52-056/2024

LØGMÁLARÁÐIÐ
M I N I S T R Y O F J U S T I C E
Gongin 7 • Postrúm 377 • FO-110 Tórshavn
 (+298) 35 80 80 •  lmr@lmr.fo • www.lmr.fo
Løgtingið
Tinghúsvegur 1-3
110 Tórshavn
Tórshavn, tann: 27. november
2024
J. nr.: 24/26460-2
Viðgjørt:
Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Eirikur í Jákupsstovu, løgtingsmaður
Svarari: Bjarni Kárason Petersen, landsstýrismaður í lógarmálum
Evni: Uppgerð av kommunuvalúrsliti
Spurningar:
1. Hvat heldur landsstýrismaðurin um, at D’Hondt útrokningarhátturin verður brúktur til uppgerð av
kommunuvali ?
2. Um landsstýrismaðurin ikki er nøgdur við hetta, hvørji stig hevur hann so í hyggju at taka?
Viðmerkingar:
Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur, hevði 14. november grein á netsíðuni hjá
Dimmalætting, har hann vísir á, at útrokningarhátturin, sum verður brúktur í samband við
kommunuval, men farið er burtur frá til løgtingsval, er til beinleiðis fyrimun fyri størru flokkarnar.
Í Havn merkti útrokningarhátturin til dømis, at størsti flokkurin Tjóðveldi fekk 4 umboð eftir
verandi útrokningarhátti, men hevði fingið 3 umboð, um útrokningarhátturin við størsta brøki varð
brúktur.
Hetta gjørdist somuleiðis munurin á, um minni flokkurin Framsókn fekk umboðan ella ikki.
Í Klaksvík gjørdist støðan, sambært samfelagsfrøðinginum, tann sama, har Fólkaflokkurin eftir
verandi útrokningarhátti fekk 5 umboð og var líka við at fáa 6, meðan hátturin við størsta brøki,
har allar atkvøður fáa sama virði, hevði givið Fólkaflokkinum 4 umboð, meðan Javnaðarflokkurin
hevði komið upp á 2.

-- 1 of 2 --

LØGMÁLARÁÐIÐ
M I N I S T R Y O F J U S T I C E
2/2
Tá hesin spurningur verður reistur í samfelagnum, og spurnartekn harvið verður sett við javna
virðið á atkvøðunum, verður mett hóskandi, at avvarðandi landsstýrismaður fyriheldur seg til
spurningin.
Á Løgtingi, 15. november 2024
Eirikur í Jákupsstovu
Spurningur 1
Hvat heldur landsstýrismaðurin um, at D’Hondt útrokningarhátturin verður brúktur til uppgerð
av kommunuvali ?
Svarað verður undir einum
D’Hondt útrokningarhátturin er ein væl kendur og nógv brúktur háttur at gera upp valúrslit og
býta mandat. D’Hondt útrokningarhátturin tryggjar, at mandat verða býtt lutfalsliga í mun til
atkvøður.
Sum við øllum útrokningarháttum, eru eisini fyrimunir og vansar við D’Hondt háttinum. Av
fyrimunum kunnu nevnast, at hann er nógv brúktur, einfaldur, lættur at skilja og harvið
gjøgnumskygdur, sum alt annað líka er gott fyri fólkaræðið. Hinvegin ber D’Hondt í sær eina
lutfalsliga skeikling í umboðanarbýti millum stórar og smáar flokkar. At smærri flokkar hava
heldur torførari við at fáa umboðan í mun til størri flokkar, kann hava við sær, at fólk aftra seg
við at atkvøða fyri nýggjum ella smáum flokkum, tí tey stúra fyri, at atkvøðan kann fara til
spillis. At gáttin fyri smærri flokkar er lutfalsliga hægri, kann sjálvandi minka um fjølbroytni í
politikki.
Í 2010 var løgtingsvallógin broytt og farið var frá D’Hondt til størsta brøk. Í løtuni er eingin
ætlan um at broyta útrokningarhátt fyri kommunuval, men tað hevur samstundis týdning, at vit
geva okkum far um hvussu útrokningarhátturin, sum brúktur verður, ávirkar umboðanina av
fólkinum. Tí tað er rætt, at smáu flokkarnir fáa eina lutfalsliga yvirumboðan í løgtingsvalið og
tað øvugta, teir stóru flokkarnir og listarnir eru lutfalsliga yvirumboðaðir í kommuvali.
Bjarni Kárason Petersen
landsstýrismaður í lógarmálum

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Eirikur í Jákupsstovu, løgtingsmaður
Svarari: Bjarni Kárason Petersen, landsstýrismaður í lógarmálum
Evni: Uppgerð av kommunuvalúrsliti
Spurningar:
1. Hvat heldur landsstýrismaðurin um, at D’Hondt útrokningarhátturin verður
brúktur til uppgerð av kommunuvali ?
2. Um landsstýrismaðurin ikki er nøgdur við hetta, hvørji stig hevur hann so í
hyggju at taka?
Viðmerkingar:
Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur, hevði 14. november grein á netsíðuni
hjá Dimmalætting, har hann vísir á, at útrokningarhátturin, sum verður brúktur í
samband við kommunuval, men farið er burtur frá til løgtingsval, er til beinleiðis
fyrimun fyri størru flokkarnar.
Í Havn merkti útrokningarhátturin til dømis, at størsti flokkurin Tjóðveldi fekk 4 umboð
eftir verandi útrokningarhátti, men hevði fingið 3 umboð, um útrokningarhátturin við
størsta brøki varð brúktur.
Hetta gjørdist somuleiðis munurin á, um minni flokkurin Framsókn fekk umboðan ella
ikki.
Í Klaksvík gjørdist støðan, sambært samfelagsfrøðinginum, tann sama, har
Fólkaflokkurin eftir verandi útrokningarhátti fekk 5 umboð og var líka við at fáa 6,
meðan hátturin við størsta brøki, har allar atkvøður fáa sama virði, hevði givið
Fólkaflokkinum 4 umboð, meðan Javnaðarflokkurin hevði komið upp á 2.
Tá hesin spurningur verður reistur í samfelagnum, og spurnartekn harvið verður sett við
javna virðið á atkvøðunum, verður mett hóskandi, at avvarðandi landsstýrismaður
fyriheldur seg til spurningin.
Á Løgtingi, 15. november 2024
Eirikur í Jákupsstovu

-- 1 of 1 --