LM-052/2025

ja og nú viðgera vit so løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um fólkayvirlit og hetta er eitt uppskot til eina broyting í okkara galdandi lóg um fólkayvirlit sum skal gera ríkismyndugleikunum í føroyum atgongd til upplýsingar í landsfólkayvirlitinum samanhangurin og altso tann størri tann størri samanhangurin er heildarætlanin fyri talgildu føroyar hendan ætlanin sum mennur og rekur talgildu undirstøður kær við føroyum fyri at veita fólki vinnu og almenna geiranum tryggar og samanhangandi loysnir sum gera tað lættari at tað samskifta talgild sínámillum hetta verður gjørt har úti á talgildu føroyum á gjaldstovuni við felagsloysnum standardum og

takk fyri

takk fyri

øntir poulsen gjørt tað so at ja takk fyri og eg eri ikki heilt ósamd við javn vestergaard og í tí at hesi gulu lebarnir sum eru í forrútinum teir eru teir enda so kanska ofta á køksborðinum har teir eru ein ein ein áminning um at hetta er als nakað eg skal betala tí at eg havi gjørt nakra skeivt og har stendur so akkurát nær eg havi gjørt tað og tað er ikki altíð at eg lati upp mína bók so hóast eg fái eini boð við mínum telduposti um at har er har eru har eru eini boð men hetta saman við atgongdini hjá politinum sum sambært spyrjaranum er í lagi og onnur viðurskifti og aðrar spurningar fara vit at viðgera í rættarnevndini har vit eisini fara at hava tær neyva hoyringarnar takk fyri

og tann næsti er røður helgi ábramsen

ja frá fólkini hetta uppskotið er okkurt slag av framhaldi av løgtingslógini um talgildu føroyar sum varð einans samtykt her í løgtinginum í apríl í ár hetta snýr seg um at ríkismyndugleikarnir í føroyum skulu kunna fáa upplýsingar úr landsfólkoyvirlitinum so at teir kunnu vera við í talgildu føroyum tað stendur so sum viðmerking til at uppskotið hevur blivði sagt ein viðmerking í sælinum her at teir hava tað longu so tað mugu vit fara at kanna nærri í rættarnevndini hvat tað merkir at teir skulu hava tað vist eg er so at teir hava tað men men tað er so tað stendur í uppskotinum hvussu sambært átakið nummar ellivu í heildarætlanini sum lá til grund fyri løgtingslógini í frá apríl skal arbeiðast fyri at ríkisdovnarnir í føroyum kunnu brúka loysnirnar hjá talgildu føroyum til at veita føroyingum sínar tænastu talgiftir talan kann til dømis vera um at biðja um revsuváttan á vanganum ella at fáa eina parkeringsbót sendandi beinleiðis í mínboks ella míniboks meintusta nokk tá vit tosa um ríkismyndugleikar í føroyum so er talan um ríkisumbogið føroya politið føroya rætt í kriminalforsorgini landslæknan og arktisk kommandu sambært skaldandi løgtslóg um fólkayvirlit er eingin heimild at lata ríkismyndugleikum í føroyum upplýsingar úr landsfólkayvirlitinum hesir stovnar kunnu sum er ikki brúka talgildu føroyar til skráseting av sjálvavgreiðslur á vanganum ella til at senda brøv í mínboks fyri at hetta kann latast í gera forstreyt at hesir stovnar fáa atgongd til neyðugar upplýsingar í landsfólkayvirlitinum tí talgildu loysnar eru knýttar til upplýsingar úr landsfólkayvirlitinum neyðugt er tí við hesi lógarbroytingini fyri at geva hesa heimildina og tí so tað stendur í uppskotinum hvussu so er tað stendur í uppskotinum ja tað stendur í uppskotinum at uppskot hevur ikki fíggjarligar avleiðingar fyri land og kommunur smyndugleikar sum ætla at gera gagnað av hesari atgongdini skulu sjálvir menna tað tilknýtið sum krevst fyri at fáa atgongd til upplýsingar í landsfólkayvirlitinum samanumtikið so hava vit ment hetta sum eitur talgildu føroyar og tá vit hava valt hesa loysnuna so mugu vit gera hvat vit kunnu fyri at so nógv sum so nógvir stovnar sum møguligt kunnu blíva gerast partur av hesari skipanini so at borgararnir fáa ta fullu nyttinina av tí tá ið tú hoyrir skrivinum sær ikki út til at ríkstovnarnir eru klárir at brúka hesa heimildina datatlitir vísir í sínum hoyrir skrivi á at tí flutningurin av upplýsingum til ríkmyndugleikar í føroyum er ikki fevndur av føroysku og daturvendalógini ella gdpr og tí verða hesir stovnar ikki roknaðir sum trygt triðaland tað er nokk okkurt slag av ótryggum triðalandi datatlitin mælir tí til at gera neyvu tilgjóðar og tillæðingarnar og leikmálaráðið sigur seg arbeiða við hesum leikmálaráðið skal ikki útføra eg nokk leikmans skrivstovan nú føroya rættur vísir á at uppskotið gevur atgongd til upplýsingar í fólkoyvlitinum men at um rætturin skal talgildast er ikki nóg mikið bara at fáa atgongd til fólkoyvlitið atgongd má eisini fáast til vinnuskránna skattupplýsingar og tinglýsingarskipanirnar og kanska eisini til aðrar føroyskar skráir men hóast tað er tað so haldi eg at tað er rætt at gera hesara heimildina so og so kunnu onnur ting koma seinni eftir ynski og tørvi samanumtikið vil eg siga at vit hava altso valt hesa skipan sum eitur talgildu føroyar og mann kann vera fyri ella ímóti men tá vit hava valt hana so haldu eg at vit eiga at gera tað soleiðis at so nógv sum málur fáa nyttur av teimum og tí er tað neyðugt at tessir stovnarnir fáa atgongd til hesa skipan

