52-032/2023

1 / 2
Uttanríkis- og vinnumálaráðið
Løgtingið Tórshavn 9. oktober 2023
Tinghúsvegur 1-3 Uvmr málsnummar: 23/19493
Postboks 208 Spurningur nr: 52-032/2023
110 Tórshavn
Føroyar
Svar upp á spurning nummar 52-032/2023; skrivligur spurningur eftir § 52a frá Liljan
Weihe til Høgna Hoydal
1. Er nakað eftirlit matvøruprísum í Føroyum?
Síðani kappingarlógin kom í gildi og seinni er broytt, hevur eftirlitið við matvøruprísum
verið bygt á grundreglurnar í lógini um at tryggja og hava eftirlit við kapping eftir
marknaðartreytum – t.e. við grundarlagi í útboði og eftirspurningi og at
marknaðarstøður ikki verða misnýttar ella prísir og vinningur avtalað v.m. Vit mugu tó
ásanna, at í einum lítlum marknaðarbúskapi sum tí føroyska eru avbjóðingar við at
skapa virkna kapping, sum tryggjar røttu prísirnar fyri brúkaran.
Kappingarlógin hevur sum endamál við virknari kapping at fremja eina fulldygga
samfelagsliga tilfeingisnýtslu til gagns fyri fyritøkur og brúkarar. Kappingareftirlitið
hevur við heimild í lógini ávís amboð at gera inntriv í marknaðir við tí endamáli at
skapa virkna kapping. Í mun til príslegu kann Kappingareftirlitið í sambandi við
kartellvirksemi ella misnýtslu av ráðandi marknaðarstøðu m.a. geva boð um at farast
kann ikki upp um tilskilaðar prísir. Fortreytin fyri at geva slík boð er, at tað
frammanundan er staðfest brot á lógina, og hetta kann taka drúgva tíð.
Í sambandi við uppskoti til samtyktar um at seta á stovn eitt føroyskt príseftirlit varð
hugt nærri at kappingarlógini, og í løtuni verður arbeitt við at veita
Kappingareftirlitinum fleiri heimildir og víðka um virkisøkið í kappingarlógini til tess
at hava betri eftirlit við prísum og betri amboð at regulera møgulig brot.
2. Hvussu tryggja vit okkum, at inflatiónin ikki rakar óneyðuga hart?
Eingin ivi er um, at príshækkingarnar (og rentuhækkingar) seinastu árini eru sera
tyngjandi fyri gerandisdagin hjá føroysku húsarhaldunum og ikki minst hjá lág- og
miðalintøkum. Løgtingið samtykti í vár uppskot frá landsstýriskvinnuni í
almannamálum um at víðka bráðfeingis hjálpina til ringast sperdu fólkini og
familjurnar. Nú verður arbeitt við øðrum átøkum. Høvuðsmálið hjá samgonguni er at

-- 1 of 2 --

2 / 2
lætta um gerandisdagin hjá fólki, og m.a. verður í løtuni arbeitt við uppskoti um
skattalætta, ið serliga skal lætta um hjá lág- og miðalinntøkum.
Betri eftirlit við prísum og kapping er annar lutur í at hava betri amboð og átøk í mun
til inflasjónina.
3. Nær verður lógarbroytingin í kappingarlógini borin í Løgtingið
Uttanríkis- og vinnumálaráðið arbeiðir í løtuni við uppskotið til broyting í løgtingslóg
um kapping. Eftir ætlan verður lógin borin í Løgtingið í november 2023.
4. Hvørjar broytingar verða gjørdar í lógini?
Arbeitt verður við ásetingum um eftirlit við prísi og ásetingunum í revsipartinum og
amboðunum í lógini.
Í mun til eftirlit við prísi verður serliga hugt at §§ 6, 11 og 29.
§ 6 fevnir um forboð móti kappingaravlagandi avtalum, undir hesum avtalur um at áseta
keypsprísir, søluprísir og líknandi, og § 11 fevnir um forboð móti at misnýta ráðandi
marknaðarstøðu við m.a. beinleiðis ella óbeinleiðis at noyða órímiligar keypsprísir ella
søluprísir ella aðrar órímiligar handilstreytir á einhvønn. Revsingin fyri brot á §§ 6 og
11 varð herd í vár til revsing í upp til eitt ár og seks mánaðar.
§ 29 heimilar kappingareftirlitinum at gera kanningar av vinnugreinum ella av ávísum
sløgum av avtalum innan fyri ymiskar vinnugreinar – við tí endamáli at fáa kunnleika
til ella innlit í kappingarstøðuna innan fyri ávísu vinnugreinina ella ávísu
vinnugreinirnar.
Innan karmarnar í kappingarlógini er ætlanin at veita Kappingareftirlitinum fleiri
heimildir og víðka um virkisøkið í kappingarlógini. Talan er um eina tilgongd, har atlit
sjálvsagt eisini verður tikið fyri avbjóðingum í mun til rættartrygdina hjá fyritøkum og
veitarum.
Neyðugt verður eisini at tryggja fígging til øktu uppgávurnar hjá Kappingareftirlitinum.
Uttanríkis- og vinnumálaráðið, tann 9. oktober 2023
Høgni Hoydal
landsstýrismaður

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Liljan Weihe, løgtingskvinna
Svarari: Høgni Hoydal, landsstýrismaður í uttanríkis- og vinnumálum
Evni: Gerandisvørur og príseftirlit
Spurningar:
1. Er nakað eftirlit við matvøruprísunum í Føroyum?
2. Hvussu tryggja vit okkum, at inflatiónin ikki rakar óneyðuga hart?
3. Nær verður lógarbroytingin í kappingarlógini borin í Løgtingið?
4. Hvørjar broytingar verða gjørdar í lógini?
Viðmerkingar:
Brúkaraprístalið heldur á at vaksa – hóast tað í seinastuni veksur eitt sindur
spakuligari. Landsbankin vísir á, at í øðrum ársfjórðingi 2023 vaks brúkaraprístalið
við 4,4%, og tað er munandi lægri, enn vøksturin í brúkaraprístalinum hevur verið
síðani annan ársfjórðing 2022.
Sambært Landsbankanum eru tað tó serliga hækkaðir matvøruprísir, sum toga
brúkaraprístalið upp. Nakað, sum øll húsarhald í Føroyum merkja í løtuni. Serliga
meint rakar tað tey lág- og miðalløntu, tí talan er um neyðsynjarvørur. Tað tykist sum,
at tað er skjótt at hækka prísirnar, men gongur meira striltið at lækka teir aftur.
Í vár var uppskot um at seta á stovn eitt føroyskt príseftirlit til viðgerðar í
Løgtinginum. Uppskotið fall, men við teimum viðmerkingum, at nevndu økir eiga at
fáa hægri raðfesting og eiga at skrivast inn í “lógina um kapping”, heldur enn at skipa
nevndu økir í eini “nýggjari lóg og einum nýggjum stovni”. Nevndu økini, sum
Vinnunevndin í álitinum legði dent á, eru, at í vinnugeirum við avmarkaðari kapping
eigur kappingarlógin at hava víðari virkisøki og størri heimildir.
Mælt varð til, at broytingar í lógini vórðu framdar í seinasta lagi í heyst.
Tí hesar spurningar.
Á Løgtingi, 28. september 2023
Liljan Weihe

-- 1 of 1 --