira bað vit strika mótrokningina lat tað vera sligfast at vit eru forstallar fyri at halda fólk á arbeiðsmarknaði so leingi sum til ber og so leingi heilsa og vilja eg til tað tí tað er gott fyri bæði likamligu og sálarligu heilsuna og fleiri teirra verða eisini bíligar fyri landskassan tí mann útsetir eisini avleiðingarnar og sjúkueyðkennini av aldridømi men vit kunnu ikki venda blinda eyga til tí avbjóðingin hvørvur ikki um ein bilur sum koyrir á vegnum setir beina kós ímóti einum veggi so nyttar tað ikki at sløkkja langljósini veðrin hvørvur ikki hvørv á at broyta kós hetta hevur stóran týdning fyri okkara haldføri og gera vit ikki hetta so mugu vit bara gera tað meira á øðrum økjum og vilja við tað í grundini haldi eg at samgongan og løgtingið sum heild hevur ikki gjørt nóg nógv fyri at loysa haldførisavbjóðingina og eg haldi sjálvur at tað at hækka pensjónshaldurin er minsta mark velur mann tað frá so havi eg trupult við at taka setina av arbeiðinum at betra um haldførið í álvara eg haldi tað at skáka sær undan ikki at taka ábyrgd í hesum málinum sum kanska er ópopulert fyri summi men sum er eyðsýnt fyri ein og hvønn er neyðugt at gera er alt annað enn gott tí hevði tað verið ynskiligt at mann bleiv samdur um ein loyst soleiðis at tað var eitt samt løgting sum kundi standa aftan fyri tí og so eg sá øll vóru hildin til svars so ella so men sum sagt so haldi eg ikki at einsamalt eg haldi og finni troyst í at um pensjónsaldurin ikki verður hækkaður í hesum umfari so verður hann hækkaður tá ið næsta samgongan tekur við vit hava heilt einfalt ikki ráð at gera nakað annað so sum støðan fyri liggur og tað er við støði í tí sum eg nevndi fyrru røðuni at lutfalli millum fólk á arbeiðsmarknaðum og í arbeiðsførumaldri og tey sum bleivu eldri tann gongdin gongur skeivan veg og so kunnu vit antin loysa tað við at fáa fleiri ung og barnafamiljarstøð øst í føroyum illa at fáa tey eldru at taka eitt eyka tak tí vit kunnu ikki spáa um hvat framtíðin fer at bjóða tað kann gott vera at ein rúgva av eldri fólki flyta av landinum og fara til grannkarnaria ella eitt landa men tað skulu vit ikki rokna við vit skulu rokna við at tey eru ikki flyturfør tey verða verandi her og vit mugu taka okkum av teimum sum er eisini var ein partur av tað sosialu kontraktina vit hava gjørt ímillum aftarlagi um at mann tekur at taka arbeiðsmarknaðin og so skal mann verða ansaður eftir tá mann kemur í ald at hetta er eitt gott uppskot og eg síggi fram til tað viðger sum tað fer at fáa í rættarnevndina og eg vóni so inniliga at tað fer at fáa ein breiðan uppbakning her í tinginum og síggi tað sum eina fortreyt fyri at arbeiða víðari við haldførisavbjóðingunum tí hetta er sjálvt um tað er ópopulert lætt settir seigir havi eg hóast siga tí hetta er nakað sum slær út við framtíðini og ikki her og nú í mun til nakað annað sum vit skuldu gera sum rakar her og nú so tað skal vera mín vón til

gerðina framhaldandi takk fyri frá fólkunum

fyrr enn eitt fyrr

takk fyri frú forkvinna og takk til annika olsen fyri viðmerkingina eg haldi tað er gott at vit hava eini búskapagrunn sum kann javna tilfeingis og inntøkurnar út á okkara rakstrarjáttanum og haldi eisini at tað er flokk klára av samgonguni at halda rakstrarútreiðslurnar niðri á trý komma átta prosent nakað sum er søguligt haldi eg og tað settu vit eisini okkum fyri tá ið játtanakarmarnir vóru frammi í vár og hóast tað so síggja vit jú eitt hall og tað er jú ein blanding av at tað eru nakrar inntøkur sum vit ikki kunnu dúpa upp á ella rokna við ella at bera eina ávísa óvissu við sær men eg haldi tað er rætt at andstøðan sum í dag er øgiliga avfinningarsom sum jú hon jú skal vera hevur eitt forkláingsproblem tí hon hevur øgiliga trupulle sjálvi at koma við uppskotum til hvussu mann skal gera tingini men tað er øgiliga lætt at tala fyri at gera út og at tala ímóti at taka inn tá mann er andstøður vit standa við ábyrgdina skulu at gera tað og tað er nokk eisini tí vit verða húsleittir í veljarakanningunum men eg haldi absolutt ikki at vit hava gjørt nóg nógv

takk fyri tað

hetta er upp á hendan mátan

ja tú kanst tú peturin gjørt væl takk fyri tær fyri fólkuna og takk til ingilíðin diktriksins strøm fyri viðmerkingina tað er ongantíð stuttligt at tríva afturá men politiska minnið er stutt og eg haldi at andstøðan hesi seinastu mánaðir hava havt ein ófatiliga lættan umgang tí at teir eru ímóti allar inntøkur og rópa bara avgjaldsøgi sjálvt um avgjald í grundini er eitt deiligt borgarligt prosjekt tí tú betalir eftir hvussu tú brúkar harafturat so er cf-samgongan tann einasta sum hevur framt skattalættar líka síðan tvey hundrað og tólv andstøðan hevur ikki erframt ein tann einasta skattalætta síðani so eg haldi at vit eru betri enn andstøðan til at gera pengar út til skattagjaldan at so geva teimum størri luta teirra egnu pengum men tað er eitt her forkláingsproblemi sum kanska serliga fólkaflokkurin hevur sambandsflokkurin tosar nógv um ríkisveitingina og tað skal vera bjargingin fyri alt bæði fyri báttlinjuna og fyri at hækka barnafrádráttin men fólkaflokkurin hann er komin til tað geniala hugskotið at innt sjálvandi skal tað tað og tað vita vit øgiliga væl av í samgonguni men vit royna at koma við nøkum loysnum og higartil hava vit ongar loysnir hoyrt frá

mann í fólkaflokkinum hvussu tað skal gerast og hann vildi heldur ikki binda seg til tilmælir frá nýskipum á nevndunum takk fyri tann sum eg haldi tað vera so skal mann valda sær um morðin

takk fyri frá fólkum

hetni koyra sum petersen ger so væl takk fyri tað frúforkvinna avleiðingarnar sjálvandi tað tað er eitt stutt tíðarbil ímillum at mann hækkar tað umaftur ger at tú framskundar tað og fær tær effektirnar sum koma av tí sláa út tað fyri altso bæði í inntøku síni og útreiðslu sína tað eru nøkur gjøld sum fella burtur og tað eru nakrar útreiðslur sum landið sleppur sleppur frá bundnum útreiðslunum sum framvegis eg fái ikki sagt sýs øgiliga nøktarind excelarknessia hvussu tað fer at ávirka sýs her til nevndarviðgerðina men tað er eisini ivi um at tað sum mann royna at gera er at akselera effektina av at hækka bensjónsaldurin so síggi eg uppá tað

haldi eg eisini at tað er tað rætt

kann mann tisa okkara boð takk fyri at

eg haldi at ruth vang hevur gjørt meira fyri útróðslu landskassans enn tey flestu geva sær far um hon hevur megnað í mun til ræðiliga nógvir aðrir undanfarnir fíggjarmálaráðar hildu aftur og hildu okkum á eitt útróðslustøði sum mann kann persvara í mun til nógva tíð sum er gjørt søguliga í mun til ríkisveitingina so hevur sambandsflokkurin so ella so góðtikið tríggir fjórðingar av tí niðurskurði sum hann hevur framt í hesum skeiðinum tí mann mælir bara til at hækka tað seinastu lækkingina og tað lækkingina sum mann mælir til at hækka skal mann gera beint út aftur í barnafrádrátt so tað fer ikki at gonga botnlinjuna og tað ger einki fyri haldføri hjá landskassanum sum sambandsflokkurin mælir

