52-042/2024

B A R N A - O G Ú T B Ú G V I N G A R M Á L A R Á Ð I Ð
J. H. Schrøtersgøta 7 • FO-100 Tórshavn • Tel: +298 306500 • bumr@bumr.fo
Løgtingið 29. oktober 2024
Tinghúsvegur 1-3 Mál: 22/22133-94
100 Tórshavn Viðgjørt: TB
Svar
upp á
skrivligan fyrispurning nr. 52-042/2024 eftir § 52a í tingskipanini frá Súsonnu Bertholdsen,
løgtingskvinnu, settur Djóna Nolsøe Joensen, landsstýrismanni í barna- og
útbúgvingarmálum, um strategiætlan 2023 fyri Fróðskaparsetur Føroya.
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hevur Fróðskaparsetur Føroya ítøkiligar ætlanir um at bjóða fjarlestur og fjarundirvísing, so
lesandi úr øllum oyggjum í Føroyum fáa størri smidleika og fleiri útbúgvingar-
/eftirútbúgvingarmøguleikar, og fráfallið møguliga minkar?
2. Um ja, verður hetta so galdandi fyri allar deildir á Fróðskaparsetrinum?
3. Um ja, nær kann væntast, at hetta verður sett í verk?
Svar
Til 1: Nýggja strategiska ætlanin hjá Fróðskaparsetri Føroya er nýliga samtykt og verður galdandi frá
2025 til 2030. Strategiin byggir á ein grundvøll, tríggjar strategiskar súlur og tíggju strategisk mál.
Sjeynda málið av teimum tíggju strategisku málunum snýr seg um lívlanga læru og smidligar
útbúgvingarmøguleikar. Her verður møguleikin fyri einum depli fyri lívlanga læru nevndur, sum m.a.
kann fevna um bæði fjarlestur og fjarundirvísing sum strategisk fokusøkir. Sama strategiska mál
staðfestir eisini, at undirvísing á Fróðskaparsetri Føroya eigur at fevna um bæði undirvísing á staðnum
og um fjarundirvísing.
Av tí at fjarlestur og fjarundirvísing er partur av strategisku ætlanini, kann væntast, at Fróðskaparsetur
Føroya, so ella so, ætlar at raðfesta hetta í tíðarskeiðnum, sum strategiin geldur fyri.
Viðvíkjandi møguleikanum at útbúgva seg er eisini vert at nevna, at flestu útbúgvingar á
Fróðskaparsetri Føroya ikki hava møtiskyldu, og at lesandi tí hava góðar møguleikar at skipa sín
lestur sjálvi. Hetta er ikki galdandi fyri allar útbúgvingar, hóast hetta vanliga er nakað, sum eyðkennir
universitetsútbúgvingar.
Hóast møguleikin at luttaka í undirvísing og til fyrilestrar helst er at fyritrekkja fram um sjálvlestur,
so er ikki víst, at fjarlestur neyðturviliga kann avloysa vanliga undirvísing. Tí hóast fjarundirvísing
kann minka um fráfallið, um hon verður framd á rættan hátt, so kann fjarundirvísing eisini økja um
fráfallið, um hon ikki verður útint eftir røttum fortreytum.

