LM-043/2025

gjør so væl takk fyri frá fólkum ja hetta er eitt til løgvismál nummar trýogfjøruti um broytingar um skattligar avskrivingar í avskrivingarlógini bára lækini beini johannesen elspeth mercedes skunnleygsdóttir grímur sunnstein jakku vesturgordi og niclasen tey hava vegna fólkaflokkin lagt málið fram fjórða novembur og eftir fyrstu viðgerðir tað beint fíggjarnevndini undirnevndin hevur viðgjørt málið undirviðgerðini hevur nevndina fund við húsið bústaðir landsstýriskvinna í umhvørvismálum margis stóra og landsstýriskvinna í fíggjarmálum ruth vang undirviðgerðina hevur nevndin býtt síðan meirluta og ein minnluta og eg skal lesa viðmerkingarnar hjá meirlutanum sum eru eyðkun samuelsen yngilin dyrkensstrøm dennis holm og hanna jensen talan er um broytingar í avskrivingarlógini ætlanin er at broyta treytirnar fyri avskriving viðvíkjandi íborðbygging til útleiðu í dag so ber til sambært lógini at avskriva við sjey prosentum um árið tá talan er um bygningar til útleiðu við minst tíggju íbúð lógaruppskotið lækkar hetta markið niður í minst tríggjar íbúðir fíggjarmálaráðið hevur víst á at avskrivingarlógin upprunaliga varð ætlað til lutir og amboð sum missa virðið yvir tí spurningurin um hvørt mann skal skuldi gera broytingar í avskrivingarlógini fyri at betur um bústaðarmarknaðurin hevur á verið upp at venda í fíggjarmálaráðnum men metingin hon hevur verið at tað ikki er ein gongd leið íborðarbygningar kunnu ikki metast at fella í virðið yvir tí heldur øvut og millum annað tíð er ikki rætt at nýta avskrivingarlógina um mann ynskir at víðka um lættan sum longu er ikki verður viðmælt at víðka eina stuðulskipan til útleiðarar í avskrivingarlógini hetta er ein skipan ið hattast er soleiðis at landið er eitt stav rættifríum kassakreditti víst hevur verið á at talan er um eina stuðulskipan til vinnuna sum ikki er valeydnað umhvørvismálaráðið hevur víst á at tó at grundgivið verður bústaðarpolitiskt í viðmerkingunum til uppskotið er talan heldur um vinnupolitikk enn um bústaðarpolitikk eins og fíggjarmálaráðið so vístu tey á upprunaliga endamálið við lógini og at bústaðarbygging í dag meir kann roknaðast sum ein íløga heldur enn ein útreiðslan upprunaliga kom íbúðarbygging í lógina fyri at nokta bústaðartørvin sum var tá sostatt vísti umhvørvismálaráðið eins og fíggjarmálaráðið á at talan er um eina stuðulskipan sum ikki er eydnast við endamáli sínum talan er um ein stuðul til útleiðarar í avskrivingarlógini sum mann nú ynskir at vílka og hesin mælir landstýriskvinnan úmhvørvismálan frá harumframt helt at av tí at lendið er avmarkað er betri at rúma tíggju ella fleiri bústøðum á einum á einum øki enn at byggja tríggjar íbúðir sum annars er grundgevið við í uppskotinum vinnuhúsið hevur víst á arbeiði sum ein arbeiðsbólkur undir vinnuhúsinum hevur gjørt fyri at fáa fleiri bústaðir í tí sambandi er hetta uppskotið ein partur tí hetta serliga er eggjandi fyri smærri fyritøkur sum kunnu byggjast smærri íbúðarbygningar tey hava víst á at tað var møtumikið fyri sum eg havi farið holt við bygging av tríggju ella fleiri íbúðum og tí er uppskotnustuðulin kærkomin til tey ið vilja byggja minni íbúðarbygningar til útleiðu ymsastaðni kring landið vinnuhúsið hevur víst á at prísmunurin við ella uttan avskrivingarmøguleika fyri hvørja íbúð er munandi í løtuni metir vinnuhúsið ikki at nakar trupulleiki er at fáa útleiðarar til tær íbúðirnar ið verða bygdar og lýstar til leiðu verður stuðulskipanin víðka so fáa bústaðirsamløgd ein ávísan ágóða eins og smærri fyritøkur tó er sannlíkt at bústaðir í størri mun fara undir verkætlanir við fleiri heldur enn færri eindum meirlutin viðurkennir at tað kann vera skilagott at royna at útvega leiðubúðir ymsastaðni kring landið og at fleiri fyritøkur møguliga høvdu farið í gongd at bygt leiðuúrburð so at útbýðið øktist tó ivast meirlutin í um tað er rætt at stuðla útleiðarum við at víðka ásetingarnar í avskrivingarlógini og sera ivasamt er um stuðulin fer at elva til fleiri og bíligari bústaðir ið vit hava stóran tørv á eitt arbeiði er í løtuni í gongd ið fevnir um allar flokkar á tingi har størsta avbjóðingin er at útvega fleiri bústaðir tá er bæði talan um at byggja nýtt men sanniliga eisini at fáa tey túsundtals tómu húsini kring landið í brúk ein stuðulsskipan til tey ið leiga er í gerð við einum bílistuðli meirlutin mælir til at ymisk ynski um stuðulsskipanir til tey ið leiga út afturat mvg afturberingini fyri íbúðarbygging og serliga góðum avskrivingarreglum at tað verður tikið upp og arbeitt víðari við í tí foruminum tað forumið er sum sjálvandi arbeiðið sum verður gjørt í løtuni við bústaðarpolitikkinum tí tekur morlutin ikki undir við málunum og mælir løgtinginum