til takk fyri harra formaður

eisini takk fyri

takk fyri at hava formaður tað sum ger hesa at altso tað sum ger tað lætta samtykkja hetta uppskotið tað er tað at broytingarnar merkjast ikki her og nú og tað er ringt at líka sum ið tøkiliga gera hvønn tað fer at raka her og nú og tí er tað í grundina at vit gera nakrar broytingar í einari lóg sum onga ikki ávirkar nakran tí er tað altíð so undarligt at síggja pensjonistafelag koma út og rópa varskóð tá tað kemur ikki eingong at raka tey og tað er rætt at hetta her er lætt settir seigur eftir nær eftir míni tykki tað sum vit skulu til at gera verður nógv meira ópopulert men eg kenni vissu í og troyst í at tað er nógv mann kann gera fyri at spara útreiðslur uttan at tað gongur út yvir vælferðina tí eg haldi at allir flokkarar tingið eru samdir um at vit skulu hava høgt vælferðarstøði men vit eru eisini samdir um at tað er nógv at heinta av sparingum uttan at tað gongur út yvir vælferðina og tað er kanska tað er serliga tær tríggjar høvuðskonturnar hjá landinum har mann kann fara inn saman er smartur og at mann skilur hvussu mann skal gera tingina ordiligt men tað við fullkomiliga góða tiltrið

eg trúði til at vit megna takk

takk harra formaður enn tann síðsta røðan tað var næstan sum at hoyra røðuna hjá fíggjarmálará kvinnu í gjár einki problem alt kann loysast hví verður einki loyst hví verður tað ikki gjørt hví í verðini standa okur við nú samgongan hevur verið í trý ár hví standa okur so eftir við knappar milliard í hælli vissu alt er so lætt at loysa og vissu sum røðarin segði tá ljóðar næstan sum at fíggjarmálaráfróðan var ein ein ein ein gáva frá himli til til føroyar hví hava okur so hesa knappin milliardina í hall altso tosa um hallføri hallføri og so hava og so meðan mann upparbeiðir skuld skuld skuld skuld skuld hvar er logikkurin her skil eg tað slett ikki altso her okkurt sum eg havi misskift meðan kanska verður fortutt á tingið ikki verður frá longri enn seg um fýraoghálvfems men altso hetta her skil eg so slett ikki so gongur fyri ikki nú at menn kunnu fara upp her og tosa hvussu fantastiskt alt gongur og tølini siga at tað gongur akkurát mótsatt okur hava hæddførisstrupulleika hví tann størsta orsøkina hæddførisstrupulleikan tað er tað at samgongan hevur upparbeitt eina skuld hvørt einasta ár nú í trý ár og tað verður tað sama í fjórða ár tá fer tú uttan at iva upp um eina milliard ein milliard hvat er tað vit skulu koyra tað niður á á á á støðið hjá hjá hjá hjá einari familju við við fýra fimm børnum so er tað familjan farin at skylda eini hundrað túsund meira hesi árini eitt skuld sum samgongan hevur lagt á tey hetta er ein katastrofy samgonga og um eg fái hana frá ongantíð fór skjótt ongantíð fór skjótt men ókey í dag hengur hon bara saman á grund av ósemju og ongum øðrum tað sum okur tosa um í dag tað er eitt internt klandursmál í samgonguni og ikki pætt annað tí okur loysa eingi hæddføri við at fara at innføra hesa lógina í dag tí okur hava loyst hetta málið fram til ja persónsaldurin hekkar til áttaogtrýss ár fyrsta juli í tvey túsund og tretivu og okur eru í fimmogtjúgu tá hekkar til áttaogtrýss ár og sum jørgen niclasen so væl greiddi frá so so er hetta ikki eitt problem í løtuni við at hekka enntá upp til níggjuogtrýss so snýr tað seg um tíggju prosent av fólkunum sum tá fara at arbeiða tí hini arbeiða ella eru upp á pensjón í forverði tað siga tveyoghálvtrýss fólk hann dugdi at siga tað tveyoghálvtrýss fólk skulu so bjarga tey bjarga ongum hetta er ikki loysnin uppá trupulleikan og skal pensjónsaldurin hekkast meira enn hann verður hekkaður í tretivu ja men so hava okur ivaleystu tíð til at gera tað hetta her er eitt eitt symbolsignal sum samgongan arbeiðir við og roynir at billa fólkin lat okum gera tað so hugsa tey ikki um tað ja eg haldi at síðst røðan segði tað enntá hetta her merkist ikki leikur gera tað nú tí tað merkist ikki altso tá ið fólk skal lumpast upp á ein ella annan máta eg skili tað ikki hatta loysir ikki at halda tú trupulleikan og so slett ikki hví ger mann tað so hetta er lætt syftur seigur segði smarti hann brúkt sjálvur vóru smart ráðarin sum var her uppi fyri eina løtu síðani hetta er lætt syftur seigur men hví fer hann so ikki í ein dialok við fakfeløgini viss tað er so lætt viss eingin trupulleika er tað sum okur hava brúk fyri nú okur hava brúk fyri at fáa eina semju ikki tinginum her hetta er ikki neyðugt men ein ein dialok fyri fakfeløgini millum annað so kunnu fáa eina semju við tey við tey sum hvørt limur hetta kemur at raka tá ið tað tá ið tað rakar lætt syftur seigur nei tað er ikki lætt syftur seigur fyri samgongdina tí rennur hon undan fakfeløginum tí er hetta hevur hetta uppskotið heldur ikki verið til til hoyringar eheh annika olsen ein annur sum hevur svar upp á alt men men tað hendir bara einki og tað er ja men annika olsen í fornitsisloyvi hetta er problemið her ganga fólk upp á røðrapartin her og fortelja frá hvussu nevnt alt er og hvussu tað skal gerast men tað verður einki gjørt í staðin fyri at gera nakrar broytingar í samfelagnum so hevur gongan upparbeiðið skuld skuld skuld og nú skulu tær tveyoghálvtrýss pensjonistar rædda føroyar tað eru ikki tveyoghálvtrýss pensjonistar sum skulu rædda føroyar tað eru trýogtretivu løgtrýsslimur sum eru sett her til at loysa problemið og hetta uppskotið í dag loysir ongar trupulleikar hetta loysir kanska ein trupulleikar inni í samgonguni sum misbrúkar eitt mál fyri og áðni eftir til at pressa okra annaðum mál ígjøgnum tað loysir ongar trupulleikar og slett ongar so eg havi eini boð til samgonguna tað er skeivt at gera tað at biðja tey fara til arbeiðis men men lat meg fyrst siga tað men vit ynsktu at tey fóru til hús fyrst soleiðis at føroyar fólk slapp at rudda upp so kundu fingið eina arbeiðsføra samgongu eg noyðist eisini at at taka aftur í eitt annað sum fyrr sum tann smarti røðarin sum var áðrenn meg fór teg fram hann segði at spyrst tú fólk um tey vilja arbeiða meira so svarið nei tað passar ikki tað er mótsatt føroyingar arbeiða fegnur meira meir enn nakar annar og trýss prosent av føroyingum arbeiða sæddverk tá ið tær eru níggjuogtrýss ár altso omanfyri tann pensjónshald sum hann er spyrst tú føroyingar vilja arbeiða meira so svarið ja loysnin hjá miðflokkinum og tværsetagundirísum uppskotum og so slett ikki tí at hetta er ein internt klandursuppskot hjá samgonguni og lat tey finna út av tí sjálvi men loysnin hjá miðflokkinum er sum eg segði hana viðmerking lat fólk fáa frið lat fólk fáa frið sjálvi til at finna út av niðri tey fara heim tey vilja fegin blíva verandi og takk fái býráðið í havn fyri at teir hava givið tann møguleikan at fólk ikki eru blakaðar heim lat fólk fáa frið sjálvi tær riggar fíntu løtuni skuldu tað blivið vera ein trupulleiki hvussu mann knappliga biðjar hóvhóv og føroyingar vilja arbeiða meir so kann mann fara at loysna tann trupulleikan lat fólk fáa frið lat okkum taka teimum tak okkum av teimum sum hava brúk fyri at fara at at fáa pensjónir av vimiskum slagi lat okkum lata hini arbeiða vitst tey hava hug til at arbeiða so leingi sum tey hava hug til at arbeiða

ja takk fyri tað

takk fyri

ja takk gerst tú væl hjá sær tann at síðani tveyogtjúgu síðani tveyogtjúgu hava okur verið í dialog við eina eina nevnd sum bleiv sett til at gera suðuroyatunnilin okur hava verið í dialog tveyogtjúgu trýogtjúgu fýraogtjúgu og fimmogtjúgu okur eru komin á mál samstundis hava okur havt eina samgongu eisini frá tveyogtjúgu sum einki hevur gjørt sum ongan dialog hevur havt hon má fara í gongd við at hava dialog við tær relevant partarnar og so taka avgerðir ikki taka avgerðir uttan at fyrst at hava havt dialog tað gera okur ikki við tunnilsmálunum tað skulu tey heldur ikki gera sum samgonga

