LM-040/2025

takk fyri tær formaður ja hetta er eisini eitt av teimum uppskotunum sum mann kann siga er meira ella minni afturvendandi eg haldi at hetta er triðju ella fjórðu ferðir at vit viðgera hetta málið hetta er eitt uppskot frá jørgu niclasen um at at ásetingin í hundrað og fýraoghálvtrýss b í skattalógini at hon verður sett inn aftur er tað her við at mann hevði ein uttanlandsfrádrátt og tann uttanlandsfrádráttin hevur mann so í tvey túsund og tólv ella trettan tá mann tá broytti mann nei ikki trettan men trýogtjúgu meðni beint á rjólini trýogtjúgu tá ið mann innførdi eina nýggja skattaskipan ella ein skattaumlegging tá tók mann og broytti hesar her frádráttirnar og minkaði tær munandi taka við fólkutrygd at gera tað er jú eisini hava eisini verið onnur mál í samband við tað hetta við tí norðurlendsku kommissiónini og fólkutrygd og inngjaldi til fólkutrygd har tað er faktiskt alt kjakið gongur út uppá um mann skal rokna tað sum ein skatt ella ikki hetta stóð at seta her við at gevenda frádráttin tað var í skattalógini í tvey túsund og tólv ella kom í skattalógini í túsund og tólv og tað er nokk so speciellir viðmerkingar kann mann siga í tí lógaruppskotinum tí tað varð sagt at í dupult skattahøpi verður fólkutrygd ikki roknað sum ein skattur og tað verður teldur ikki dupult skattahøpi men eftir vanligum búskaparligum definitiónum er eingin ivi um at fólkutrygdin er ein skattur og gjaldið til fólkutrygdin merkist tí í veruleikanum sum ein skattur í líka sum argumentatiónin at í dupult skattahøpi verður tað ikki roknað sum ein skattur men men at tað merkist sum ein dupultskatting verður sagt og tað er tað sum alt kjakið stendur um vit hava jú broytt vit hava eisini broytt teg við heilsutrygdarhjaldinum at mann slapp undan at betala heilsutrygdarhjald tí at at mann segði at mann hevur gjald til fólkutrygd so skal mann ikki eisini betala heilsutrygd tað er tað norðurlendska konvensjónin og og har er tað eisini tað at at mann vit hava eisini reglur um bæði inngjaldu samansfasta og og í eftirlønarlógini at vit mann hevur eina aðra nøktandi eftirlønartrygging atlína av ella onkrum øðrum líknandi so sleppur mann frá at gjalda inn til tey og í tí sambandinum so so hevur mann so grundgivið frá fíggjarmálaráðsins síðu við tí at at tá ið tú ikki skalt gjalda heilsutrygd og tú ikki skalt ikki ert tvingaður at gjalda pensjón pensjónsuppsparing hvørki samansfasta ella tína egnu eftirløn so skalt tú ikki hava ein frádrátt fyri nakað sum tú í grundini ikki ikki betalur men hetta her er so meira tað at tá mann ikki fær frádráttin so so at har so so so verður tað skatta bæði við inn og út gjald sigur mann góðtekur definitiónina upp á at tað er ein skattur og tað er jú tað sum mann sigur at í staðin at at mann vil leggja upp fyri við hesum her lógaruppskotinum at mann vil innføra tann frádráttina aftur men tað er netta upp tað at skal mann siga skal mann góðtaka argumentatiónina um at tað er ein skattur ella ella skal mann siga sum sum tað verður sagt frá ráðnum at tú hevði ein frádrátt fyri at her og tá mann hevur sagt tú ikki skal betala heilsutrygg meir og ikki betala til eftirløn og ikki betala til ámekk so so er so er tað ikki neyðugt at fáa fullan frádrátt í hesum í í fýra áldreysk bæði í skattalóginum og tað er so eingin loyna at tað er tað sum uppskotetlararnir vilja strika tær vilja hava frádráttin fullan inn aftur tí at tær meina at tað er ein skattur og tað er tað sum tað er tað sum alt stendur um og øll ósemjan er um meðan vit í samgongdini hava so higartil hildu okkum til at tá ið mann gav tann frá tá ið mann eisini strikaði kravið um at betala inn heilsutrygd so so var ikki nøkur grundlaggevi hvønnfall ikki fullan frádrátt í fýra áldreysk b og tað er tað sum vit hava hildu okkum til og halda okkum til

ja takk fyri

ja tákar formaður tá tað nú tað fyrsta árið tá ið sær tey koma í gildu fyrsta januar í fýraogtjúgu og nú er tølini sum komin at tað vísir seg at tað eru munandi færri sum koma undir sær uttanlands inndøkurnar og at inndøkurnar eru lægri enn teir vóru áðrenn hendan lógin kom í gildu hvat heldur eyðgrun saman sum er forkvinnur í fíggjarnevndini sum hevur brúkt fyri øllum inndøkuni í hesum døgum um tað var hatta rætt at gera ella hevur mann hug at siga hetta burdu vit ikki havt gjørt so er star at vit staðdrógva varðveitt hesar krónurnar inni í føroyska samfelagnum vit kenna jú tað eru fleiri sum eru flutt av landinum men tað sum eisini er hent at fleiri eru flutt undir aðrar skipanir sum eru nettiskattaskipanir og annað sum tey kemur null inn í kassan áður kondan nakað inn í kassan í føroyska landskassanum heldur eyðgrun saman sum veruliga enn at hetta var tann rætta avgerðina at taka