á at samtykkja uppskotið takk fyri tær ja takk næsta røða verður beinur johannesen

tað fyrifrøður forkvinna eg skal lesa minniluta á liti upp minnilutin barni hannesen magnus rasmussen og stefan klampolsen hevur hesar viðmerkingar uppskuldið snýr seg í stuttum um at niðarmarkið fyri talið av leiðibústovuni skulu til fyri at kunna at avskriva eftir serligum reglum verður lækkað úr tíggju niður í trý fyrimunurin við hesum er at her eru fleiri ið fáa betri møguliga at byggja leiðibúðir og harvið øki um útbýði av bústøðum hoyringarnar hava eisini víst at tað er til fyrimunar bæði fyri almenn og privat feløg ið eru virkin á bústaðarmarknaðinum hoyringar hava eisini víst at tað hevði verið til stóran fyrimun fyri teir smærru og miðalstóru fyritøkurnar at byggja minst tíggju leiðibúðir krevur rættiliga nógv størri kapital enn hvat at døgurðis verður kravt at talan er um tríggjar leiðibúðir tí at tað verður fleiri umboðið at økt um útbýði og at skrivingarreglurnar blivu broyttar eisini eru vit víst á at tað er ein fyrimunur fyri útoyararnar serliga smærri býur og bygdur tí har er størvur tørvin av størri bústaðarar einta ikki tað sama sum í miðstjóðarøkinum eftirspurningurin er tá ikki eftir minst tíggju heldur eftir einum minni tali av loyvustøðum har hevði broytingin eisini verið til fyrimunar vit hava bústaðartrot í føroyum og kemst av at útboðið hevur ikki klára fylgt við eftirspurningunum er eingin einføll loysn upp á alt bústaðartrotin men átøk ið eggja til at økið mótbøðið er eitt stig rætta vegin í so máti er hetta uppskot av slíkum slag við hesum viðmerkingum tekur millum undirmálunum og mæløgtingi til at samtykkja uppskotið

gott takk sovorðið við mær sjálv

einar johannesen gert tú væl

ja tað er tað tað tað altso nú valdu vit trý eg haldi at mann kundi eisini sagt tvey tí tann mann hyggur eftir í morðvíksgjaldslógini so er tað markið tvey tá mann hevur tosað um leiðibúðir tá mann byggir leiðibúðir hvat mann fær afturborðið so tað kundi fyri tað akkurát saman verður tvey so at og tað hetta er altso sum tað eisini verður nevnt til ein stóran fyrimun eisini fyri at fáa fleiri í gongd við at byggja leiðibúðir tí tað eru nøkur sum í dag men tað krevur og tað er eisini ein øgiliga stórur vági í at fara í holt við at hetta er og sum onkur hoyrið býsti á so bæði til bara til eginfígging so munur millum kanska tríggjar leiðibúðir og fimm so er tað kanska ein fimm ferðirnar størri eginfígging ið skal til tá mann umaferðir peningastovnarnar og alt á sær í gongd so tað er øgiliga stórur munur á so hetta er hvørt at vera eitt stig rætta vegin um tað kundi vera eitt annað tal ja tað hevði kanska kundi verið tvær tá ið tað eisini verður upp á sama máta sum við her