hvar ferðir hvar ferðir erlending eitur skoyrt

tað var lætt komið tingið takk fyri tað takk fyri frú forkvinna ja fyrst fyri eg tók orðið á tingið tá var tað minnist meg eitt niðurlagið av blokkinum sum var á skrá ella okkurt líknandi á sjónstýriskós nú er tað um at loyva donsku myndugleikunum at gongd í til føroyskar skráir so tað her har gongur eitt sindur aftureftir haldi eg men sambært verandi lóg so hava danskir myndugleikar í føroyum sum til dømis politii og føroyarættur ikki heimil til at fáa upplýsingar úr landsfólkayvlitinum og hetta merkir at hesir stovnar ikki fáa atgongd til persónsupplýsingar sum føroyskir almennu myndugleikar hava atgongd til og fleiri av hesum stovnum hava útsikt tørv um at fáa atgongd tí at teir harvið kunnu veita føroyingum eina betri tænastu talgilt tað kann vera alt frá at senda brøv til til føroyingar um mínboks ella at geva borgarum møguleika fyri at taka niður tilfarið til dømis av vanganum eitt dømi verður nevnt um revsváttan altso ting sum kunnu gera dagludagin hjá føroyingum eitt sindur nemmari og hendan á lógarbroytingum ger so at danskir myndugleikar sum verða kallaðir ríkis ríkismyndugleikar í lógaruppskotinum kanska skuldi mann bara kalla tær danskir myndugleikar verða javnsettir við aðrar almennar føroyskar myndugleikar tá tað snýr seg um atgongd til landsfólkayvirlitið og líknandi ríkismyndugleikarnar hava ynski um at veita sína tænastu gjøgnum vangan og mínboks eins og føroyskir stovnar longu gera men uttan lógaraharmild at fáa grundleggjandi daturnar úr landsfólkayvirlitinum ber hetta ikki til og teir myndugleikarnar sum verða verða nevndir eru føroyapolitik føroyareftir ríkisumboðið kriminalforsøkjum landslæknum og arktisk kommandu og tað var líka hasum síðstu myndugleikunum sum eg ikki ordiliga skilti hví arktisk kommandu hevur tørv á at koma í mína boks ella í vangan tað fer mann kanska svar upp á tá ið landsstýrismaðurin sum setti uppskotið fram fer at halda røðumennu til teg men tað fugir eisini greiðu ásúkst í rættarnevndini men eitt annað evni sum verður viðgjørt í viðmerkingunum her at danskir myndugleikar í føroyum ikki eru fevndir av tí føroysku dátuverndarlógini og heldur ikki av gtbr tí teir liggja uttan fyri evu teir eru hinvegin fevndir av tí donkir persónsdatalógini og tað er tað danska datatilsýni sum hevur eftirlit við teimum og dátueftirlit vísir á at flutningur av upplýsingum til ríkismyndugleikarnar teknist er flutningur til eitt ótrygt triðaland sambært dátuverndarlógini tí føroysku dátueftirlitið til at løgmálaráðið ger eina fakliga meting av verndarstøðinum hjá ríkismyndugleikunum í føroyum verður støðið mett nøktandi kann danmark tað verður so forvitt angovandi ríkismyndugleikunum í føroyum leggjast afturat listanum yvir lond við góðkendum verndarstøði og hetta arbeiðið er sett í gongustendur uppskotið hevur ongar nýggjar útreiðslur fyri land ella kommunur tað áleggur heldur ikki nýggjar skyldrar borgarar og eg haldi at hetta uppskotið er stórt sæð ein lítil men kanska er tað ein avgerandi partur av einum størri tilgongd at talgilda tænasturnar hjá føroyingum og harvið veita betri og skjótari tænast takk fyri