ja takk gist væl tey hvussu hann er so tað var hitt uppskot sum vit viðgjørdu í áðni tá ið mann tosar um endur ja mann kann siga at hetta er avleitt ja men hetta er ein eitt sindur øðrvísi problematikkur men men tað hevur jú verið spurt mann hevur spurt fíggjarmálaráðið fleiri ferðir um um mann sær eina eina økta fráflyting sjálvandi er nøkur sum eru flutt tað avlákti eg absolutt ikki tí tað stendur í tølunum at nøkur eru flutt eru eisini fólk sum eru flutt heim til føroyar og sum eru farin at gjalda fullanskatt í føroyum so at við sum mann skal siga um tað hevur rætlað skeivt so haldi eg mann má gera eina heildameting av tí og at bæði til tilflytingin um hon er økt og hvussu nógvar øktar inntøku tað hevur givið og fráflytingin hvussu nógv mann gásareyðin hevur mist við tí so eg haldi mann má gera eina samlaða meting av tí við sum mann skal við sum mann skal siga men hvussu ella ikki eydnast tað sum hann ætlaði men

lóginsevndamálið var at gera hesa her javnseta arbeiðsmegin

erhaldi joensen gerstin takk fyri harra formaður hetta er so hitt uppskotið frá jøkur niclasen um um lynkingina um lynkingina og hetta snýr seg um ið for leingi sæðu tí sum eyðgun saman saman segði hvat er er hetta skattur ella er hetta ikki skattur og tað verður sagt í viðmerkingum til uppskotið at í dupult skattahøpi so er hetta ikki at meta sum ein skattur men eftir vanliga vanligum búskaparligum definitiónum tá vit siga við at brúka vanlig vit og skil so veit mann tað tað er ein skattur okur diskutera eisini í føroyum er ámeggan skattur er er er als ein skattur er heiltrygd ein skattur altso eftir eftir við at brúka vanlig vit og skil so er tað ein skattur tí tú verður álagdur at gjalda her inni frá tú ert tvingaður tað er ikki nakað sum er fríviligt um tú skalt kann betala eftir her ella ikki so kann mann kalla tað akkurát hvat mann vil at tað er ein skattur og og og tá ið tað er ein skattur so verður tað so so kemur mann so kemur mann undir reglurnar um dupultskatting tá ið mann ikki fer frádrátt fyri tað í hinum landinum tað fer mann ikki tí er tað eingin ivi um at tað her eigur at broytast hendan lynkingin skal skal má gerast umaftur soleiðis at tað blívur eitt rættvísi í skipanini tað eru ætlanirnar sum hann hevði við at fáa allar hasar milliónirnar inn hesar fimmogtjúgu milliónirnar inn sum hann skuldi hava til at fíggja fíggja skattum skipanina tað er feð mann ikki og ja so sigur eyðkun saman søgum ja sjálvandi gott konstatera tað nakrir eru fluttir men nakrir eru so fluttir heimaftur og tí ber ikki til at gera eina eina heildaruppgift fyri hvat hevur hvat hevur hetta gentliga kostað ella ikki kostað og er tað er tað netto komið nakað inn í landskassan sum hann ætlaði ella er tað ikki og tað vistu okur longu tá og okur pástaðu so tað at hetta fór at vera ein ein minni inntøka til landskassan og tað fer tað vera uttan iva og so kann mann sita í í hinum leiðrinum og siga tað nei nei hetta verður ein hetta verður ein meir inntøka til landið upp á upp á sigt men harra formaður tað er eingin ivi um at hetta her at eg eri ein sosial skipan navskipan í norra og tí skal hon metast sum verandi ein skattur og tað er ikki hissini tað er jú átta komma tvey prosent av lønini sum fer sum sambært lóg skal flytast inn til fólkatrygdin og so mann nú ikki fer frádrátt fyri í føroyum og tað er hamrandi órættvíst og sjálvandi skal tað broytast og eg tryggjaði fái nakra nakra skilagóða forkláring uppá hví ið mann hevur gjørt tað hví mann ynskir at dupult skatta upp á hendan máta tað verður hvussu er ikki tað verður hvussu er ikki nøkur argumentatión sum eg komi at góðtaka yvirhøvur og sum verður sagt at fyri at sleppa undan dupultskatting verður hendan verður hetta lógaruppskotið lagt fram og eg fari sjálvandi at taka undirvitt í og vóni at tey í fíggjarnevndini fara at at koma við einum áliti sum sum veruliga kann greina hesi viðurskiftini betur útgranna tey við tølum nú er eitt ár farið síðan hendan lógin kom í gildi ella tað er skjótt tvey ár farin so taks hevur nokk rættiliga góð tøl fyri nú nú tá ið í í næstan tvey ár eru farin fyri hvat ið hesar broytingarnar hava ført við sær í flytingum henda bólkin sum at tað rakar og fyri tað inntøkumessja hvat tað inntøkumessja kemur at ella hevur merkt ella merkist fyri landskassan longu nú og sum tað sikkurt fer at bara forsterkast soleiðis sum árini koma at ganga tí hetta er ein so mikið stórur bólkur av fólki at bara við at brúka og skil so hevði mann at vita tað at ein stórur partur við at at vit seg okur fyri stilløgum at okkurt til at flyta stóran part av sum fólkum hjá heim so at vit einki at bjóða teimum okur hava einki at bjóða sína av tørunum sum koma sum koma heim og sum sigla uttanlanda og sum fyri mína skyld gleðiliga kunnu fáa ein frádrátt fyri at arbeiða uttanlanda

