LM-022/2025

bróðrið fiskis varð takk fyri harra formaður tá tann navnið á slógini var eitt stund langt so eg fari at halda meg til at hetta er ein broyting ið lovar um almannapensjónur hetta hevur verið nokk so leingi á veg serliga tann broytingin við at mann nú fer at mótrokna arbeiðsella inntøku í pensjónuni loypandi og kravara viðgjørt mótrokning á pensjónum fýra ella fimm ferðir nú eftir hondini í seinastu trý árini og afturvendandi avbjóðingin hevur verið tað at fólk verða móti at fáa eina rokning tá ið árið er farið og tey sum hava arbeitt nógv kunna tíðast fáa eina stóra rokning og tað kann sjálvandi gera tað at fólk halda seg aftur við at arbeiða meira enn at ávísa tí at tey vilja ikki hava hesa rokningina ella tað er bangin fyri rokningini hetta uppskotið er so tað at mann ger tað einfaldari soleiðis at mótrokningin hendir loypandi við útgangsstøði í inntøkunum seinastu hálvmánarnar og tað eigur altan líka at gera tað at fólk ikki verða so bangin fyri at fáa stórar rokningar tá ið árið er farið tí tað verður gjørt loypandi ein onnur broyting sum er í hesum uppskotinum er at mann tilliga seg til norðurlendska sáttmálan soleiðis at tað ikki verður møguligt at uppkenna pensjón í tveimum hondum samstundis og so eitt smæðaskilt so er tað bara í føroyum at tað ber til og tað haldi eg ikki at tað er ov rímiligt at mann ikki skal kunna tað pensjónin í dag hon verður roknað eftir ársyntøkuni tað at siga tá ið eg og aðrið fari so verður tað gjørt upp og so verður hugt eftir hvussu nógv mann er kent og so verður ein mótrokning av øllum tí sum er omanfyri einar hundrað og níggju hundrað krónur við tjúgu prosentum so ein sum er kent og hvørt túsund hann skal so betala tjúgu túsund aftur á pensjónini og tað at fáa eina rokning uppá tað tað sigur seg sjálvt at tað er tað hevur eingin áhuga í serliga ikki fólk sum hava pensjónina at liva av og tað ger tað sjálvandi ótrygg og fer tey at halda seg aftur skipanin er øgiliga stirvin og ótrygg og hon eggjar ikki fólki til at taka ella gera arbeiðsinnu meira serliga nú tá ið tær verður á arbeiðsskap so er tað sjálvandi ein stór avbjóðing sum eg segði so verður eftir nýggjum á hesum uppskotinum so verður pensjónin ásett mánarliga eftir veruligari inntøku teir seinastu tólv mánaðirnar tað hava verið onkrar avferðingar um at tað kann vera eitt sindur ótrygt serliga fyrstu tíðina tá ið mann pensjoneraður tí tá er jú inntøkan arbeiðsinntøka framundan so mann byrjar faktiskt eitt sindur av av nýggjum og tí kann tað vera eitt sindur óstutt fyrstu mánaðin mann arbeiðir hvussu stórur mótrokningin verður tí at hvussu mann tjenar hvussu mann forsetir kanska arbeiða beint at mann er blivin pensjonist og tjenar nógv so kann mann koma at betala nógv men kanska meira enn enn mann hevði gjørt tað í árið verður uppgjørt tí at mann arbeiðir minnis enn seinni men av tí at mann ger tað og hyggur sær so skuldi tað javnaða seg nokk so skjótt út so eg veit ikki um tað er ein størri avbjóðing enn tað at mann fer eina rokning a og mann eisini sjálvirkandi soleiðis at tað verður ikki verið neyðugt at boða frá í dag hava pensjonistar møguleika at boða frá hvat tær vænta at tjena og eisini hvat tær hava kent soleiðis at tey kunnu sleppa undan hesum mótrokningi men tað krevur jú sjálvandi eina eina eyka innsats frá pensjonistunum og tað skuldi so ikki verið neyðugt framyvir soleiðis at nú hvussu mann arbeiðir meir so minkar pensjónum tí mótrokningin verður mótroknað beinanvegin og hvussu mann arbeiðir minni javna so hekkar mann og tað haldi eg gevur ein ein tryggleika til hesi pensjonistarnar ein onnur broyting sum er í tráðvið hvat tað er ella fyri at gera hesa útrokningina lættari tað er at pensjónin framvegur fer at vera goldin afturút og tað er vanligt næstan øllum øllum at lærastaðni at mann fær løn afturút ein onkur kritikkur er verið um tað at mann flytar við at flyta tað afturút so so verður eitt glopp í inndøg har men tað er so bara galdandi fyri tey sum hava fingið løn forút og eg haldi í dag samfelag eru tey ikki serliga nógv men tað men fyrimun er eisini við at gera tað afturút tað er tað at tú kanst síggja hvat tú kent áðrenn tú skalt betala pensjónina út soleiðis at mann hyggur eftir hvat mann kent tú síðsta mánað og so rokna mótum aftur við endan á nýggja mánaðinum annars er tað bara galdandi fyri pensjonistar framyvir tað við at siga tey sum verða pensjoneraðar aftan á fyrsta januar tvey túsund og seksogtjúgu so tey sum eru pensjonistar í dag og verða pensjonistar inntil fyrsta januar leingurinna desembur tvey túsund og fimmogtjúgu tey verða ikki raktar við sum so hevur ein annar ein onnur atfinning verði at fólk hava útreiðslur av teimum pensjonistar doyggja tey hava útreiðslur jarðar ferðir til dømis men har er staddvekk soleiðis at tú fer pensjón við endan á mánaðinum sum tú doyr so har kemur pensjón inn sum kann gjalda ein hvussu er ein part av teimum útreiðslur mann hevur og annars so hevur almann verki eisini møguleikar hjálpa til vist tað er neyðugt hvussu stórur tann hvussu stórur tann avbjóðingin er og tað dugi eg ikki ordiliga at siga og tað kann sjálvandi vera nakað sum mugu taka upp í trúnaðarnevndini og og kanska fáa meiri greiðu á hinvegin so kann mann eisini seta spurnartikkin við tað at tey fólk hava fingið pensjón forr út so at tey fingið pensjón langt aftanátt ella ikki langt aftanátt men nakað aftanátt her er deyð og tað kann mann so eisini seta spurnartikkin við rímiligatum av tí mann fer eisini pensjón aftan mann deyðir í hesum men kanska ikki líka nógv tað haldi eg so niðurstøðan nú ella míni niðurstøðu um hetta uppskotið er at tú fáa eina tryggari og einfaldari skipan soleiðis at pensjonistar ikki pjøvast at ræðast hesa mótrokningina og tað vónandi fer tað at gera pensjonistar at fara at tora betur at arbeiða og har er so avbjóðingin tað at tað tekur eina tíð har mann finnur útavutíð men men altan líka so burdi tað gjørt at pensjonistar fara at arbeiða meir og so hin partur við at tú sleppur undan at fólk kunnu uppgera pensjónum fleiri staðni tað haldi eg eisini er ein rættvís lógarbroyting so ja uppfara viðgerðir hatta og vónandi fólk eru svar upp á tey ivamálini sum eru í trúnaðarnevndini takk fyri