morðvístjórinum so ja tann fyri fólkuna ja tagnastur røða verður ódnýs skólið

gjørt so væl takk fyri frí fólkum ja hetta her er sum vit øll vita og sum vit øll hava tosað um leingi so er bústaðartrot ein av teimum stóru trupulleikunum sum vit hava vit tosaðu um hetta at tað eru ikki nokk íbúðir sum kunnu fáast til leiðið og tí verður markandi pressað tí verður prísurin pressaður og hetta er eitt boð upp á at loysa upp fyri tí trupulleikanum tað er ikki ein loysn sum skal til tað eru nógvar kanska loysnir sum skulu til hetta er í øllum form ein loysn sum ella eitt eitt boð upp á eina loysn sum kann hjálpa at og tað sum eg haldi er tað sum tað kann hjálpa við tað við at koyra hetta hesa greinsuna niður frá tíggju niður á trý eru kanska samdir við beinan hannesen og bára stein nielsen sum jóhannin tosar um hetta við at tað kanska kundi verið tvey tað er at í dag eru nógvir pengar í føroyum tað eru fólk sum eiga pengar trupulleikunum hjá okkum er at vit fáa ikki at aktivera teir pengarnir í at byggja íbúðir ella tað er ikki nóg dugativt at seta sínar pengar í eina eina verkætlan sum fer undir at byggja íbúðir ið øllum form ikki vistu ikki ert øgiliga væl fyri og og kanska fær undir øgiliga stór prosjektir og eg haldi hetta her er í øllum form eitt boð upp á tað at gera tað møguligt hjá fleiri at fara inn í eina sovorðna verkætlan og tá er tað eisini ein spurningur um at fáa teir pengarnir heimaftur so er nøkulunda skjótt at tú ikki bara skalt binda teir pengarnir í allar ævir við slett ikki at kunna avskriva og harvið hjálpa tær likviditetsmessi við at fáa teir pengarnir heimaftur inn aftur á tína egnu kontu og tað haldi eg hetta her kann eg hjálpa við hetta kann eg hjálpa við at gera tað soleiðis at tú likviditetsmessi skjótari enn eftir verandi lógar og har sum slett ikki kanst avskriva tá tú ert niðan fyri tíggju íbúðir kanst fáa nakað av hesum pengunum heimaftur á tína egnu kontu í títt egna raði og ikki bara bundið í eina ogn har sum tú sum persónur einki gagn part av teimum pengunum annað enn at tú tjenar av at dríva tína forrætning so eg haldi at hetta er eitt gott boð upp á eina skipan sum kann vera vit at aktivera teir pengarnir og kundu fingið fleiri at fari inn í at aktivera sínar pengar upp á hendan máta so er tað hitt við at krevja at tað skulu vera tíggju sum tað er í dag sum ger at sovorðnar ætlanir slekkir væl egnaðar allastaðnar í føroyum tær rigga í miðstaðarøkinum tað skilji eg skilji at at mann sigur at tíggju íbúðir í tórshavn ella her mitt í í miðstaðarøkinum tað er einki problem men men eg giti at tað verður púra ópúra ógjørligt at hugsa at nakar nakrantíð fór at byggja tíggju íbúðir í kalsoynni millum dømis tað ger onga meining ella onkur aðrastaðnar eg kundi nevnt onkur aðra oyggjur tað er tað er sum um at mann ikki haldi eg hevur hugsað um at føroyar eru tað er ikki líka landið er tað er ymiskt hvussu hvussu líka sum forholdini eru ymsastaðnar í føroyum hendan lógin er gjørd til at passa til miðstaðin sum í dag sigur at vit kunnu avskriva undir tíggju úrbúðir ella fleiri tað ber til kanska í klaksvík men tað er í nógvum smáum plássum har sum ikki ber til at byggja tíggju ella fleiri so eg vóni at at tingfólk vilja taka undir við hesum tí eg haldi at hetta kann vera ein máti at aktivera pengar uppá sum í dag ikki verða her sum fólk ikki vilja seta í eina ætlan sum hetta tí at av tí at mann slett ikki sleppur at avskriva so er áramálið sum mann skal bíða áðrenn mann aftur hevur pengar á síni egnu kontu til at disponera tað blívur óend tað blívur øgiliga leingi í øllum førum hetta hevði kunnað gjørt at teir pengarnir aftur vóru tøkir nøkur ár fyrr hjá tí sum valdi at seta teir í hesar her íbúðirnar um tað so skal vera tvær ella tríggjar tað er so eg kundi gott ynskt at tað at vit vóru farnir enn og longri og kanska høvdu sagt var tað tað hevði tað hevði verið tað hevði verið rætt