takk fyri tær til fóna har

fyrr enn eg havi blívað til teg hvønn dag

ja tær tú so væl meðri joensen takk fyri harra formaður tað vóru tvey punkt í viðmerkingini tá ið jøkur niclasen millum annað hetta her at í fýraogtjúgu vóru fimmogtrýss milliónir minni í skatt skyldar skatt skylduvar í inntøku tað sigur tað tað haldi eg talar fyri seg sjálvt og so tað fyrra sum jøkur niclasen nevndi er hetta ein skattur ella ikki ja gud er hetta ein skattur gud er hetta ein skattur líka so væl sum tey gildini okur betala sum eru lógar ásett í føroyum at okk skulu betala heiltstrygd og alsgjald og so víðari tað er mann kann kalla tað hvat mann mann kann kalla barnið alt møguligt men altso tað er eitt skattur sjálvandi er tað tað akkurát sum akkurát sum sum fólkatrygd er ein skattur

takk fyri ja takk so ferðir yvir niclasen

galdandi er fyri fólk sum arbeiða í útlandinum at fólk betala skatt har sum tey arbeiða men so sigur mann í føroyum at tit skulu eisini betala skatt her men so betalir mann munin millum tann føroyska skattin og tann skatt tú hevur rindað har so langt so gott tá mann so kemur til fólkutrygd tú royndir yvir fyri mær at tað er ein skattur og tá tað er ein skattur sum hesi hava betalt í norra so skal hann sjálvandi dragast frá tí føroyska skattinum og so betalir mann munin tí føroyski skattin er nógv hægri av líka væl tær blívur á munur tí ikki tær mær biður sær bangin fyri tí og til tey sum pást at tað er ikki ein skattur so fær eitt samanbera her í føroyum betala vit skatt afturfyri kunnu vit fáa sjúkradagpengar um vit blíva sjúku tann sum arbeiðir í norra betalir inn til fólkutrygd afturfyri kann hann fáa sjúkradagpengar haðani við seg í viðkomandi blívur sjúkur altso ein reinur skattur akkurát sum her sigur at tað sum tú betalir inn í norra tað er ikki ein skattur tað skal dupult skattast altso skattast við inngjald og sjúkradagpengar sum koma út aftur verða eisini skattaðir tá ið nú hava vit dupult skatting og føroyar sleppur undan at betala sjúkradagpengar sjálvt um hesin persónur eisini betalir skatt í føroyum hann eisini betalir sín skatt har hava so so nógva tíð er til sjúkradagpeng so kemur tað til heilsuvegbót vit betala skatt í føroyum og vit sleppa ókeypis á sjúkrahúsið við at betala inn til fólkutrygd yvir norra tað er ikki ein skattur tú við tí betalir fólkutrygd fyri sjúkraviðgerðina sjálvt um persónur verður viðgjørdur á landsjúkrahúsinum so kann landsjúkrahúsið senda rokning til fólkutrygd altso landið sleppur undan men viðkomandi betalur eisini skatt í føroyum sum so skuldi dekka á sjúkrahúsviðgerð jamen sjúkrahúsviðgerðin er fyri føroyar ókeypis tí tað betalur tann norski skatturin fólkutrygd hvat annaðar fólkutrygd jú til fólkapensjón vit betala skatt í føroyum og við tí hava vit rætt til fólkapensjón ja hesir betala til fólkutrygd yvir norra og afturfyri tað er tað sama sum viðgera tað er einur skattur og fyri tað fær viðkomandi rætt til fólkapensjón úr norra sum eisini verður skattað talið seg her fært tú eina fólkapensjón sum er dupult skattað men skattur er hetta og tá ið vit so koma eitt stig afturat í hesum er eisini ein eftirløn og vit betala inn til eftirløn í føroyum verði dripin harra formaður tá ið vit valdu at forskatta eftirlønaruppsparingina men hon verður altso bara forskattað tá hon kemur út aftur so er skatturin null hvat ger mann her jú tú betalur inn til fólkutrygd og tað verða fólk skattaðir pengar tá ið tú verður forskattað men tá tú so fært tað út aftur so skalt tú skattast eina ferð afturat og mann hevur roknað út hjá granskorarfyritøkum at skatturin av eftirlønaruppsparing hjá hesum persónunum er farin upp um hálvfjerðs prosent tí tað verður skattað við inngjald og tað verður skattað við útgjald so sigur mann at fólkutrygd ikki er ein skattur so hevur mann ikki sett seg inn í hvat fólkutrygd er fyri nakað og so sit eg og hugsi um at tað er ein regla í fólkutrygd har fólk kunnu fáa undantak fyri at betala inn til fólkutrygd tey sum arbeiða í norður men tað eru bara ikki øll sum sleppa tí nógv reiðar ríðir sera tað simplutent so krav eitt hvørt reiðar ríð vil hava síni fólk tryggjaði og tí vil er tað krav hjá nógvum men í summum førum kunnu tey sleppa undan og vitja tað her er lógin at mann verður tráðskattaður mann verður dupult skattaður kann tú ikki gera tað tá verða kanska fleiri sum siga at eg skal klára at betala rentur á eldrarhúsum