takk fyri so er tað

takk fyri hann sjúk támsøngerðsøga ja takk fyri eg má viðganga tað at eg skilji ikki ordiliga spurningin tí at í dag fer mann pensjón forr út tað vil siga visti eg hevði verið blivin pensjoneraður eindurin í oktobur komandi so hevði eg fingið løn eindurin í oktobur og pensjón eindurin í oktobur henda skipan ger at eg hevði farið fingið pensjón tretivunda novembur í staðin fyrri tað vil siga at eg hevði loypandi løn og og inntøku tann mánað niðri blivin pensjoneraður eisini so eg dugi ikki at síggja at tað er at taka nakað frá nøkrum mann fer ikki minni í pensjón fyri tað um mann verður goldin aftur út ella heldur ein forr út mann fer mann fer mann mann kann fáa minni í pensjón tá ið mann er deyður og tað kunnu okkurt so gott kjakast um hvørt tað er rættvíst at mann ikki fer líka nógva pensjón aftan á mann er deyður men sum eg so ofta fyrr havi nevnt er tað at fáa pensjón so eg nevndi í gjár haldi eg tingina tað fyrradagin at okur koma øgiliga langt síðani eldrarrentuna og pensjónin er jú ein ein løn fyri at hjálpa tí at tú blivur pensjoneraður ikki hevur aðra inntøku so tað at kjakast um hvørt mann skal hava hvussu stóra inntøku mann skal hava samstundis mann arbeiðir