takk fyri frá fólkum

og sjálvandi er tað rætt tað tað sjálvandi kemur tað fyri sjálvandi er tað nakað sum hendir men hetta kundi skunda undir at tað segmentið kundi kundi blivið størri at tað kundi verið fleiri sum fingu eitt innsettament til at gera tað og vit harvið kanska fingu aktiverað pengar sum í dag heldur verða plaseraðir í onkur onnur virði enn at fara út á hetta marketti at arbeiða og eg haldi at tað tann tankin ella tann vinklin er verdur at hava við og at hugsa um í samband við hetta og haldi eg er nóg sterkur til at vit

eg átti at samtykt hetta takk fyri tú fór

vátakar vóru runt um alt landið

áttin skólið gjørt so væl takk fyri frá fólkum eg eri púra samdur við beinahannesen í at tað tað hevði verið rætt at koyrt hesa grensina niður frá tíggju niður til eitt eitt lægri tal vit skjóta upp á tí tríggjar tí at tað hevði gjørt at tað var møguligt á øðrum støðum enn í teimum stóru støðunum í føroyum at seta eitt fornuftigt prosjekt upp har sum tað er ein ein eitt senarið fornuftigt bílat økonomiskt at fara undir at byggja og og kanska mann eisini fekk aktiverað pengar sum í dag líka sum at halda seg aftur við at fara inn í hetta slagið av av investering tí at tí at tað gongur so long tíð áðrenn tú aftur hevur pengar so likvitar millar sjálvir at ráða yvir á tíni egnu kontu

takk fyri frá fólkum ja tagnastrar røður vóru bárður av steinilsev

ger so væl takk fyri forkvinna tað er tað nakað sum er ein avbjóðing í føroyum og tað verður tað nú í nógv ár so er tað bústaðarmarknaðurin sum sær út til at hava øgiliga trupult við at renna aftan á tí ovurhonds stóra tørvinum sum er bæði tí vit hava fólkavøkstur og tí at fólk velja at búgva kann mann siga meira einsamøll enn tey hava gjørt fyrr var tað fleiri fólk í hvørjum húski og tað er blivið færri og færri bæði av tí at tey eiga kanska færri bók men eisini tí at tað eru fleiri sum velja at liva einsamøll og tí haldi eg at vit her í tinginum og landsstýrinum eisini eigur at gera alt fyri at stimbra og pundur at fáa útbogið á bústaðarmarknaðum at vaksa so skjótt sum til ber og eg eri bangin fyri at ella eg má ikki siga fyrst tað góða sum er hent í síðstu árini eru øllum førum tað at tað tykist sum um at pensjónspengarnir spakuliga koma inn á marknað í nakrar bústaðar oyndir tað er gott tað er fantastiskt tað við at eg sakna og sognast eftir nógv ár sum politikari men allíkavæl haldi eg tað mangla langt eftir enn í mun til hvat vit síggja okkara grannalondum har kanska pensjónsfyllini eru tey førandi innan fyri bústaðarbygging til leiðimarknaðin og eg havi nevnt dømi um at mann kundi kanska skipa ein kapitalmarknað í føroyum so ið sær tú fekst kanska tann vegin kanalisera pengar inn í íborðarbudjektir íborðarbudjektir er ikki ein sovorðin skjót forrætning tú tjenar nógvar pengar beinan vegin við at leiga út tá tekur tað nøkur ára tíggju áðrenn tú fært viðursøkingina við og og forrentningin inn aftur og so víðari og tað vit sæð fleiri ætlaðir prosjektir í føroyum sum er rætt niður fyri vit høvdu tað heilt stóður inn í runavíkin haldaður hundrað og hálvfjerðs ið búra haldi tað skuldi vera har tá tætt niður fyri tí forrentningin var forvánalig vit hava havt onnur prosjektir ávegis her í havnini í miðstaðarøkinum stór prosjektir tá hevði ein kapitalmarknaður verið fantastiskur tí kapitalur er í føroyum tað trýtur ikki við kapitali bæði privatpersónar vinnufeløg onnur høvdu kanska verið villiga sett pengar inn í ymiskt bæði virksemi í føroyum men eisini í bústaðarbygging og hugsað eftir sindur langsíkt um nær pengarnir komu inn aftur og so ætlaði eg at kanska viðgera hvat er tað tað snýr seg um tá tú avskrivar skattliga tað snýr seg ikki um at pengarnir ikki komu inn aftur onkur blívur ríkur av tí tað snýr tað seg als ikki um tí ein leiðimarknaður í føroyum vit síggja tað nú at bústaðið stríðist fyri at leiga út og prísirnir fingu vit upplýst í miðlunum í aldóru og gjárkvølda fyrra kvøldið at leiðirprísirnir lógu ímillum vóru trettan og átjan túsund krónur fyri eina sovorðna rímiligu íbúð og her í tórshavn gott nokk trettan til átjan túsund krónur og tað er roknað út frá javna hvat skal til fyri at betala íløguna inn aftur t og tað er ov við líkaldi og framtóði líkaldi og tað er tað tað kostar og tað má mann fyri at halda seg til tað at so ein privatur fer inn og byggir um hann byggir tíggju íbúðir til tjúgu ella ein ella tvær er fyri so eitt fullkomiligur undráður í hesum samanhanginum tí at avskrivar hann skattliga so er tað tí at hann er vinnuligur og bygningurin hann veksur í virði og viðstøðan ger hann vinnuligan í mun til eina privat so blívur bygningurin við sølu skatt skildugur so ekliga fær landið og kommunukassin nógv meira inn av einum vinnuligum bygningi um hann stendur einsamallur ein íbúð við sølu tí tá mann hevur gjørt hann vinnuligan so er hann vinnuligur og vinnan verður skattað av vinninginum tað verður ein privatpersónur ein privatborgar í dag ikki so tað at byggja tað privat og ikki sleppa av skrivan er ein stórur fyrimunur fyri borgaran men ikki ein fyrimunur fyri almennu kassarnar tí tann skatturin kemur ongantíð ikki kommunukassarnar ella í landskassan so ekliga tað sum vit viðgera í dag er bara til fyrimunar fyri ein hart trongd av bústaðarmarkna at fáa ennnu fleiri við upp á bylgjuna at byggja og øki um útbogið við at loyva teimum at avskriva sýst at tá tú tekur lánið hevur betri møguleikar at betala lánini og renturnar aftur við einari lækri leiðu við einari lækri leiðu við at loyva skattligum avskrivingum so hugskotið er genialt at loyva øllum at byggja og avskriva skattliga tað fer upp á sikt at koma meira pengar inn í almennu kassarnar um hesin bygningur varð seldur og vit fáa metta tørvin á bústaðum beinað og so skjótt sum til ber so eg vil siga at hetta er bara fyrimunur við sínum uppskotinum og tað er óneyðugt at avmarka tað til tríggjar bygningar ella tveir bústaðir ella tímalið er til mann koyrdi heilt niður á ein so eg haldi hetta er eitt øgiliga gott átak og hetta burdi vit samtykt við hesum uppskotinum sum liggur so er at ein og hvør slapp inn vinnuliga at byggja til

