52-091/2024

A L M A N N A – O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
M I N I S T R Y O F S O C I A L A F F A I R S A N D C U L T U R E
Eirargarður 2 • FO-100 Tórshavn
 (+298) 30 40 00 •  ammr@ammr.fo • www.ammr.fo
Løgtingið 18. mars 2025
Tinghúsvegur 1-3Postboks 208 J.nr: 25/06730-2
110 Tórshavn Tygara skriv:
Viðgjørt: BÁT
Nr. 52-091/2024
Svar upp á skrivligan fyrispurning nr. 52-091/2024 frá Kristonnu W. Poulsen,
løgtingskvinnu, settur landsstýrismanninum í almanna- og mentamálum, Eiriki í
Jákupsstovu, um hækkan av ansingarsamsýning
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hevur landsstýriskvinnan ætlanir um at hækka ansingarsamsýningina fyri at ansa eldri
og óhjálpnum heima?
2. Um ja, hvussu nógv er ætlanin at hækka samsýningina?
3. Um ja, nær verður hendan broyting sett í verk?
4. Hevur landsstýriskvinnan ætlanir um at leggja heimildina at áseta upphædd fyri
ansingarsamsýning til kommunurnar at umsita?
Svar:
Til nr. 1, 2 og 3
Í samgonguskjalinum stendur, at landsstýrið skal viðgera tilmælini frá eftirmetingini av
eldraøkinum saman við kommununum, og tað, sum semja er um, verður sett í verk. Hetta
arbeiðið er partvíst farið í gongd, tí í løtuni verður arbeitt við tí tilmælinum, sum er um eftirlit
á eldraøkinum. Tað er ikki avgjørt hvat farast skal undir næst, men ein endurskoðan av
kunngerðini um ansingarsamsýning kundi verið tað næsta.
Sum víst á í svari upp á § 52 a fyrispurning í juni og november 2023 vísti táverandi
landsstýriskvinna í almannamálum á, at eitt uppskot til broyting í kunngerð um umsiting av
samsýning fyri ansing av eldri og óhjálpnum persónum var til hoyringar í 2022. Tá var
ætlanin av samsýningin skuldi hækka upp til 18.000 kr. Hetta var í sambandi við at eldraøkið
varð eftirmett í 2021.
Kommunurnar vístu tá á, at kunngerðin um ansingarsamsýning er ógreið og manglar nógvar
ásetingar. Tær mettu, at tørvur var á at kunngerðin bleiv grundleggjandi endurskoðað, og
mæltu tí frá at dagføra upphæddina, uttan at dagføra sjálva kunngerðina.
Tó er eingin áheitan komin frá kommununum um at endurskoða kunngerðina, eftir at eitt
uppskot var til ummælis í 2022. Ynskiligt er, at ein endurskoðan av kunngerðini um
ansingarsamsýning verður gjørd í samráð við kommunurnar, soleiðis at kommunurnar kunnu

-- 1 of 2 --

A L M A N N A - O G M E N T A M Á L A R Á Ð I Ð
Síða 2 av 2
koma við sínari meting av, um ansingarsamsýningin skal hækka, og hvussu nógv hon skal
hækka. Tað ber ikki til at siga, nær ein broyting av upphæddini kann setast í verk, fyrrenn
arbeiðið við eini endurskoðan er framt.
Til nr. 4
Í løtuni er eingin ítøkilig ætlan um, at geva kommununum heimild til sjálvar at áseta
upphæddina.
Almanna- og mentamálaráðið 18. mars 2025
Eirikur í Jákupsstovu,
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Kristianna Winther Poulsen, løgtingskvinna
Svarari: Sirið Stenberg, landsstýriskvinna í almanna- og mentamálum
Evni: Hækkan av ansingarsamsýning
Spurningar:
1. Hevur landsstýriskvinnan ætlanir um at hækka ansingarsamsýningina fyri at
ansa eldri og óhjálpnum heima?
2. Um ja, hvussu nógv er ætlanin at hækka samsýningina?
3. Um ja, nær verður hendan broyting sett í verk?
4. Hevur landsstýriskvinnan ætlanir um at leggja heimildina at áseta upphædd
fyri ansingarsamsýning til kommunurnar at umsita?
Viðmerkingar:
Eldri, sum búgva heima, og sum hava tørv á støðugari røkt og hjáveru, kunnu verða
ansað í egnum heimi av persóni, sum fær samsýning fyri hesa uppgávu. Skipanin kom
í gildi í 1984 og er frá einari tíð, tá ið so at siga eingin onnur tænasta enn heimahjálp
var innan eldrarøkt. Samsýningin er 10.789 kr. um mánaðin, og upphædin er ikki broytt,
síðani eldraøkið gjørdist kommunalt. Kommunurnar hava víst á, at tørvur er á at hækka
ansingarsamsýningina. Tað er landsstýriskvinnan við almannamálum, sum ásetir
upphæddina, og kommunurnar taka avgerð um at veita hesa tænastu, umframt at tær
rinda fyri tænastuna.
Í stóru eftirmetingini av eldraøkinum frá 2021 eru tilsamans 15 tilmæli um neyðugar
broytingar fyri at fáa eitt betur virkandi eldraøki. Eitt av teimum 15 tilmælunum snýr
seg um ansingarsamsýning. Har verður ført fram, at upphæddin eigur at verða broytt,
og at vit eiga at umrøða, um heimildin at áseta upphæddina fyri ansingarsamsýning
kann verða løgd út til kommunurnar.
Talið av teimum, sum fáa samsýning fyri at ansa eldri og óhjálpnum heima, hevur verið
fallandi tey seinastu árini. Í 2012 fingu 113 persónar ansingarsamsýning, og talið í dag
er umleið 60 persónar. Ein broyting í upphæddini kundi møguliga gjørt tað, at fleiri
tóku av møguleikanum og valdu at vera um tey, sum tey varða av, heima.
Eldraøkið varð lagt út til kommunurnar at umsita í 2015. Høvuðsendamálini við at
leggja økið til kommunurnar vóru at minka um frástøðuna millum myndugleikan og
borgaran og fáa eitt greiðari ábyrgdarbýti. Frástøðan er minkað, men enn er
ábyrgdarbýtið á fleiri økjum ikki blivið greiðari. So her er framvegis eitt stórt og
týdningarmikið arbeiði at gera.
Tí verður hesin fyrispurningur settur landsstýriskvinnuni í almannamálum.

-- 1 of 2 --

Á Løgtingi, 6. mars 2025
Kristianna Winther Poulsen

-- 2 of 2 --