tað haldi eg er ein onnur diskussión takk fyri takk fyri so er tað næstur røðri

nei jaspurland kortið er svætt ja takk fyri at vera formaður og hugsaði líka at byrja við eina lítlar viðmerking til hann sjákkup thomsen øh hann nevnir hettar er uppskotið kanska vil eggja eldri fólki til at taka eitt eyka tak sum orka og ynskja og vilja av hug og haldi eg fari at enda við tí tí sambandsflokkurin hevur eitt brennandi ynski um akkurát at gera tað betri og her haldi eg hetta eg kanska ein lítil bati men vit kunnu gera tað so nógv betri enn akkurát hvat hettar lógaruppskotið ger tað stuttari lang haldi eg tað lógaruppskotið tað stykkir rættvísina og gjøgnumskygnið í pensjónsskipanini tað er gott men tað krevur eisini eina størri fyrisitingarligu orku og greiðari vegleiðing tað er kanska minni gott tað er eitt stig móti einum meira nútíðarligari og dynamiskari skipan tað er gott men tað er eisini vandi fyri at tað blívur eitt sindur meir fløkt og at óvissan serligt í byrjanini kann vera eitt sindur vanskurlig mann kann siga fyrst at vit kenna øll fyrr hvussu tað var tá ið vit fingu løn har mann hevði eina eina eina b skætta skipan tá ið mann so árið var liðug so skuldi mann gera upp mann fekk alla skattin inn og so skuldi mann gera upp og so skyldaðu fólk pengar skatt og annað tað var ein øgiliga ótrygg og keðilig skipan sum eingin ynskir sær aftur til og so brúkti mann rúsdrekk ella skamtanarkoyr fyri at tryggja sær at pengar tann veits kom inn ein sindur serlig skipan men hon hon var soleiðis sum hon var henda skipanin hevði verið heilt óalmindiliga góð at fingið inn her eisini av vit eisini men eg eri væl vitandi um at tað er ikki bara bara tað er ein ynskistøða at mann arbeiddi fram ímóti at pensjonistar áttu øll ella pensjón sum teimum var givið og at skatturin samsvaraði beinanvegin alla sum vit øll onnur í samfelagnum í dag fáa vit vita nættiliga sikkurt tá ið eg havi fingið eina áinntøku og skatturin er tikin av so veit eg tað sum nú liggur eftir tað eigi eg eisini aftan á fyrsta januar árið eftir og tað er tanska tað sum er ein øgiliga stórur trupulleiki við pensjónsskipanini í dag her hjálpir eitt sindur vit fáa nú eina fyrimundið ein rættvísari áseting av pensjónini pensjón verður roknað út frá teimum síðstu tólv mánaðunum men tey kemur at vera ein størri atnýtsdag tí biður tað hjá almannarverkinum og hjá teimum tey koma størri arbeiði og kannu eisini krevja meiri eftirlit mánarligar tilagingar pensjónin kann stillast eftir broyttum viðurskiftum inntøkum hjúnastu og annað og tað verður so eisini óstøðugari útreiðslur pensjónin kann sveiggja mánarliga hjá teimum við ójavnum inntøkum og trúgvi teg sjálvandi fleiri pensjonistar sum hava fastar og javnar inntøkur og tá er tað kanska tað lættasta men tað er sikkurt eisini rættiliga nógvir pensjonistar sum arbeiða bara í periodum kanska serligu summarferðini sum er arbeiða pensjonistar arbeiða sum hær tær egna og sum er arbeiða tað er ikki soleiðis ein pensjonistur arbeiðir javnt alt árið alt alt eftir hvussu heilsustøðan og umstøðurnar annars eru eftirrokningin tryggjar rættvísi og hendir endiliga um álíknir hjá tá so útlendskum myndugleikum bæði undir og yvirdjald verður rættað so tað er eisini gott men vandin er aftur har at almanverkið kann krevja ov nógvar útgoldurnar upphæddir aftur og tað er kanska har sum eg haldi tann heilt stóra avbjóðingin er at fólk knappliga fóða eina eykarrokning árið eftir at tey skulu tala tretivu túsund krónur aftur og tað er heilt óavmyndiligandi viðbreki tá ið tað hevur kanska nóg ringt áðrenn at fáa endarnar at røkka saman og so fáa eina eykarrokning uppá tretivu túsund kann vera nokk so leingi hjá einum pensjonisti og tí hevði tað verið ynskiligt men eg veit tað er meiri ynskidreymar enn hvat mann tað tað er eisini ein stór og dýrur skipan sum skal til hetta er eisini greiðar reglur um deyða og hjá tá tú eftir sitandi tað tryggjar