niðri í føroyum so má eg bara droppa eitt hevur fólkutrygd eru tá møguleikin er har fær føroyamaðra skatt nei verður viðkomandi væltryggjaður nei men tá fær knappliga landskassin útreiðsluna landskassin fær útreiðsluna av sjúkradagpengum landskassin fær útreiðsluna av sjúkraviðgerð landskassin fær alla útreiðsluna av fólkapensjónum og hinvegin so er staðin fyri at uppspara eftirløn yvir í norra fyri viðkomandi at spara eftirløn upp í føroyum tí tað er lógarkrav hon verður forkattað skattafrítt út í mun til tann á rindaði norra hon verður dupult skatt hatta er ein skattur og eg dugi ikki at skilja at mann her inni ikki skilur at tað er tað eg haldi ikki tað er rímiligt at tá ið ein føroyingur sum arbeiðir norra fær sjúkradagpening sum hann sjálvur hevur rindað inn til og sjálvur fær út av at tað er skattað bæði inn og út at hann fær rinað so kallað fólkapensjón ja so er hon skattað inn og skattað út tað er tað sum hendir við sum hann avmoktar at fólkutrygd er ein skattur eg sigi fólkutrygd er ein skattur fær tú tað ikki eg vil hoyra nakað um dupult skatting tað er ein skattur og tí skal hann sjálvur tey dragast frá í tí føroyska skattinum tí fólkutrygd ger at landið sleppur av við eina rúgva av útreiðslu fólkutrygdin ger at hesir persónar eru sera væl tryggjaðir millum annað tí at arbeiðsgevarin betalir fjúrtan prosent inn í og norski staturin betalir eisini inn í at tað er hvør krónur ein føroyingur fær úr fólkutrygd verður skattað tá hon kemur út og við at mann noktar hesum uppskotinum av bláa samtykt so skal tað skattast á við inn eisini so tað er mín vón at rímiligheit eksisterar í íslandi men onkursvegna hava útsøklar fingið eitt sord ja álopsopfora so tað er tú skulu bara at vit sita nú og viðgera eitt annað uppskot sum er álop nummar fýra á henda bólkin av fólki og tað er viðvíkjandi fólkapensjón mann sigur mann betalir inn til fólkutrygdin norra tað er ikki ein skattur men tað ger rætt til fólkapensjón mann betalir skatt í føroyum tað ger rætt til fólkapensjón hesar persónarnar sigur mann tit skulu betala inn til tykkara egnu fólkapensjón úr norra ikki tí hatta frá skatti men tit skulu eisini betala inn skatt í føroyum til fólkapensjón í føroyum men tað telur ikki við tú fært ikki rætt til fólkapensjón í føroyum til fólkutrygdin men tú skalt betala til tað føroyska eisini men tú skalt ikki fáa rætt til hana tað er álop nummar fýra á henda bólki og eg hugsi mær ikki um at tað er eingin rímiligheit til men bara fyri at leypa um tann spurningin um nøkur rímiligheit er til tað at vit síggja nú svart upp á hvítt at hetta ger at fólk broytir at sjálvt at fólk flytur arbeiðið yvir til eitt land har tey slettis skulu hava nakað skatt og føroyar hengur upp á alla tær sosialu trygdirnar ella at fólk heilt einfalt flyta av landinum tí onnur lond serliga okkara grannalond hava so enorma virðing fyri fólki sum vilja fara út úr landinum arbeiða aðrastaðni og skaffa pengar heim hesi fólkini eru vekk minimum helvtina av árinum skattaálopið sum hann ger her er at tað er eingin virðing fyri tí sjálvt tá ið politikarar ferðast fáa vit meira enn dupult so nógv í skattafrí og ágóðu enn mann heldur at hesi skulu fáa so eg haldi at hesi fólkini eru soleiðis bihandlaði at tey hava ongan annan møguleika enn at broyta atferð antin arbeiði har sum eingin skattur kemur til føroya ella eisini flyta so eru bæði fólk børn og pengar burtur

fá tað

takk fyri hava funnið

ja takk ikki fyri velurin hittilsen um teitt hetta er ein skattur akkurát sum í føroyum harvið betalast skatt og tað ger okkum rætt til fólkapensjón hesi betala eitt skatt í norra sum er gjaldur til fólkutrygd og fáa rætt til fólkapensjón í norra men tey betala eisini skatt í føroyum nú sigur mann hh betal tit bara tit fáa ikki fyri hasi árini tað vil siga fólkapensjónin hjá hesum tað verður skattað við útgjald tað verður skattað við útgjald og tey árini gera at tú fært ikki rætt til fólkapensjón í føroyum tey árini onframt við sitáni eitt lítið sindur av fólkapensjónum eftir so verður útgjald úr norra ikki bara skattar tvæfir men tað verður eisini brúkt til at minka fólkapensjónum í føroyum enn meir eru ikki fólk her sum skilja hetta ella vil mann ikki hetta er eg blívi aldrin sjómaður tit eru ikki egnaður til men eg havi enorma virðing fyri sum fólkunum og eg vil at eisini hjá teimum skal tað betala seg at búgva í føroyum tað gjørdi ikki