takk fyri

góða støðugt til tað

ja takk hjá sværjum sønum tað er út hatta og tað er stytt mótsatt av tí sum fyrrøðandi røðarin segði um hesa fantastisku fíggjarmálarfrøðuna hvat hon hevði gjørt hon hevur totalt ein lægt haldføri í føroyum hesi trý ár nú siti og nú at fara og ja annika olsen tosaði um nú hevur mann fingið stýr í útróðslinum fjórða árið tey sita tað er nevnt nokk at siga eg kann eisini siga veitst hvat eg skal løg lítlar og ongar pengar brúka næsta ár tað er nevnt nokk at siga tað kann ein og hvør siga tað er tað sum samgongan sigur nú hava mann fingið stýr í útróðslinum fyri næsta ár men tað kunnu vit tosa um tá ið næsta árið er liðugt og ikki áðrenn tað byrjar

takk fyri tað ja takk so er næsti røðari borðið stendurlussen gjørt so væl

ja takkar formaður tað er taka líka fatt í tað sum eg kanska spurdi undanfarna røðar um og byrji har tí tað tað er tað sum eg haldi eg er mest undrønavert er at ja eg vil siga at fjøldin ikki hevur fingið við at tað hevur gingið heilt galið við hesum samgonguskeiðnum altso hendan samgongan vann valdið við at skuldu fáa stýrað tað fíggjarliga og fór vit slokanum ígjøgnum valstríðið við frá halli til avlop sjálvt um tað var avlop áðrenn og nú er tað hall tað vendir beint á høvdinum og tey snaka stádvekk um at tey eru tann mest haldføra samgongan sum situr í nýggjari tíð útreiðsluvøksturin er lægri enn nakrantíð og so hugsar mann altso hvar hava tey ikki tølini frá tølini tala øll tølini vísa at tað er verri stórt í hesum samgonguskeiðnum enn tað hevur verið nakrantíð útreiðsluvøksturin ongantíð er so stórur seks komma fýra prosent tey roknskaparáðrenn sum eru farin tvey túsund og trýogtjúgu og fýraogtjúgu aldrin verður so høgur fyrr undan tikið koronar at skára rætt ongantíð verður hædd við tað hvørki prosentum ella milliónum haldføri fær eg eina milliard eftir hali skylda eina milliard meira enn tá hendan samgongan tóku við so onkursvegna er tað ótrúligt at mann klárar retoriskt at snakka sum um at hendan samgongan hevur stórt fantastiska væl tølini tala og tey tala alt annað enn at tað er væl stórt í hesum samgonguskeiðnum ná men hetta málið nú skal hetta líka sum leggja skuggan yvir tá ið ræðuleikarnir sum hendan samgongan hevur staðið fyri og nú er tað líka sum pensjónin tað at mann hækkar pensjónshaldurin í tvey túsund og fimmogtretivu upp á áttaogtrýggir ney trýogtretivu nokk upp áttaogtrýggir á tólvt og so upp á nýggju trýss ár tað skal vera redning fyri langdagar haldførið ja sambært teimum útvarpum eg havi sæð áðrenn eisini frá samgonguni so er tað bara ein lítil partur av tí tí tá bleiv tað sagt at vit hækka tá tá búskapartalu vísti minus níggju so skulu mann hækka tað frá hálv sjeyogtrýss upp í hálvfjerðs ár og tað kundi bøta um helvtina av haldførinum so tey tølini hanga so heldur ikki saman men tá tað er sagt so er tað eisini vert at býta merki í at og nú er tann fyrst effektin komin av at hækka pensjónsaldurin tí hann er jú hækkað við hálvum ári tað vil eg siga longu nú eru spardar ja eg veit ikki hvat er á hesum fíggjálóginum kanska eina tretivu fjøruti milliónir eru minni í framskriving til pensjónir enn tað hevur verið undanfarin ár tá tann vanligu pensjónirnar rullaðu inn á fíggjálóginum á hvíðum ári og tað hevur longu fingið effektina men undirskotið er samstundis hækkað frá hundrað og fýrs milliónum upp á trý hundrað milliónir altso hvar er haldførið í hækka pensjónsaldurin tá ið sparingin er kanska tretivu fjøruti milliónir har men undirskotið veksur við hundrað og tjúgu milliónum krónur so tølini hjá samgonguni hanga ikki saman ofta verður sagt at undanfarnar samgongu eg má siga sum er tað er eitt annað sum undrar hann at vit aldrin verður við til at viðgera í løgtinginum har ið aftaná trý ár við valdi men mann brúkar so nógva orku og so nógva tíð upp á at snakka um hvat undanfarnar samgongu gjørdu tað havi eg ikki upplivað fyrr tað er nakað heilt nýtt í løgtinginum og tað er eitt tekin um máttloysi hjá samgonguni at tú beginnir at snakka um hvat hini gjørdu áðrenn og nú beginna tey enda eisini at spyrja okkum hvat vit fara at gera tá ið vit aftur koma til valdið altso tað skulu vit nokta okkum av tá ið vit sita við valdið men eg haldi at núverandi samgongum máttu víst vegin meðan tey sita við valdið undanfarnar samgongu hækkaði millum annað grundaruppbátna við fimm hundrað og fýrs krónum samans fastur bleiv gjørdur helvtina skattafríur tá gavar pensjonistunum eisini fleiri pengar so pensjonistarnir undanfarnar samgongu fingu eina hækking beinleiðis hækking í pensjónsútgjaldinum upp á tólv trettan hundrað krónur hendan samgongan er ikki í pensjonistunum eina krónu í beinleiðis hækking tað er bara prísjónan tað er eingin hækking hvønn pensjonistarnir í hesum valskeiðnum tá tað so kemur til at mótrokning á pensjónini av inndøku í pensjónini tað hava vit í sambandflokkinum fleiri ferðina víst á at tað er ikki ein gott modell tí tað heldur fólki aftur at brúka sína orku á arbeiðsmarknaðinum pensjonistarnir síggja hetta talið einogtrýss túsund og níggju hundrað krónur sum ein sovorðin stoppklossu fyri ókey eg arbeiði fyri teir pengarnar og so trekki eg meg av arbeiðsmarknaðinum og tað var hjá teir tímarnir og tey høvdu til út í arbeiðsmarknaðinum og tað er stór synd í einum øgiliga trongdum arbeiðsmarknaðar øll skríggja eftir arbeiðsmiðji bæði innan fyri heilsu og røkt generelt innan fyri sjúkuviðgerð og eisini innan fyri hondverk og annað øll skríggja eftir arbeiðsmiðji og vit innflyta í hópatalið av útlendskarararbeiðsmiðji og tað er heldur ikki tað besta fyri føroyska samfelagið so bæði fyri tann einstaka pensjonistin og fyri samfelagið í føroyar hevði tað verið nógv skilabetri at avtikið mótrokning so avgjørdi pensjonisturin sjálvur um hann fór til arbeiðis aftan á pensjónsaldið

ella ikki og eg veit at fleiri høvdu arbeitt nógv og pengar høvdu komið í kassum tíðini fær

takk fyri orðið

hevði tú svøvalt bara sendilsen ja takkar formaður eg eg sat sjálvur við hesum tølum tá ið var landsformaðar fíggjarmálurin aftur í tvey túsund og fýra og frameftir tá varð øðis hetta sama brúkt at ja men vit fara at hava eina stóra avbjóðing í framtíðini tí pensjonistatalið fer at verða í mun til eitt til fýra vart eisini tá minst til tjúgu ár síðani so eg haldi faktiskarlátt eg haldi tølini í dag eru nærri eitt til trý vist tú tekur eina fulltíðar arbeiðsstyrki í mun til pensjonistar men tey fara at vera eitt til tveir bóðingist í framtíðini men framtíðin er her og tann demografiska avbjóðingin er her og tí er tað við at siga vit ella tey sum blíva eldri og vit sum fara at blíva eldri vit eru betri fyri reint fysiskt og har eru betri før fyri arbeiði enn tey sum vóru niðurslitin á arbeiðsfólkarnar fyri tjúgu tretivu fjøruti ára síðani tað er eitt annað arbeiðsmarknaður í dag tí eiga vit at loyva øllum sum hava hug og orkuna og heilsuna til at arbeiða og tey eru fleiri og fleiri tey skulu nokk noktu teimum tað ikki tá fáa vit styrkt arbeiðsmiðjuna nógv betur enn bara hækka teg við hálvum ári triðja ella fimta hvørda