at at mánadarlønin heldur fram av pensjónum eftir tríggjar mánað ella tríggjar mánað eftir men tað er kanska eitt sindur torskil tá ið mann við nýggjum hugtøkum sum a um b inntøkum og tíðarskeið og krevandi vegleiðingar og upplæringar dagføringin av lógini tilvístir til gamla forkarlógina sum at samantvinna og nýtímans gera hana og tað haldi eg er øgiliga gott tað keðiliga er nakað sum hevur verið í almanna lóggávuni leingi er at vit gera lógávu við ymiskum tey sum eru fødd áðrenn áðrenn tveyoghálvtrýss og eftir tveyoghálvtrýss ella fyri trýoghálvtrýss og eftir tveyoghálvtrýss tað ger tað eitt sindur órætt og víst men tað er ikki akkurát hettar tað hevur tað so verið frammanundan eisini so her eru nøkur ting sum sum eru positiv sum eru góð men her eru eisini nøkur ting sum sum vit viðgerðini vónandi mugu hyggja eitt sindur eftir og hvat kunnu vit gera betri og sum nevnt har sum eg byrjaði áðni so hevði hann sjáku thomsen fegnaði hann sann um at at eg heri uppskotið kom at gera tað meiri stimbrandi hjá pensjonistum at at taka eitt eitt størri størri tak hjá teimum sum orka og har haldi eg tað at vit mugu líka sum rógva aftur á uppskotið hjá sambandsflokkinum har mann veruliga vil gera ein bata har mann vil veruliga vil gera mun har mann fer inn og sigur men vit skulu ikki hava eitt her skattalofti upp á trýss túsund krónur men har vit siga tað í øllum førum túgu túsund ella kanska óðarmarkað so leingi sum arbeiðsloysið er so lágt sum tað er nú og har vit vita at øll arbeiðsloysið skríggja eftir hondum at vit har geva pensjonistum møguleikar til at arbeiða so leingi og so nógv sum tá ið teimum orka og tey vilja uttan at tey skulu vera mótroknaði tey gjørt skipanina lættari tey gjørt umsitingina lættari tey eru gjørt tað lættari hjá pensjonistum tá tey ikki skulu ganga um minnast til havi eg nú kent meira enn trýss túsund ella havi eg kent minni enn trýss túsund hvar liggur markið hví ikki opna upp tað gevur tað gevur eisini minni trýst á at fáa útlendingar til landið at arbeiða tað gevur minni trýst á bústaðarneyðuna sum vit longu hava tí út har útlendingar sum vit taka inn til landið skulu eisini hava okkurt stað at búgva tað hevði lætt so heilt óalmindiliga nógv vit hava í sambandsloysnum hava ofta fingið ákoyringar fyri at tað er eitt øgiliga gott tað er ikki rætt tað hevði givið okkum meir pengar at fólk eru meir til arbeiðis tað kann bara vera gott fyri fyri tey eldru eisini vælferðina hjá tey eldru men ikki minst eisini hjá teimum sum sum orka at gera og vit vita eisini fáa ofta skotsgógvarnir at føroyingar eru tey sum í aftureftirpensjónsaldur arbeiða mest og arbeiða longst tað er eisini gott men ynskja tey at gera tað enn meir so haldi eg ikki at vit lógarmessianir skulu forða dømi tað tað tað er eg dugi ikki skilja at vit skulu gera spennutroyggjur til at tey ikki skulu kunna gera taka eitt eykatak og innanfyri arbeiðsloysskipanina har hava vit eina skipan at vissu arbeiðsloysið er lægri enn trý prosent so kann mann taka fólk inn men fer tú upp um so verður tað ein forðing sett í og vit kundu gott gjørt tað saman øll eisini í føroyum so vit eru øgiliga gott at vit fingu pensjonistar at vera heima og so løggja tey ungu fingu tey arbeiðini sum vóru býin út í samfelagnum har sum tað var møguligt meðan hetta her haldi eg er er nakað vit eiga at hyggja aftur á og tað gevur hetta her uppskotið eisini møguleika til at vit fara inn at spyrja nærri til so her eru fleiri góð góð ting fleiri góð viðurskiftir men her er sjálvandi eisini nakri og tað at mann skal at tað gera tað fyrisitingarligari størri ella tyngri er absolutt ikki ein fyrimunur men at mann hinvegin ger tað meir rættvíst rættvíst og gjøgnumskygnið er í pensjónskipanini betri er sera gott og at fáa eina meir nútímans hóskandi og dynamiska skipan er eisini er eisini gott so vit kunnu bara tryggja okkum at sum ikki blívur fleiri fløkjastlig og og innvikla

