LM-034/2025

samhald ger so væl

takk fyri frá forkvinna ja hetta eru nakrar broytingar í eftirlønarlógini her eru nokk so nógvar broytingar men fleiri av teimum eru sovorðnar fylgibroytingar ella lóðir eru broyttar og so víðari ella ella orð nøvnini á lógum og sovorð sum eru ikki hevur nakra avleiðing fyri borgarum kann mann siga men her eru so nøkur sovorðni mann kann siga høvuðspunkt høvuðsbroytingar og tað fyrsta tað er eftir her við við persónum sum koma at arbeiða í føroyum í tíðaravmarkað ella í eina avmarkaða av tíð kann mann siga í dag er tað soleiðis nær at vit mann arbeiðir í einum tíðaravmarkaðum starvi útlendingar sum koma til føroyar so kann mann søkja um at fáa sleppa undan at betala eftirlønargjald og tað er nokk so nógv umsiting av tíð og stórt arbeiði meðan nú fer mann yvir til at at ein persónur sum hevur upphildið sær í føroyum í mesta lagi fimm ár at viðkomandi og sum flytur av landinum aftur at viðkomandi betalur eftirlønargjald inn ein eftirlønarkonto meðan hann er í føroyum og tá ið hann so fyrstu ferð fer av landinum aftur so kann viðkomandi fáa eftirlønina upptaltan so mann fer faktiskt mótsattan veg men so verður tað sagt at sjálvandi summi tey fær av landinum og kanska koma aftur trý ár seinni at at so byrjar mann sjálvandi aftur at betala eftirløn men tá fær mann ikki útgoldina fyrr enn tíggju ár aftan á at mann er fluttur av landinum tað er meira sovorðið við at at hvussu mann verður verandi her í eitt langt áramál at mann antin onga eftirløn hevur hevur betalt ella hevur tikið eftirlønina út fleiri ferðir so verður mann kanska verandi her tá ið mann er komin til eftirlønaraldið og hevur onga uppsparing ella lítlu onga uppsparing tað er nokk eisini tað tað atlitið sum telur við í hesum at mann fer yvir til at broyta tað soleiðis men tað er eisini tað at tað er øgiliga tungt umsitingarliga og pengarnir farast altso ikki fyri skeytum mann fær tað aftur so at eg haldi sjálv at hatta er ein góð broyting og so er tað sovorðið at mann ikki vil stovna eftirlønarkontu innan tríggjar mánaðir frá teg at mann hevur móttikið inntøku sum eftirløn skal gjaldast av so kann takk stovna eina eftirlønarkontu fyri einum og mann kann eisini flyta eftirlønarkontuna inn á eina ella uppsparingina inn á eina eftirlønarkontu hjá persónum sjálvum hatta er kanska meira praktiskt at vit mann ikki fær fatur í tí sum hevur goldið inn ella viðkomandi ikki kemur við upplýsingum so kann takk svar inn og gera tað fyri persóni so er tað her við at mann eftirlønargjald av einum tøku sum er minni enn tretivu krónur tað verður ikki verður mann ikki álagdur at rinda og tá ið tú ber inntøka sum er minni enn fimm hundrað krónur so sleppur mann eisini undantíð og tað sum mann skyldar í eftirlønargjaldi tá ið mann nær pensjónsaldur ella tá ið mann doyr tað fellur burtur tað er eisini ein broyting og so er tað tað her tað punkt broyting nummar tólv her eru hvat seytjan broytingar nummar tólv tað er hendan her sum mann hevur havt í eftirlønarlógini eisini áðrenn so vítt eg veit at tað er við at at vit smær rindar eftirløn uttanlands til navn til dømis ella til onkran onkra eftirlønarskipan sum takk heldur er nøktandi so er so kann mann eisini gjalda hvussu mann vil so kann mann gjalda hvussu mann sigur at mann hevur betalt eg veit ikki tíggju prosent inn í navn ella okkurt so kann mann gjalda tey síðstu munin upp til tað kravda í føroyum so kann mann gjalda tað inn her og so er tað tað tær við útgjaldi av eftirlønarsamansparing sum eisini eru ásetingar um hvussu og nær tað skal gjaldast út tá skal mann boða taks frá og so skal mann eisini boða frá hvar mann skal hava sína eftirløn fluttu og tað er eftir her við at eftirløn er vanliga kapitaleftirløn ella stendur í einum sum kapitaleftirløn meðan mann sparir uppa men tá ið tað nærkast at mann fær skal á pensjón so fær mann eitt bræv har mann skal upplýsa hvussu tað skal býtast út tað har eru nøkur krøv ið lógu um at fimtan prosent kann vera kapitaleftirløn og mesta lagið nei minsta lagið fimmoghálvtrýss prosent lívrenta og so restin lutað eftirløn men tá akkurát sum mann sigur hvat hvussu mann vil fordeila tað men men men her er eisini nakað um at eisini nakað um at her viðist niðri podd kontinum og og at mann at mann kann flyta tað inn har ja so er nokk so nógv hoyring skriv til at eta her uppskotið tað er ymiskt hvat mann hvat mann heldur altso hatta vóru høvuðspunktini vildi eg sagt og hetta her vit hava eftirlønarlógina og so mann rentutryggjingarlógina tá mann snakkar um pensjón og hetta uppskotið snýr seg um broytingar í eftirlønarlóginum tað er jú hon sum kom í meinu tvey túsund og tólv ella trettan og tað er tað sum framveftir verður at nokk allar pensjónir eru reglurnar ásettar í tílógini so at tað er har sum mann ger hesar broytingarnar og her eru rættiliga nógv ummælist skriv eisini og tað er so ymiskt hvat fyri viðmerkingar mann hevur eitt er eftir her við landsbankið sum tosar um tað at mann vil hava at eftirlønin at mann skal áseta at útgjald av eftirlønar samansparing við undantaka av fyrst stykki fimmogníggju byrjar fyrsta mánaðin eftir at mann verður røkkur fólkapensjónsaldur og her vísir mann so á at tað er ikki tað sum tað hevði verið trupulla tað er ikki tað sum er galdandi tí eftirlønarlógin hon sigur at at tað kann í fyrsta lagi byrja tá ið mann nær fólkapensjónsaldur og í seinasta lagi tann dagin mann fer á fólkapensjón og tað er hatta hevur nakað við tað at gera at vit hava jú eina skipan har mann kann útseta pensjónina tvæferð so at at her við fólkapensjónini kann tað eisini koma at at at fólk kunnu fara inn og út úr skipanini og við sum at so eisini skuldu við sum at skuldu knýtta at nær mann fær fólkapensjón so er tað blivið forfløkt og so kundi mann havt útseta pensjón og fingið fólkapensjón og tað er jú ikki tað sum er galdandi í dag tá mann útsetir sína pensjón so fær mann so fær mann samans fasta men ikki grundarupphædd og viðbót tað eru reglurnar sum eru galdandi og tað er akkurát sum fyri ikki at koma í gløtur við tað at mann hevur hesa orðingina sum sum er í her eg haldi at serliga tað her við við hesum her við útlendingunum kann mann líka hyggja eitt sindur eftir har takk sigur at at tað er at tað er øgiliga umsitingarliga tungt tí at at fólk skulu tá ið tey søkjum mann fáa útsettuna um at sleppa undan at betala eftirløn fólk sum fremmand arbeiðsmeði sum er í føroyum so skulu tey kunna dokumentera at tey hava eitt tíðaravmarkað starv og vistu tey so senda starvsáttmálan inn og hann ikki uppfyllir teir treytirnar at ikki er eitt tíðaravmarkað starv tí einki endadátur er á so uppliva tey at fólk so prøva at fáa broytt sína starvs sáttmálar so teir ganga inn so teir kunnu góðtakast og har er vinnuhúsið heldur at tað her er at tað at útlendsk arbeiðsmið skal betala eftirløn at tað er at tað er ein trupulleiki ið fólk til kapping um arbeiðsmiðjuna men tað dugi eg nokk so illa at síggja tí at at øll onnur arbeiðsmið øll føroysk arbeiðsmið skal betala eftirløn so at eg haldi at tað er nógv at øll betala eftirløn tá mann hevur reglur um at tey kunnu fáa tað út aftur vist at eg fari av landinum so tað haldi eg tað taki eg hvussu eg eri undir við so at tíðin gongur so skjótt her eru forskelir ting í sum her men í tí stóru tí heilan so haldi eg at at tað er nakrar góðar broytingar og vit fara sjálvandi at døkka eitt sindur meira kanska niður í tær tá ið vit koma til viðgerðina

fíggjarnevnd takk fyri frá fólkini ja takk tað er bara eitt fíggjarnevnd takk fyri frá fólkini ja takk tað er

teir búðu ongantíð verri

eggum samvælsum ger so væl ja hatta har hatta kann mann heilt sikkurt diskutera um hvat er tað rætta men men tað sum mann sigur í hesum frá fíggjarmálaráðnum tað er at at tá ið tú útsetur tína pensjón og forsetur at arbeiða og so víðari so er einki sum forðar tær fyri at at forseta við at spara upp men tað kann so vera ein peningastovni ella okkurt at mann heldur at tað er í lagi at mann skal kunna fáa tí privata og pensjónina takið út tá ið mann kemur til pensjónsaldur tað kann mann diskutera hvat er tað rætta at gera við tí eg haldi í hvønn fall at at tað eigur at vera ein møguleiki tí tað eru ymisk argumentir tí mann kann eisini siga at tey sum kanska ikki hava so høgar pensjónir ella ella ikki hava so høgar løn tey vilja kanska og hava kanska brúk fyri at fáa sína uppsparing út beinanvegin meðan tey sum kanska hava høg størv og hava høgar eftirlønir hjá teimum kanska tað loysir seg at lata tað standa og vaksa altso tað tekur mann alt annað tá hvørjum vinklum mann hyggur eftir hasum har so hatta haldi eg avgjørt mann

