52-117/2024

B A R N A - O G Ú T B Ú G V I N G A R M Á L A R Á Ð I Ð
J. H. Schrøtersgøta 7 • FO-100 Tórshavn • Tel: +298 306500 • bumr@bumr.fo
Løgtingið 2. juli 2025
Tinghúsvegur 1-3 Mál: 22/22133-135
110 Tórshavn Viðgjørt: NKR
Svar
upp á
skrivligan fyrispurning frá Honnu Jensen, løgtingskvinnu, nr. 52-117/2024 eftir § 52a í
tingskipanini, settur Djóna Nolsøe Joensen, landsstýrismanni í barna- og útbúgvingarmálum,
um próvtøkuhættir í eini tíð við vitlíki.
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hvørjar eru tær ítøkiligu avbjóðingarnar vegna vitlíki í skúlahøpi sambært
landsstýrismanninum og hansara øki?
2. Er arbeiðið at endurskoða próvtøkuhættir vegna avbjóðingar við vitlíki byrjað?
3. Hvør er tíðarkarmurin fyri broytingum í próvtøkuhættum í eini møguligari endurskoðan, og í
hvønn mun kann arbeiðið verða framt innan verandi játtan til økið?
Svar
Til spurning 1:
Í skúlahøpi kann vitlíki vera sera hent og munadygt hjálparamboð, men hetta er treytað av
talgildisbúgving hjá bæði lærarum og næmingum. Við talgildisbúgving meinast í hesum førum at
hava førleikar til at meta um og nýta vitlíki á ein viðkomandi og skynsaman hátt.
Okkara skúlaskipan leggur upp til, at næmingar í stóran mun arbeiða við skrivligum uppgávum
uttan fyri vanligu undirvísingina, t.d. sum heimaarbeiði ella til skrivligar próvtøkur. Á hesum
økinum er vitlíki ein stór avbjóðing, tí tað er sera freistandi hjá næmingum at lata vitlíki svara
uppgávuni fyri seg. Trupult er sostatt eisini hjá lærarum at vita, í hvønn mun næmingarnir hava
avrikað sjálvir, ella um vitlíki hevur verið nýtt at svara uppgávuni heilt ella lutvíst.
Størstu avbjóðingarnar eru sostatt:
• At skipa skrivligt arbeiði, soleiðis at vitlíki gerst hent og munadygt hjálparamboð.
• At fáa meira ferð á tilgongdina at menna talgildisbúgving í skúlaverkinum, t.e. við
námsætlanum, førleikamenning, tilfari, ráðgeving o.ø.
• At støðumet og próvtøl í summum førum ikki eru eftirfarandi, eftirsum mettu avrikini ikki
eru egnu avrik næminganna.

-- 1 of 2 --

B A R N A - O G Ú T B Ú G V I N G A R M Á L A R Á Ð I Ð
J. H. Schrøtersgøta 7 • FO-100 Tórshavn • Tel: +298 306500 • bumr@bumr.fo
2/2
Til spurning 2:
Arbeiðið at endurskoða próvtøkuhættir er byrjað. Fylgt verður við tí, sum rørir seg á hesum øki í
grannalondum okkara, og roynt verður at menna hóskandi próvtøkuhættir. Ávísar royndir eru
gjørdar. Á Vinnuháskúlanum er port folie próvtøkuháttur settur í verk, og fleiri skrivligar próvtøkur
eru gjørdar munnligar. Á miðnámi hevur verið skrivlig próvtøka í summar, har næmingar einast
kundu brúka pappír og blýant.
Próvstovan fyrireikar í løtuni royndarvirksemi við møguleika at royna nýggjan próvtøkuhátt í
ávísum lærugreinum í fólkaskúlanum komandi summar. Harumframt verður møguleikin kannaður
at skipa munnliga próvtøku á breytaverkætlanini, eins og aðrar royndir eru í umbúna.
Til spurning 3:
Arbeitt verður á fleiri økjum í løtuni, við tí endamáli at gera nakrar royndir, sum byggjast kann
víðari á. Talan er um menningararbeiði, sum ikki bert fatar um próvtøkuhættir, men eisini møguliga
tillaging av undirvísing og førleikamenning av lærarum og próvdómarum. Ávísur tíðarkarmur er
ikki settur, og í løtuni verður arbeiðið framt innan verandi játtan.
Djóni Nolsøe Joensen
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Hanna Jensen, løgtingskvinna
Svarari: Djóni N. Joensen, landsstýrismaður í barna- og útbúgvingarmálum
Evni: Próvtøkuhættir í eini tíð við vitlíki
Spurningar:
1. Hvørjar eru tær ítøkiligu avbjóðingarnar vegna vitlíki í skúlahøpi sambært
landsstýrismanninum og hansara øki?
2. Er arbeiðið at endurskoða próvtøkuhættir vegna avbjóðingar við vitlíki byrjað?
3. Hvør er tíðarkarmurin fyri broytingum í próvtøkuhættum í eini møguligari
endurskoðan, og í hvønn mun kann arbeiðið verða framt innan verandi játtan
til økið?
Viðmerkingar:
Síðani vitlíki gjørdist alment kent og atkomuligt, er tað vorðið flest øllum greitt, at
próvtøkuhættir, sum eru fyriskrivaðir í føroyskum námsætlanum og vegleiðingum
kunnu tykjast høpisleysir. Ikki bert tí, at markið fyri, hvussu nógva hjálp ein
próvtakari kann fáa frá umsetingarforritum, leitifunkum eftir talgildum tilfari og
tílíkum, er trupult at áseta, men eisini tí, at øll undirvísing gjøgnum skúlaárini er
merkt av, hvat skal mátast við skúlaárslok, sambært ásetingum í lógum, kunngerðum
og námsætlanum.
Leingi hevur verið tosað um, at námsætlanirnar til føroyska skúlaverkið mugu
endurskoðast. Tá hevur verið hugsað um tað samlaða innihaldið av ásetingum um,
hvat skal lærast á hvørjum skúlastigi. Nakað er gjørt, men seinastu árini er tað vorðið
uppaftur meira átrokandi at fáa gjørt niðurstøður um, hvussu mátast skal, hvat
næmingurin sjálvstøðugt dugir og megnar at framleiða til eina próvtøku. Eisini tí at
próvtøkuhættir ávirka, hvussu undirvíst verður.
Herfyri var eitt álit handað landsstýrismanninum um eftirmeting av miðnámi í
Føroyum. Undir kapitlinum meting av yvirskipaðu avbjóðingunum stendur undir pkt.
3.3: Próvtøkur, próvtøl, ársmet og nýggja tøknin, serliga vitlíki m.a. at «... í einum
heimi við alsamt framkomnari hjálpitólum og møguleikum fyri at fáa hjálp, verður tað
støðugt truplari at tryggja, at næmingarnir sjálvir hava skrivað síni svar. Hetta merkir,
at royndir kunnu geva eina órealistiska mynd av førleikunum hjá næminginum og ikki
lýsa teirra veruligu førleikar og vitan.» Og eitt av tilmælunum ljóðar so: «Skrivligu
royndirnar í verandi líki skulu annaðhvørt takast burtur ella tillagast nýggja tøkniliga
veruleikan við verkætlanum og skrivligum royndum uttan hjálpitól.»
Nevnda álit snýr seg um miðnám, men avbjóðingin við vitlíki í mun til skúlaarbeiði
og próvtøkur viðkemur øllum undirvísingarverkinum. Tí verða hesir spurningar settir.

-- 1 of 2 --

Á Løgtingi, 23. juni 2025
Hanna Jensen

-- 2 of 2 --