52-006/2024

Dagf. 19. august 2024
HMR J. nr. 24/18239-12
Margit Stórá
landsstýriskvinna
Svar
upp á
fyrispurning nr. 52-006/2024 eftir § 52a í tingskipanini um børn, ung og vaksin,
sum psykiatriin sendur av landinum, frá Liljuni Weihe, løgtingskvinnu
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hvussu nógvir borgarar, bæði yvir og undir 18 ár, sum koma undir
ábyrgdarøkið hjá landsstýriskvinnuni í psykiatriini, eru fluttir av landinum
seinastu 5 árini?
2. Hvussu nógv eru farin “sjálvboðið” á t.d. eftirskúla ella annan viðgerðarstovn í
Danmark?
3. Hvussu nógv hevur hetta kostað?
4. Hvussu tryggja vit okkum, at vit frameftir kunnu veita neyðugu viðgerð og
hjálp í Føroyum við neyðugum samstarvi millum ábyrgdarøkini?
Til spurning 1:
Sambært Sjúkrahúsverkinum hevur Psykiatriski depilin ávíst 18 fólk yvir 18 ár til
kanning ella viðgerð uttanlands frá 2019 til og við 2024. Barna- og
ungdómspsykiatriin hevur í sama tíðarskeiðið ávíst 11 børn og ung til kanningar ella
viðgerð uttanlands.
Sjúkrahúsverkið ella Heilsumálaráðið eru ikki vitandi um, hvussu nógvir borgarar eru
fluttir av landinum seinastu 5 árini.
Talan er um sjúklingar, ið hava tørv á høgt spesialiseraðari viðgerð á eini døgndeild
fyri børn og ung undir Region Hovedstaden.
Tað, at sjúklingar verða sendir til spesialiseraðar viðgerðir í Danmark, er tí, at vit ikki
hava møguleika at vera høgt spesialiseraði innan øll økir í Føroyum. Í Danmark er
vanligt, at tey smærru sjúkrahúsini senda meira spesialiseraðar sjúkugongdir til tey
størru meira spesialiseraðu sjúkrahúsini.
Týdningarmikið er at tryggja, at allir sjúklingar fáa røttu viðgerð, og í einstøkum
førum er neyðugt at senda sjúklingar til viðgerð í Danmark.
Til samanberingar verða eisini fleiri børn árliga send til kanningar ella viðgerðar í
Danmark fyri likamligar sjúkur, sum krevja hægri spesialisering, enn vit hava í

-- 1 of 2 --

Føroyum. Í alt 178 børn ella ung vóru ávíst uttanlands til kanningar ella viðgerð í
2020; 188 í 2021; 201 í 2022 og 195 í 2023. (í hesum tølum eru tey børnini/ungu, sum
Barna- og ungdómspsykiatriin hevur ávíst tald við).
Barna- og ungdómspsykiatriin leggur dent á, at tá ið børn og ung verða send til
Danmarkar, verða tey send í styttri tíðarskeið til viðgerð, sum verður endað, tá barnið
ella tann ungi, ikki longur hevur tørv á at vera innlagdur alt døgnið í psykiatriini.
Til spurning 2 og 3:
Sjúkrahúsverkið hevur ikki vitan um, hvussu nógv “sjálvboðið” eru farin á t.d.
eftirskúla ella annan viðgerðarstovn í Danmark.
Av tí, at Sjúkrahúsverkið ikki er vitandi um, hvussu nógv “sjálvboðið” eru farin á t.d.
eftirskúla ella annan viðgerðarstovn í Danmark, er Sjúkrahúsverkið heldur ikki vitandi
um kostnaðin í hesum sambandi.
Til ber tó at upplýsa, at Sjúkrahúsverkið hevur í 2021 rindað áleið 2 mió. kr. til
Region H - Psykiatri, í 2022 var upphæddin 1,6 mió kr. og í 2023 6 mió. kr.
Harumframt koma ferðaútreiðslur, uppihald á Sjúklingahotellinum Tórshavn, og
útreiðslur fyri kanningar ella viðgerðir, sum verða framdar á øðrum støðum enn
Region H – Psykiatri.
Til spurning 4:
Barna- og ungdómspsykiatriin metir ikki, at tað er realistiskt, at allir sjúklingar kunnu
fáa røttu viðgerð í Føroyum, tí tað krevur eina høga spesialisering innan øll økir og
sjúkugongdir.
Eitt tiltak, ið kann setast í verk fyri at veita meira spesialiseraða viðgerð og hjálp í
Føroyum, er at økja um manningina av serlæknum og sersálarfrøðingum. Trupult er tó
at fáa fatur á hesum serfrøðingum. Fyri at gera tað meira dragandi hjá hesum
serfrøðingum at koma til Føroya, verður arbeitt við at skipa Sjúkrahúsverkið sum eitt
universitetssjúkrahús. Eitt universitetssjúkrahús er millum annað við til at fáa fatur á
teimum dugnaligastu og royndu heilsustarvsfólkunum.
Heilsumálaráðið, 19. august 2024
Margit Stórá
landsstýriskvinna

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Liljan Weihe, løgtingskvinna
Svarari: Margit Stóra, landsstýriskvinna í heilsumálum
Evni: Børn, ung og vaksin, sum psykiatriin sendir av landinum
Spurningar:
1. Hvussu nógvir borgarar, bæði yvir og undir 18 ár, sum koma undir
ábyrgdarøkið hjá landsstýriskvinnuni í psykiatriini, eru fluttir av landinum
seinastu 5 árini?
2. Hvussu nógv eru farin “sjálvboðið” á t.d. eftirskúla ella annan viðgerðarstovn í
Danmark?
3. Hvussu nógv hevur hetta kostað?
4. Hvussu tryggja vit okkum, at vit frameftir kunnu veita neyðugu viðgerð og
hjálp í Føroyum við neyðugum samstarvi millum ábyrgdarøkini?
Viðmerkingar:
Á hvørjum ári verða føroysk børn og ung send til Danmarkar á stovn av føroyskum
myndugleikum, tí vit ikki hava nøktandi tilboð til tey í Føroyum. Hetta eru børn, sum
hava stórar og samansettar avbjóðingar.
Heldur enn at lofta teimum og hjálpa teimum í teirra heimliga umhvørvi, verða tey
send til eitt fremmant land við einum fremmandum máli og fremmandari mentan.
Langt burturi frá familju, næstringum og øllum tí, sum er kent. Hetta kann sjálvsagt
ikki góðtakast og má sjálvandi steðgast.
Tað er eisini torført at fáa neyvt innlit í, hvussu nógv børn og ung verða send av
landinum, tí summi fara “sjálvboðið”, summi verða flutt til Danmarkar av
barnaverndartænastunum, summi umvegis heilsuverkið og uppaftur onnur umvegis
Almannaverkið. Sum skilst verða summi børn og ung send meira ella minni
“sjálvboðið” av landinum á t.d. eftirskúla ella annan stovn. Eisini ber illa til at vita,
hvørt summi verða send av landinum av kommunala myndugleikanum og ikki einans
eftir avgerð hjá Føroya Kærustovni, fyrrverandi høvuðsbarnaverndarnevndini.
Av tí sama er eisini trupult at lýsa, hvat skal gerast fyri at steðga hesum og gera sær
eina meting av, hvussu nógv hetta kostar landinum í krónum og oyrum. Tí verða hesir
spurningar settir teimum landsstýrisfólkunum, sum varða av hesum børnum, ungu og
vaksnu: landsstýrisfólkini í barnamálum, almannamálum og heilsumálum.
Á Løgtingi, 5. august 2024
Liljan Weihe

-- 1 of 1 --