kann diskutera takk fyri tær ja takk næstu røða verður magnus røða verður magnus røða verður magnus

ger so væl takk fyri frá fólklinna ja nú hevur fólklinnan í fíggjarhendini verið inni á fleiri tættum her men hetta er altso eftirlønarlógin sum sum mann hevur hugt at sítt nærri upp á úti í fíggjarmálaráðnum og so kemur landsstýriskvinnan í fíggjarmálaráðnum niðan her virðism er greiðar ásetingar um nær útgjøld fyriða og inngjøld steðga tað ljóðar jú skilagott heimildin fyri frítøku í samband við tíðararmarkað starv verður strikað hatta var forkvinnan eitt sindur inn á at vit kanska hyggja eitt sindur nærri upp á tað ið fíggjarnevndini akkurát hvat liggur í tí og so tekniskar broytingar og fylgibroytingar av broyttari lóggávu á almannáøkinum alt hatta ið mann bara tekur tað heilt yvirskipa ljóða jú púra púra mann kann siga næstan logiskt fyri seytjan ymiskar broytingar og vit mann hyggur í orsøkirnar tað er simplum teimum til at lætta um umsitingina bæði fyri borgarar og fyri taks og hyggur mann so eftir her tað stendur nøkur orð um hvørja av sínum broytingunum so mann bara siga tað at nógv sær skilagott út tá ið tær fylgibroytingar onkrar upphæddir verða justeraðar og so víðari so samanumtikin má mann siga tað sær gott út og so er tað verið til almannan hoyring og tað er altíð gott og tá fær mann í hvussu eru nøkur hoyringsskriv og eg veit ikki um mann kann siga at tað er nógv sum er komin inn men eg havi so hugt tey ígjøgnum og tað er í veruleikanum eitt eitt punkt sum eg haldi gongur aftur hjá fleiri og tað er hetta sum meira stein nielsen spurdi forkvinnuna um her viðist her privat og pensjónini tann broytingin sum hetta lógaruppskift leggur upp til og har er hvussu eru tríggir hoyringspartar sum skriva nøkur orð um eitt her onkur er hoyringspartur kanska eitt sindur meira kontantur enn onkur annar men tað er altso gjaldsstovan sum hevur nakrar viðmerkingar um eitt her tað er eisini landsbankin sum hevur viðmerkingar um eitt her og so eisini betri pensjón og hendan broytingin sum verður skipað til her tað er tað at nú skal mann tá ið mann kemur til eftirlønaraldur fáa eina útgoldina hesa privatu hesa persónliga og bara tað at vit ikki hugsa at tað skal líka sum vera eitt krav at nú skal hon so so má tað væl saklands vera onkur orsøk til tað so mann ger ikki bara stuttleikar og eg hugsi bara eisini at her við at so mann kann siga prælsið hins einstaka róðyvir mann hevur talt inn til eina privata pensjón og so semt á almenna og sigur tað er tá ið tú verður sjeyogtrýss á hálvt vist tað er í míni føri til dømis so so skalt tú hava eina útgoldina tú skalt hava eina útgoldina meðan tann almenna pensjónina hana kann eg útseta sum tú hevur nevnt í í fleiri vartíggju ár haldi eg tvær ferðir altso eg kann útseta hana í tveimum umførum og har havi eg hug at at taka eitt lítið sindur í tað sum er betri pensjón skrivar sum liggur í hesum málinum tað er tað at akkurát tað hoyriskrivið er sera greitt uppsett haldi eg sera greitt uppsett tað er at so mann leitar eftir einum grundgevinum fyri broytingini og tað tað geri eg sjálvandi eisini tá mann ger eina broytinga so vist tað virkar væl so so einki hon fer at broyta tað so vist tað virkar eftir ætlanum og so víðari og at tað gevur tað sum hann ætlaði og har verður sagt at mann við sínum uppskriftum fer at gera ásetingarnar greiðari og umsitingarliga lættari og at tryggja at eftirlønin kemur til útgjaldningar frá við almenna pensjónshaldið og so er tað tað at hetta er pensjónsfelagið altso lív hevur til einum viðmerking men nevn ikki at tað er men men men hetta pensjónsfelagið nevnist her at fyri okkara viðkomandi hevur hetta onga umsitingarligan týdning nær ein samansparari velur at fáa sína eftirlønuútgaldina eftirlønarfelagið og fyri tann sum eigur eftirlønina hevur tað nokk ongan fyrisynningarlagan fyrimuna at mann ger eftirlønir til greiðari og verðansskipan er hvørki ógreið ella tvørlig ja men eg síggi gott at í lógarhúsum leggur mann upp til at at tað skreiðs mær umsitingarlagar lættari fyri taks so tað er møguligt at tað er okkurt har og so er tað seinna at tryggja at eftirlønin kemur til útgaldingar frá við almenna pensjónshaldið og tað er tað er eitt her við at so hví akkurát tað har skrivar betur pensjón at at betur pensjón dugir ikki ordiliga at síggja síggja tær men so er eitt og tað haldi eg er øgiliga týdningarmikið fyri okkum sum situr í løgtinginum og okkum sum eisini eru í fíggjarnevndisum sum arbeiða við hesum eru málinum tað eru fíggjarligu avleiðingarnar at tað mugu vit vera púra greið yvir hvussu eg eri tí og har hevur betur pensjón eg haldi at eg kann siga tað at at galdstovan er akkurát tá sama borðið har og kanska landsbankinum eisini og tað er eitt her tað er ilt at síggja hvussu tað gagnar samfelagnum at tvinga útgald av egnari eftirløn meðan fólkapensjónum framhaldandi kann útsetast og so verður sagt heldur kann ein slík skipan hugsast at gera stýrarar fyri samfelagið tí minni eftirløn verður eftir at mótrokna fólkapensjónina við tá hon eina ferð kemur til útgjaldingar altso visti eg nú útsettu fólkapensjónina og skal fáa mína persónligu út tá eg nái fólkapensjónsaldur men so er eingin matrokning av fólkapensjónum tí feina sless ikki og hetta skal eisini metast í mun til at fólkapensjónum hækkar fyri hvørt ár hon verður útsett eg veit væl og síggi væl at fíggjarmálaráðið hevur roynt at svara upp á hendan her kritikkin ella ella tað er ivarmálið ið setir tað kanska meira sum ein spurning altso hví broytir mann eitt her og hví ger mann tað at mann tvingar fólk at skula taka seg persónligu út og mann kann útseta fólkapensjónina og tað er akkurát sum hatta sjálvt um eg havi roynt at lisið eg ikki ordiliga havi fingið fatur í og landsbankin faktiskt sigur tað sama og gjaldsstovan eisini nøkulunda tað sama og gjaldsstovan hevur veruleikanin eitt roknistykki har tá mann kanska er tvey hálvfjerðs so hatta har er faktiskt spurningur sum eg siti við og eg seti tað meira sum eitt spurningur eg skilji tað ikki ordiliga ella eg skilji tað faktiskt ikki visti eg so eisini sum eg havi fatan av at bæði betur pensjón landsbankin og gjaldsstovan halda so tað er líka sum tað alt hitt við hesum tekstskubroytingunum og fylgjubroytingunum og so var tað tað við útlendingunum sum eg hyggi eitt sindur nærri uppá tað sær útlendingur útlendingur útlendingur nú eg og landsstýriskvinnan her og forskvinnan í fíggjarnevndini so vita tær hvussu eg hvar hvar mín stór áhuga liggur fyri at fáa hetta greitt sum ikki er nóg greitt fyri

ja takk tær enn vit

fyrr enn eitt fyrr

magnus rasmussen ger so væl tá er akkurát har sum eg eri viðst at vera eitt væl sum tað er á og tað er eisini at væla at útseta pensjónina á fólkapensjónina so so havi eg ongar trupulleikar við tí men eg hugsi bara hví krevur mann tað at tað skal vera gjørt so hugsi eg at hetta eru míni pengar sum eg havi spart upp og mítt persónliga frælsi og nú kemur tann almennu myndugleikin sigur óh óh nú ert tú blivin sjeyogtrýss av tólvt nú skal gjaldast út tað er akkurát sum tann tankin sum eg ikki ordiliga kann fara eina meg við og vil gjarna hava eina øgiliga góða grundgeving fyri við sum mann fer fer so langt

