52-069/2023

B A R N A - O G Ú T B Ú G V I N G A R M Á L A R Á Ð I Ð
J. H. Schrøtersgøta 7 • FO-100 Tórshavn • Tel: +298 306500 • bumr@bumr.fo
Løgtingið 19. januar 2024
Bústaður Mál: 22/22133-58
110 Tórshavn Viðgjørt: MM
Svar
upp á
fyrispurning eftir tingskipanini § 52 a nr. 52-069/2023 frá Liljan Weihe, løgtingskvinnu, settur
Djóna Nolsøe Joensen, landsstýrismanni. Fyrispurningur um børn og ung, sum føroyskir
myndugleikar senda til Danmarkar.
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Hvat eftirlit hava føroyskir myndugleikar við stovnum og skúlum, sum føroysk børn
og ung verða send á í Danmark
2. Hvussu langt er arbeiðið at dagføra barnaverndarlógina komið?
3. Hvussu langt er arbeiðið at gera eina landsætlan til barnaverndarmál komið?
4. Hvussu ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at vit taka ábyrgd og sjálvi taka okkum
av hesum børnunum og ungu?
Svar
Til 1 og 3: Barnaverndarnevndin hevur sambært § 16 í barnaverndarlógini skyldu til at hava eftirlit
við, hvussu barnið hevur tað, eftir at ein fyriskipan er sett í verk. Í hesum sambandi hevur
barnaverndarnevndin skyldu til at meta um, um fyriskipanin virkar eftir ætlan ella eigur at verða
broytt. Endamálið við eftirlitinum er at tryggja, at fyriskipanin alla tíðina gagnar barninum og stuðlar
uppundir at náa teimum málum, ið eru sett. Barnaverndarnevndin hevur ábyrgdina av at broyta ella
seta nýggjar fyriskipanir í verk, um eftirlitið vísir, at tørvur er á hesum.
Í mun til børn, ið eru sett heiman, skal eftirlitið fevna um minst tvær samtalur árliga við barnið, sbrt.
§ 16, stk. 3 í barnaverndarlógini. Hetta er eisini galdandi fyri børn, ið eru á stovni uttanlands, har
málsviðgerin vitjar barnið á stovninum. Samtalan skal í størst møguligan mun gerast, uttan at
starvsfólk á stovninum eru hjástødd. Hetta fyri at tryggja, at barnið kann tosa frítt um, hvussu tað
hevur tað, og um trupulleikar eru.
Endamálið við samtaluni er at fáa innlit í, hvussu barnið trívist í fyriskipanini, og hoyra barnsins egnu
meting av umstøðunum/viðurskiftunum. Harafturat er endamálið at tryggja, at málini, ið eru sett fyri
barnið, verða nádd, og at endamálið við at seta barnið heiman kann røkkast í tí ítøkiligu fyriskipanini.
Nevnast kann, at Barnaverndarstovan er í fer við at gera eina mannagongd fyri, hvussu barnasamrøður
skulu fremjast. Hetta er grundað á frágreiðingina hjá Løgtingsins Umboðsmanni um barnasamrøður.

