52-126/2023

Dagf. 19. juni 2024
HMR j. nr. 24/14684-2
Margit Stórá
landsstýriskvinna
Svar
upp á
Fyrispurning nr. 52-126/2023 eftir § 52 a í tingskipanini, um vitjan á WHO aðalfundi, frá Jenisi
av Rana, løgtingsmanni.
Spurningar vóru soljóðandi:
1. Hvørjar av ætlaðu broytingunum í viðtøkunum og ískoytum hjá WHO vórðu samtyktar?
2. Hvørji sjónarmið bar landsstýriskvinnan, Føroya og føroyinga vegna, fram á aðalfundinum
hjá WHO?
3. Hvussu fara møguligar samtyktar broytingar at ávirka Føroyar og føroyingar?
Svar:
Til spurning 1, 2 og 3
Av tí, at spurningarnir eru nær tengdir hvør at øðrum, havi eg valt at svara teimum undir einum.
Í spurninginum verður víst til mál á skránni fyri ársfundin hjá WHO. Tað verður ikki víst til navngivin
mál, men soleiðis sum eg skilji spurningin vísir spyrjarin til arbeiðið við pandemisáttmálanum.
Ætlanin var, at arbeiðið við pandemisáttmálanum skuldi verða liðugt, so londini kundu viðgera og
avgreiða málið á ársfundinum hjá WHO í 2024.
Arbeiðið at orða ein pandemisáttmála hevur drigið út, og tí var málið ikki búgvi at verða viðgjørt á
ársfundinum í 2024. Við støði í hesum samráddust londini um, hvørja lagnu málið við
pandemisáttmálanum skuldi fáa. Niðurstøðan frá hesum samráðingum varð, at arbeiðið við at orða
eitt uppskot til ein pandemisáttmála heldur fram. Londini samdust um at seta eina nýggja tíðarfreist.
Sambært nýggju tíðarfreistini skal arbeiðið at orða eitt uppskot til pandemisáttmála verða liðugt innan
eitt ár frá ársfundinum hjá WHO í 2024 at rokna.

-- 1 of 2 --

Við støði í avgerðini um at útseta málið um pandemisáttmálan, kom málið ikki til atkvøðugreiðslu.
Av tí, at málið ikki er avgreitt, ber ikki til at siga hvørja lagnu tað fær frameftir og somuleiðis er ov
tíðliga at siga, hvørja ávirkan møguligi pandemisáttmálin kann fara at fáa fyri Føroyar.
Heilsumálaráðið fylgir málinum, og samskiftir regluliga við Indenrigs- og Sundhedsministeriet um
gongdina í málinum.
Heilsumálaráðið, 19. juni 2024
Margit Stórá
landsstýriskvinna

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Jenis av Rana, løgtingsmaður
Svarari: Margit Stórá, landsstýriskvinna í heilsumálum
Evni: Vitjan á WHO aðalfundi
Spurningar:
1. Hvørjar av ætlaðu broytingunum í viðtøkunum og ískoytum hjá WHO vórðu
samtyktar?
2. Hvørji sjónarmið bar landsstýriskvinnan, Føroya og føroyinga vegna, fram á
aðalfundinum hjá WHO?
3. Hvussu fara møguligar samtyktar broytingar at ávirka Føroyar og
føroyingar?
Viðmerkingar:
Í døgunum 27.- 31. mai var landsstýriskvinnan í heilsumálum á aðalfundi hjá
heimsheilsustovninum WHO. Áðrenn fundin vóru gevandi orðaskifti í Løgtinginum
um ætlaðu føroysku luttøkuna, har fleiri av røddunum vóru ivasamur um tilknýti
Føroya til stovnin. Har fekk landsstýriskvinnan ráð frá løgtingsfólkum um at vera
varin, og ikki á nakran hátt knýta Føroyar tætt at hesum fólkaræðisliga veikt kjølfesta,
men máttmikla privatfíggjaða felagsskapi.
Ógvusligar ætlanir vóru um broytingar í viðtøkum felagsskapsins; broytingar sum, við
ymiskum ivasomum grundgevingum, høvdu sum endamál at flyta vald frá
limalondum til WHO - og til sjálvan aðalskrivaran. Nevnast kann úr uppskotunum, at
har limalondini í dag sjálvi kunnu gera av, um WHO tilmæli skuldu setast í verk, so
verða limalondini frameftir noydd at seta slík í verk, at aðalskrivarin frameftir sjálvur
kann avgera, nær talan er um heimshóttandi farsótt, og at WHO fær einkarætt at evna
til og stýra heilsukunning. Mong onnur dømi eru um, hvussu ætlaðu broytingarnar
gera seg inn á fólka- og sjálvræði limalandanna.
Nú aðalfundurin hevur verið, eru óivað fleiri løgtingsfólk við mær, sum eru forvitin
eftir at vita, hvussu gekst. Hvat landsstýriskvinnan bar fram Føroya vegna, um ætlaðu
broytingarnar vunnu frama, og um so er, hvussu hesar kunnu hugsast at ávirka
Føroyar, sum jú ikki eru limir í WHO, men hava atlimaskap í felagsskapinum.
Á Løgtingi, 6. juni 2024
Jenis av Rana

-- 1 of 1 --