í sambandi við tað persónliga frælsi takk fyri

takk fyri

vælstrassin gjørt væl takk fyri fólkarnar tað er faktiskt tað sum eg má oykkja mær tað er eitt her prinsipiella við mínum persónligum pensjón at nú til dømis løgtingi samtykkir at eg ikki kann bestemma nær hon skal gjaldast út tað tað tað kann eg ikki ordiliga fara eina við og hitt tað sigur seg sjálvt at at vit mugu fáa eitt roknistykki upp á eitt her soleiðis at at hesir her myndugleikarnir ella hesir her hoyristpartnarnir sum sum skriva og royna at at grundgeva fyri at tað er her her kemur at at vera nakað við minni við mótrokning tað mugu so fáa eitt roknistykki upp á hvussu tað hongur saman frá fíggjarmálaráðnum ella frá fíggjarmálaráðnum tá tað kemur har til eg síggi okkara fíggjarmálar skrivar men eg eg eg

eg skilji tað faktiskt bara ikki ordiliga takk fyri ja takk næsta røða verður beinur johannesen

gerið so væl takk fyri frá fólkum ja nú hava teir undanfarnir røðararnir verið væl linjað teimum broytingum sum verða gjørdar her í eftirlønarlógini og sum tey eisini sagtu so eru nakrar av hesum broytingunum eru tekstiskar broytingar so eg ætlaði ikki at brúka nakað serliga típa av tað men eg haldi í hvørt fall tvey í her sum hann broytir sum hann hava kanska størri fylgjur fyri fólk í samfelagnum og tí eru eisini áður at viðgera norrøðu og sita ikki tað fyrra so er tað eitt her við hesum her trýss mánaðar á marsinum ella tað at útlends arbeiðsmessur kemur her til fær útgoldið sína eftirløn fyrstu trýss mánaðar ferðir at mann kemur at broyta tað nakað tað er hvørt fall nakað sum sum at lesa horðnirskrivnað eisini føroyararbeiðsgevarfelag vísir á at eg eri øgiliga óheppin tí at tað er nóg einaferð søga arbeiðsmiðju og spurningum um at koma her beint so er tað so vit hava jú á stóran tørvatíð og eisini tað at nógva tíð arbeiðsmiðju vit hava tørv á at hava eisini okkara grannalong tørva vit mugu hugsa um handverkarar og fólk í tænastuni og so víðari tískil eru vit eisini í kapping um tey somu fólkini og tá tey so einaferð skulu taka av einum starvi so hyggja tey sjálvandi eftir hvat tey hava eftir tá alt er farið av tá tey hava goldið skatt og avgjøld og annað so hyggja tey eftir hvat hava vit so eftir og er tað so sær at at hava verið nógv minni eftir hjá teimum ímóti hvat er í grannalondunum so so tapa vit ta kappingina so so tað haldi eg at mann má taka til eftir taka tær í hesum her førinum her beint sum hann er farararbeiðsgevarfelag vísir á at at vit mugu hyggja at at at vit ikki vera at vit framhaldandi mugu royna at vera kappingar fyri tá tey kemur eftir røki eisini tað er hvørt mann nakar sum nevndin oyrarviðgerð so er tað tann seinna broyting sum eisini hevur verið umrødd her beint her er við tann broytingin ið grein níggju stykki eitt í lógini og og tað er so sær at mann kann siga í dag so er tað so sær at útgjaldið av tínari eftirløn tínum privatueftirløn fylgist við nær tú fært av fólkapensjón og tað merkist tú eisini tað at um ein ynskir at útseta fólkapensjónina so útset mann eisini eftirlønina eftir privatueftirlønina men tað sum er so broytur her beint er tað at tað verður mann fylgir heldur fólkapensjóns aldrinum og eg haldi at tað er ja tað er nokk so prinsipielt prinsipielt broyting tá mann kann siga at mann blíðir nakað av tí ja sjálvsavgerðarrættinum hjá borgararni her í landinum til nær tey ynskja at fáa sína egnu eftirløn út so at tað er tí hvørt nakað sum er øgiliga prinsipielt men spurningur eisini um at tað er so skilagott í mun til tá mann hugsar um bæði fíggjarliga fyri borgaran og ikki minst fyri samfelagi landsbankin vísir á í sínum heimskrivi her beint at tað er so sær mann ætlar at at mann kann siga at høvuðsendamálið sum eisini bøðar rætt við okkara eftirlønaruppsparing er at minka um trýstið á fíggjarlógina so tað at vit hava mann kann siga longdini tá ið jú størri størri eftirlønaruppsparing fólkini hava so skal trýstið eisini minka á fíggjarlógina í mun til hvussu nógv mann betalir út í fólkapersjónum og so víðari og tað er so eisini tað at mann kann siga og fer mann so at broyta tað nú at til dømis tá ið ein hevur útsett sína fólkapersjón og í staðin fyri ella hann er útsettur sum fólkapersjón men fær eftirløn útgoldina so kann tað eisini vera við til sum landsbankin sigur her beint at gera tað fíggjarpolitiska haldførið verri og eg haldi at beturpensjón hevur í sum mann hevur eina gott og greilt heimskriv har tey faktiskt vísa nøkur ting sum er haldið at svara nøkur um teimum argumentunum aftur sum mann hevur annars seta upp her beint millum annað hetta her við at mann sigur at hetta verður umsitingarliga er tað tungt akkurát tað er at skipa hetta her við tá tað kemur til at útseta pensjón pensjón og so víðari at men men so sigur beturpensjón sum sjálvi er ein mann siga eins sum umsitir nettu pensjónir hjá føroyingum at tað hevur onga umsitinguliga týdning fyri tey og verða ein skipan er hvørki ógreið ella tvørlig og og so er tað eisini tað mann kann siga ein onnur nakað annað í hesum her tað er tað at vissu ein hevur framhaldandi arbeiðir og viðkomandi kanska ella av øvundum orsøkuni og ráðbíða sum tey siga so megnar hesum viðkomandi framhaldandi at forsíggja sær sjálvum vissu viðkomandi framhaldandi arbeiðir og tað tað eisini viðkomandi at viðkomandi velur at útseta sína eftirløn og tað at tvinga eftirlønini hevur ikki nakra fyri meg fyri nakran hvørki persónliga ella samfelagsliga tí at og sum má eisini vísa ráð her beint sum eg haldi lýsta øgiliga væl tað er tað at at sum mann ger tað til hesa skipanina so kann tað gerast nógv dýrari fyri samfelagi enn dyr dag hetta fær nakað fíggjarligar avløgingar men haldi eg tað dømi eg akkurát her bóndi eg tað at til dømis vistir seg ein fær hevur útsett sína pensjón men fær eftirlønina út so hann sigur at hetta hevur verið samtykt so fær viðkomandi eftirløn út men so tað eina ferð tá ið mann fær fólkapensjón so verður fólkapensjónina eisini tað hægri tí at mann avtímar nær útsæða pensjónina og mann hevur eisini mann kann eg siga minni at mótrokna við ímóti tí hann mann hevði havt við sum hann bíðaði og tað er eg haldi at tað setur øll av væl upp eftir hví umhetta er veruliga er skilagott at gera tað hvønn tann her mátan er tí at mann kann siga tað at at fyri mann kann siga eisini bara fyri tann ið ja fyri tann sum hevur persón sum gera eftir hann fær minni so er orðiliga út í eftirløn og fyri landskapsan so verður tað eisini meir ella minni at mótrokna og so kann eg so seta eitt spurning inn á so hvat fyri skaða ger tað vissu viðgóðandi letur eftirlønina verða verandi letur hana verða inntil viðgóðandi fær byrjar at fáa flokkapensjón men tá mann so einaferð kemur at so sum at bíða hvussu útsetir hana mann kann útseta um tíggju ár men sum at útseta hvussu um fimm ár so hevur mann fyrr fimm ár forrenta teir pengarnir hvar víðari sum hava staðið eftirlønagongdin og so er eftirlønagóðsbrekið at tær bara blivin størligir sum fimm árini og tað burtur sjálvan verið bara bæði posið bæði fyri tann sum fer á pensjón tá og eisini fyri samfelagið sum heild at at borgarin verður minni minni tengdur at teir veitingust landiðgeviður tí haldi eg at hetta er at eg eri kanska nokk so illa umhugsøgur í so mann tá bæði fyri borgarin í føroyum men sanniliga eisini fyri landskassan og harafturat særliga eisini hetta er tað sum gjaldsøgan vísir at hetta er rokstyrking at mann siga at tá ið ein er hevur rokkið pensjónsæti og eisini um vit kundu útseta pensjónina og forseta við arbeiða so her vit kundu eisini nógv meir útgoldið enn áðrenn tí millum annað so sleppur mann undan at spara upp til eftirløn og mann skal ikki hesi arbeiðsmarknaðar í gjøldini tá mann heldur ikki mann fær nokk minni krimvarpsskjálv eisini so tað eru fleiri ting sum tá ið mann einaferð hevur útseta pensjónina og vil arbeiða við at seg hevur mann faktiskt rættiliga nógv meir eftir enn mann annars hevur havt fyrr so eg haldi at hesar broytingarnar burtur verður betri umhugsari tá eg trúgvi ikki at tað er betri til tað betrar fyri hvørki borgarin ella samfelagismølso

ja nú fór tíðin takk fyri ja takk so er tað viðmerkt

og at tað kemur fram í ljósmanna takk fyri tá ið tú mær skipar fram í ljósmanna takk fyri tú mær skipar fram