takk fyri og so er tað bjørnur karlsson petersen ja stendur til at lagt tað fram

takk fyri frí fólkina ja hetta varð borðfram av mær sum tá var ein landsstýrismaður og uppskotið snýr seg í stuttum um at geva rísmyndugleikunum heimildarboð upplýsingar frá landsfólk á yvirlitinum og tað er altso sum framsøk fólkina víst á ríkisumbogi føroya politi føroya rættur kriminalforsøkin landslæknin og arktisk kommandu og at hví arktisk kommandu er uppií tað er nokk ikki tí at tey hava eina breiða kontaktplátu við við føroyingum og hava nógva umsiting av borgarum men tað er ein at rokna sum ein ríkismyndugleiki og tí hevur mann tað bara við tað er eingin orsøk til at hava tey við annað enn at tey telja við sum ríkismyndugleiki men hetta er sjálvandi ein liður í tí samlaðu talgildingarætlanini at tað ríkisovnar í føroyum kunnu brúka loysnirnar hjá talgildu til at veita føroyingum sínari tænastur talgilt har verður í lógaruppskotinum sagt nøkur dømir millum annað frá føroya politi og føroya rætt um revsuváttan og parkeringsbøtur og so framvegis og tað sum í grundini er í buldurinismálinum ella kjarnamálunum tað er tað at tað manglar ein heimild tað snýr seg um at fáa eina heimild uppá plássið og tað er ein fortreyt tí at teir talgildu loysnar eru knýttar uppi á upplýsingar úr landsfólkayvirlitinum og har er tað soleiðis at tað í grein seksogfjøruti stykki eitt í lógini stendur at útlendskir myndugleikar eru sum privatpersónar at rokna tá ræður um lóggávnum fólkayvirlit og tað umfatar eisini ríkir myndugleikar so heilt og tøkiliga snýr hetta seg um at at fáa tað heimildina upp á pláss og øvugt kann sigast at føroyskir myndugleikar sambært donsku cbr-lógini hava heimild til beinleiðis at heinta upplýsingar úr cbr tað stendur í grein og á í donsku cbr-lógini ferisku myndughetir situst til lesið í detta kapittul med andri offentligu myndughetir so um mann samtykkir hetta lógaruppskotið so verður tann heimildin resursprosielt og fer at hava eina heimild sum er galdandi í føroyum fyri danmark og øvugt tað eru nøkur ting ið hesum eru uppskotir rundan um dátur og varðin tað at mann roknar ríkmyndugleikarnar í føroyum sum eitt ótrygt triðja land tá ið er streint tekniskt og leikarnir partur av donskum stovnum sum hava alt sítt upp á pláss tá tað snýr seg um dáturvernd og gdbr í danmark men av tí at tað opererar í føroyum so er tað tekniskt sæð nakað annað og tí skulu tey góðsku metast ella hvat mann sigur og tað er eisini nakað sum ráðið varð tilvitað um og sum løgmannskrivstovan uttan iva er tilvitað um og tað er eitt arbeiði sum er í gongd mær vitandi og sjálvandi reiser hetta nakrir principielir spurningar rundan um atgongd til ríkis nei atgongd til upplýsingarlandsfólk á yvirlitinum tá tað kemur til ríkistovnar men tað er einaferð soleiðis at vit hava nakrir stovnar í føroyum sum arbeiða í føroyum men sum hava eina myndugleika niðrifrá og vil mann fáa eina heildarætlan fyri talgildingini í føroyum tá tað kemur til almenna umsiting sum mugu ríkistovnar roknast uppií tað er ikki ein blástemping av at ríkmyndugleikar í allari framtíð skulu virka út frá sama grundarlag sum teir gera í dag í føroyum øhugt tær tað heldur ikki eitt inntrykk av at nakað fer at broytast fyri ríkismyndugleikarnar sum so hetta er bara fyri at tey kunnu umsita og fyrisita borgaran meira effektivt tað er kjarnan í málunum tað reisir sjálvandi spurningar rundan um at tað er við meira yvirskip og um integratión av ríkismyndugleikum í tí føroyska samfelagnum tað er ein onnur diskussión sum haldi at vit skulu goyma til annað týskpunkt hetta er ikki eitt sambands ella ella fullvøldsuppskot hetta er ein liður í talgildingini og lítið meira enn tað eg havi ikki so nógv at leggja afturat frá fólkum eg haldi at framsøgufólkini kóka tað øgiliga væl niður og eg vóni at tað fær eina góða nevndarviðgerð