-- 1 of 2 --

B A R N A - O G Ú T B Ú G V I N G A R M Á L A R Á Ð I Ð
J. H. Schrøtersgøta 7 • FO-100 Tórshavn • Tel: +298 306500 • bumr@bumr.fo
2/2
Ætlanin er yvirskipað á landsplan framhaldandi at arbeiða við at menna barnaverndarøkið, soleiðis at
øll umsorganaryvirtikin børn í Føroyum kunnu trívast og mennast í einum samfelagi, har dentur
verður lagdur á at raðfesta børn og ung, ið hava brúk fyri serligum stuðli.
Til 2: Uppskot til ávísar broytingar í barnaverndarlógini varð sent í almenna hoyring tann 10. januar
2024 við freist at svara 31. januar. Uppskotið er at finna á heimasíðuni hjá Barna- og
útbúgvingarmálaráðnum.
Ætlaða broytingin av fosturforeldraskipanini verður ikki framd á hesum sinni, av tí at avgjørt er at
seta ein arbeiðsbólk, ið skal kanna og lýsa fosturforeldraskipanina nærri í mun til, hvat tørvur er á at
broyta. Henda lýsing verður eftir ætlan liðug á heysti 2024.
Til 4: Mítt ynski og mál er, at øll umsorganaryvirtikin børn fáa nøktandi hjálp í Føroyum, óansæð
hvørjar avbjóðingar tey hava. Eg vil arbeiða fyri, at neyðugu fakligu førleikarnir verða mentir her í
Føroyum, og at fleiri stovnar verða skipaðir ella núverandi útbygdir, soleiðis at møguligt verður at
veita hesum børnum ta røkt, umsorgan og sosialpedagogisku viðgerð, sum tey hava tørv á. Vit skulu
nýta útreiðslurnar til stovnspláss uttanlands til at uppraðfesta og menna okkara egnu vælkvalifiseraðu
viðgerðartilboð í Føroyum.
Umframt hetta er týdningarmikið í nógv størri mun at stremba eftir, at umsorganaryvirtikin børn koma
í eina fosturfamilju heldur enn á barnaverndarstovn. Hetta ætli eg at arbeiða víðari við í sambandi við
broytingina av fosturforeldraskipanini, sum er nevnd í svarinum til spurning nr. 2.
Arbeiðið við at menna fleiri tilboð og førleikar í Føroyum er longu farið í gongd. Sum dømi kann
nevnast, at Almannaverkið hevur skipað ein stovn á Karlamagnusarbreyt, sum serliga er egnaður til
børn, ið hava eina sjálvskaðandi atferð og misbrúk av ávísum slagi. Starvsfólkini á hesum stovni hava
fingið eftirútbúgving og undirvísing í serligum viðgerðarháttum. Fakligu førleikarnir hjá hesum
starvsfólkum eru mentir soleiðis, at tey kunnu veita og tryggja neyðugu viðgerðina til henda málbólk.
Eisini kann viðgerðarstovnurin til børn og ung við rúsevnistrupulleikum nevnast. Hesin stovnur er
burturav serliga egnaður til børn, ið hava rúsevnistrupulleikar av ávísum slagi.
Miðað verður ímóti, at seta í verk fleiri líknandi skipanir í Føroyum til aðrar málbólkar.
Vinarliga
Djóni Nolsøe Joensen
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Liljan Weihe, løgtingskvinna
Svarari: Djóni Nolsøe Joensen, landsstýrismaður í barna- og útbúgvingarmálum
Evni: Børn og ung, sum føroyskir myndugleikar senda til Danmarkar
Spurningar:
1. Hvat eftirlit hava føroyskir myndugleikar við stovnum og skúlum, sum
føroysk børn og ung verða send á í Danmark?
2. Hvussu langt er arbeiðið at dagføra barnaverndarlógina komið?
3. Hvussu langt er arbeiðið at gera eina landsætlan til barnaverndarmál komið?
4. Hvussu ætlar landsstýrismaðurin at tryggja, at vit taka ábyrgd og sjálvi taka
okkum av hesum børnunum og ungu?
Viðmerkingar:
Á hvørjum ári vera føroysk børn og ung send til Danmarkar á stovn av føroyskum
myndugleikum, tí vit ikki hava nøktandi tilboð til tey í Føroyum. Hetta eru børn, sum
hava stórar og samansettar avbjóðingar.
Heldur enn at lofta teimum og hjálpa teimum í teirra heimliga umhvørvi, verða tey
send til eitt fremmant land við einum fremmandum máli og fremmandari mentan.
Langt burturi frá familju, næstringum og øllum tí, sum er kent.
Nú er komið fram í poddvarpsrøðini Kostskúlabørnini hjá Frihedsbrevet.fo, at børn,
sum føroyskir myndugleikar hava sent av landinum, hava verið fyri stórum ágangi á
skúlum, sum børnini eru send á. Talan er um grova happing, kynsliga misnýtslu,
rúsevnamisnýtslu og annað ringt.
Hetta kann sjálvsagt ikki góðtakast. Og má sjálvandi steðgast, um hetta framvegis fer
fram. Tað eru føroyskir myndugleikar, sum senda børnini av landinum, men
spurningurin er, um føroyskir myndugleikar kunnu hava eftirlit við, at børnini hava
tað gott og trívast, har tey eru. Og hvør hevur ábyrgdina.
Í samgonguskjalinum stendur, at ”Barnaverndarlógin skal dagførast, og
arbeiðsviðurskiftini hjá fosturfamiljum skulu betrast. Ein landsætlan til
barnaverndarmál skal gerast, og fyribyrgjandi arbeiði kring familjuna skal styrkjast.
Styrkjast skal eisini um samstarvið við Barnaverndarstovuna, og barnabústovnar skulu
byggjast.”
Tað er eftirhondini um at vera 50 ár síðani, at vit tóku ábyrgd av almannaøkinum,
men framvegis verða børn og ung send av landinum, tí vit siga okkum ikki hava
umstøður til at taka okkum av teimum. Við vón um, at vit sjálvi taka ábyrgd og taka
okkum av okkara egnu borgarum, verður hesin fyrispurningur settur
landsstýrismanninum.

-- 1 of 2 --

Á Løgtingi, 8. januar 2024
Liljan Weihe

-- 2 of 2 --