52-065/2023

1 / 2
Uttanríkis- og vinnumálaráðið
Løgtingið Tórshavn 10. januar 2024
Tinghúsvegur 1-3 Journal nr.: 23/25605
Postboks 208
110 Tórshavn
Føroyar
Svar upp á spurning nummar 52-065/2023, skrivligur spurningur eftir § 52a frá
Jóhannisi Joensen til Høgna Hoydal viðvíkjandi príseftirliti
Spurningarnir vóru soljóðandi:
1. Nær verður príseftirlitið skipað?
2. Fer príseftirlitið at hava eftirlit við prísunum á øllum økjum um alt landið?
3. Verður eftirlit við, at mvg-frítøkur fáa tann virknað, sum ætlað? Her verður hugsað um
frítøku á fleiri økjum, bæði innan gerandisvørur, grønar orkusparingar og elbilar.
Svar
Spurningur nr. 1
So títt og knapt tá og um Løgtingið hevur tikið undir við og avgreitt málið, ið varð lagt fram
18. desember 2023.
Talan er um Løgtingsmál nr. 057/2023 um uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg
um kapping (Eftirlit við prísi við marknaðargreining og nágreining av prosessparti). Nýggju
heimildarnar at hava eftirlit við prísi eru skotnar upp at fáa gildi, dagin eftir, at lógin er lýst.
Spurningur nr. 2
Ja. Í uppskotinum verður lagt upp til, at Kappingareftirlitið fremur eftirlit við prísi við tí
endamáli at skapa virkna kapping. Virkisøkið hjá Kappingareftirlitinum er ásett í § 2 í
kappingarlógini og fevnir við ávísum undantøkum um øll sløg av vinnuvirksemi og
almennum stuðli til vinnuvirksemi og um alt landið.
Spurningur nr. 3
Eingin ivi er um, at príshækkingarnar (og rentuhækkingar) seinastu árini eru sera tyngjandi
fyri gerandisdagin hjá føroysku húsarhaldunum og ikki minst hjá lág- og miðalinntøkum.
Síðani kappingarlógin av fyrstani tíð kom í gildi í Føroyum, hevur eftirlit við prísum verið
bygt á grundreglurnar í lógini um at tryggja og hava eftirlit við kapping eftir
marknaðartreytum – tað er við grundarlagi í útboði og eftirspurningi, og at marknaðarstøður
ikki verða misnýttar, ella prísir og vinningur avtalað.

-- 1 of 2 --

2 / 2
Við uppskotinum, sum er lagt fram í Løgtinginum, er ætlanin at veita Kappingareftirlitinum
fleiri heimildir og víðka um virkisøkið í kappingarlógini til tess at hava betri eftirlit við prísi
og betri amboð at skapa virkna kapping.
Uttanríkis- og vinnumálaráðið, tann 10. januar 2024
Høgni Hoydal
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Jóhannis Joensen, løgtingsmaður
Svarari: Høgni Hoydal, landsstýrismaður í uttanríkis- og vinnumálum
Evni: Viðvíkjandi príseftirliti
Spurningar:
1. Nær verður príseftirlitið skipað?
2. Fer príseftirlitið at hava eftirlit við prísunum á øllum økjum um alt landið?
3. Verður eftirlit við, at mvg-frítøkur fáa tann virknað, sum ætlað? Her verður
hugsað um frítøku á fleiri økjum, bæði innan gerandisvørur, grønar
orkuskipanir og elbilar.
Viðmerkingar:
Bankar og heilsølur hava met yvirskot, meðan vanliga fólkið hevur trupulleikar at fáa
endarnar at røkka saman fíggjarliga. Hetta kann tykjast undarligt, tá hugsað verður um
fíggjarstøðuna hjá landi og húsarhaldi. Eitt príseftirlit hevur tí skund fyri at hava eitt
betri eftirlit við støðuni.
Bankarnir hava seinastu árini hækkað tænastugjøldini hjá kundunum. Ein av
grundgevingunum hjá bankunum fyri at hækka gjøldini var, at rentan varð lág og
lutvíst negativ. Tað merkti, at bankarnir ikki vunnu nóg nógvan pening í mun til
krøvini, teir skulu lúka. Nú rentan er hækkað nógv og er komin upp um 5 % markið,
er onki at hoyra frá bankunum um at lækka gjøldini aftur. Her kundu bankarnir
hugsað sosialt rættari.
Samstundis eru húsarhaldini meira sperd við høgum prísum og høgum rentutrýsti.
Vøksturin í brúkaraprístalinum er hin hægsti í 40 ár. Hugsast kann, at skulu bankarnir
fáa viðrák millum fólkið í landinum, mugu teir eisini hjálpa sperdu húsarhaldunum.
Tað kann ikki bara snúgva seg um at vinna pening.
Eisini hoyrist at heilsølur og timburhandlar hava metyvirskot, hóast prísir fara upp og
keypiorkan minkar. Vónandi hava hesar vinnur ikki hækkað prísin óneyðuga nógv í
mun til prísstøðið. Hesin spurningurin fær ikki minni týdning, tá samgongan komandi
ár fer at frítaka gerandisvørur sum mjólk, breyð, frukt og grønmeti fyri mvg, so hesar
vørur gerast bíligari. Príseftirlitið má tá halda eyga við, at føroyska familjan fær
vinningin av hesum átaki – og ikki matvøruhandlarnir.
Á Løgtingi, 22. desember 2023
Jóhannis Joensen

-- 1 of 1 --