heidi johannesen ger so væl takk fyri og ja tað er sum grímsum sær sosiala hetta er eftirlønin hjá fólki sum tey sjálvi hava spart upp eisini lógarkravd og tað sum eisini kanska er tað er tað nakar sum kanska hevur eftirlýst hesa broytingina nakrar borgarar men har borgarar sum hevur ynskt at mann fær hetta er útgjaldur eftirlønari at mann fær at fáa útgongd úr sínum eftirlønum kundi tann mann útsettu pensjónina og eisini eru tey relevantu hvussu nú í førinum at vita um tað er nakar sum hevur eftirlýst hetta tí at sum eg dugi at síggja tað so kann tað vera tað at vist mann altso eg vil siga so hesa at vist mann bíðar lønist mann útsøkt pensjónur fimm ár og eisini bíðar verður frá útgaldur úr sínum eftirlønari uppsparing við fimm ár so trygg fyri at samla sær verður verður mann siga tann so komandi pensjonisturin betur stillaður at saman so eg dugi at síggja um tað er nakar uttan tey sum kanska umsigur tey tey sum hava valt

sum hava eftirlíkis á broytingum

takk fyri frá fólkari

eini hann ið hann ger so væl takk fyri at so akkurát mutlát tað er so so vísir tá eini mann kann spyrja persónsveitarin ella ein sum hevði umsitu nógv av hesum sjónum at fyri tey hevði tað ikki umsitingaraliga týdning so kann mann so spyrja at visti eg eri so sær at tað kann tyggja sløgið at at tá ið tann sum er umsiting pensjónirnar fyri fólk ella fyri borgaran tá hann ikki sær tað sum ein umsitingarættari tyngir umsitingarliga og tað ger hvørki frá ella til og so víðari so so áttar at vera onkur loysn á hesum ið mann hevði meint at fáa tað meir umsitingarættari lættari

eg styr tað tá ið tú hevur

tað er tað vit

ja henni johannesen gert tað væl takk jú altso eg haldi at tey altso tað má eisini vera fastur til nær tey fóru út tí at altso tað er mann kanst vera tí tvungi til at spara upp og eg haldi heldur ikki at tað skal vera so tvungi til at hinvegjuna so tí haldi eg at mann eigur kanska at halda fast við tá við tí sum er í dag har mann sigur tað at tí at eg dugi at síggja tað at tí at vit hava í lóginum í dag har mann sigur tað tí fimtan prosent kann vera goldið út við einum av tí sum hann er spart upp og tá mann nær fólkaproysktans aldur og tað er tisu tað og vit so onkur ikki í tað so hava tey frælsið til at gera tað men hinvegin vil eg hava tær gjarna lata tað standa eina løtu afturat meðan tær arbeiða og svíða og ja so haldi eg eisini at tað skal vera frælsið til tað so tí tað eisini mann kann siga samfelagsliga ella síðuna ger eisini eisini betri meining og persónliga

vólki eg skal ringja tað tá ferð eg havi tagnast tá rúða verið dentistur s

ger so væl ja takk fyri forkvinnan ja hetta er eitt av teimum málunum har sum tá mann kemur fjórðu røðini tá er so at siga alt sagt væl líka at siga hesin málini sum ofta eru nógvar tekniskar yvirhálingar og so eru tað sjónandi oftani nøkur ting sum kanska loypir eygaði sum mann hevur brúkt meira tíð upp at diskutera og eg haldi at bæði mannin frasmussen og beini johannesen hava verið inni á nøkrum av tíð og forkvinnan á fíggjarnevndini og fíggjarnevndini hevur eisini tikið lut í tí kjakinum og og at tað eru nakrar spurningar sum okur heilt greitt fara at brúka tíð upp á tá tað kemur fíggjarnevndina tí hann partur av sínum er er kanska námsprincipielt niðri niður hvat og hvussu mann mann fer og útgoldi sína sína eftirløn um tað skal vera eitt lógarkravi ella um mann skal hava eitt frælsi við eini í einum tíðarskeiði so eisini sum dyrur tað eg haldi at tað er tað er gott at mann at mann brúkar tíð upp á at eftirkja lógarverki av og á so eisini at man mann gongur út upp á at fáa gjørt nøkur ting einfaldari havt síni er í seytjan punktum er ein partur beinleiðis tað og so tað nøkur ting sum skulu vera broytt og umframt tað sum undanfarna røðar eru umrýttir beint áðrenn so er tað jú eisini sínum parturum við at at útlendingar sum koma til føroyar hvussu er við teirra eftirlønaviðurskiftum og har eru og havi eg kenni eg nøkur konkret dømur um útlendsk ítróttafólk sum hava sæð avbjóðingina við at at mann skal søkja um søkja um at fáa eftirlønaútgolnina og so eg haldi at at tað er gott at mann ferðir lætt um og gjørt armfaldari soleiðis at at hesin partur kann vera nevn mær umsitað hendan tekniska diskussión um um nærhugsliga fólk betalta út og hvat skal standa í lógina á alt tað tað er sjálvandi nakað okkurt at viðgera í fíggjarnevndini men men fíggjarmálararfrúðan hevur jú eisini møguleika fyri kanska at greiða stuttfrátið her tá hon kemur upp á røðarapartinum seinni so eg haldi ikki at eg skal leggja so nógv at tað er sum málið hevur beint teir frestu tættirnar og tey tey høvuðsmálini kanska sum eru viktig í hesum málunum fyri okkum borgarar og fyri tey sum eru lønir móttakarar tey tey eru eisini viðgjørd so eg haldi at eg skal leggja so nógv at træta sum hjá tey og okkum fara sjálvandi at viðgera tað er væl viljandi í í fíggjarnevndini