eg løg

harra formaður at skilmarka tað er nokk ikki lætt men mann kann fara inn í roknskapin og síggja hvussu nógv av útreiðslunum hjá teimum er til hatta og hatta og hatta og so skilmarka tað men mann skal minnast til arbeiðsgevararnir betala næstan dupult so nógvin sum sjómaðurin í hesum førinum

umframt á norska stjørnumetalurin tá hjá píljum blívur so ræðuliga stór og tað sum tí tryggingin er so góð tá ið vit sleppa undan øllum sjúkradagpengar á sjúkrarprobleym øh á sjúkrarviðgerð á sjúkrarprobleym tað betalir norra men ein skattur er hetta at tað kann eingin ivi vera um tað á við at samtykja hetta so respektera vit bara at tað er ein skattur punktum við ikki at samtykja hetta so siga vit at hetta skal dupult skattast eftirlønin skal forskattast og eftirskattast at vit hesi persónar kunnu ongan rætt hava til fólkapensjón til sjúkradagpengar til hetta í føroyum tí tað skal hasin skatturin í norra orðna viðsleppa undanøvn men føroyingar skal betala til alt tað her útsøgnarnir skal betala skatt í føroyum til øllum síttryggingarnar sum hann missir rættin til hesum tá gráast

ja eg haldi at tann partur sum kærleikar sum vini á varpa nokk so væl ljósaðar tað er við navaskipanum at tað er ringt at skipmarka hvør part hoyrir til hvat og tað er onkursvegna tað kanska sum eg í sensurum í hesum er at hesar arbeiðsmarknaðar og gjøldini eru verða roknaðar sum ikki verða skattagjøld har sum eg í sensurum í hesum er annars er tað kanska eitt sindur tekniskt á altjóðum plátum tað sum uppskotið gongur út uppá og eg haldi at fleiri hava triðina í tað og eg skal ikki brúka so nógva tíð uppá tað hatta er við at mann vil hava sær skipan inn aftur aftur har sum mann kundi draga frá tað sum hann betalti inn í millum fólkutrygd og ein skipan sum hevur verið broytt í sambandi skattaumleikingina sum verður framd í trýogtjúgu við virknari frá fýraogtjúgu og diskussiónin koyrir fullt á heilpað um at tað er ein skattur ella ikki ein skattur og tað er tað sum er kanska eisini tann stóra avbjóðingin er at at mann hevur tosað sum at tað verða ein skattalíktandi skipan og at at mann av somu orsøk ikki eigur at fáa frátøkan og tað er har kanska sum hetta málið eisini hoyrir heima er har tú á sína eftirlýsti at mann kanska brúkti eitt sovorðið tíð í fíggjarnevndini til at at nágreina spartarnar og eg haldi kanska eisini at fíggjarnevndin fer at sjálvandi viðgera tað væl vilja tá mann tekur tað upp í álitinum sum eru skrivaðir báðir í vár og í fjør er nú nakrar gjørnugongdir av hvat tað málið handlar um so mann kann eisini lesa tað har tá tað kemur so langt men annars so fær ikki brúka so nógva tíð upp á at triðja tað máli