tann hartongda bústaðarmarknaðin venar í lakru leiðini tá vit síggja í dag

ella ikki tann fyrr

og tað vita vit gott at vit undan horna samgonga sum er sjálvur av odda fyri vit arbeiddu eisini við trupulleikanum á bústaðarmarknaðin men tíverri komu vit ikki við nøkrum genialum loysnum sum lætta um her og nú og fingu ordiliga ferðsett á bústaðarmarknaðin men dóv tað er eitt dreiv og eg haldi faktiskt tað besta árið har flestar íburðir honar á marknaðin tað síðsta árinum varð tað tvey túsund og trýogtjúgu sum minnist haglurnar á tað kom eg ikki heilt í tí og tað var ikki tí at bústaðir tá almenna bústaðarfelagið bygdi men tað tí tá privat er spakuliga komið í gongd og hevur bjóðað nú út í hópatali men bústaðar er nú við at koma í gongd eisini hevur bjóðað nakrar út fyri havn og tað er gott men altso men men tað er alt tað privata sum higartil hevur verið drívmegin í at byggja sær her hundraðtals íbú eg má enn fleiri við uppá tær

og tað bara stimbrar marknaðin ja takk so eru ikki fleiri sum hava biðið morðið orðaskiftið enda og vit fara at avkvøða í løgtingsmáli trý og fjøruti sum er uppskot løgslóm broyting løgslóm skattligar avskrivingar og snýr seg um broyting í avskrivingum av leiði viðliga atkvøða tað eru tólv atkvøður fyri fimtan móti og eingin atkvøðublong og tað merkir at løgtingsmálið sum var nummar trýogfjøruti er fallið og endaliga avgreitt frá løgtinginum vit koma nú til aðru viðgerð av løgtingsmáli fýraogfjøruti uppskot løgslóm broyting løgslóm áseting av skatti og snýr seg um hækking av barnafrádráttinum hvør biður um orðið eyðkunnu samuelsen forkvinnu í fíggjarnevndini verður fyrst at fáa ein