takk fyri

at í munnin tað er tað sum stendur í hesum uppskotinum

takk fyri ja eg haldi sjálvur at pensjonistarnir hava tað gott pensjonistarnir hava í dag eina sera góða pensjón og tað haldi eg gleðiligt ein pensjonistur stakur pensjonistur ið loypur seg ein hjún so haldi eg teg tíggju túsund og átta hundrað og er tað stakur so liggur hon um eina toyla trettan túsund og eg haldi tað er ein ein góð pensjón at fáa vit hava gjørt nógvar tey síðstu árini gjørt nógvar forbetringar akkurát á hesum økinum tað sum eg kanska fílist eitt sindur á tað er nummar eitt at hesin hendan er eittanin fyri um eg skal betala nakað tíð eina rúgva av tí aftur árið eftir tí at eg havi fingið for nógv útgoldi og tað ger tað fortrupuliga veit mann sleppur frá at boða frá eg veit eisini fólk í dag boða almannaverkinum frá at eg vænti í ár at koma at tjena hálvtrýssus krónur men tað verður ikki nóg væl regulerað í mun

til tá ið árið er liðugt og tí hopi eg at tær her vil tryggja tað takk fyri

takk fyri tú

ja jaspin langur ikki so væl ja takk fyri og takk fyri sjáku thomsen nummar eitt fyrst hetta er her við at útlíkningin verður ikki gjørd við hesum hetta her uppskotið kemur ikki at javna tað har má taks nógv meira enn yvir tá mann gerast ein seðurskipan so hesa taks klárar eisini at finna út av at tá ið tann lønin sum tú fært kemur og eg veit væl tað er øgiliga torskilt og tað er øgiliga vaskuligt eg spælaði við tankanum at tá ið hetta lógarskopið er komið ígjøgnum at tá verður hava vit eina skipan sum sum megna tað so hetta var fantastiskt men tað tryggur ikki uppá tað skal nakað nógv meiri til enn hetta lógarskopið tá ið tað so kemur til tvey so haldi eg tað er øgiliga eini løgi av javnaðarflokkuni skal senda og seta niður á pensjonistarnar at teir skulu kunna arbeiða eg haldi at vit skulu lata pensjonistarnir arbeiða so væl og so leingi sum teir orka og so nógvur sum teir vilja serliga so leingi