takk for teimum

í heila tikið er tað so men tað er ekstremt stórur munur áðrenn hvussu leingi mann kann halda á hevur tú havt eitt tungt fysiskt arbeiði og kanska arbeitt alt lívið síðani tú vart fimtan so sigur tað seg sjálvt at mann stendur ikki sama stað sum ein sum hevur tikið eina langa útbúgving og kanska ikki ordiligt er komin á arbeiðsmarknaðin fyrr enn í tjúgunum vit viðgjørdu eitt annað uppskot um at hækka pensjónsaldurin fyrr í vár vit vita at vit hava problem við aldursamansetingini í framtíðini og fíggingini av vælferðarsamfelagnum tá uppskotið varð seinast varð myndistisk um at mann vil skera øll yvir ein kamp og eisini tað at vit blíva eldri fáa fólkapensjón longri men vit vita eisini at livialdirin hann hækkar ikki í allar ævir eitt nýtt uppskotið sum komi har pensjónsaldurin ikki hækkar eins nógv fleiri hava forklárað hvussu tað hongur saman framskundaða pensjónin verður sett á fimmogtrýss ár tað er gott og tí kann mann fara á pensjón áðrenn pensjónsaldur eins sum mann eisini kann í dag eitt annað uppskotið reisini á veg um at tey sum fáa fyritíðar pensjón og framskundaðar pensjón fáa atgongd til egna eftirlønaruppsparing tá ið tey eru fimmogtrýss ár hetta veitið hevur verið eitt ynski frá fakfeløgunum miðlarar politikarar hava hug at knýta hetta at suðuroyartunlinum men í vínaðar verð so hongur hetta saman við nøkrum øðrum vit fóru til væl upp á at stytta arbeiðsvikuna at betri um tíðina tá mann er á arbeiðsmarknaðinum og tað skulu vit á mál við tað segði eg seinast pensjónsuppskotið var til viðgerðar og eg sigi tað aftur í dag vit settu eitt arbeiðigongd tá samgongan var skipað eitt trýpartis samráð sum var skipað eftir samgonguskjalinum sum framsøkn tjóðveldi og javnaðarflokkurin undirskrivaðu tá mann hugsaði hvussu tíðina arbeiðsmarknaðum var við verkføllum bæði á almenna og privata arbeiðsmarknaðinum samstund sum hann sat við pørtunum í einum samráð at stytta arbeiðsvikuna so var tað eitt gott arbeiði men tað steðgaði hálva leið og tað gjørdi tað tí mangli eitt mandat at fara undir veruligar samráðingar um arbeiðsvikuna tí tað ongantíð bleiv gjørt greitt í øllum førum ikki meðan eg sat hvørjum mann kundi taka undir við hvørjum loysti mann kundi liva við frá teimum í samgonguni sum eru skeptisk við tá er eisini nú at løgmaður hevur melda út at undirtøka er ikki fyri at stytta arbeiðsvikuna við lóg tí var ongantíð farið undir reallar samráðingar um hóast stytt arbeiðsvikuna hóast konkret uppskot lógar borðinum eg dugi illa at síggja sýst upp á tað um mann kastar handklæðir í ringin sum nakað annað enn avtalubrot og tí vænti eg eg gangi simplin út frá at mann kemur við eini loysn upp á styttu arbeiðsvikuna tí sum sagt vit skulu betur um tíðina vit eru arbeiðsmarknaðinum og tíðin er komin har til at vit geva fólki betri tíð til annað enn arbeiði í heila tikið mugu fansins skipanir verða til fyri at fyribyrgja sosialum ójavna betra møguleikan hjá okkum øllum at liva og virka aktivt óansæð útbúgvingarstøðið og hvat arbeiðið vit hava tá alt tað er sagt so haldi eg at tað er milt sagt interessant at standa her lurtatur andstøðuni sum ber seg undan men samstundis ikki hevur onnur hugskot til at betra um haldførið mann kundi vera við fyri eina djúpsskotið og vænta meira soleiðis sum mann ynskti sær men tað hevur mann valt frá sum tær sum forfólkini í flokkunum tóku lut tað er nú nakað síðan tað var í sambandi við tað síðstu ferð vit viðgjørdu pensjónsaldurin tá orðstøðarin spurdi um mann ætlaði ella øll andstøðan var ímótur at takka pensjónsaldurin tá orðstøðarin spurdi um mann ætlaði at gera nakað við tað tá mann kom til at broyta tað aftur tá bleiv tað friðarligt altso um mann er so nógv tá er einki í verðini sum ger at mann ikki kann broyta tað um mann tekur við politiska valdinum men tað ætlar mann ikki og tað haldi eg eisini at vit skulu minnast til tí tað er interessant hatta var tað sum eg hevði upp á hjarta

og nú er tíðin hjá mær eisini farin takk fyri fyri forkvinnan ja takk fyri og tann næsti á røða tað er landsstýriskvinnan margis stóra