ja takk fyri tvær viðmerkingar helgi apronsen er tann fyri tey gjørt væl

takk fyri ja gjørt so væl er hann

nú er undirritaði ikki undir landsstýrismann á ábyrgd men eg kanni øllum forsoyja við rættiliga stórari vissu at heimildin at fáa upplýsingarnar er ikki upp á pláss hvat ið so ber til í praksis og hvat hevur verið praktiserað higartil dugi eg ikki at siga men eg veit við stórari vissu at heimildin er ikki upp á pláss og at vit við hesum verða uppskot samtykt fáa heimildina upp á pláss so tað havi eg at siga um um tann spurningin

takk fyri takk fyri opnið skolið hjá hvønn

takk fyri og so er tað ráðari gjár sær

nei um nakað so tað eru bara ein tvey í trý ár síðani at føroyar fingu sína triðjalandsgólvkenning frá frá es eg var tá bjóðaður til brussell saman við øðrum ministarin sum høvdu tað økið um hendi at tosa við tann táverandi eskomiserin ddg reinders um hvussu europa og og europeiska regiónin kundu samstava meira umdátutrygd og triðjalandsgólvkenningin gevur eisini okkum mandat til at góðkenna sjálvi altso vit fáa eitt kvalitetstempul at kvalitetstempa víðari og tað er akkurát tí at dátletil kan fara inn og góðskutryggja ein ríkislóm tað er tí at vit hava fingið av sær triðjalandsgólvkenningina og tí at tað sjálvandi eisini er við heimildi í løgtingslóg so um nakað so verður tað ein ein demonstratión av at vit hava kvalifiseraða myndugleika til at føra slíkt eftir

