52-029/2024

FISKIVINNU- OG SAMFERÐSLUMÁLARÁÐIÐ
M i n i s t r y o f F i s h e r i e s a n d I n f r a s t r u c t u r e
Y v i r i v i ð S t r o n d 1 5 • P . O . B o x 3 4 7 • F O - 1 1 0 T ó r s h a v n • F a r o e I s l a n d s
T e l . ( + 2 9 8 ) 3 5 3 0 3 0 • f i s k @ f i s k . f o • w w w . f i s k . f o
Løgtingið
Tinghúsvegur 1-3
Postboks 208
110 Tórshavn
25. september 2024
Mál: 24/21030-2
(at tilskila í svari)
Tygara skriv: 52-29/2024
Svar til § 52 a fyrispurning nr. 52-29/2024 frá Bárði á Lakjuni, løgtingsmanni, til
Dennis Holm, landsstýrismann, um fiskidagar, friðaðar/stongdar fiskileiðir og
veiðitrýst
Spurningar:
1. Hvussu nógvir dagar vóru í fiskidagaskipanini í 1997, og hvussu nógvir dagar
vóru í skipanini í 2023?
2. Hvussu nógvir húkar vórðu settir á landgrunninum í 2023 sammett við í 1997;
og hvussu nógvir troltímar vóru á landgrunninum í 2023 í sammett við í 1997?
3. Er veiðitrýstið á landgrunninum økt ella minkað hesi 26 árini frá 1997 til 2023?
4. Kunnu lágu landingartølini seinnu árini hugsast at hava nakað samband við
veiðitrýst og friðaðar/stongdar fiskileiðir á landgrunninum?
Svar
Til spurning 1
Sambært løgtingslóg nr. 133 frá 9. august 1997 um broyting í løgtingslóg um
vinnuligan fiskiskap var fiskidagatalið í fiskiárinum 1997/1998 hetta:
Bólkur 2 Partrolarar 7.199
Bólkur 3 Línuskip yvir 110 BRT 2.660
Bólkur 4 A Útróðrarbátar millum 15-40 BRT 4.696
Bólkur 4 B Útróðrarbátar størri enn 40 BRT 4.632
Bólkur 5 Útróðrarbátar undir 15 BRT á húkaveiðu 23.625
Tøkir 577

-- 1 of 3 --

Fiskivinnu- og samferðslumálaráðið
2/3
Sambært kunngerð nr. 167 frá 21. desember 2022 um fiskidagar í føroyskum sjógvi í
2023 var fiskidagatalið í fiskiárinum 2023 hetta:
Bólkur 2 Trolarar 501-3000 HK:
a) Innara fiskidagaleið 5.017
b) Ytra fiskidagaleið 1.771
Bólkur 3 Línuskip yvir 110 tons 1.979
Bólkur 4 Útróðrarbátar 15-110 tons á veiðu við línu 1.685
Bólkur 4 T Útróðrarbátar størri enn 40 tons og framtøku minni enn 500
HK á veiðu við troli
1.358
Bólkur 5 Útróðrarbátar undir 15 tons á veiðu við húki, umframt 1.843
fiskidagar markaðir til ikki fult riknar útróðrarbátar
7.613
Til spurning 2
Skipað tilfar er ikki tøkt til at svara hesum spurningi um húkatal og troltímar á
landgrunninum í fiskiárinum 2023 samanborið við fiskiárið 1997/1998. Keldan til
upplýsingar um húkatal og troltímar er tað, sum fiskifør føra í veiðidagbókina. Í 1997
vóru reglurnar um veiðidagbøkur í 1997/1998 galdandi fyri fiskifør 110 BRT ella meira.
Verandi reglur frá 2020 áleggja øllum føroyskum fiskiførum, útróðrarbátar undir 15
tons í bólki 5 í fiskidagaskipanini undantiknir, at føra og senda myndugleikanum
veiðidagbók. Tí var tað í 1997/1998 ein nógv minni partur av fiskiførunum í
dagaskipanini, sum høvdu skyldu at føra veiðidagbók, enn í 2023. Tí er ivasamt, um
tað ber til at samanbera hesi bæði fiskiárini við atliti at samlaðum húkatali ella
troltímum í fiskidagaskipanini.
Lagt kann vera afturat, at Havstovan hevur ikki tilfar tøkt at svara spurninginum. Tær
veiðidagbøkur, sum tey hava tøkar, verða nýttar til lutfalslig tøl (veiða upp á roynd).
Til spurning 3
Fyrst er at siga, at eg skilji ”veiðitrýst” sum tað mátið, fiskifrøðingar brúka til at lýsa
lutfallið millum veiðu og stødd á fiskastovninum. Tað vil m.a. siga, at tá ið stovnurin er
í minking ella lítil, so kann vera stórt veiðitrýst á stovnin, hóast samlaða veiðan er lítil í
mun til søguligu veiðuna.
Havstovan ger regluligar metingar av høvuðsfiskastovnum á landgrunninum – toski,
hýsu og upsa. Tá meta tey eisini um veiðitrýstið. Havstovan upplýsir, at veiðitrýstið fyri
tosk og hýsu er nøkulunda tað sama frá 1997 til 2023, um sæð verður burtur frá
sveiggjunum.
Nærri sæst um veiðitrýst í Tilmæli frá Havstovuni um fiskiskap eftir toski, hýsu og upsa
í 2024, sum er tøkt á www.hav.fo/wp-content/uploads/2024/01/Tilmaeli2024-1.pdf.
Lagt kann vera afturat, at onnur mát, sum oftani verða brúkt, tá metast skal um
støðuna ella gongdina í fiskidagaskipanini, eru veiðievni og veiðiorka. Veiðievni er eitt
mát fyri veiðu pr. brúktan fiskidag ella tað veiðitrýst, hvørt fiskifar fremur hvønn
fiskidag. Veiðiorka er samlaða orkan, ið tøk er til fiskiskap, t.d. talið av fiskiførum í