-- 1 of 2 --

B A R N A - O G Ú T B Ú G V I N G A R M Á L A R Á Ð I Ð
J. H. Schrøtersgøta 7 • FO-100 Tórshavn • Tel: +298 306500 • bumr@bumr.fo
2/2
Til 2 og 3: Strategiska ætlanin er nýliga samtykt, og tí fyriliggur enn ongin ætlan um, hvussu tey
strategisku málini ítøkiliga verða raðfest. Øll málini kunnu ikki setast í verk í senn, og tí verður arbeitt
við at leggja eina ætlan á Setrinum um, hvussu partsmál og raðfestingar verða settar fyri strategiina.
Ov tíðliga er tí at siga ítøkiliga, nær tilboð um eitt nú fjarundirvísing og fjarlestur verða klár, og í
hvønn mun hesi verða møgulig fyri lesandi og deildir.
Fjarlestur og fjarundirvísing eru sera týdningarmiklir tættir, tá talan er um lívlanga læru, smidligar
útbúgvingarleiðir og størri inklusjón av lesandi kring landið. Eisini tá hugsað verður um málið um at
hava fleiri skeið á enskum til altjóða lesandi í Føroyum, er umráðandi at hava ein góðan talgildan
grundvøll at standa á, tá tað kemur til undirvísing, so at Setrið eisini kann brúka útlendskar
undirvísarar til ávís fak, sum vit annars ikki høvdu kunnað bjóðað.
Fyri at røkka málunum um fjarlestur og fjarundirvísing verður neyðugt at gera fíggjarligar íløgur í
KT- og samskiftisútgerð, umframt eisini at læra undirvísarar nýggjar og hóskandi frálæruhættir.
Vinarliga
Djóni Nolsøe Joensen
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Súsanna Bertholdsen, løgtingskvinna
Svarari: Djóni Nolsøe Joensen, landsstýrismaður í barna- og útbúgvingarmálum
Evni: Strategiætlan 2030 fyri Fróðskaparsetur Føroya
Spurningar:
1. Hevur Fróðskaparsetur Føroya ítøkiligar ætlanir um at bjóða fjarlestur og
fjarundirvísing, so lesandi úr øllum oyggjum í Føroyum fáa størri smidleika og
fleiri útbúgvingar-/eftirútbúgvingarmøguleikar, og fráfallið møguliga minkar?
2. Um ja, verður hetta so galdandi fyri allar deildir á Fróðskaparsetrinum?
3. Um ja, nær kann væntast, at hetta verður sett í verk?
Viðmerkingar:
Strategiætlanin hjá Fróðskaparsetri Føroya er endurskoðað og dagførd fyri
tíðarskeiðið 2025 – 2030. Fróðskaparsetrið er landsins einasta universitet og hevur tí
serligan leiklut í samfelagnum sammett við onnur universitet. Fróðskaparsetrið hevur
avgerandi týdning, tá ið tað ræður um eina vælútbúnað arbeiðsmegi.
Miðalaldurin á lesandi á Setrinum er lutfalsliga høgur, og stórur partur av
studentahópinum hevur familjuskyldur. Tískil noyðast tey flestu at arbeiða í
lestrartíðini fyri at tryggja sær neyðugu inntøkuna. Fyri nøkur er hetta ein avbjóðing,
sum kann hava fráfall við sær.
Í nýggju strategiætlanini stendur, at Fróðskaparsetrið vil stremba eftir at bjóða lesandi
størri smidleika og hava fleiri útbúgvingartilboð, sum samsvara við smidligar
útbúgvingarleiðir og lívslanga læring. Tað stendur eisini, at Fróðskaparsetrið eigur í
nógv størri mun at bjóða stakskeið; undirvísing á staðnum og talgild fjarundirvísing
eigur at verða brúkt.
Sum er, er tað ynskiligt, at miðnámsskúlalærarar hava undirvísingarførleika í trimum
lærugreinum. Nógvir hava undirvísingarførleika í tveimum lærugreinum og ynskja tí
at taka eitt eyka hjánám á Fróðskaparsetrinum. Í okkara grannalondum ber til at gera
hetta niðursetta tíð ella sum fjarlestur og uttan møtiskyldu.
Hetta er ikki møguligt á Fróðskaparsetrinum, og tað hevur við sær, at nøkur kenna seg
avskorin frá møguleikanum at taka eftirútbúgvingar, og harvið vera við til at tryggja
eina vælútbúna arbeiðsmegi í øllum økjum í Føroyum. Fjarstøða og vantandi
smidleiki eru orsøkin.
Undirritaða saknar ítøkiliga kunning um, hvat størri smidleiki og fleiri
útbúgvingarmøguleikar merkir, og tí verða hesir spurningar settir.

-- 1 of 2 --

Á Løgtingi, 17. oktobur 2024
Súsanna Bertholdsen

-- 2 of 2 --