so nógvar heiðirnir ella hendur í hesum samfelagnum sum vit gera í dag altíð haldu eg dugi ikki at skilja tangagangin takk fyri

takk fyri jaspur langorgisvøll ja takk fyri og takk fyri hann var formaður er framdur við jensin at ræna tað er ikki rætt og mann kann siga at ein og hvør broyting í inntøkuni hjá øllum fólki skal fólk hava tíð til at venja seg við vit uppliva í dag á arbeiðsmarknaðinum tá ið fólk búðu uppsøgd at so hevur mann typis eitt stav millum tríggjar og seks mánaðar uppsagnarløn tá siga at tað krevur eina tíð hjá hjá einum nýggjum familju at venja seg til eina nýggja eitt nýtt inntøkugrundarlag og tí kundi mann sagt at tí er tað ikki ikki er heldur ikki rímiligt tá ið mann missir ein av teimum kæru ein maka sum mann livast tá ið mann nógv ár at mann eisini har hevur tríggjar mánaðar yvirgangspriodu har tann nýggi tann pensjonisturin skal venja seg við ta nýggju tilveruna og inntøkugrundarlagið og tí tí meini eg at tríggjar mánaðar her er ikki ein órímilig

og ikki yvirlaga yvirgangstíð takk fyri takk fyri so næstu ráðrið jørgen niclasen ger so væl