takk fyri ja takk so vóru vit longu komin til næsta framsøku

sum er hanna jensen fyri framsøkjuríi takk fyri frá forkvinna tað sum eg havi hug at siga allarfyrst tað at vit eru nú vitni til at tað er brúk fyri at gera nakrar broytingar í stóran mun ella hvussu er lutvíst tí at mann gjørdi nakrar grundleggjandi broytingar í eftirlønaviðurskiftum hjá føroyingum í ja altso tá ið eg haldi at tað var í átjan eg minnist ikki um tað kom í gildi fyrst í januar nítjan og tá hækkaði mann pensjónsaldurin eitt hálvt ár í tvey túsund og fimmogtjúgu og so eitt hálvt ár afturat sum er samtykt fyri tvey túsund og tretivu og tað í sær sjálvum er partur av øllum tí sum verður umrøtt í í hesum her lógaruppskotinum nemliga at at nú nú nú er tað her við eftirløna so er tað eitt tal ella er tað eitt orð mann brúkar á er tað eftirlønaraldur at vit mann skriva eftirlønaraldur ja men so kann mann jú hækka áramálið uttan at mann loysir at gera nakrar lógarbroytingar tí at so fylgir tað tí og tað haldi eg faktiskt skilagott at fara eftir øllum tí eitt annað er tað at mann tá innførdi tað hetta at kunna útseta persón fyrstjan at tað bar til og at mann nú longu hevur tikið tað so nógv til sín at mann uppfatar tað sum ein øllandi grundleggjandi rætt og at kjakið nú liggur í hvussu nógv av tí mann sleppur at útseta og hvør skal avgera tað tað er faktiskt rættiliga áhugavert at at aftaná so fá ár so kennist hetta sum ein rættiliga grundleggjandi rættur og er slett ikki ósamdur tí tí tí vit hava jú eisini eitt kjak um at sum hvussu nógv skal landið stýra í mun til hvat fólk leggja til viks nú stýra vit nógv vit hækka upp á seinasta prosent í komandi ári á tólv prosent og har er eisini longu longu í tí ein munur á at summi av tá sum skipanum sum føroyingar gjalda inn í uttanlands samsvara ikki við prosentpartin sum sum vit hava nú so her er rættiliga nógv áhugavert sum er beinleiðis tankt at teimum broytingunum sum vóru í makkjan men eisini teimum sum blivu gjørdar í lógini hesari lógini tá hon fyrstu ferð kom um tundna persónliga uppsparing tá ið tað alt er sagt so eru øgiliga nógvar broytingar í her eg havi hugt at taka í fleiri av teimum hóast onkur hevur vinað teimum fyrr tí nú haldi eg tað síðsta sum hendi var tað at vit fóru at at kjakast mest um hvørt tað skal vera tungi at byrja at fáa útgjald av egnari uppsparing við eftirlønaraldur ella ikki men tað fyrsta broytingin sum er í uppskoti tað er tað at mann ikki longur at mann skal gera tað greiðari at mann ikki skal gjalda eftirlønagjald tá ið mann er byrjaður at fáa útgald hatta er eisini so ein meðregla sum mann onkran máta roynir at skriva inn skriva tíðiligt at mann ikki skal gjalda eftirlønagjald tá mann byrjar at fáa útgald tað er tann fyrsta broytingin og hon er ja hana fara vit sjálvandi eisini at viðgera so er tað hendan mann signa frítøkan sum er strikað hjá teimum sum flyta til føroyar í samband við tíðaravmarkað starv og eg veit at hetta er nakað sum fólk hava verið eitt sindur kemrað um at vit hava lutfasta nógva útlendska arbeiðsmegi í føroyum og tað er trupult hjá okkum at vita hvussu stóru partur av teimum fer at verða verandi í føroyum altso vit halda at tey eru her tíðaravmarkað starvið og tey fara men vit vita frá londunum um okkum at øll hava nógv festa røtur og kanska hava familju samanføring og annað og vissu tað er for nógv av tí at tey ikki gjalda til egna eftirløn so kann tað gerast okkum ein báði seinni so eg taki fult undir við at frítøkan verður strikað tað siga hendan her broyting nummar tvey at tí tað bæði lættir um umsitingarbyrðina hjá taks tað er øgiliga týdningarmikið men at mann faktiskt hevur hesi her fimm árini at leypa uppá og so tað at mann javnsetir føroyingar og útlendingar tí ið vit vita í og við at vita fingið so nógva útlendska arbeiðsmegi og hon er sjálvandi vælkomin tí vit hava brúk fyri teimum í nógvum førum so hava vit eisini fingið eina sovorðna gjógv ímillum føroyska og útlendska arbeiðsmegi tí at kanska tann føroyska arbeiðsmegin ið sum á summum goyrum hevur næstan ringt við at sleppa inn á tey størvini tí at tann ringgar so væl við tí útlendska arbeiðsmegini og og tað er guds ikki skeivt at hava for nógvan skyldina millum tann føroyska og tann útlendska arbeiðstakarin so eg taki fult undir við hasari broytingin og og so sleppur taks frá at kanna um hesir lønarsáttmálarnir eru tíðaravmarkaðir í fyrsta lagi og so er tað hendan her triðja broytingin men hetta er ikki at gera hetta her øvilsi við at útseta ella hetta her við at fáa tað útgoldið tá mann fer av landinum at vist mann søkir um tað aftur aðru ferð ja men so skal mann ikki hava búðað í tíggju ár í føroyum tá mann bindur eisini um eina nýggja praksi sum kann sum kann uppstanda av hinari fyrru broytingini og so er tann her fjórða broytingin at heimhildina flyta á depotkonto hjá einum í føroyum góðkendum at veitara so sær at taks sleppur frá at skola eitast fyri at ella hann kann jú ikki umsita eftir eftirlønarlógini so mann líkasum flytur tað yvir til har sum penurin noyr at vera tá ið tá ið brúka fyri depotkonto so er tað fimta broytingin um etta her við at ein triðingur av ásetta minsta eftirlønagjaldi skal fara til persónstryggingar og restin til samansparing og har er so opinbart ein iv í um tað skal vera áðrenn ella aftan á skatt og her ger mann tað greitt at tað er talan um eftirlønagjald eftir skatt so tað rættir ikki við nakar eru ósandur um tað hatta er kanska ikki tað sum vit mest skulu brúka uppá og so er tað baka telgransan í broyting seks um at tú ikki liggur ov og tekur inn fyri smáar upphæddir men at markið blívur fimm hundrað krónur av b-inntøku og har brúkar mann so tað líkist tí sum er í kapitalvinningsgattalógini hasum har er ein ein parallellur og at tað her er nummar sjey hesi inngjøldini sum ikki eru goldin inn tá persónin nærpersónsaldur ella doyr tað er nokk so logiskt eg veit ikki hvussu stórt vavið er av hesum trupulleikanum men at tey detta burtur heldur enn at mann fer at innkrevja tá hatta er sjálvandi áhugavert at vita hvussu nógv hatta har snýr seg um og hatta minnir kanska lýsindur um broytingarnar sum verða gjørdar akkurát nú í fólkapensjónum so er nakrar fylgibroytingar sum hava við viðbótum at gera sum hava við eftirlønar gjald í sambandi arbeiðsfremjandi tiltøk sum hava við lóg um almannatrygdu tænastur altso lógir sum eru komnar eftirfylgjandi at mann eisini fer inn og ger rættingar har eisini í henni um stuðuls stuðul til upphaldspening so koma vit til hesa her broyting nummar tólv sum er tann sum hevur fingið mesti sum góðar mestir um í dag og tað skilji eg ordiliga væl tí hetta er so ómetaliga týdningarmikið hvat ið hvussu okkara lív er tá vit koma upp í eftirlønaraldur og har er tað so eisini at summi hava tað gott hava hava ein góðan búskap og onnur hava ikki og óivað so eiga vit hvussu at kjakast um hetta og viðgera tað væl og virðiliga hvat er ynskiligt fyri borgararnar í føroyum og vissu tað er sera trupult at umsita tað sum fleiri av fíggjarnarlimunum hava við inni á er tað so nakað nýggjur loystur at umsita tað eftir ella verður mann noyddur at gera hesar broytingarnar tí annars verður tað ein frumskapur tað er øll at týdningarmikið at vit fáa tað greitt tað er hvussu er tað sum mann leggur verki til her tað er at at mann vil hvussu er at tað skal verða greitt og so er tað útsettapensjónin ja tað var kanska tann sum eg leyp um har men tað er so tað tann útlendska skipanin har sum gjaldar inn í eina útlendska skipan at nú vil mann hjálpa til her og broyta sýsa taks ikki alla tíðina skal sita og døma um um handan skipan er nøktandi tá ið prosentpartin ikki er eins og tann í føroyum og so er tað okkurt afturat um um at fáa kontunum mær og annað inni so at mann brennir inni við tí uppsparda men fær goldið tað út og okkurt sum manglandi upplýsingar so eg haldi sjálvandi skulu vit hyggja eftir øllum hesum broytingunum men tað eru nakrar sum hava størri týdningar enn aðrar og summar tykist mær at fólk eru ordiliga samd um so har sum okkurt skulu vit fáa lýst betri at her vita tann útlendsku tí útlendsku arbeiðsmiðjuni og so er tað hitt við um alt skal útsetast alt skal kunna útsetast ella bara tað bara er ein partur sum skal kunna útsetast og hvør eigur at gjørna um tað og tá einur praksis er tann at tey flestu fáa út av egnari uppsparing hvat er tað sum eitt tekin um og skal mann lóggeva eftir tí ella skal mann kanna um hvør

