52-004/2024

Dagf. 13. august 2024
HMR J. nr. 24/18182-2
Margit Stórá
landsstýriskvinna
Svar
upp á
fyrispurning nr. 52-004/2024 eftir § 52a í tingskipanini um afturrindan av
heilsutrygdargjaldi til útisiglarar, frá Johan Dahl, løgtingsmanni
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hvat er status við arbeiðinum at broyta lógina um heilsutrygd í sambandi við
afturrindan av heilsutrygdargjaldi til útisiglarar?
2. Nær kann væntast meira nágreiniliga, at lógaruppskot verður lagt fyri tingið?
3. Hví hevur tað tikið so langa tíð at koma í tingið við hesum málinum ella einum
lógaruppskoti?
4. Hvat er endaliga metta endurgjaldið til teir/tey, sum hava goldið
heilsutrygdargjaldið av órøttum?
Til spurning 1 og 2:
Í apríl 2024 fekk landsstýriskvinnan í heilsumálum undirtøku á landsstýrisfundi fyri at
fara undir arbeiðið at tilevna lógaruppskot um broyting í heilsutrygdarlógini, soleiðis
at heimild fæst til at rinda heilsutrygdargjald aftur í tíð til persónar, sum av órøttum
hava goldið heilsutrygdargjald. Ein arbeiðsbólkur hevur síðani arbeitt við at lýsa
málið og tilevna lógaruppskot.
Ætlanin er at leggja uppskot til løgtingslóg um afturrindan av heilsutrygdargjaldi fyri
Løgtingið í hesari tingsetuni.
Til spurning 3:
Lógaruppskot um afturrindan av heilsutrygdargjaldið hevur verið lagt fyri Løgtingið
áður. Táverandi landsstýriskvinnan í heilsumálum legði í mars 2017 uppskot um
broyting í heilsutrygdarlógini um undantak í gjaldsskylduni fyri Løgtingið
(LM107/2016). Málið fekk fyrstu viðgerð í Løgtinginum og var síðani beint í
Trivnaðarnevndina. Av tí, at málið ikki kom út aftur úr Trivnaðarnevndini, fall málið
burtur, tá ið tingsetan endaði.
Málið var síðani lagt fyri í Føroya Rætti. Táverandi landsstýrismaður metti ikki, at
meira skuldi gerast við málið, fyrr enn málið var liðugt viðgjørt í rættarskipanini. Á
heysti 2021, kom Føroyar rættur til ta niðurstøðu, at Heilsutrygd ikki kann krevja
heilsutrygdargjald frá persónum, ið longu hava goldið eitt gjald til eina sosiala skipan

-- 1 of 2 --

í øðrum landi, ið er fevnt av Nordisk Konvention om Social Sikring. Málið bleiv kært
til Eystara Landsrætt, sum avvísti málið vísandi til, at Heilsutrygd ikki hevði
rættarmálsføri at stevna pørtunum í mun til avgerðirnar hjá kærunevndini.
Heilsutrygd søkti síðani Procesbevillingsnævnet um at sleppa at royna málið í Hægsta
rætti, og har fáa avklárað tann materiella spurningin um samanspælið millum § 55 í
Stýrisskipanarlógini og gjaldsskyldu sambært løgtingslóg, sum er í stríð við Nordisk
Konvention om Social Sikring. Heilsutrygd fekk tó í februar 2024 noktandi svar frá
Procesbevillingsnævnet, og sleppur ikki at royna málið í Hægsta rætti.
Tá ið niðurstøðan frá Hægsta rætti fyrilá, tók landsstýriskvinnan í heilsumálum málið
upp í landsstýrinum, har landsstýriskvinnan fekk undirtøku fyri at fara undir arbeiðið
at tilevna lógaruppskot um broyting í heilsutrygdarlógini, soleiðis at heimild fæst til at
rinda heilsutrygdargjald aftur í tíð til persónar, sum av órøttum hava goldið
heilsutrygdargjald.
Til spurning 4:
Arbeiðsbólkurin, ið er settur at tilevna hetta lógaruppskotið, hevur m.a. til uppgávu at
gera eina kostnaðarmeting um kostnaðin av afturgjaldingini. Arbeiðsbólkurin er ikki
liðugur við sítt arbeiðið, og tað er tí ikki møguligt í løtuni at siga, hvat kostnaðurin av
afturgjaldingini verður.
Heilsumálaráðið, 13. august 2024
Margit Stórá
landsstýriskvinna

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Johan Dahl, løgtingsmaður
Svarari: Margit Stórá, landsstýriskvinna í heilsumálum
Evni: Afturrindan av heilsutrygdargjaldi til útisiglarar
Spurningar:
1. Hvat er status við arbeiðinum at broyta lógina um heilsutrygd í sambandi við
afturrindan av heilsutrygdargjaldi til útisiglarar?
2. Nær kann væntast meira nágreiniliga, at lógaruppskot verður lagt fyri tingið?
3. Hví hevur tað tikið so langa tíð at koma í tingið við hesum málinum ella einum
lógaruppskoti?
4. Hvat er endaliga metta endurgjaldið til teir/tey, sum hava goldið
heilsutrygdargjaldið av órøttum?
Viðmerkingar:
Útisiglarar fingu viðhald í bæði kærunevnd, Føroya Rætti og Landsrættinum, og tá ið
Heilsutrygd ætlaði í Hægsta Rætt við málinum, fekst ikki loyvi til at royna tað har.
Margit Stórá, landsstýriskvinna í heilsumálum, skuldi tí gera eitt lógaruppskot, so teir
útisiglarar, ið hava goldið heilsutrygdargjald av órøttum, kunnu fáa pengarnar aftur.
Mett verður, at neyðugt er at gera eina lógarbroyting, soleiðis at heimild fæst til at
rinda heilsutrygdargjald afturvirkandi til persónar, sum av órøttum hava goldið ov
nógv í heilsutrygdargjaldi.
Síðan kom fram alment, at lógaruppskotið um broyting í heilsutrygdarlógini verður
klárt til at leggja fyri Løgtingið fyrst í nú nýggju tingsetuni, men enn er onki at frætta í
málinum, og tað kann ikki góðtakast, at málið blívur við at draga út. Tí verður hesin
fyrispurningurin settur.
Á Løgtingi, 2. august 2024
Johan Dahl

-- 1 of 1 --