ja takk so er tað hann ið henni senn sum fær orðið sær so væl

takk fyri harra formaður hetta er eitt mikið áhugavert mál tað skal fólkaflokkurin eiga tí at hetta er rættiliga tekniskt og her eru eisini eitt prinsip ella diskussiónir men og og eg gangi út frá grundin til at vit aftur nú viðgera hetta málið tað er tí at her eru nakrir knútar sum vit enn trætast um og saman samstundis er nógv hent í og við at heilsutrygdar gjaldi og heilsutrygdar gjaldu alt at her er tann tann afturberingin og annað er farið í gongd hetta er eitt uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um landskatt og kommunuskatt um greimt hundrað og fýraoghálvtrýss b frádráttin og hvussu skal eg siga tær her tá ið vit gjørdu fíggjarlógina til tvey túsund og fýraogtjúgu tá vóru nógvir frádráttir í spæl sum skuldu avtakast ella niðurligast og hesin eg haldi at hesin her frádrátturin var tann minsti skoyiligi hjá fólki at viðgera og og at fáa yvirlit yvir so eisini at mann kundi rokna út hvat fyri ávirkan tað fór at hava á hesi ymisku fólkini sum arbeiði í norra tí vit vita jú at tað eru nøkur sum skulu gjalda tær her í krafta sínum starvi og onnur hava valt at gera tað og so kann mann kanska siga at tey sum ikki noyðast at gjalda eftir her ja men lat tey gera nøkur nýggj val og skal haldast til tað føroysku skipanina tað kann mann so hugsa um frá nú og framveftir hin vegin hvat hendir við tí sum tey hava goldið inn hvá er rættin tey hava tey víðari til teir partarnar og har eru jú bæði altso har eru øll tey gjøldini sum vit í dag í føroyum hava í ymsum kassum har eru jú bæði sjúkratrygging og har eru eftirløn og har eru barcel og og ja ymiskar sosialatryggingar sum eru samlaðar og skipanin er tí fyri okkum í føroyum ikki so yvirskoylig tí hjá okkum er alt pettasundur í ymiskar skipanir so eg eg eg viðurviðurkenni at vit hava við eitt trupult mál at gera sum rakar nøkur fólk og eg viðurkenni at hetta málur neyvan er liðugt viðgjørt heldur á hesum sinni og eitt ein av trupulleikunum er sum eg nevndi tað er hvat hendir við seg hesir føroyingarnir sum hava goldið inn í navv í mitt í sínum starvslívi ella uttan at sæð seint í sínum starvslívi gevast at gjalda inn har og flyta seg til okkurt á ongar skipanir her heima hvat hendir við tí sum tey hava goldið inn og tá tosi eg bæði um eftirløn og og sosialar skipanir og síðani og síðani eru tey her við hvat hvussu skulu vit tulskettara her nú og nú er eitt trætumál um um hetta er ein skattur ella ikki ein skattur verður so sagt í lógaruppskotinum hjá landsstýrinum frá tvey túsund og tólv at í dupult skattahøpi verður fólkutrygdin ikki roknað sum ein skattur men so líka sum opinera mann uppá tað hugsjónina og sigur at menn eftir vanligum búskaparligum definisjónum er eingin ivim á fólkutrygdin er ein skattur og at gjaldi til fólkutrygdin merkist tí í veruleikanum sum ein dupult skatting og tað er tað sum henda her lógaruppskotin og lógarbroytingin snýr seg um at tá tvískætting verður avtikin at mann setir tað inn tá tvískætting verður avtikin verður avgjald sum goldið er til annað landið føroyar og sum er spent á norðurlendskum konvensjóni um sosiala trygd talt við sum skattur tá siga mann umdefinerar at tað skal vera ein skattur í føroyskum skattabryllum og hetta vil mann hava komið gildi í januar í fimmogtjúgu eg veit at henda broytingin hevur havt ógvusligari ávirkan á fleiri húski tað er rætta hørmun vit hava viðggjast hatta fleiri ferðir og tá hava vit roynt at bora í hvør partur av hesum her átta komma tveimum prosentunum sum sum tað typiskt er hvussu kann mann skilmarka hvat er heilsutrygdagjald hvat er eftirløn tí so hevði mann kunnað um ikki annað innkresa trupulleikarnar eitt sindur meira í mun til okkara heilsutrygdagjald og ov onnur gjøld og eftirløna skiftir tað hevur enn ikki eydnast tað hevði verið rættiliga áhugavert at funnið út av tí og tað sigi eg serliga tí at fíggjarnevndin tað var eintin seinasta næst seinast vit viðgjørdu hetta málið eg haldi ikki aftur tá vóru høvdu vit ein grannskoðara inni og hann líka sum segði hig her tit tað tørvar á at tit at at føroya land endurskoðar hvussu mann behandlar uttanlandsinntøku hetta er vorðið ein frumskógur sum eingin hevur nóg nógv innlit í hvørki tey sum sum gjalda inn ymsastaðni og fáa veitingar úr øðrum landi ei heldur tey sum umsita tað hava fulla vinkilin á tann arbeiðs tann vinnuliga tann arbeiðsliga og tann kanska privati búskaparliga partin og og vit sum politikarar vit fáa at vita nógv frá fólkinum sum vit ganga ímillum og vit fáa nógva vita eisini í samband við tingviðgerðir men tann samlaða myndin er for ógreið hon er for fløkt so eg haldi faktiskt at tað var eitt ordiligt gott hugskot sum kom frá tí grannskoðaranum takið nú allar hesar her skipanirnar upp til viðgerðar kanni hvussu føroyar ella tað kann eg leggja afturat til at okkum kanna hvussu føroyar verður verandi kappingarførst og at varðveita sína arbeiðsmegu á búgvuføroyum hóast hon kanska arbeiðir ymsastaðni runt hvørjar skipanir kunnu vit hava sum ikki eru for ringar fyri føroyar men sum eru fyri hetta fólkið um tær ikki eru øgiliga góðar at tær behøvast ikki at vera so nógv betri enn viðskiftin hjá føroyingum men tey mugu nokk hava onkar kompensatión fyri at tey ikki luttaka í hesum samfelagnum í sama mun so kann mann siga at tey valdu tað sjálvi ja tað gjørdu tey men tá tey so hava valt eina profession sum tað ikki er nóg nógv størv til í føroyum so er tað ein fyrimunur at vit sum land kunnu hava arbeiðsmegu sum flytur seg runt har sum konjunkturarnir gera tað møguliga hjá teimum kanska at at forvinna hægri við tí útbúgving sum tey nú hava kanska forvinna hægri enn í føroyum hóast tey ikki hava tikið líka langar útbúgvingar sum sum onkur annar sum er í tí sama yrkinum og kunnu kanska fáa eina rímiliga ársintøku tann vegin so eg haldi at tað er faktiskt fínt at vit viðgera hetta her hvørt tað hendi nakað nýtt fessum málinum veit eg ikki men tað er gott at vit hyggja eftir teimum tølum sum nú eru staðfest vit vita enn for lítið men eg ætli mær at aftur eina ferð royna fynd av hvat er tað sum liggur hvussu býtir mann hesi átta komma tvey prosentini sundur hvat hevði mann kunnað gjørt við nakað av og snir hvat við dupult skatting eisini av føroyingum í mun til mun til samans fasta hví er tað so innviklað hjá okkum við øllum gjøldunum skulu vit ikki fara at taka alt tað her upp til endurskoðan og hyggja eitt sindur eftir hvat tað ger í hinum norðarlondunum og gera tað einfaldari og meðan vit øll kunnu blíva samd um hvat er ein rímlig skipan bæði fyri tey sum betala skatt í føroyum og tey sum arbeið betala skatt í uttanlands og umveguliga í føroyum