takk fyri fráforkvinnu ja takk síðani er tað rósa tyril goyrtlikku sum fær orðið

ja takk fyri frí fólkina nú er tað kanska verið ynskiligt at tað er gjørt skjótt av men eftir fyrr eru framsøgufólk so eg má royna at siga eitt sindur á lokalum ja vit tosa her um lógarbroytingar í eftirlønarlógini høvuðsendamálur við hesum lógaruppskotinum er at gera reglur og ásetingar greiðari og minka um umsitingarligu byrðina serliga til taks av eftirlønar inn og í ógjaldum uppskotið má so sigast at vera tráð við tíðarandan í dag nú nýskipanarnevndin er komin við sínum fyrstu tilmælum og arbeiðir víðari við effektiviseringum í almenna gorðanum at lógar og reglur ikki eru óneyðuga fløktar og umsitingarliga tungar er ein av grundreglunum í hesum arbeiðinum við hesum uppskotinum verða fleiri smærri rættingar gjørdar í eftirlønarlógini og í ásetingum sum hann er mett at vera ógreiðar í paragraf eitt styrkt fýra broytir mann skal til kann so eingin ivi verður um at at tað ikki verður rindað inn á eftirlønarkontu aftan á útgjaldið er byrjað og hetta mesta verður tráð við upprunaliga endamáli við ásetingina í paragraf eitt stykki átta fær taks heimild at stovna eftirlønarkontu fyri arbeiðstakarar ið ikki sjálvur hava stovnað sær eftirlønarkontu innan eina freist á tríggjar mánaðir hetta er fyri at fyribyrgja at eftirlønarinngjald liggja í depotkontum hjá taks ætlanin hevur ongantíð verið at depotkontur skulu virka sum eftirlønar samanspering og taks er ikki eftirlønarveitaður og kann tískil ikki umsitið í útgaldið sambært flokkinum í eftirlønarlóginum so hatta er eisini skilagott og ein lítil broyting í paragraf tvey stykki átta verður broytt so er sædd einki ivamálur um at hámarkið í ásetingini viðvíkur eftirlønargjaldinum eftirskatt í paragraf tvey stykki fýra verður nær taks skal senda eftirlønarkrav av b-intøkum hækka til fimm hundrað krónur so hetta samsvarar við líknandi mark í kapitalvinningsskattalógini hetta merkir at eftirlønarpartin av b-intøkum skal vera minstuleiðis fimm hundrað krónur áðrenn tað verður álagt at rinda sambært eftirlóg markið er í dag tretivu krónur sum hevur við sær at taks noyðist at senda út innkremingar á upphæddir sum eru minni enn kostnaðurin av at senda innkremingina út metvera at tað í dag árliga varð senda væl omanfyri túsund rokningar fyri eftirl upp á upphæddir undir fimm hundrað krónur so samanumtikið nógvar smærri broytingar sum eru øll í stilagøðar við einum nýggjum stykki stykki ellivu paragraf tvey verður ásett at eftirlønargjøld ikki verða kravd inn eftir at tær persónur doyr ella nær fólkapenskjóðsaldur hetta orsakað av at tað ikki verður metta nakað høpi í at heinta inn skuldkomin eftirlønargjøld tá persónur eru komin til fólkapenskjósaldur ella krevja inn til eina gjald frá deyðsbúgvum eftir at ein persónur er deyður paragraf trý varð á fýra smáar tillagingar gjørdar sum fylgibroytingar á øllóm og ein líknan fylgibroyting varð eisini gjørd í paragraf tólv stykki trý paragraf trý stykki eitt nummar átjan sum heraftur verður nummar seytjan verður broytt so er sædd heimild verður givin til at ein persónur sum hevur eftirlønarskipan uttanlands men sum tó ikki rindar lógarkravdu upphædd til ta skipanina kann rinda munin í føroyum so hvørt sum kravda eftirlønargjald í hækka síðstu árini eru tað fleiri fleiri sum ikki rinda tað kravda prosentið við skipanina uttanlands og hesar skipanir skulu annars góðkennast sambært kunngerð og við hesari broytingini verður møguleiki fyri og heimild til at restupphæddin kann rindast í føroyum so hesin er eisini liðug upp til tað kravda prosentið við hesi broytingini slepst undan at tags skal taka avgerð um at útlendska skipanin ikki longur er nøktandi og við teirri avleiðing at persónurin skal rinda fullt gjald av føroyum í føroyum so hetta er bæði ein fyrimunni fyri tags og fyri brúkararnar heilt paragraf níggju stykki tvey triðja punkt verður ásett at upplýsingar um kontunummar og peningastovn har samansparta eftirlønur skal gjaldast út skulu vera við í fráboðanum til tags hvussu og nær samansparta eftirlønur skal gjaldast út hetta fer at tryggja at eftirlønarveitarar hava og fáa neyðugu upplýsingarnar um banka og kontummar hjá samansparanum sum skulu byrja útgjald og í paragraf níggju verða harumframt fýra nýggju stykki sett inn sum áleggja samansparanum at geva eftirlønarveitarunum hesar somu upplýsingar og áseta hvussu eftirlønarveitarunum ber seg at við útgjaldunum um mann ikki hevur fingið eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir eftir tey sær persónir sum einaferð hevur fingið eftirlønina útgaldna sambært hesum og kemur aftur til føroyar at arbeiða ikki kann fáa hana útgaldna eina ferð afturat fyrr enn tíggju ár aftan á at vit koma á tí og fluttu á landinum aftur orsøkin til hasar broytingarnar er sum sagt serliga fyri at minka um umsitingarligu byrini hjá tags av verandi undantaki fyri eftirlønarengjaldum umsitingarliga byrðan hjá tags av núverandi skipan við frítøku er sera stór við hesi broytingini skulu persónar sum koma til føroyar at arbeiða rinda eftirløn á sama hátt sum føroyingar men vís tað seg at teir ikki verða verandi og ikki hava verið longri enn fimm ár samanlagt kunnu teir fáa eftirlønarsamansparingina útgaldna ella flutta til eftirlønarskipan sum var av uttanlands við hesi broytingini skal tags bara eftirkanna um persónir líkutreytirnar um tíðarskeið og tags og borgarin sleppur undan at broytingar verða gjørdar í skattkildu inntøkuni og í eftirlønarskápinum aftur í tí at tags skal hava prógv fyri at lønarsáttmálar eru tíðaravmarkaðar broytingin merkir at persónir sum líka treytirnar kunnu fáa sítt inngjald út aftur frá ætlanar veit at tær uttan at nakrar broytingar verða gjørdar í skattarviðurskiftunum og hetta má tí metast at vera ein skin sum broyting sum lætir um umsitingina hjá tags og fyribyrgir at útlendingar sum byrja í tíðaravmarkaðum starvi men enda við at búseta sigar ikki standa við eini alt ov lítlari pensjónsuppsparing tá tú gerast eldri so hetta er kanska tann viktigasta broytingin tann næsta av teimum trimum í sínum størri broytingum er at tað við uppskotinum verður heimild at flyta eftirløn ella savna saman eftirløn hjá einum veitara áðrenn eftirløn skal gjaldast út í verandi lóg er heimild at savna saman eftirløn hjá fleiri veitarum tá ið farið verður í útgjald men eingin heimild er í eftirlønarlógini at flyta eftirløn millum veitarar ella savna saman áðrenn útgjald at byrja hetta mást tú eftir siga at tað var ein skynsug broyting sum kemur borgarunum til góða so koma tú tí triðju størru broytingina sum fleiri aðrar ráðar eisini á virðini á og viðvíkjandi tí triðju av hesum broytingunum er tó eitt sindur ivasamari um tað verður til ágóða fyri okkara borgarar ásett verður við tí broytingini til paragraf níggju stykki eitt at útgald skulu byrja mánaðin eftir at eftirlønarsamansparar røkka fólkapensjónshaldrið at tað í dag er ásett at eftirlønarútgjald vanliga í fyrsta lagi kann byrja tá eftirlønarsamansparar nær fólkapensjónshaldrið og í seinasta lagi tann dagin hann fær fólkapensjón tískil er galdandi skipan meira fleksibil fyri borgaran við tað at hon gevur samansparanum rásarúm at velja útgaldstýrispunkt eftir egnum tørvi fíggjarmálaráðið leggur dent á at høvuðsendamál við broytingini sum skot verður upp her er at gera ásetingina greiðari og lættari og umsita tað er tú heldur ógreitt hvussu nógv hevur tað lættir um umsitingarliga og best pensjón vís millum annað á í hoyringsskrivi at tað á ongan hátt umsitingarliga hevur týdning fyri teir nær ein samansparar velur at fáa sína eftirløn útgólna og at tú hvørki meta núvarðandi skipan at vera ógreiða ella tvørliga hugsa vit um umsiting fyri arbeiðsgevaran vildi møguleiki kanska verið at fara inn í paragraf eitt stykki fýra sum at broyta líkavæl og og studera aldur altso at at arbeiðstakar ikki rindar eftirløn eftir at hann nær fólkapensjónsaldrið spurning nevur tað gagna samfelagnum at tvinga útgjalda vegna eftirløn meðan fólkapensjónsframhaldandi kann útsetast at tað skerjir sjálvsavgerðir rættin hjá okkara borgarum og ógreitt er um tað er skynsamt fíggjarliga fyri samfelagið her hugsi eg at tað er rímiligt tá uppskotið skerjir okkara rættindi sum borgarar at teimum fyriliggja øgiliga týðiliga hvør fíggjarligar ella umsitingarligu teimum eru væntast at standast av hesum so tað var mín áheitan at mann í nevndararbeiðinum útgreinar hendan partin av uppskotinum nógv betri annars ger uppskotið sum heild og skilagott uppskot sum ger ásetingar og reglur um eftirlønare uppsparing greiðari og lættir um ávísa almenna umsiting

ja takk tað eru viðmerkingar til røðaran

at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at tað kann at ta

tyril góðir til góðgerð so væl takk fyri ja her vóru tveir spurningar ið byrja bara við tí fyrsta eg haldi at hetta er eg við at flyta eftirløn ímillum veitarar áðrenn útgjald eg hugsi bara um tað sum eina eina eina smærru broyting sum er til fyrimunus fyri bókarnar her nú men sjálvandi er tað gott at fáa tað nærri útgrena í nevndararbeiðinum tá kann hava onkrar avleiðingar tryggjandi at snara við depotkontunum og og útgjaldi so hugsi eg at endamálið nokk er at at sleppa undan nevsneyðurin á samum kanska at at tankin er at taks og og eftirlønarútgjaldar fáa upplýsingar frá bókarnum beinanvegin tína

eg var ikki tí at eg fara inná ja takk tað er

takk til teg

rósa tyrligorð til gerðsvæl ja takk eg haldi at vit hava sæð fleiri uppskot í dag sum eru positiv og sum bæði eru góð fyri borgarar og eisini umsitingarliga skilagóð tað sum eg var farin at siga í áðni tað var rætt at hetta er við tey pállkongdunum sum hanna sipar til tað hanna jensen tað haldi eg eg havi ikki hugsað so nógv um tað sum so tí at tað er bara sett inn kanska sum ein ásetning til hvat ein eftirlønar veit at gera í so fall hann ikki hevur fingið rættar upplýsingar frá inngjaldaranum so eg hugsi at intensjónin við lógini er eisini at mann sleppur undan tí men at tað so er greitt kamagerð vist mann ikki hevur fingið upplýsingar