takk fyri steffan klempolussen næstur røðari

ja fyri forkuna tað hevur verið lýst øgiliga væl at eitt uppskot snýr seg um at ríkismyndugleikarnir í føroyum skulu fáa eina lógarheimøld soleiðis at teir fáa atgongd til landsfólkayvlitið eitt í tráð við átak ellivu hjá talgildu føroyum um at víðarmennna heildarætlanina og og ja og tað heimvildina fáa tað so í hesum lógaruppskotinum men tað sum so verður umrøtt nokk so nógv annars í viðmerkingum og umhøvdsskrivum er at tað skulu eisini nakrar treytir lúkast fyri at mann kann flyta dadir og har er støðan tann at í europa og evur gongur mann øgiliga høgt høgt upp í dátuvernd og har er mann sett har í gildi sum tey kalla gdpr sum vit hava viðgjørt her áður eitt líknandi uppskot og tí hava vit ja tað sum vit so hava viðgjørt í føroyum tað var tað sum vit kalla datuverndarlógin og eg skal ikki siga at hon er líkist gdpr eitt til eitt men men hon er hevur líknandi karakter so hesa vit kundu blíva góðkent sum triðaland av evu og og eg visti so ikki av eisini fyri at lisið hetta lógaruppskotið at teir ríkistovnar so sum liggja í føroyum teir eru ikki umfataðir av datuverndarlógini í føroyum men at tú teir liggja uttan fyri danmark so eru teir helvt ikki umfataðar av gdpr tí er tað ein ein lýsingur eldri lóg men hóast alt er ikki so gomul haldin var fyri tvey seytjan persondatalógin tað er hon sum ríkistovnarnir skulu halda seg til gong er at av tí at føroyar hava fingið hesa lógina so eru vit eitt trygt triðaland meðan ríkistovnarnir eru eitt ótrygt triðaland so sjálvt tá tær hava fingið hesa heimildina so má mann finna útav hvussu mann kann flyta upplýsingarnar á ein forsvarligan hátt ella í øllum førum í tráð við viðgaldandi lóggávu og har fáa vit so tríggjar loysnir tríggjar loysnir borðnar fram í samband við flutning av hesum dátum eg haldi at tað er dátueftirlitið sum vísir at entur mámaður fendur av dátuverndarlógini ella av gdpr-lógini sum eg og hevur innført ein triðja loysn verður eisini nevnd og tað er grein trýss í dátuverndarlógini har mann skal onkursvegna eg skilji hana soleiðis at mann skal vurdera móttakarin av hasum dátum ella tað er landsstýrismaðurin ella kvinnan sum skal vurdera móttakarin av statum og og koma til ta støðu at hetta er at viðkomandi hevur eitt nøgdandi trygdarstøði og eg veit ikki sum tað kemur heilt so greitt fram hvørja loysn mann leggur seg eftir men eg haldi mær ikki at tað er hetta triðja men tað stendur at tað verður arbeitt við tí og tí hetta verður gott at fingið nærri svar upp á tað tað var løgmálaráðið sum har hetta máttøkið er flutt í løgmannsskrivstovuna har mann so arbeiðar við einari loysn og fáa eitt tøkiliga vita hvør loysnin er so tað er kanska tað sum er mest viðkomandi at vera brúkað tíðina upp á rættarnevndini og so var tað líka hetta sum jakob vestergaard nevndi og tað haldi eg tað er blivið nevnt her til fyrstu viðgerð so verða vit noydd at taka tað upp í rættarnevndini eisini og tað er hann visti á at føroya politi sum er ein danskur ríkistovnur og verður avgongd til fólkilitið tað má mann so onkursvegna fáa svar uppá um um hetta er so og hvussu tað hongur saman takk fyri

ja takk ov tú skálir hendan viðmerkið gerst væl

takk fyri hestafólkampolsins gjársæl

ja fyri forkvinna eg havi ikki hugt nógv nærri upp á sær paragraff trýss enn at eg skilji tað øll fyri sum eg vurderi tað so er tað ein ein góðkenning sum hann fær sum øll fyri var har nøkur ár men eg loyvi mær ivast í um hon stendur við ella tað er ein góður spurningur um hann verður mann sigur vurderaður til at hava nøktandi trygdarstøði um um dátueftirlitið koma inn har og hava eftirlit eg veit slett ikki tí tað mann man fevndra einari lóg og dátueftirlitið skal hava eftirlit við við dátuverndarlógini at all fyritøkur og stovnar føroyum liva upp til tað so at er ein rættiliga viðkomandi spurningur faktiskt sum ikki heilt tú at svar upp á sín mugu kanna nærri rættarnevndini

kristianna vintar poulsen hjá hvørjum

takk fyri takk fyri stefan klempolsens gjársvág

tað ljóðarættiliga løgið við søgvøroyrapolitii fingið atgongd til hetta uttan eina lógarhoymild serliga í hesum døgum har mann gongur øgiliga høgt upp í dátuvernd tí at tøknin er so væl ment og tí vil mann ella tað er tað er so ræðiliga skjótt at mann fær atgongd til alt møguligt sum mann ikki skal hava atgongd til men ja eg dugi slett ikki at siga hvat hvat vendir upp niður í tí og tí verða vit nødd at spyrja nærri til tað men tað ljóðar eitt sindur løgið at mann hevur fingið atgongd uttan eina lógarhoymild so so tað sleppar tú sjáldan at