takk fyri harra formaður

so

ja takk hjá svølum liðinsen takk fyri harra formaður ja tað er ein ávísur logikkur í at tað sum er eftirlønar kent av sær píljuni at tað hevur tú rætt til men eg havi hoyrt nógv fólk sum eru sera ivasom um hvussu tey skulu handla tí tey kenna seg kanska noydd at fara úr sínum starvi og tey kanska hava eina ávísa ræðslu at at gevast at at gjalda inn innav tí tí tey eru iva og har kemur tað aftur til tað at hvør hevur yvirlit yvir rættarstøðuna hjá hesum føroyingum sum í ein stóran part av sínum lívi hava arbeitt uttanlands og kanska serliga hava goldið inninav tað er eisini nakað sum vit hava ábyrgd av tá ið vit viðgera lógaruppskot sum sum viðvíkja teimum og tí haldi eg at hóast hetta er viðgera fleiri ferðir so kunnu vit aftur fara at seta nakrar spurningar sum vit ikki hava fingið svar

áh takk fyri harra formaður

tað var tað takk fyri teg

hevur tú skattarfólki sum býr og arbeiðir í føroyum og fólki sum býr í føroyum og arbeiðir uttanlands soleiðis at ymisk kriteri sum mann metir at hava tunga vekt til dømis at mann er nógv burtur ella okkurt sovorðið at tey so ella so síggjast aftur um og har vita vit at tær skiparnar í øllum hinum londunum um okkum eru nógv einfaldar so hví skulu vit okkara lítla land við lufasa lítlari umsiting sum eisini nú eru í ferð við at skula vera minkað hví skulu vit hava eina so tunga og fløkta skipan so tað haldi eg vit skulu gera akkurát hvussu tað skal gerast veit eg ikki eg veit at tær heilt sikkurt fleiri mátar tú kanst eisini fara staðin fyri at rulla alt aftur til akkurát tað sum tað var so er heldur at finna út av hvat er nivogið og hvussu hevði mann skula arbeitt við seg uttanlands at skatta

tann haldi vit skulu gera takk fyri teg ja takk so veitslari viðmerkkar næstu røðverður

trimmur sostankin trøður tá takk fyri at formaður ja fólkutrygd er tað ein skattur ella ikki í tvískotahøpi er fólkutrygd ikki at rokna sum ein skattur tí norra sigur at ikki er ein skattur hinvegin siga vit at arbeiðsmarknaðareftirlønar gjaldu ikki er ein skattur í føroyum men tararnir siga at danska arbeiðsmiðdragið er ein skattur so tí avhongur tað bara eitt sindur eitt sindur av hvat hvørt land sigur er hvat men avleiðingina av tí tað merkja øll tey sum verða raktavísi og tá ið eitt gjald er beinleiðis tengt at sum ein prosentpartur av inntøkuni hjá tær so vil eg siga so er tað at merkja sum ein skattur og ikki sum eitt gjald sum kanska er meira tengt at vera ein eingangsupphædd fyri eina vissa tænastur ein skatt eftir inntøkuni hjá tær men viðgerðina og so tá tú brúkar av henni tað er ikki tekn av hvussu nógv tú hevur goldið inn ná men fyri at siga akkurát sum eg eri hetta eru øgiliga flogjaslig viðurskiftir bara hvussu viðurskiftini skulu skattast serliga kanska tá tú ert umborð ein skipi tí at tað er alt annað upp á hvat flagg skipið siglur undir hvar virksemið verður útild altso ert tú til dømis innan fyri tólvfjórðingamarkið norra settar reglur verður galdandi fórt tú út um so varð eitt annað settar reglur galdandi virksemið sum skipið nú einaferð gjørdi var eisini avgerandi viðurskiftini vóru fløkjandi men tað frá men tað frádráttin er sanniliga eisini verið altso umframt at summi hava fingið kreditt og onnur hava fingið eksemptið nú fáa øll sum bara kreditt so nú er tað blivið so deiliga einfalt men harafturat so eru summi sum fáa uttanlandsfrádrátt summi fáa samdýrisfrádrátt onnur fáa fiskimannafrádrátt og so eru aftur onkur sum hevur fingið hundra altso eg veit ikki um øll eru við enn men altso tað er skjótt at hoppa av tá ið tað er her og so eg segði tað eisini seinastu nakað líknan væl viðgera tað er tað at hava tit nakrantíð hugsað um hvussu tykkara sjálvuppgáva sær út hava flestu av tykkum allarhelst ikki tí tað hendir alt fullstendiga sjálvirkandi tú kanst liva eitt heilt lív her í føroyum uttan nakrantíð at skula hugsa um skattaviðurskiftið hjá tær alt verður avgreidd automatiskt og tá ið orsauppgerðin hjá tær kemur so betalir tú oft tað skulu hesi fólkini ikki halda seg til tað skulu hava fyrr hildið seg til ymiskar frádráttir ymiskan skatt og nógv viðurskiftir tey sjálvi hava skulu hildið stýrað fyri at betala rættan skatt tí gera tey ikki tað ja men so eru myndugleikirnar eftir við hamaranum at skatta tey bæði fyri tað sum tey hava kent og fyri tað sum mann betala dupult skatt av tí sum tey longu hava goldið skatt av so nei viðurskiftini hava avgjørt ikki verið lætt og tí kann mann undrast á at vit hava politikararinnihe viðurskoða hetta og gjørt tað mann sigur lættari ja men hví hví gera vit síðst tað tí sum nú er hava vit bara skrætt teppið undan vit hava vit hava broytt linkingarhátt frá kreditt til debit nei frá kreditt til nei frá exemption til til kreditt harafturat so at vit lækka uttanlandsfrádráttin samstundis sum vit nú avtaka hendan hava avtikið hendan frádráttur spælfrádráttur sum raka beint inn í viðurskiftini hjá sum monnum men eingin kennir avleiðingarnar av tí og so siga vit ja men tað mugu vit bara bíða til tølini eru komin fram tí vit mugu endiliga lurta eftir teimum sum siga at tey eru flutt tað vilja summi vera við til at tað er ikki mátin at fara fram men vit skulu bíða til hvat tølini vísa men vit fáa ikki tølini vit fáa ikki avleiðingarnar fyrr síðst í tvey túsund og seksogtjúgu og teir fólk langt ikki hava flutt og teir fólk fyrst eru flutt men so eg skal siga lova tykkum tú tá fyri at tey ikki bara bara koma aftur vit brúktu nógv ár tað var ikki fyrr enn fleiri ár aftaná at vit innf okur farin tað tað sjálvi sagt men vit skulu ikki lurta eftir tað sum tey siga ja men hvat hvat eru vit so er til eru vit ikki netta fyri at tæna fólk sítt vilja er ikki tað vit gera fjórða hvørt ár fara út og lurta eftir fólki hvat tey hava at siga og hvat er sum ávirkar tey kalla vit tað vælstríð og vanligt var mann at tá var tað veljarin sum slapp til orðanina men tað eru umvart ikki øll sum taka undir við tí á hesum huga tingi men tað sum stuttalanga er ein og hvør reaktión ein hvør reaktión viðførir eina reaktión tað síggja vit eisini hesum málinum og er tað nakað sum ávirkar atburð so er tað skattur og tað fer tað eisini at gera í hesum førinum har beint og vit hava simplu tenn jaglað burturav øllum frádráttinum samstundis sum vit hava hækkað skattin hjá hesum viðkomandi persónunum sum arbeiðir uttanlands men so er ikki at siga til men so er ikki so nógv at vera eftir til tí at tað síðst endaður men so gongur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur hálvur h men ja nú fór tíðin men