ja takk næsta røða verður rutt vang landsstýriskvinna í fíggjarmálum

gjørt so væl takk fyri forkvinna ja eg havi lagt eitt uppskot fram um lóð um broyting í lógini um eftirløn og tað eru heilar seytjan broytingar í hesum her uppskotinum fimm av teimum eru beinleiðis fylgibroytingar sum ikki hava nakað innihald í sær sjálvum men konsekvensir av at aðrar lóðir eru broyttar og eru nakrar meira nágreiningar sum vit kalla og smærri rættingar og so eru nakrar innihaldsligar broytingar eisini nú haldi eg fleiri av framsøgufólkunum hava øgiliga væl gjøgningin hjá uppskoti so eg haldi ikki eg fari at gera tað umaftur men at halda meg til tað sum hevur verið meira at diskutera her og spurnartekin eisini sett við sum og tað er serliga at tað er her við mær ið mann fer í útsjálv av egnari eftirløn so tað sum mann sjálvur hevur spart upp sambært eftirlønarlógina sum komandi ár kemur upp á tólv prosent sum er tað maksti vit hava sett á fyribilsur hvussu er og har verður so í hesum uppskotinum greina at mann fer í útsjald tá ið mann nær almennan pensjónsaldur tað sum eg havi hug at siga í samband við tað diskussiónina sum hevur verið her í dag at ein grundgeving fyri at fáa hetta nágreina er at mann í fíggjarmálaráðnum er sannførdur um at tað hevur verið tankin við lógini upprunaliga at tá ið mann nær almennan pensjónsaldur so fer mann í útsjald mann gevst við at spara upp til pensjón og fer í útsjald í staðin fyri og tað er eisini í øgiliga stóran mun praksis í dag stórt sæð tað er soleiðis sum hetta verður praktiserað og tí vit sum mann lesur undir yvirskriftina í hesum lógaruppskotinum so stendur eisini greiðari áseting um nær útgjøld byrja og inngjøld steðga í sjálvandi tað gevur høvi til at seta spurningin hví skal mann ikki kunna útseta útsjaldið og og og rætt teoretiskt er mann tað er kanska ikki verið so nógv viðgjørt í dag men sum nú er hanga inngjøld og útsjald saman soleiðis skilt at tú rindar inntil tú fert í útsjald men í prinsippinum kundi mann eisini sæð fyri sær tann møguleikan at mann gavst at rinda inn og kortini bíðaði við útsjaldinum tað vil siga at mann hevur eitt tíðarskeið har sum mann hvørki rindar inn ei heldur fær goldið út og sjálvandi argumenti ella tey grundgevingarnar sum mann hevur kort her í dag er ja men hetta er pengar sum mann sjálvur hevur spart upp hví skal mann ikki kunna ráða yvir nær ið mann fær tað útgoldið sum er eitt øgiliga gott og í mínari ver tungt viðandi argument umframt at onkur út onkur hoyringspartnar partar eisini hava víst á at tað kanska tænir føroyska búskapinum sum heild at nøkur fólk útsjóða og umseta útsjaldið grundgevingarnar ímóti tí eru so fleiri tað verður ikki bara sagt at tað verður trupult at umseta tað verður faktiskt sagt í tekstinum at undir núverandi skipan er tað ógjørligt at umsita og tað eru fleiri ting sum sum mann vísir á millum annað hettar við útsettari pensjón at mann hevur tann møguleikan at faktiskt at fara á pensjón og so fara aftur til arbeiðis og útseta pensjónina og tí er tað ikki ein tíðugt um mann er pensjonistur ella ikki fólkapensjonistur ella ikki skilt soleiðis um mann fær rindað út fólkapensjón ella ikki og so eisini tað at arbeiðsgevarin í prinsipinum veit ikki og egentliga er tað eg akkurát nú leiti eftir aðrari orðing men men men at tað er ikki hansara altso tað er ikki neyðugt hjá arbeiðsgevarunum at vita um arbeiðstakarin fær fólkapensjón ella ikki tað er eini privati sak kann mann siga so tað krevur at mann broytir onnur grundleggjandi viðurskiftir í fall mann ynskir at tað skal vera soleiðis at mann sjálvur avger nær mann skal fara útgjald og so er tað eisini hin kombinatiónin at mann bara sigur at tú skalt hava egna eftirløn útgoldna tá ið tú fært fólkapensjón útgoldna tí eg síggi fyri mær at vit mann hevur møguleika fyri at fáa fólkapensjón og goyma uppspardu pensjónina so kann tað hava nakrar ella tað gevur slett ikki meining í mun til at mann hevur gjørt eina lógarkravda uppsparing sum nemliga skal avlasta landskassan upp á tann mátan at tey sum klára at samla sær upp til eina nøktandi privata pensjón ikki ella skulu hava minni fólkapensjón her er nógvur teknikalitetur í hesum her og eg ivist ikki í at vit koma nærri inn á hettar í fíggjarnevndina lutvíst eru tað nakrar tekniskar nakrar tykingarligar avbjóðingar og lutvíst eru tað eisini nøkur nakrar prinsipuellar meginreglur sum vit sjálvandi skulu fyrihalda okkum til so er tað hin parturin og tað er viðvíkjandi útlendingum sum koma til føroyar at arbeiða í avmarkaða tíð og har haldi eg tað verður grundgevið væl í tekstinum fyri hvarfer avbjóðingar verandi skipan gevur hetta hervið undantaka og nokk tí at fólk kanska ikki vita nóg væl tá tey koma til føroyar at arbeiða at tey skulu søkja um mundantak so gevur hettar bæði taks og løntakarinum stórar avbjóðingar og tí heldur mann at hettar er betri og tað haldi eg sjálv at tað er treytaligt betri at mann fer yvir til eina skipan har sum mann kann søkja at fáa tað út aftur rinda tá mann flytur av landinum av fleiri orsøkjum sum røðarnir eisini hava verið inni á at vandin er at útlendingar sum so blíva verandi í føroyum enda við at ikki hava nakra uppsparing tá ið tær náa pensjónsaldir og so er tað eisini alt hetta her trupla við við umsiting og har haldi eg eisini at tað svarir við geva her at tað má vera ein felags uppgáva hjá arbeiðsgevara og hjá myndugleikum skattamyndugleikum og myndugleikum sum heild at upplýsa um treytirnar og tað at tú hevur rætt til at fáa pensjónsuppsparingina út aftur gólvna tá ið tú flytur aftur av landinum tað eigur ikki at gera tann stóra munin lýst væl og virðiliga av undanfarnum ráðarómsi

og at siga takk fyri

annars takk

takk fyri hanna jensen ja eg ímyndi mær at hendan her almenna kontu kontan sum hevur verið frammi í samband við talgiftu føroyar tað er meira fyri at mann hevur hesa einu kontuina sum ja nóg ikki hevur nakað beinleiðis við hesa depotkontuina at gera men hetta er her við at almennu myndugleikar hava eina ávísa kontu hjá borgarunum sum hann brúkar onkrar misskiljingar vóru frammi tá at fólk kanska hildu at nú fóru vit løgv sum upprætta almennar kontuir uttan fyri teir vanligu privata bankarnar tað er tað er ikki tað sum tað snýr seg um eg meni sjálva at eg knappliga fann útav at eg hevði eina uppsparing standandi á eina gomlu kontu í einum øðrum banka sum vóru feriupengar sum vóru útgóðnir sum eg einki visti um tað var nú nokk so og positivt yvirraskið seg men tað er ein avleiðing av at vit hava fleiri kontuir og enda viðhvørt í fleiri bankum og myndugleikarnar tað kann verða sendið til vildarligt hvørja hvør

tá verður brúkt takk fyri

bært upp í føroyum takk fyri

gruttvang ger so væl takk fyri tað ja altso hon er hon verður jú forkættað við inngjald so hon verður skattað og tað tann skattingin gangi eg út frá mann fær ikki útgovna aftur og so kann mann siga í mun til í dag har sum hann hevur undanáttak so vildi tann upphæddin í staðin verið skattað sum vanlig inntøka men avgjørt ein áhugaverdur spurningur og eg skal kanna tað nærri til viðgerðina í fíggjarnevndini um tað er nakað har vit skulu hava fyri eyga men eg hugsi at spyrjarin hugsar um at mann kann vera raktur av dupultum skatti tá ið mann so flytur heim aftur at mann so skal skattast umaftur av teimum pengunum tað er avgjørt gott at fáa tað avklára

takk skal kannarnar takk fyri ja takk so vóru so fleiri sum hava biðið um orðið orðaskiftið er endað og hetta lógar uppskot og uppskot løgslóg um broyting løgslóg um eftirløn verður nú beint í fíggjarnevndina vit eru komin til øllum tí seinasta punkt av dagsins grá sum er framløgan ið skal boða frá at trúnaðarnevndin leggur fram álit í løgtingsmáli nummar einogtjúgu uppskot løgslóg um broyting í løgslóg um almannatrygdu tænastur sum snýr seg um hækking av hægsta møguliga endurgjaldi fyri mista arbeiðsinntøku tað er hervið framlagt og kemur á skrá ein komandi tingfund so bara eftir hjá mær at boða frá at næsti tingfundur hann verður í morgin sum er fríggjadagur í sendi novembur og hann byrjar klokkan níggju tretivu klokkan níggju tretivu við hesi skrá fyrst verður fyrst at viðgera tingmálið einogtretivu uppskot løgslóg um broyting í løgslóg um revsing snýr seg um sektir fara sum høvuðsregla í landskassanum ein mál sum verður beint í rættarnevndina síðan kemur fyrst at viðgera tingmálið tveyogtretivu uppskot løgslóg um broyting í løgslóg í ymiskum løgtingslógum í samband við ávísar sektir fær landskassan og til fylgibroytingar til broyting í revsilógum í grein hálvtrýss stykki eitt