ja takk fyri so er orðaskift liðug og fyrsta viðgera av løgtingsmáli nummar tveyoghálvtrýss tvey túsund og fimmogtjúgu uppskot til løgtingslóg um broyting av løgtingslóg um fólkayvirlit atgongd hjá rísmyndugleikum til upplýsingar í landsfólkayvirlitinum liðug og málið verður beint í rættarnevndum og viðfari beina kós til nummar ellivu á skránni í dag og tað er fyrsta viðgera av løgtingsmáli trýoghálvtrýss tvey túsund og fimmogtjúgu og tað er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um yvirvøku við vakmyndatóli heimil til kommunur at yvirtaka serliga útsett økir sum verður nýtt til vanliga ferðslu við vakmyndatóli men eg fari at biðja um framsøgufólk og tað er kristianna vinterpoulsen fyri javnaðarflokkin helgi ábramsen fyri sambandsflokkin erling eitersgaard fyri tjóðveldsflokkin bjarni karrasom petersen fyri framsøgn og stefan kleim poulsen fyri miðflokkin og tann fyrsti at røða tað er so kristianna vinterpoulsen

helgi abrahamsen virkandi formaður rættarin eftir sær

ja frá fólkvennum hetta her er uppskotið um at broyta løgslógin um fólkayvirlit um tað at ríkismyndugleikarnir kunnu fáa atgongd til fólkayvirlitið ella landfólkayvirlitið bjarni koyristin petersen er landstýrismaður í lógarmálum hevur lagt málið fram tann áttaogtjúgunda novembur tvey stund fimmogtjúgu og hetta er fyrstu viðgerð tann níggjunda desembur tvey stund fimmogtjúgu er tað beint rætta nevndini nevndirnir viðgerðsmálið fundið tann trettanda januar og tíggjunda og seytjunda februar tvey túsund og seksogtjúgu undirviðgerðina hevur nevndina fund við landsstýriskvinnuna í uttanríkis og mentamálum ein samd nevnd hevur hesar viðmerkingar sambært galdandi løgslóg um fólkayvirlit er eingin heimild at lata ríkismyndugleikunum í føroyum upplýsingar úr landsfólkayvirlitinum ríkismyndugleikarnir eru ríkisumboðið føroyapolitik føroyarættur kriminalforsorgin landslæknin og arktisk kommandu hesir stovnar kunnu sum er ikki brúka talgildu føroyar til sjálvavgreiðslur á vanganum ella til at senda brøv í mínboks fyri at hetta kann lata seg gera er tað ein fortreyt at hesir stovnar fáa atgongd til neyðugar upplýsingar í landsfólkayvirlitinum tí talgildu loysnirnar eru knýttar í upplýsingar úr landsfólkayvirlitinum neyðugt er tí hesi lógarbroytingini fyri at geva hesar heimildirnar dattanevndin sær onga orsøk vera til at hesir stovnar ikki kunnu nýta skipanina ella skipanir ið eru mentar til at veita tænastur í føroyska samfelagnum við hesum viðmerkingum tekur ein samdnevnd undirvið málinum og mælir løgtingina til at samtykt

ja uppskotið takk fyri tað ja takk tað eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið og tað merkir at orðaskiftið er endað og vit fara at atkvøða í tingmáli tveyoghálvtrýss sum var uppskot til løgslum broyting í løgslum um fólkayvirlit vit eru liðug at atkvøða tað er eintretti at atkvøða fyri eingi móti og eingin blong og tað merkir at løgtingsmál nummar tveyoghálvtrýss er samtykt og tað fer víðari til eina triðju viðgerð vit eru verið frá á leið á miðdegi og tingfundurin byrjar aftur klokkan eitt klokkan eitt nunnum so koma vit til aðru vit gera tingmál fýraoghálvtrýss uppskuld ríslaður tilmæli um at seta í gildi fyri føroyar forslag til lóð um endring av reyðsblaðilógum fyri ferðini og lóð fyri ferðini um fullbyrgjulis av straff og tað snýr seg um at sjúrføring av reyðsblaðilógum fyri ferðini og tað er helgi abrahamsen virkandi formaður rætta