takk fyri frú forkvinna og takk fyri viðgerðina av hesum málinum um broyting í almannapensjónslógini og áseting av pensjónsaldri tað sum er fremsta málið hjá mær og hjá øllum okkum tað er at varðveita og menna vælferðarsamfelagið skulu vit hava eitt vælferðarsamfelag sum vit kenna tað so eru tað stór og tung tøk sum skulu takast og hetta er eitt av teimum tyngstu tað er nógv onnur tøk hetta er eitt av teimum tyngstu hetta er neyðugt og tað er gjørligt og vit mugu taka ábyrgd uppskotið er ógvuliga einfalt vit takka pensjónsaldurin við einum ári pensjónsaldurin verður ásettur til áttaogtrýss á tólvt ár í tvey túsund og fimmogtretivu og áttaognýggjuogtrýss ár í tvey túsund og áttaogtretivu tað er tað við einum ári og so verður aldursmarkið fyri framskundaða pensjón fastfryst á fimmogtrýss árum frá tvey túsund og tretivu beint nú er aldursmarkið til framskundaða pensjón fýraogtrýss á tólvt ár og sum nú er kann framskunda pensjón veitast trý ár áðrenn pensjónsaldur við hesari fastfrystingini á fimmogtrýss ár er hetta ein bati hetta ein góður bati og harafturat og hava vit landsstýrið sent eftirlønarlógina til hoyringar sum gevur rætt til at tá mann er fimmogtrýss ár og fær framskundaða pensjón ella fyritiagarpensjón so hevur mann rætt til at fáa atgongd til sína egnu eftirlønar samansbering hendan hækkingin av pensjónsaldrinum viðvíkur bara fólkum yngri enn áttaoghálvtrýss ár og uppskotið kemur í praksis í gildi um tíggju ár tað er umráðandi at vit ikki bara hyggja eftir uppskotinum við støði í dagsins samfelag samfelagið broytist alla tíðina og longu um tíggju ár tá hetta uppskotið kemur í gildi væntast at vera umleið tólv hundrað fleiri fólk í føroyum eldri enn fýrs ár og talið fer at vaksa enn meira í árinum sum koma ein týðandi partur av teimum eldru eru arbeiðsvirkin samstundis sum vit hava góðar skipanir at lofta teimum sum er niðurslitin og ikki megna at arbeiða tað er einki annað land sum hevur so arbeiðsvirkin eldri sum føroyar føroyskir pensjonistar arbeiða munandi meir enn pensjonistar í øðrum londum og so kann mann kanska spyrja hví er tað so neyðugt at hækka pensjónsaldurin tí tað er neyðugt alternativini eru enn verri og vælferðarsamfelagið sum vit kenna tað í dag kann vera í vanda um vit ynskja at varðveita og menna á vælferðarsamfelagið so er hetta neyðugt prísurin sum vit skulu gjalda fyri manglandi haldføri fer við tíðini at ganga út yvir vælferðartænasturnar og manglandi vælferð gongur fyrst og fremst út yvir lág og miðalønt umleið ein fjórðingur av øllum teimum sum røkka pensjónsaldrið útseta útsjaldið á fólkapensjón í dag eru á leið fimm hundrað persónar í fólkapensjónsaldri sum hava útsett útsjaldið tað er ógvuliga gott at tey eldru og útseta pensjónina arbeiða skatt og eru virkin men ein útseting av pensjónsgjaldinum merkir ikki tað sama sum ein sparing í útreiðslum til pensjón útreiðslan verður flutt til seinni ein stórur partur av teimum eldru í pensjónsaldri arbeiða fulla tíð av fríðum vilja og fáa sosiala pensjón samstundis tað eru í ein ávísan mun høgt útbúgving sum vinna við einum lækri pensjónsaldri tí tey halda fram á arbeiðsmarknaðinum hóast tey røkka pensjónsaldrið og fáa fólkapensjón fyri sama tíðarskeið vit hava sum sagt góðar skipanir at lofta teimum sum eru niðurslitin vit hava skipanina við tillaganum størvum og vit hava fyritagarpensjón og framskundaðar pensjón til tey sum eru niðurslitin gottin at fáa fyritagarpensjón er lækri hjá teimum sum eru fylt trýss ár tí tað er ikki eitt krav at tey skulu royna arbeiðsfremjandi tiltøk áðrenn fyritagarpensjón verður tilutað umleið ein fjórðingur av føroyingum eru farnir av arbeiðsmarknaðinum áðrenn tey røkka fólkapensjónsaldrið hetta er í stóran mun fólk við hørðum kropsligum arbeiði og fólk við lækri útbúgvingarstigi ein heitking av pensjónsaldrinum fer sostatt ikki at ávirka hendan partin av føroyingum tí tey longu eru farin av arbeiðsmarknaðinum eisini skal nevnast at veitingin til fyritagarpensjonistar er hægri enn til fólkapensjón og fram eftir koma tey sum fara av arbeiðsmarknaðinum áðrenn fólkapensjónsaldur at fáa fyritagarpensjón í eitt sindur longur tíðarskeið og sum sagt áður so er eftirlønarlógin send til hoyringar sum gevur rætt til tá mann er fimmogtrýss ár og fær framskundaðarpensjón ella fyritagarpensjón rætt til at fáa atgongd til sína egnu eftirlønar samansparing so havi eg hug at svara upp á nakrar av spurningunum sum koma í framsøgurøðunum eg haldi tað var jóhanda sum tosaði um at tað er neyðugt at gera skipanir soleiðis at vit hava haldføri tað er neyðugt at mann finnur semjur og mann átti at gjørt hetta fyrst í einum samgonguskeiði og tí tað má eg siga so vítt sum eg havi skilt so hevur mann tosað við andstøðuflokkarnar um at fáa eina semju um pensjónsaldur men tað vóru andstøðuflokkarnar ikki sinnaðir til tá ið mann tosar um vil eiga at gera tiltøk fyri at tryggja vælferðarsamfelagið men ikki vil gera tær neyðugu broytingarnar so eg spurningi hvussu sannførandi tað er og so til jørgen niclasen hann tosaði so nógv gott um framskundaða pensjón tað gleðir meg at hann er glaður um tað og kann líka greiða frá at tað er eitt lógaruppskot í hoyring sum ger tað enn betri onkursvegna má eg siga at hetta við at skulu vit taka undir við hesum her uppskotinum tað er øgiliga áhugavert og tað er eisini kanska ikki so tað kemur ikki so óvart á at fólkaflokkurin ikki tekur undir við hesum uppskotinum tí at hetta uppskotið skal jú tryggja okkara vælferðasamfelag og kanska hevði eg ikki væntað annað men at sambandsflokkurin sum annars gongur og tosar um at tað er týdningarmikið at vit bevara eitt vælferðasamfelag sum eg ikki vil vera við ið hesum her tað undrar meg so syndur meira men men vit mugu so taka tað sum tað er og tá og so er tað ein onnur ting sum er øgiliga áhugavert hetta málið skal nú samanberast við øll møgulig mál eg haldi at tað er í dag samanborið við styrkri arbeiðsviku tunnilsmál abort og ríkisrættarligu støðuna tað er eisini áhugavert men tað er lættari sjálvfylgd at tosa um øll møguliga onnur mál hettar draga seg um at tryggja okkara vælferðasamfelag í framtíðini tí tað vit eiga at gera og tí tað vit mugu taka støðu til so var er tað tosað um fleiri ferðirnar at tær her uppskotið ikki hevur verið til hoyringar og eg má siga at soleiðis sum eg eri kunnað um málið so hevur hetta uppskotið verið til hoyringar í vár sjálvandi tað bleiv tikið aftur men sjálvt uppskotið er nevnt tað sama sum tað uppskotið sum varð til hoyringar hóast burtur sæð frá at vit hava broytt pensjónsaldrin til at hækka til níggjuogtrýss ár í tvey túsund og áttaogtretivu heldur enn til hálvfjerðs ár í tvey túsund og tveyogfjøruti og so má eg siga til mína egnu mín egna samgongu felaga bjarnar kára sum petersen sum tosar um skjóttsyftaseigur ella møguliga segði hann lættsyftaseigur og eg má siga tað eri eg faktiskt ikki samd í hetta er eitt trupult mál vit skulu taka eina avgerð sum ikki er løtt at taka men hinvegin so skulu vit taka ábyrgd vit mugu taka ábyrgd av okkara vælferðarsamfelagi og tað gera vit men at kalla tað lætt og skjóttsyftaseigur tað haldi eg at fara í so langt so verður tosað um kanska serliga frá bára stein nielsen at mann retoriskt hevur tørv á at tosa um alt møguligt annað ja men eg skilji eisini at sambandsflokkurin hevur tørv á at tosa um alt møguligt annað tí hvussu kunnu tey egentliga lata vera við at arbeiða fyri at styrkja og menna okkara vælferðarsamfelag tað skilji eg ikki men tá er kanska lættari at tosa um alt møguligt annað

eg hevði tíð til takk fyri frá forkunnum ja takk fyri her eru nakrar viðmerkingar og ódnir

tá ið hetta kemur gildið

takk fyri takk fyri mark stóra gjørt sær takk fyri og takk fyri fyrispurningin so vit sum eg havi skilt tað ið hevur eisini verið tosað um at mann hevur havt avtalur um at at broyta aldrin fimta hvørt ár og at mann so vit so hava gjørt tað triðja hvørt ár og tað er orsakað av tilmælum frá frá búskaparráðnum tí hevur mann gjørt upp á tann mátan og tá tað verður spurt um aðrar skipanir so verður tað soleiðis at hækkar pensjónsaldurin so verða aðrar skipanir sum til dømis fyritagarpensjónir og tilagastarv longri at tær verða í eitt ár longri tá ið tær hækka og tey sum eru upp á fyritagarpensjón ella framskundari pensjón fáa tá eina hægri veiting enn

hjálp sjálva pensjónina takk fyri

hvat heldur landsstýriskvinnan um tað til resta av tað landi

súrskvinnan ger svar eg má bara halda fast í at tað kom eitt sindur bak upp á meg at sambandsflokkurin ikki ynskti at tryggja vælferðarsamfelagið framyvir tað er so upp til tey at broyta meining tað er tað vælkomin til tað er og at tá vit tosa um at gera breiðar semjur eg haldi at sambandsflokkurin hevur verið øgiliga positivur í mun til breiðar semjur í ógvuliga nógvum máli tað ikki verði áhugaði í tí men um um so er at tey ynskja at tey haldu eisini at handal var inni á at vit mugu gera hetta her altso her eru nógv ting sum skulu gerast neyðugar broytingar mugu til og tað eri eg samd við at handal í hetta er ikki tað einasta sum skal gerast og vit vil fegin fara í samstarv við sambandsflokkin um so er tey ynskja at

gera tað og tryggja vælferðarsamfelagar takk fyrr enn

so takk fyri

takk fyri mark stóra gjørt væl takk fyri frá forkvinna ja tað er hetta er ein av teimum tingunum sum vit noyðast at gera fyri at tryggja almenna haldføri og tað eru eisini onnur ting sum skulu gerast hetta er eftir mínum tykki eitt av teimum truplu málunum men hetta er neyðugt og so verða vit eisini noydd til at halda áfram og gera aðrar skipanir fleiri hava tosað um nýskipanir sum hjálpa til haldferðið soleiðis at vit kunnu tryggja okkara

vælferðarsamfeløg takk fyri frá fólkum ja takk fyri sorgið fleiri viðmerkingar til markistóra og so er tað erra jakobsen