ger so væl takk fyri forkvinna hetta heri málið er hevur rutt vang lagt fram tann fjórða novembur tvey túsund og fimmogtjúgu og aftaná fyrstu viðgerðsætta novembur er tað beint fíggjarnevndini nevndin hevur viðgjørt málið á fundi átjanda novembur og sætta januar og níggjunda februar undir viðgerðini hevur nevndin á fund við vinnuhúsi betri pensjón verkafólk áhugafelagið antares og landsstýriskvinna í fíggjarmálum rutt vang saman við ávíka víst gjaldsstovni og taks ein samdnevnd hevur hesar viðmerkingar endamálið er sambært lógaruppskotinum at lætta um umsitingin av eftirlønarlógini fyri borgarar og fyri taks og fyri arbeiðsgevarar broytingarnar sum verða skotnar upp tilsamans seytjan í tali snúgva seg um alt alt alt frá at gera greiðari nær uppsparari farið út gjald nær inn gjald steðgar og til fylgibroytingar til fylgibroytingar vegna ymsar broytingar í almannalóka ella almannøkinum og til dagføringar av tølum fyri minsta mark fyri eftirlønargjald til heimildar rinda munið millum eftirlønarskipan uttanlands og tað føroysku og til at gera broytingar í krøvunum hjá útlendskari arbeiðsmegi til at rinda eftirløn nevndin tekur undir við at útlendsk arbeiðsmegi skal rinda inn til eftirløn og við broytingini kann fáa samansparingina útgolnað um farið verður úr føroyum áðrenn fimm ár eru liðin og við at hesi ikki skulu hava búð í føroyum seinastu tíggju árini um tað skal søkjast fyri aðru ferð um at fáa eftirlønarúsparingina útgolnað á hendan hátt verður arbeiðsmegin í føroyum javnsett og hædd verður tikin fyri sosialum og eftirlønarviðurskiftum hjá útlendskari arbeiðsmegi ferðandi í føroyum nevndin heldur ikki at tað eigur at vera eitt kappingarparametur hjá føroysku vinnuni at arbeiðsmegin sum kemur higari til lands ikki skal spara upp til eftirløn men fáa eftirlønina útgolnað sum løn má tað vera undir fyrstu viðgerð var nógv gjørt burtur úr broytingini sum fer at krevja at uppsparari skal fara í útgjald av kravdu eginuppsparingini tá eftirlønaraldur er náddur betri pensjón gjørdi í hoyringarskrivi vart við at rætturin ella útseta útgald av eginuppsparing ikki átti at verið tikin burtur eisini hóast bara ein evarska lítil prosentpartur av verandi undir verandi lóð útseta hesi útgald undir viðgerðini er tað vorðið greitt at tað kann vera skilagott at uppsparari kann útseta útgald í eginpensjón inntil hann fer í útgald við síni almannapensjón men ikki longur enn tað tí mótrokning av almannapensjón í samband við høgarpensjónir av øðrum slag hevur týdning í mun til haldføri fyri føroyska samfelagið reglurnar eru í dag sambært greið níggju stykki eitt at og so endurgevið eftirlønarútgald kann við undantaka av stykki fimmogníggju í fyrsta lagi byrja tá ið eftirlønar samansparari nær fólkapensjónsaldur sambært lóð um almannapensjónir og í seinasta lagi tann dagin hann fer á fólkapensjón so tað er tað sum er galdandi í dag og tað merkir so at mann kann fara í útgjald tá ið mann kemur til tann aldrin men persónar kunnu útseta at fara í útgjald til tey móttøka fólkapensjónar til dømis við staðar í skipan við víkjandi útsettari pensjón so kunnu tey eisini útseta hetta útgald fíggjarmálaráðið hevur eftirfylgjandi heitt á nevndina um at varðveita hesa regluna sum er beint nú endurgóð til tí eg nevndi hana einaferð afturat og hesum tekur nevndina undirvið og setur tí at broytingar uppskot fram at stavast siga við varðveita verandi skipan við at mann kann fara í útgjald tá mann verður fólkapensjonistur men mann kann útseta tað inntil mann móttekur fólkapensjón tað er tað sum verður varðveitt og tað hava vit so eitt broytingaruppskot til og so er tað onkrari aðrar broytingar eisini tað er onkur ein orðing verður løgd afturat uppskotinum omanfyri til nýtstykki tólv um at fáa eftirlønarveitar hundrað boð frá eftirlønar sparar í samband við útgald sambært ikki ella og verður ásett at tey fimtan prosentini av samansparta virðunum verður goldið út sum kapitalútgald fimmogfjøruti prosent sum lívrenta og restin sum lutað eftirløn og tað tekur nevndin so eisini undirvið jó at tað er kanska eitt sindur fløkt men men tað er so tað sum eru og tí seta vit fram á broytingaruppskot og tað er so gongul so út upp á hesi her tingini sum eg havi nevnt avstavast siga nummar eitt eftir áheitan frá fíggjarmálaráðnum verður broyting nummar kettan strikað og tað er tann viðhesin her við tá mann er fólkafemskjónsaldur nær mann kann fara í útgald og nummar tvey so er tað komma sum at miðskálin koma skeivt fyri og tað verður so sett inn aftur og nummar trý tað er ein nýtt stykki tólv og í eftirlønarlógini har mann sigur hvussu býtið er av av tí samansparta virðunum útgaldsdagin og um útgald galdandi sambært ikki ellu so hatta er í tí stóra og tí heila tað sum er í broytingaruppskotinum og tað tekur so ein samdnevnd undirvið

takk fyri

góðarnevndin

eyðgun samøldsan ger so væl takk fyri nei vit hava ikki beinleiðis nøkur tøl fyri tað men men betri pensjón og tey tóku eisini undir við at at mann at mann hevði seg her altso at mann varðveitti verandi skipan ella gjørdi tað broytkaðaruppskot sum vit hava gjørt men vit hava ikki beinleiðis fingið nøkur tøl á borðið men mann veit at sum tað stendur eisini ílógaruppskotina at tað eru øgiliga fá sum at tað eru øgiliga fá sum í dag tey flestu fingu vit at vita vilja hava sína pensjón út so skjótt sum gjørligt so skjótt sum tey yvirhøvur kunnu og tað er næstan eingin sum sum bíða við tí men vit hava ikki fingið beinleiðis tøl eg veit ikki um fíggjarmálaráðfrú hann kanska hevur nøkur tøl

takk fyri ja takk eru tað fleiri sum vilja hava orðið tað er tað ikki so orðaskiftið enda og vit fara at atkvøða í løgtingsmálini nummar fýraogtretivu og tað var uppskot til løgsløg broyting í løgsløgum eftirlønum ja tað er for seint at tekna til tá ið hava sagt orðaskiftið er endað tað er tað eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg vilja at eg so er vit liðug at kvøða tað er ein ein er tretivu akvifiria eingin er móti og eingin blonk og tað merkir at løgtingsmálmar fýraogtretivu samtyktir og tað fer víðari til eina triðju viðgerð vit koma nú til aðruvið hjá tingmál tveyoghálvtrýss uppskot løgsløgum broytingum vit fara at akvøða málinum nú soleiðis broytt so vóru vit liðug at kvøða og tað er einogtretivu akvifiria eingin móti og eingin blonk og tað merkir at hesa ferð er løgtingsmál fýraogtretivu endaliga nei er løgtingsmál fýraogtretivu samtykt og fer nú víðari til eina triðju viðgerð vit koma nú til aðru viðgerð av tingmál nummar tveyoghálvtrýss uppskot løgsløgum broytingum løgsløgum fólkayvirlit hetta málið snýr seg um atgongd hjá ríkismyndugleikum til upplýsingar í landsfólkayvirlitinum hvør ber um orðið

ger so væl takk fyri frú forkvinna ja hetta er ikki nakað her er ikki nakað bein í hesum heri broytingaruppskotinum hetta er bara tað snýr seg bara um gildiskonuna og tað er bara tað at í paragraff tvey har verður fyrst í januar tvey túsund og seksogtjúgu broytt til dagin eftir at hon er kunngjørd tí at tað er so at tað stóð í lógaruppskotinum at at tað kom í gildi fyrsta januar tvey túsund og seksogtjúgu men mann metir at at tað ber ikki til við hesum ella tað er hvussu er rættari at flyta gildiskonuna so tað heila tað snýr seg um at tað verður kemur gildi dagin eftir at tað er kunngjørt takk fyri

ja takk so eru fleiri sum hava biðið um orðið og vit fara at akvøða málunum í løgtingsmálið fýraogtretivu og hetta málið var til aðru viðgerð samtykt við einogtretivu at akvøða fyri ongari ímóti og ongari blankar í dag vit eru liðug at akvøða til trýogtretivu at akvøða fyri broytingaruppskotum eingin móti eingin blank og tað merkir at broytingaruppskotið er samtykt og viðfarið at akvøða í sjálvum málinum soleiðis broytt eg mangli tvær akvøður vit eru liðug at akvøða tað er trýogtretivu at akvøða fyri tað er eingin móti og eingin blank og tað merkir at tað løgtingsmálið sum var nummar fýraogtretivu tvey túsund og fimmogtjúgu er endaliga samtykt og harvið eisini avgreitt frá løgtinginum vit koma nú víðari í dagsins grá og koma til triðju viðgerð av løgtingsmálið nummar seksogtrýss tað er uppskotið løgtingslóg um fyrireiking prosjektering og útboð av suðuroyartunlum við tilhoyrandi tunnilskervum og veðakervum og tað er soleiðis at til hetta málið er komið eitt broytingaruppskot og tað broytingaruppskotið tað er lagt fram av hesum løgtingsfólkum erling eitersgaard magnus rasmussen árni skóli frímund rasmussen liljan weihe og jóhan dal og av tí at uppskotið hevur ja tað hevur nokk nógvar síður ella her hvussu er nakrar síður og fitt av teksti so haldi eg tað er neyðugt hjá tingfólki og høvi at seta seg inn í broytingaruppskotið og tí verður tingfundurin upp á hann verður niðurlagdur nú og hann verður uppaftur tikin klokkan ellivu tretivu stundisliga ellivu tretivu broytingaruppskotið verður lagt út á heimasíðuna nú so tit finna tað øll á heimasíðuna