52-124/2022

UMHVØRVISMÁLARÁÐIÐ
Ministry of Environment
Gongin 7 • FO-100 Tórshavn
Tel. (+298) 35 87 00 • umhvorvi@umhvorvi.fo • www.umhvorvi.fo
Løgtingið 	Tórshavn, tann 27. juni 2023
J. nr.: Click here to enter text.
Viðgjørt:
Tygara skriv:
Svar upp á § 52 a fyrispurning nr. 52-124/2022 frá Jóhannis Joensen, løgtingsmanni, um
dálking tá borað verður fyri jarðhita
Spurningarnir vóru soljóðandi:
1. Metir landsstýrismaðurin treytirnar fyri at bora fyri jarðhita vera nøktandi?
2. Verða kanningar gjørdar av, hvørja ávirkan dálkingin av at bora jarðhitahol hevur á áarlívið
í Føroyum?
3. Kann landsstýrismaðurin upplýsa, hví vatn frá jarðhitaboringum rennur út í áirnar?
4. Kann landsstýrismaðurin upplýsa, um Umhvørvisstovan saman við kommununum hevur
ætlanir at skipa hetta betur?
Til spurning 1
Virksemi viðvíkjandi jarðhita er skipað við løgtingslóg um el riknar hitapumpuskipanir.
Kunngerð um skipanir til upphiting við hitapumpum ásetur millum annað krøv um, at bert
góðkendir installatørar og jarðhitaborarar hava loyvi at virka á økinum, og krøv verða somuleiðis
sett til góðsku av útbúnaði, útinnan av arbeiði og atlitið til umhvørvi. Ítøkiliga verður ásett, at;
“tilfar frá boringini skal burturbeinast á ein tryggan hátt, soleiðis at hetta ikki kemur út í
nærumhvørvið, t.e. áir, løkir, kloakkir ella út í lendið.”
Mett hevur verið, at kravið um burturbeining av tilfari frá boringum er nøktandi. Jarðhitaborarnir
hava serliga gjørdar kontainarar at savna boristøvið í, og tann størsti parturin av borigrúsi og -
støvi verður afturhildin her og síðani burturbeindur eftir reglum hjá kommununum.
Seinastu tíðina hava fleiri røddir verið frammi um, at hesar mannagongdir ikki halda øllum tilfari
aftur, og at ávíst tilfar rennur í spillvatnsskipanir og áir. Í fyrru viku heitti Kommunufelagið á
landsstýrið um at skipa viðurskiftini um boring av jarðhitaholum betri hesum viðvíkjandi.
Til spurning 2

-- 1 of 2 --

UMHVØRVISMÁLARÁÐIÐ
Ministry of Environment
2/2
Umhvørvisstovan upplýsir, at beinleiðis kanningar eru ikki av, hvussu møguligt boristøv ávirkar
føroysku náttúruna ella spillivatnsskipanir. Umhvørivsstovan hevur tó í eina tíð verið í samskifti
við borifeløgini og kommunur um at gera slíkar kanningar. Sambært Umhvørvisstovuni vísa
kanningar aðrastaðni, at um meginparturin av boristøvinum – serliga teir tungu partiklarnir –
verður afturhildið í kontainaranum, er avmarkaður vandi fyri áarlívinum, sjálvt um vatni verður
grálitað av løttu partiklunum í stutta tíð, inntil útskiftingin hevur tynt boristøvið burtur.
Umhvørvisstovan veit ikki um, at tað ítøkiliga hevur verið víst á skaða á t.d. síl í áunum.
Tað er tó eyðsýnt, at tørvur er á at gera kanningar av møguligari ávirkan á náttúruna.
Spurningurin er, um vit longu nú eiga at seta mannagondir í verk, sum í størri mun avmarka
nøgdina av boristøvi í frárenningarvatni frá jarðhitaboringum, hóast vit ikki við vissu kunnu meta
um skaðavirknaðin. Sí annars svar til spurning 4.
Til spurning 3
Tað kunnu vera ymsar orsøkir til, at vatn frá jarðhitaboringum rennur út í áir. Tá borað verður,
kann nógv vatn koma úr boriholinum, viðhvørt væl meiri enn kontainarin til boristøv kann halda
aftur. Tá rennur grálitta borivatnið yvir og kemur út í umhvørvið. Tá hetta hendur verður vatnið
summar tíðir lagt at seyra gjøgnum lendið, áðrenn tað kemur í eina á. Í flestum førum sæst tá ongin
gráliting. Viðhvørt verður vatnið veitt í kommunala yvirflatuvatn-kloakk, sum rennur út í eina á.
Hetta eigur tó at fyribyrgjast. Summar kommunur seta longu nú í ávísum førum serliga strangar
treytir fyri at tryggja, at ongin dálking verður, meðan borað verður.
Til spurning 4
Landsstýriskvinnan hevur sett ein skjóttarbeiðandi arbeiðsbólk at gera tilmæli til møguligar
tillagingar í lógarverkinum. Arbeiðsbólkurin er mannaður við fakligum umboðum fyri
Kommunufelagið, Vinnuhúsið og Umhvørvisstovuna. Landsstýriskvinnan hevur biðið um, at
fyribils niðurstøður og møgulig tilmæli til broytingar í lóggávu skulu vera handað í seinasta lagi
1. august.
Ingilín D. Strøm
landsstýriskvinna

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Jóhannis Joensen, løgtingsmaður
Svarari: Ingilín Didriksen Strøm, landsstýrismaður í umhvørvismálum
Evni: Dálking tá borað verður fyri jarðhita
Spurningar:
1. Metir landsstýrismaðurin treytirnar fyri at bora fyri jarðhita vera nøktandi?
2. Verða kanningar gjørdar av, hvørja ávirkan dálkingin av at bora jarðhitahol
hevur á áarlívið í Føroyum?
3. Kann landsstýrismaðurin upplýsa, hví vatn frá jarðhitaboringum rennur út í
áirnar?
4. Kann landsstýrismaðurin upplýsa, um Umhvørvisstovan saman við
kommununum hevur ætlanir at skipa hetta betur?
Viðmerkingar:
Serliga nú, tá lítið vatn er í áunum, sæst týðiliga, hvussu nógv boringin av jarðhitaholum
dálkar áarlívið.
Eyðgleiðingar hesar seinastu vikurnar vísa, at áin oman gjøgnum Miðvág er brún av
grótgrúsi, tá borað verður í býlingum í bygdini. Grúsið leggur seg á botnin í ánni, men
tá meira vatn er í henni, rennur hetta helst út á sjógv.
Hetta er neyvan eindømi í Føroyum. Tað, sum er ein góð grøn umlegging, skal helst
ikki gerast ein staðbundin náttúrudálking um somu tíð.
Tað er Umhvørvisstovan saman við kommununum, sum gevur loyvi til hesar boringar.
Fyri at fáa at vita, um treytirnar eru í lagi í ymsu økjunum í Føroyum, og fyri at fáa at
vita, hvørja ávirkan boringarnar hava á náttúru og lívið í áum og sjógvi, verður hesin
fyrispurningur settur.
Á Løgtingi, 15. juni 2023
Jóhannis Joensen

-- 1 of 1 --