52-044/2024

F Í G G J A R M Á L A RÁ Ð I Ð
Ministry of Finance
Tinganes • Box 2039 • FO-110 Tórshavn
 (+298) 35 20 20 •  fmr@fmr.fo • www.fmr.fo
Løgtingið
Tinghúsvegur 1-3
Postboks 208
110 Tórshavn
Tórshavn, tann: 5. november 2024
J. nr.: 24/24785-2
Viðgjørt: JS
Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Svar til skrivligan fyrispurning nr. 52-044/2024 frá Grími Sundstein, løgtingsmanni, settur
landsstýriskvinnuni í fíggjarmálaum, Ruth Vang, um afturrindan av AM-gjaldi, sum er
goldið í ósamsvari við norðurlendska sáttmálan um sosiala trygd.
Spurningar:
1. Hevur Fíggjarmálaráðið gjørt nakra endurgjaldsætlan fyri AM-gjøld, sum TAKS vegna AMEG hevur kravt
inn í ósamsvari við norðurlendska sáttmálan um sosiala trygd fyri árini áðrenn 2019 ?
2. Verður eitt møguligt endurgjald goldið afturvirkandi til, tá norðurlendski sáttmálin um sosiala trygd fekk
gildi, uttan fyrning og við rentum ?
3. Ætlar landsstýriskvinnan at strika kravið um, at undantak at rinda AMEG bert verður veitt eftir umsókn ?
Svar til spurning 1 og 2:
Heilsumálaráðið fyrireikar lógaruppskot, sum hevur til endamáls at fáa neyðuga heimild til at
afturrinda persónum heilsutrygdargjald, sum fyri sama tíðarskeið hava goldið bæði
heilsutrygdargjald og eru kravd sosial gjøld í øðrum Norðurlandi.
Avgerð um afturrindan av AM-gjøldum og um, hvussu langt farið verður aftur í tíð, verður
ætlandi tikin við støði í sama lesti sum fyri afturrindan av heilsutrygdargjaldi.
Svar til spurning 3:
Neyðugt verður við umsókn frá persónum, sum ynskja undantak frá at rinda AM-gjald. Bæði fyri
at vita, um viðkomandi persónar ynskja undantak og fyri at fáa neyðugar upplýsingar at viðgera
málið.
Taks upplýsir, at tey hava nógvar umsóknir liggjandi fyri árini áðrenn 2019. Hesar verða
viðgjørdar, tá ið niðurstøða er gjørd um afturrindan og um tíðarskeiðið afturrindað verður fyri.
Viðkomandi persónar hava fingið kunning um, at teimum nýtist ikki senda nýggja umsókn.
Tinganes, 5. november 2024
Ruth Vang
landsstýriskvinna í fíggjarmálum

-- 1 of 1 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Grímur Sundstein, løgtingsmaður
Svarari: Ruth Vang, landsstýriskvinna í fíggjarmálum
Evni: Endurgjald fyri AMEG goldið í ósamsvari við norðurlendska sáttmálan um
sosiala trygd
Spurningar:
1. Hevur Fíggjarmálaráðið gjørt nakra endurgjaldsætlan fyri AM-gjøld, sum
TAKS vegna AMEG hevur kravt inn í ósamsvari við norðurlendska sáttmálan
um sosiala trygd fyri árini áðrenn 2019 ?
2. Verður eitt møguligt endurgjald goldið afturvirkandi til, tá norðurlendski
sáttmálin um sosiala trygd fekk gildi, uttan fyrning og við rentum ?
3. Ætlar landsstýriskvinnan at strika kravið um, at undantak at rinda AMEG bert
verður veitt eftir umsókn ?
Viðmerkingar:
Í ársfrásøgnini fyri 2023 hjá AMEG undir ‘eventualskyldur’ stendur m.a. at lesa, at - ‘Í
2023 tók Eystari Landsrættur avgerð til fyrimunar fyri teir, ið høvdu kært Heilsutrygd
fyri at krevja heilsutrygdargjald frá persónum, sum sambært Nordisku konventión ikki
skulu rinda sosial gjøld í tveimum londum, tá rættur bert er til útgjald í øðrum
landinum. Nú ið avgerðin er fallin, hevur stýrið vent sær til Fíggjarmálaráðið við
spurninginum um, hvussu grunnurin skal fyrihalda seg. Stýrið fyri grunnin metir, at av
tí at tað er TAKS, sum krevur gjøldini inn, er tað TAKS og Fíggjarmálaráðið, ið hava
tulkingarrættin.’
Heilsutrygdargjaldið er tíverri bert eitt av fleiri sosialum gjøldum, sum í Føroyum hava
verið kravd í ósamsvari við norðurlendska sáttmálan um sosiala trygd [NS]. TAKS
hevur í mong ár sýtt teimum føroyingum, m.a. útisiglarum, sum starvast í øðrum
Norðurlondum og eisini rinda sosial gjøld har, undantøku at rinda til AMEG, vísandi
til at ongin heimild var í føroyskari lóggávu at veita slík undantøk. Tó eru hesi
viðurskifti komin ’partvíst’ í rættlag við lógarbroyting aftur til 2019, men TAKS krevur,
at umsókn verður send, áðrenn undantak verður játtað. Tó hevur TAKS ikki veitt
undantak fyri árini áðrenn 2019. Nú fimm ár eru liðin, er vanliga fyrningarfreistin fyri
peningakrøv farin.
Høvuðsreglan í NS er, at persónur sum útgangsstøði bert rindar í arbeiðslandinum.
Sambært NS kann ein persónur ikki verða fevndur av lóggávu í tveimum londum
samstundis. Tað ber heldur ikki til samstundis at brúka lóggávuna í einum landi til eitt
slag av trygdarveiting og lóggávuna í einum øðrum landi til eitt annað slag av sosialari
veiting. Við verandi mannagongd, har TAKS krevur umsókn, áðrenn undantak verður
játtað, rindar hesin áður umrøddi bólkur sosial gjøld í tveimum londum samstundis, ið
er í ósamsvari við NS.

-- 1 of 2 --

Nú Heilsumálaráðið er komið til ta niðurstøðu, at heilsutrygdargjaldið verður
endurgoldið, verður hesin fyrispurningur settur fyri at vita, um Fíggjarmálarráðið eisini
ætlar at endurrinda tey sosialgjøld, sum TAKS vegna AMEG hevur kravt inn í
heimildarloysi. Harafturat verður spurningur eisini settur við, um krav um umsókn
verður varðveitt, tá ið manglandi umsókn hevur við sær, at persónur tí rindar sosial
gjøld í tveimum londum samstundis.
Á Løgtingi, 24. oktober 2024
Grímur Sundstein

-- 2 of 2 --