52-049/2025

F Í G G J A R M Á L A RÁ Ð I Ð
Ministry of Finance
Tinganes • Box 2039 • FO-110 Tórshavn
 (+298) 35 20 20 •  fmr@fmr.fo • www.fmr.fo
Løgtingið
Tinghúsvegur 1-3
Postboks 208
110 Tórshavn
Tórshavn, tann: 28. november 2025
J. nr.: 25/ 31526
Svar uppá fyrispurning nr. 52-049/2025 frá Grímur Sundstein, løgtingsmanni, settur Ruth
Vang, landsstýriskvinnu í fíggjarmálum, um endurgjald fyri AMEG goldið í ósamsvari við
norðurlendska sáttmálan um sosiala trygd.
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hevur Fíggjarmálaráðið gjørt nakra endurgjaldsætlan fyri AM-gjøld, sum TAKS vegna
AMEG hevur kravt inn í ósamsvari við norðurlendska sáttmálan um sosiala trygd fyri árini
áðrenn 2019 ?
2. Verður eitt møguligt endurgjald goldið afturvirkandi til, tá norðurlendski sáttmálin um
sosiala trygd fekk gildi, uttan fyrning og við rentum ?
Svar til spurning nr. 1 og 2:
Við løgtingslóg nr. 87 frá 7. mai 2025 um afturrindan av heilsutrygdargjaldi er neyðug heimild
fingin til vega fyri at afturrinda heilsutrygdargjald, tá talan er um persónar, sum fyri sama
tíðarskeið hava goldið bæði heilsutrygdargjald og sosial trygdargjøld í øðrum Norðurlandi.
Sum upplýst í svari til § 52 a spurning nr. 52/037/2024 verður avgerð um afturrindan av AM-
gjøldum og um hvussu langt farið verður aftur í tíð, ætlandi tikin við støði í sama lesti sum fyri
afturrindan av heilsutrygdargjaldi. Neyðugt er tó fyrst at fáa heimildina til vega, eins og fyri
heilsutrygdarskjalið.
T.v.s. at ein afturrindan AM-gjøldum fer fram eftir umsókn og er treytað av, at sosial gjøld bæði
eru goldin í Føroyum og øðrum Norðurlandi. Afturgjaldskravið verður harnæst lækkað við
frádrátti í skatti sambært § 154 b í skattalógini eins og fyri afturrindan av heilsutrygdargjaldi.
Annar munurin er, at rætturin til útgjald úr arbeiðsmarknaðareftirlønargrunninum ikki
sjálvvirkandi fellur burtur orsakað at einari afturrindan. Spurningurin er tí, hvørja ávirkan ein
møgulig afturrindan skal hava á rættin til útgjald úr arbeiðsmarknaðareftirlønargrunninum, men
arbeitt verður fram ímóti, at útgjaldið úr arbeiðsmarknaðareftirlønargrunninum lækkar
útgjaldbrotið við 1/40 fyri hvørt ár, sum afturrindað verður fyri.
Afturrindanin verður renturoknað sambært galdandi reglum í tann mun, kravánarin hevur kravt
rentu.
Tinganes, 28. november 2025
Ruth Vang
Landsstýriskvinna í fíggjarmálum

-- 1 of 1 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Grímur Sundstein, løgtingsmaður
Svarari: Ruth Vang, landsstýriskvinna í fíggjarmálum
Evni: Endurgjald fyri AMEG goldið í ósamsvari við norðurlendska sáttmálan um
sosiala trygd
Spurningar:
1. Hevur Fíggjarmálaráðið gjørt nakra endurgjaldsætlan fyri AM-gjøld, sum
TAKS vegna AMEG hevur kravt inn í ósamsvari við norðurlendska sáttmálan
um sosiala trygd fyri árini áðrenn 2019 ?
2. Verður eitt møguligt endurgjald goldið afturvirkandi til, tá norðurlendski
sáttmálin um sosiala trygd fekk gildi, uttan fyrning og við rentum ?
Viðmerkingar:
TAKS hevur í mong ár sýtt m.a. føroyskum útisiglarum uttanlands og norðurlendingum
í Føroyum [fevnd av sosialari trygd í øðrum Norðurlandi] undantøku at rinda til AMEG,
vísandi til at ongin heimild er í føroyskari lóggávu at veita slík undantøk, hóast
kærustovnar og dómstólar hava staðfest, at m.a. heilsutrygdargjaldið og AM-gjaldið í
mong ár hava verið kravd inn í ósamsvari við norðurlendska sáttmálan um sosiala trygd
[NS].
Fyri AMEG eru hesi viðurskifti komin ’partvíst’ í rætt lag við lógarbroyting aftur til
2019. Fyri árini áðrenn 2019 hevur ikki verið møguligt at søkt um undantak.
Á vári 2025 samtykti Løgtingið lóg um afturrindan av heilsutrygdargjaldi, sum hevur
til endamál at afturrinda heilsutrygdargjøld, sum eru kravd í ósamsvari við NS.
Í svari til § 52a fyrispurning [52-044/2024] stendur, at “Avgerð um afturrindan av AM-
gjøldum og um, hvussu langt farið verður aftur í tíð, verður ætlandi tikin við støði í
sama lesti sum fyri afturrindan av heilsutrygdargjaldi.”
Í ársfrásøgnini fyri 2024 hjá AMEG undir ‘eventualskyldur’ stendur m.a. at lesa, at:
“Í 2023 tók Eystari Landsrættur avgerð til fyrimunar fyri teir, ið høvdu kært
Heilsutrygd fyri at krevja heilsutrygdargjald frá persónum, sum sambært Nordisku
konventión ikki skulu rinda sosial gjøld í tveimum londum, tá rættur bert er til útgjald
í øðrum landinum. [...] Í 2024 hevur stýrið tikið avgerð um at innrokna ta upphædd,
sum TAKS hevur roknað fyri tíðarskeiðið 2014 og frameftir, at grunnurin kann koma
at rinda út aftur. Talan er um 80 mió.kr.”

-- 1 of 2 --

Nú Heilsumálaráðið er komið til ta niðurstøðu, at heilsutrygdargjaldið verður
endurgoldið og lógin er samtykt, er framvegis ongin almenn endurgjaldsætlan løgd
fram fyri AM-gjøld, sum TAKS vegna AMEG hevur kravt inn í ósamsvari við NS.
Fyri at fá greiðu á gongdini í hesum máli, verður hesin fyrispurningur settur fyri at vita,
um Fíggjarmálarráðið eisini ætlar at endurrinda tey sosialgjøld sum TAKS vegna
AMEG hevur kravt inn í heimildarloysi.
Á Løgtingi, 14. november 2025
Grímur Sundstein

-- 2 of 2 --