jóansin er ikki til tað gert tær tann fólkuna takk fyri tað fyrsta viðgerð av av málunum um at broyta pensjónsaldurin er nýt segður undanfarna undanfarnir røðari marka stóra at hon heldur at tað er synd og tryst at sambandslokurin ikki vil vera við til at tryggja vælferðarsamfelagið tað viðleggur øgiliga gjarna haldi eg at tað her snýr seg um pensjónsaldur og hvat ávirkan pensjónsaldurin hevur á okkara haldføri og eg fari tí at seta nakrar spurningar fram í samband við akkurát har tað er tað sum eg haldi og sum onkur annar hevur verið inni í eisini tað er tað eg haldi at tað her er sjálvandi hetta er jú tann letta loysnin at gera hetta er tað letta sum er at gera nú skulu okur hetta pensjónsaldurin tað var eini tíggju fólk av tori tað er ikki meira enn tað og røðaralistina har er bara ein á røðaralistanum nú so tað er ikki tí at tað er so óalmindiliga stórur stórur áhugi fyri at tað gori í smálinum mínir spurningar eru millum annað okur hava í dag ella okur hava fyri skjótt langari tíð síðan innført teg við persónligum pensjónum tey flestu av okkum hava pensjónir summi hava hava fimtan prosent í eftirløn av sínari løn og ein tvingin er upp á tólv prosent okur hava samansfasta summi hvar ið tað verður betalt inn seks prosent so tilsamans fyri fyri ein part av fólkinum so hava so er tað einogtjúgu prosent av av lønum sum verða betaltar inn sum skal eru út aftur aftur sum pensjónir fyri nøkur er tað er tað átjan ja átjan prosent sum skulu sum sum verða innbetalt í einum lívskeiði mín spurningur er hevur mann yvirhøvur diskutera nakrar møguleikar ella hevur mann gjørt nakrar framrokningar sum vísa hvat er tað sum er neyðugt til at fáa útbetalt í einum lívskeiði frá nú áttaogtrýss árum upp til forvæntaðar livialdir kann mann brúka samansfasta at kann mann umskipa samansfasta eitt sindur so látst at hann verður kann brúkast øðrvísni eg haldi at tað eru so nógvir ósvarar spurningar í samband við pensjónsinngjøld pensjónsuppgjøld og pensjónsaldur sum eg slett ikki havi fingið svar uppá eg havi ikki sæð nakrar útrokningar uppá tað eg havi við áhuga lisið tað skjalið sum fylgir við sum er gjørt av einum aktuari sum sum har ið tilmæli er tað sum faktiskt landsstýriskvinnan leggur fram at mann skal hekka tað upp til níggjuogtrýss ár í tvey túsund og áttaogtretivu men tað er soleiðis sum eg síggi tað alt annað líka tað skal vist mann ikki ger nakað annað eg hugsi bara at hvat er tað sum tað eru pensjónirnar tað eru persónligir pensjónirnar tá ið tær eru fult innfasaðar dekka tær tá ikki okra behov fyri at fara upp á pensjón er gentiliga nei eg spyrji bara tí eg haldi at tað er ein øgiliga relevantur spurningur tí sum sagt nøkur av okkum ella ein rættiliga stórur partur av føroyafólki betalir faktiskt einogtjúgu prosent inn í pensjón fimtan prosent per privatari pensjón seks prosent fær inn í samansvastað sum so koma út aftur aftur gott nokk er tað samansvastað har fekk tú ikki alt út aftur aftur men tað verður betalt altso einogtjúgu prosent av lønini verður betalt inn og tann tvungna hon er tólv hon er tólv prosent plussi sigur seks prosentini í samansvasta tá ið hann nú er í átjan tá skal vit betala ímillum átjan og einogtjúgu prosent inn í eftirlønum til okkum sjálvi sum okkum skulu hava út aftur aftur og vit skulu hava fingið eina útroppu yvir hvussu tey tingini hanga saman hvat tú kunnu formenta tá ið eftirlønar hjá okkum eru fult innfasaðar eru tey fult innfasaðar tað er hvussu er rættiliga tætt við hjá einum hjá einum parti av borgarum eru tey fult við at vera fult innfasaðar hvat hevur tað at siga fyri útreiðsøkuna hjá landskapssavnum eg síggi gott nokk ja á spensjónurnar í dag tað er fylla hvat sjey hundrað og fýrs tað sjey hundrað og fýrs milliónir av fíggjarlógini tað er nógvur pengar ja men eg haldi at tað burdi alt verður tikið í einum stýrri høpi og tí sigi at her er bara tað letta loysnin sum hann kemur við nú og sigur tað ja men fyrri men tað er alt annað líka mann sigur altíð alt annað líka so mugu vit hekka tað tað er so forferdiliga nógv ting inn ímillum har alt annað líka og veruleikan sum eg mangliga fáa svar uppá tað kundi eg hugsað mær at fingið svar uppá til hvussu verður at fingið at vita er tað nakað mann hevur havt við

í betrakningi nú tá ið mann tekur hækkarpersónsalur tá ið tú er farin bein jóhannesen ger

handa vinkilin við sum hann elur teir fyrr

ja tað er akkurát tað sum eg sakni og sum eg eftirlýsi og sum eg gott kundi hugsað mær at mann tók við áðrenn mann fór at hekka persónshaldurin tí tað sum eg kundi hugsað mær at tilgongdin var tað var at mann fekk svar upp á teir spurningarnar og so aftaná tað so kundi mann sagt ókey sjálvt tá ið eg hevði tikið alt hetta hera betrakning so er tað líka væl behov fyri at hekka persónshaldurin upp til níggjuogtrýss ella einoghálvfjerðs ella einoghálvfjerðs hvat er tað so endað við annað upp á hvussu gomul løkur eina ferðir nær blíva men tað sum eg trúgvi verði grundarsúlan undir okkara eftirlønum í framtíðini tað verður okra privat eftirløn tað verður tað

takk fyri frá fólkum takk fyri at

hvat annað dreistist við við aldri

takk fyri søra røðan gerst væl takk fyri her er fullkomiliga samdur við bárður nielsen tað at mann hevur innført hesar persónligu eftirlønar og ikki minst tað at mann gjørdi hana tvunna í tvey stund og fjúrtan er tað allar størsta haldførisátakið sum nakrantíð er gjørt yvirhøvur og ikki bara tað at tað verður at tað er eitt persónligt eitt persónligt haldførisátak tað er eitt samfelagsløtt gikalop sum at fara til hvussu hvussu stórir hesir eftirlønar grunnarnir koma at vera í framtíðini og hvat fyri samfelags gangligt virði hesir grunnarnir og og ikki minst altso nokk tá kunnu fara at stuðla upp undir alt ímillum himmal og jørð alt frá íløgum í millum annað vinnulív í íbúðamassan í bústaðarpolitikk og so víðari og mann tekur tað slett ikki í betrakning tá ið mann nú kemur við hesum uppskotum um at hekka pensjónsætið eg skilji tað bara ikki tí eg haldi at tað er simplutent so við sjónsleyst takk fyri

takk

tá passar ikki til forteljingina takk fyri frá fólkum

takk fyri era joensen gerst væl takk fyri fólkuna eg kann

eg bað teir konstatera at karla tergaston er slettislurt eftir hvat eg segði tí tað sum eg segði tað var eg saknaði útrokningar fyri hvat fyri ávirkan og hvat fyri ávirkan hevur okra persónliga uppsparing í dag til pensjón á um okur yvirhøvur hava brúk frá einari pensjónum framtíðini tað var tað sum eg hugsaði um vissu tað vísir seg at at at tann persónliga uppsparingin er meir enn ríkiligt til at hava eitt øgiliga gott lív ja men so endar tað sjálvandi við at mann her inni frá til síðst kemur at siga ja men so taka okur bara at skaffa ein part av fólkapensjónum mann próvaði tað upp á tað upp á tað í í í síðstu pensjónumskipan men eg sigi bara at okur hava nógvar ósvaraðar spurningar okur tímis ein gang at gera tær útrokningarnar takk fyri