og sovorðið

eg gussi ikki fornuftur

ja og eitt sum hann eisini gloymir hesum her tað er skuggatølini í hesum her tí at vit síggja hvør fyri persónar flyta tað er tað vit vilja fokusera uppá men tað er ikki bara persónarnar sum flyta tað er familjurnar við sum flyta av landinum og so standa vit sum spurnartekin her at so standa hví tey ungu ikki flyta heim aftur ja men vit hava ritist tey og familjurnar av landinum nærbóðina so koma tey so slett ikki aftur tá tey fyrst hava sett sær búgv og reiðrast uttanlands hava og tað er blivið nógv meira globaliseraðar enn vit halda og tað at búgva eitt stað og arbeiða eitt annað stað tað er blivið ein sjálvfylgja fyri mong og tað ger alt saman meir og meira vanligt hetta er eitt villkur sum er komin fyri at vera og tá tú burtur í føroyum so fjarskotur frá øllum har alt má importerast ja men so er ikki løgið at vit eisini at at fólk eisini leita sær eftir arbeiðsmølunum leikunum uttanlands og tá er tað veruliga ein fongur fyri føroyar at tey velja at verða verandi í føroyum tí tey kundu akkurát tað

tað var spurningar hjá tær tá fyri at hava formaður

takk fyri at vera formað

tað er ein sekt sum verður ásett fyri eitt lógarbrot úrgjørt og ikki eftir hvat tú hevur kent tað tú hevur kent okkurt útloysir á gjald sum er eitt prosent sættur av vindeygum hjá tær hitt er ein sekt og ein sekt hon verður bara ásett vist tú fremur eitt lógarbrot brot og har hevur mann so sagt tað skal vera eitt prosent partur av inntøkuni hjá tær men tað tú hevur eina inntøku útloysir ikki eina parkeringsbólt ella eina ferðslubólt ella annað tað ger tað ger hesi ymisku gjøldini tað tú bara hevur eina inntøku útloysir tann vil siga skattin og har vil eg siga akkurát viðvíkjandi heilsu kanska gjaldinum hapa jamen har er ein prosentur eitt fast gjald og ein annar prosentur er er eitt prosent er ein prosent partur av inntøkuni so ja tað er nógv málar at gera tað nei eg haldi ikki at eg haldi at tað dømir at hergar karlot hergar sum kom við eg haldi meira at tað er ein sekt men tað er ikki tað vit skulu klandrast

og málið verður beint í fíggjarni so er hon víðari til síðsta mál á skrá í dag og tilóksmál nummar tveyogfjøruti og fimmogtjúgu og tær uppfyllir samtyktar um at loyva tví tróðligt fiskap undir føroyum formær skal biðja um framsøgufólk tað er jóannes joensen fyri jarðarflokkin er har joensen fyri sambandsflokkin tennis holm fyri tjóðveldið jakob vesturgaard fyri fólkalíkkjum og ádnið hevndan fyri framsøku