-- 2 of 3 --

Fiskivinnu- og samferðslumálaráðið
3/3
skipanini, tal av fiskidøgum ella nøgd av húkum/troltímum. Landsstýrismanninum
kunnugt er onki skipað og dagført tilfar tøkt, ið lýsir veiðiorku og veiðievni í flotanum í
fiskidagaskipanini frá 1997 til í dag.
Til spurning 4
Tað er ringt at meta um, um lutfalsliga lágu landingartølini av botnfiski av
landgrunninum seinnu árini kunnu hugsast at hava samband við veiðitrýst og
friðaðar/stongdar fiskileiðir á landgrunninum.
Trolfriðingarnar eru við til at minka um veiðitrýstið á fiskastovnar á landgrunninum,
eins og tær ávirka fiskimøguleikarnar hjá fiskiførum í dagaskipanini. Her er tó vert at
hava í huga, at fremsta endamálið við gýtingarfriðingum og teimum trolfriðingunum,
sum komu í 1990’unum, ikki hevur verið at stýra veiðitrýstinum (í fiskifrøðiligari
merking), ella hvussu nógv vit fiska av stovninum. Endamálið er at verja toskin í
gýtingini ella at skilja sundur reiðskap - húk og trol - sum illa fær verið á somu leiðum
samstundis.
Í metingum í sambandi við avreiðingar av botnfiski á landgrunninum er vert at taka við
onnur viðurskifti enn tey, spyrjarin nevnir. Natúrligu umstøðurnar, hiti føði o.a., hava
nógv at siga fyri t.d. støddina á gýtingarstovninum, tilgongd til stovnin og vøksturin hjá
einstaka fiskinum, og harvið eisini, hvussu nógv er til av toski, hýsu ella upsa á
grunninum. Í eini samlaðari meting er eisini viðkomandi at hyggja at gongdini í
veiðiorku og veiðievnum í fiskidagaskipanini á landgrunninum. Fiskiførini omanfyri 15
tons í fiskidagaskipanini eru nógv færri í dag enn í t.d. 1997. Samlaða talið av
fiskidøgum er eisini minni. Men eins og í sambandi við spurning 3, eru
landsstýrismanninum kunnugt, ongar dagførdar kanningar tøkar, sum kundu givið betri
grundarlag fyri at lýsa støðuna og gongdina í skipanini.
Dennis Holm
landsstýrismaður

-- 3 of 3 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Bárður á Lakjuni, løgtingsmaður
Svarari: Dennis Holm, landsstýrismaður í fiskivinnu- og samferðslumálum
Evni: Fiskidagar, friðaðar/stongdar fiskileiðir og veiðitrýst
Spurningar:
1. Hvussu nógvir dagar vóru í fiskidagaskipanini í 1997, og hvussu nógvir dagar vóru í
skipanini í 2023?
2. Hvussu nógvir húkar vórðu settir á landgrunninum í 2023 sammett við í 1997; og hvussu
nógvir troltímar vóru á landgrunninum í 2023 í sammett við í 1997?
3. Er veiðitrystið á landgrunninum økt ella minkað hesi 26 árini frá 1997 til 2023?
4. Kunnu lágu landingartølini seinnu árini hugsast at hava nakað samband við veiðitrýst og
friðaðar/stongdar fiskileiðir á landgrunninum?
Viðmerkingar:
Landingartølini – serliga fyri tosk og hýsu – hava ikki verið serliga høg seinnu árini, ikki minst tá
sammett verður við t.d. góðu toskaárini 1996-1997. Javnan er frammi um niðurfiskaðar stovnar
vegna ov høgt veiðitrýst, og ferð eftir ferð eru frægastu fiskileiðir vorðnar stongdar/friðaðar –
serliga fyri trol. Onkrar av hesum søguliga bestu fiskileiðum hava verið friðaðar/stongdar í mong ár.
Hesi átøk sýnast at vera besta – ella kanska at síggja til einasta – amboð hjá serfrøðini til tess at
minka um veiðitrýstið og fáa fiskastovnarnar aftur at vaksa.
Tá friðað/stongt og avmarkað hevur verið í eftirhondini mong ár, og tað framvegis ikki sær út til, at
landingartølini gerast hægri, so er tíð til at seta spurningar við átøkini. Hví kemur so lítið av fiski
upp á land? Er veiðitrýstið ov høgt? Er tað vaksandi? Sýnast fiskastovnarnir at koma fyri seg við
teimum átøkum, sum eru framd?
Tískil verða hesir spurningar settir avvarðandi landsstýrismanni.
Á Løgtingi, 13. septembur 2024
Bárður á Lakjuni

-- 1 of 1 --