á er tað er tað rætt skilt

takk fyri og so er tað her at joensen gjørt so væl takk fyri frá fólkuna nei fólkapensjónin kristianarmentir poulsen fólkapensjónin er her í dag okra eftirlønur er ikki ordiliga ein innfasaðar enn tá ið okur hava ikki okur hava ikki eitt faktiskt eitt greitt yvirlit yvir nær eru tær faktiskt fult innfasaðar soleiðis at tú kunnu siga tað at frá frá nú av nú fáa øll sína fullu eftirløn út og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og mær haldi eg er øgiliga áhugavert afturat hesar her eru eftirlønar eg sá eitt yvirlit yvir sum ein maður sum hevur skil fyri tí gjørdi í hevði á einum portali nú ein dagin føroyingar fyri sínar eftirlønur hava eitt eitt avkast adorligt avkast uppá sínar eftirlønur sum er helvtina av tí sum til dømis eftirlønurnar í danmarkskava og hetta svarar til fleiri milliónir per per íbúgva per eftirlønartakara fleiri milliónir í einum lívskeiði og ikki sovorðni ting okkurt skulu diskutera eisini fyri at fáa fyri at fáa áðrenn okk fara at seta bara pensjónshaldurin upp

takk fyri takk fyri og eg skal líka menna á tær mann snakkar við fólk her í løgtinginum skalt tú ígjøgnum forkvinna tann næsta er røða tí er jørgu niclas

gjørt væl frú forkvinnan ee her høvdu vit eina landsstýriskvinnu sum segði at fólkaflokkurin var ímóti vælferðini tað er heilt ótrúligt at hvat billar hon sær inn frú forkvinnu er tað nakað vit vilja so er tað tað vælferðin skal hon nú tryggjast av teimum gomlu í hesum uppskotinum teimum áttaogtrýss ára gomlu tí tey sum skulu orðna alt hetta uppskotið kemur at raka eg segði tað ið mínum fyrru røðu tvey og hálvtrýss fólk sum eru áttaogtrýss ára gomul hini sum eru áttaogtrýss ára gomul antin eru tey ið arbeiddu ein stórur partur av teimum ella eisini eru tey uppá fyrrdiar pensjón ella framskundaðar pensjón frammanundan og so er tað bæði hesir sambært ljóðnaðarflokkinum eru tað tey áttaogtrýss ára gomlu sum skulu tryggja vælferðina veit samgongan hvat er størsta hóttanin móti vælferðini tryggur enntá á borðinum hjá summum av samgongum fólkum tað er fíggjarlóg tað er eitt undirskot uppá trý hundrað milliónir krónur tað er ein hóttan móti vælferðina hetta uppskotið leggur upp til at tvinga nøkur gomul til arbeiðis samstundis sum somu flokkar ætla at siga vit ungu skulu yngru skulu arbeiða minni mann tosar her um hvat er munur millum tey eldru og tey yngru so setir mann upp hvussu nógv av teimum eru veit mann her inni hvussu fantastiska røsk okkara eldru eru altso taka vit nú tóku tey áttaogtrýss ára gomlu vit kunnu fara upp á tey hálvfjerðs ára gomlu meir enn annar hvør av teimum hálvfjerðs ára gomlu arbeiði í dag tey geva til samfelagið til enda á vælferðarsamfelagi ikki fantastiskt fimmoghálvfjerðs ára gomul triðju hvør fimmoghálvfjerðs ára gamalir føroyum arbeiðir hetta eru tey sum henda samgonga ger til problemið altso hvat billar tey sær inn og so fari eg víðari altso fýrs ára gomul tær eru áttandi hvør fýrs ára gamal sum arbeiðir hetta er tøl eg havi fingið frá hægsstovuni í sambandi tá tað var til viðgerðar seinastu er tað ikki fantastiskt einki land í verðini eigur hetta hetta er eitt at vit hava skipanir har vit eggja fólkið ikki hetta er her sosialistiska at tvinga fólk eggja fólk og punkt tvey vit eiga eitt so fantastiskt fólk í hesum landinum eitt so fantastiskt fólk sum virkuliga vil vera við í samfelagnum sum vil kasta í til samfelagið sum vil vælferðina og hesi tølini eg fái stjørnur í eyguni av at síggja tey eg haldi tað er so fantastisk eg havi sæð líknandi tølur øðrum londum altso í danmark haldi eg mær lánir ja trettan prosentum av teimum eldru sum arbeiddu meðan vit liggja uppi á trýss altso eitt er bara munurin og danmark hevur strik alt sum eitt í mótrokning og tað er so fantastiskt her er farin pumm tjúgu prosent av teimum eldru sum arbeiða hjá okkum er tað trýss prosent altso hvat er problemið hendan samgongan sigur seg vilja vælferð ikki ein gong fólk sum hava brúk fyri avlæmisbil nei nei har skuldu mann spara tey vekk við eina millión men at koyra landsstýrislønirnar tíggju túsund mann var upp um mánaðin at løgmaður skal hava trettan túsund krónur meira enn mánað tað er einki problem enn tey sum hava avlæmisbil tað skal fjernast tí vælferðin hjá javnaðarflokkinum er altso løn til tey hægsløntu og so kemur mann upp her og sigur tað at tey átta trýss ára gomlu skulu tryggja vælferðina eg siti og hugsi at veit hendan samgongan yvirhøvur hvat hon ger veit hon yvirhøvur hvat fólkun hevur við at gera og eg fari og hugsi at mann sjálvum er tað soleiðis at javnaðarflokkurin heldur at fakfeløgini øll eru ímóti vælferðini í føroyum hei fakfeløgini og fólkaflokkurin vil verja um okkara eldru vit vilja eggja teimum ikki tvinga tey takk

dagssár tær við meg at gráa um sær tær sær glas av avsøkuna sær tær av sær glas av sær glas av sær glas

kiki takk fyri tú tú er kniklaður tikið takk fyri tú er kniklaður tikið

síðani gjørdist tú tá ið eg skilji tað ikki og tað vildi verið tað heilt logiskt at mann tosar við partarnar arbeiðsmarknaðinum tí tað er væl út í arbeiðsmarknaðinum vit eru á hesum økinum men opinbart kann mann ikki tað men hygg eftir sínum uppskotinum uppskotist ikki vera til hoyringar landsstýri sigur tað bjóðsið tí eitt annað sum líktist var til hoyringar einaferð fyrr altso mann torir ikki ein gong at hoyra hvat fólkið sigur mann torir ikki at hoyra hvat fakfeløgini siga eg tor ikki at samanbera tað við nøkur stýr úr aðrastaðni men tað at vit eru ímóti eg havi grundgevi fyri hví tað eru ikki nøkur fá áttaogtrýss ára gomul sum skulu bjarga okkum tey eru slitin sum ikki orka mær øll tey sum orka tey arbeiða tað er fantastiskt men tað eru nøkur heilt fá áttaogtrýss ára gomul sum skulu bjarga samfelagnum betala suðuroyartunnilin í

veit ikki hvat annað tað skuldi tú klára eisini tykti tú ja takk næstu røða er jaspur langur

ein so fleiri onnur her inni so havi eg øgiliga ringt við at skilja hettar uppskot ella eg skilji tað slett ikki mann próvaði fyri nøkrum mánaðum síðani at leggja sama uppskot fram sum sjálvandi fall og nú prøvar mann so aftur eina ferðirnar eg veit ikki at mann frá froskanum kann siga lumpa og lirka og hvør lumpa hvønn eg veit ikki at mann kann siga tað hvør er tann sum roynir at fortelja hetta her er eitt sera gott hugskot eg skilji tað ikki hetta uppskotið skal leggjast fram fyri at vit kunnu byggja ein suðuroyatunnil nummar eitt eg haldi ikki at tað er her uppskotið pan nakar sum helst máta vil tryggja tað at vit mugu vit hava ráð til ein suðuroyatunnil ikki um vit í tvey túsund og áttaogtretivu hækka pensjónsaldurin við einum ári hvussu tað skal tryggja at vit hava ráð til verdir í dag hava ikki skilja ikki tí at eg eri móti úr suðutunnilum eg eri við uppá tí suðuroyatunnilin men eg dugi bara ikki skilja hví mann skal fara inn og knýta eg skilji ikki hví mann skal knýta hesi tingini saman og so vita vit tendra sama samgonga við viðgjaldu fíggjaldaruppskotið í gjár tey hava havt eina milliard í hælli so kunnu tey rósa sær við at vit um trettan ár hava tryggja haldføri tí vit hava hækka pensjónsaldurin frá áttaogtrýss tað er ikki at tryggja haldføri tað er eitt ella annað ein plástur eitt ella annað ein fyristilling onkur her í tinginum í dag men lat okkum gera hetta so kunnu vit siga at nú hava vit so gjørt okkurt og heilt ærligt tað okkurt varð betri ógjørt tað varð betri ógjørt veggja eftir teimum veikastu teimum tyngstu í samfelagnum og bara nøkur heilt fáan hví skal tað vera tey sum skulu tryggja at vit hava eina vælferð í føroyum eg skilji tað ikki vit hava røsk og dugnaligir dugnaligar pensjonistar og eg vil fegin gera sambandsflokkurini fleiri ferðir at lagt eitt uppskot fram og hopi tað verður samtykt í næstu setu har vit stuðla undir at tey sum skulu ikki at arbeiða og orka at arbeiða skulu kunna arbeiða vit ynskja at lækka mótrokningina soleiðis heldur at siga tað at ella hækkarnar soleiðis at tey tá ið tey siga í dag eitur tann kanska trýss at vit heldur koyra tað upp á hundrað og tjúgu ella hundrað og hálvtrýss túsund soleiðis at tey ikki at tað gongur longri áðrenn tey missa missa missa missa skatt ella missa pensjón so tí hevði eg ynskt at vit fara inn og hyggja upp á tey tingini heldur og ikki fara inn og siga tað men tað skal vera hettar sum skal vera tað sum skal tryggja haldførið í búskapinum nógv ár fram tí tað verður tað ikki eg veit tað væl at búskaparráðið hevur víst á hetta tingið men hetta her er bara signalpolitikkur meira enn nakað annað eg haldi at pensjonistarnir skulu boða frið vit skulu geva teimum møguleikar til at arbeiða tað skal loysast við at arbeiða og tað skulu ikki ganga og rokna uppá um vit skulu kunna fara til arbeiðis ella ikki fara til arbeiðis og tað undrar meg øgiliga nógv tað undrar meg heilt ótrúligan nógv at tað skal vera tjóðveldi og javnaðarflokkurin eg kann skilja framsókn ein lítið sindur at tey siga men so vit so hvussu fingið gjørt okkurt og so kann mann siga at so er tað ikki alt sagt men men at javnaðarflokkurin og tjóðveldi skulu kunna taka undir við hesum uppskotinum tað skilji eg veruliga ikki eg skilji veruliga ikki at hetta skal vera tað sum skal minnast á aftur hetta tíðina at tey hava sitið at vit fingu í øllum førum hækka pensjónshaldin soleiðis at tey sum eru eldri skulu líða eitt sindur longri eg haldi vit eiga og mugu kunna unna teimum sum náða upp á áttaogtrýss ár og vit siga at fólk liva longri og tey liva longri men ein stór avbjóðing í dag er eisini at tey eru ikki nevndurskt betri fyri at so kann gott verða at sær vekk áttaogtrýss og níggjuogtrýss ár tað sum líka sum tú gjørt fyri nøkrum árum síðani tað er so øgiliga ymiskt fyri tá mann kemur upp í tann aldrin tað er ikki eins betíðandi við tað tú blivur áttaogtrýss í níggjuogtrýss ár at tú var væl fyri yvirhøvur ikki men tey liva betri og betri men tað er ikki eins betíðandi við at tey ikki hava uppiborið eina pensjón aftan tá tey hava arbeiðsmarknaðinum í fimmogfjøruti ár tað haldi vit eiga at unna teimum og tí hopi eg veruliga at vit einaferðirnar um tveir síggjar mánaðirnar fellu eftir uppskotið nú skal tað fáa eina viðgerð í tínari nevndini

broyta broyta støðið sum vanligt takk fyri ja takk sær tað við mær for

vælferðin

í framtíð blangur gerst væl ja takk fyri er púra samdur tað haldi eg vera eitt øgiliga gott átak eg trúgvi at tað er eingin her inni ella heldur eingin løntakari ella arbeiðsgevar í dag sum er júst keddur um tað lógarbroytingina hon var ótrúliga kærkomin vit upplivutu at at eða ungir menn sum fjúrtan sekstan ára gamli fóru til skips arbeiddu eitt heilt lív sum eitt kanska eini hálvtrýss ár á einum skipsteðki og høvdu ikki kent sær eina krónu uppsparing heilt ótrúligan er synd og harmiligt tað sær man ikki í dag vit hava tryggjað tað at øll hava góðar liviðumstøður í aldurdóminum og tað er tað vit skulu hyggja og hugsa um og ikki hugsa um hvussu vit onkursvegna kunnu hála hvørja einastu krónu tað síðstu krónu burtur úr lummanum hjá pensjonistunum eg haldi ikki tað er virðiligt og eg hopi veruliga ikki

ger har við tær tá takk sovorðið til tað er endað takk sovorðið til tað er endað takk sovorðið

og tá mann situr við valdurin

tá vit komu til í nítjan so stóðu vit við eini avbjóðing at javnaðarflokkurin og tjóðastokkurin tá høvdu lækkað pensjónina øgiliga nógv og tí fær tað ein spurning hjá okkum men hvussu kundu vit gera at redda tað inn aftur og tí var neyðugt hjá okkum at fara inn at hækka pensjónina aftur og tað var líka sum at finna út av at tað er fínt tað er okkara mál og tað haldi eg at eg fekk eftir pensjonistaranum hvussu vit tað fóru væl uppá tá og har var eisini serliga tann sum var tann skattafría veitingin sum sum javnaðarflokkurin og fólkaflokkurin tá ney javnaðarflokkurin og tjóðveldið tá høvdu lagt seg eftir vit settu okkum fyri at tey skuldu hava teir pengarnar aftur og tað fingu tey og so eru vit samdir í at vit vit vit fóru for langt niður við mótrokningini og tí haldi eg at vit hava nú fjórða og vit komu at leggja tað upp frá uppskuldi frá meira fatur av vit ynskja at mótrokningin skal hækka og eg vóni at vit koma í tí setu fáa tað í

ígjøgnum eg haldi eisini at fólkaflokkurin virkar íðiliga positivur uppá tað

allir flokkarnir takk fyri at

jaspur langur ger so væl takk fyri frá forkvinna og takk fyri elspælum høvdu tey tey skundustøttur ja eg eri samdur annika olussen eg haldi at eg eisini skal hava eitt herðaklapp fyri tað sum hon gjørdi tá mann kann siga at hon var hon var við fornuft tá í øllum førum at hon sum nú hevur broyttið meining eftirfylgjandi er eriliga harmur um og eriliga keddur um tí men eg eri samstundis vísur í at tað sum hon eisini var við til at samtykkja í tvey túsund og nítjan ella var tjúgu kanska er tjúgu er eisini nakað sum hon enn má vera øgiliga fegin um pensjonistarnir ynskja at vit skulu hava tað gott tað er eitt hjartamál hjá okkum at pensjonistarnir skulu liva væl og leingi og vit ynskja ikki at teir skulu hála tað síðstu dropan og teir síðstu krónurnar úr teimum tá ið tey blíva átta og níggjuogtrýss vál fjerðs frá gomul eg haldi tað er ikki virðiligt tey hava borið samfelagið higartil sum tey vóru komin í dag tað kann eg

ikki var tey vit skulu straffa takk fyri

ey takk fyri

og kanska eitt lukkuferð framsókn fyri at megna at fáa tjóðveldi og javnaðarfreikin viðurbeint her tað undrar meg heilt øgiligt kersparn har mangin navnið ja tað fall ikki men mann valdi tá eg haldi landsstýrismaðurin valdi vist at trekkja tað tá ið tað kom har til og so kann mann kalla tað hvat tað vil tað hevði so ikki undirtøku og so kann mann so kalla tað tá fall ella tað verður tikið aftur í øllum førum at vit blíva við at fáa at vita at tað er við sum hava skyldina av at hava havt eitt hall samgongin at hava havt eitt hall upp á eina milliardi at síggja fýra árini er forbíligt var tað ein og hvør annars stjóri eitt og hvør annars samfelag sum gav skyldina til eina aðra samgongu sum hevði sitið eitt undanfyri fyri trim og fýra árini síðani men tit hava skyldina av okkara undirskot upp á eina milliardi í fýra árini so hevði mann hoyrt fyri tað

eg haldi ikki eg skal siga meir takk fyri ja takk og hasin vóru so seinastu orðini í kirkjunum til løgtingsmál nummar áttaogtrýss uppskot løgslum broytir løgslum almann persónur annað áseting av persónshaldri er er nú orðaskiftið er komið endamær tað eg skuldi siga og hetta málið verður nú beint í trivnaðarnevndina og tað merkir so at onnur og triðja viðgera hasin málið verður ikki fyrr enn í nýggja árinum vit eru komin til framløgu men tað eru ikki nøkur framløga til henda fundin so eftir hjá mær er bara boðað frá at næsti tingfundur hann verður í morgin sum er hósdagur átjandu desembur og hann byrjar klokkan tíggju við hesi skrá tað er triðja viðgera av løgtingsmáli nummar fimtan uppskot til løgslum fyri fíggjar ár tvey túsund og seksogtjúgu og framløga verður eisini á skránni í morgin