harra formaður í stuttum kann sigast hetta er eitt sparihugskot í stuttum kann sigast at mann hevur leitað og í hesum førinum hevur mann funnið okkara eldrum mann skal spara komandi ár átta komma fimm milliónir og tað hækkar so upp í tíggju milliónir árið eftir og hvussu spara mann tað tað er við at pensjonistar skulu fáa minni mann tekur frá pensjonistum henda samgongan hevur útmerkað seg í gjøldum altso tey hava áleikt gjøld til øll livandi í hesum landinum og nú finna tey ikki fleiri so koma tey við hesum uppskotinum nú skulu tey eftir teimum deyðu eisini tey deyðu at stund nú er ikki fleiri livandi at fara eftir tað er um eg som at siga yvirskriftin yvir hetta uppskotið ikki tí tá eg lesi uppskotið so síggi eg onkur góð ting altso sjálvt eg men eg síggi eisini góð ting men tá eg lesi víðari so er tað ikki góð at løta á tað er ting sum eg haldi mann ikki kann vera bekentur við at gera lat meg taka úr tí byggulítlu góðu rúgvuni hetta er her við at brennja oljuavgjaldið at brennja oljuavgjaldið sum verður útgoldið har er jú í dag ein treyt at fer mann eina krónu upp um trýss túsund krónur so missir mann tað ella við øðrum orðum hevur mann fingið tað og tá so seinni vísir seg at mann er farin upp um trýss túsund í inntøku so fær mann eina rokning upp á átta túsund og knappar fimm hundrað krónur árið eftir tað er svárt nú fer mann mánaðarliga inn og hyggur at teimum seinastu tólv mánaðunum og so verður tað útgoldið mánaðarliga og tað vil siga at har eskera mann ongar eyka rokningar út frá tí og skipan í hesum uppskotinum so koma vit til tað næsta verandi skipan hevur ein trupulleika tað er at hevur pensjonistur ikki boðað frá hvat viðkomandi væntar at tjena og fær tí fulla pensjón so kann viðkomandi fáa eina stóra rokning árið eftir og tað er drepandi fyri arbeiðshug og tað meini eg er ein trupulleiki í verandi skipan so sigur mann í hesum uppskotinum fara vit yvir til at hyggja eftir tí mánaðarliga og hyggja eftir teimum seinastu tólv mánaðunum á hetta ljóðar gott nú fær mann ikki eina eyka rokning men so er tað okkurt at so eins sum arbeiðir sum hevur eina góða inntøku og er so komin har mann er niðurslitin og gevst so betýðir henda skipan tann nýggja at viðkomandi fær onga pensjón fyrsta mánað og so nøkur hondoyrir annan og triðja viðkomandi fær ikki fulla fólk á pensjón fyrr enn eitt ár eftir at viðkomandi er farin upp á pensjón kann fara niður í átta tíggju mánaðar hvussu inntøkan ikki er øgiliga høgur sum bara er ein miðalinntøkan so er tað kanska eina átta tíggju mánaðar hvar mann kempar fulla pensjón tað vil siga at við hesum uppskotinum skulu fólk sum fara upp á pensjón syrgja fyri at klára seg sjálvi við tey fyrstu tógv og mánaðirnar aftaná tí her er einki at koma eftir men hvat hendir so jú her er ein sparing her hevur mann kassjað inn og mann hevur brúkt til ymisk øki á eg hevði ein seðil á mentanarøkinum eg havi havað fjølmiðlað stuðul og forskerligt annað landsstýrismaðurin hevur valt at koyra pensjón altso at taka frá pensjonistunum og so raðfesta ymiskt á mentanarøkinum altso eg haldi at mentanarøkið gjarna raðfestar tað fyri mína skyld men at fara eftir pensjonistu tað klára teg sjálvt so eg vil siga at verandi skipan hevur trupulleikar haldi eg við at fólk fóðsa stóru eykárokningina her kemur mann við einari skipan sum ger at tú ikki fært eykárokning eina problem og tað er at her mugu fólk sum fara upp á pensjón tá tær niðurslitin klára seg sjálvi í nógvar mánaðir áðrenn eftir herviðslagar til og so hevur mann spart pengar mann hevur kraddað nakrar pengar frá pensjonistum sum mann í hesari fíggjarlógini hevur priorterað á ymsum mentanarøkinum staðin fyri í føroyum haldi eg kanska mun til onnur lond at tá ið ein persónur fer frá okkum so er tað allastaðni í føroyum at vit minnast vit savnast og at minnast við virðing tann ið farin er og tað tað kostar ja men hetta uppskotið sigur at tað myggja vit vertina á tí at nú verður bara teppið skrædd undan sama dag viðkomandi ferð um ein ferð haðani so farviðkomandi pensjón og jarðarferðirnar tann heiðurin av teimum farnu kostar og tí hevur tað kanska verið ein sum at siga ein lítil hjálp til tað sær mínina tað dekkar ikki tað sum hevur verið men tað skræðir mann vekk nú og eg haldi ikki at øh tað er rímiligt á á opinmark heldur landsstýrið ikki ordiliga tað heldur tí um viðkomandi sum ferð hevur ein maka so heldur pensjónin fram í tríggjar mánaðar og tað vil siga at har hjálpir tað til meðan hevur viðkomandi sum ferð ikki ein maka tá so verður tað skrædd vekk beinanvegin eg haldi at at hetta her kann kennast sum eitt signal um at tann heiður vit vísa til at savnast um ein sum ferð at minnast viðkomandi og heiðra viðkomandi at í hesum førinum so leyp mann á har altso vit spara átta komma fimm milliónir við hesum uppskotinum tað er fyrst og fremst legg mann á tey sum blíva pensjonist ella sum fara á pensjón tí tey fáa so øgiliga lítið tað fyrstu tíðina og so legg mann á tey deyðu fyri at sleppa at prioritera ymiskt á mentanarøkinum eg eg eg eg má siga at vit fáa hetta málið í tilnærnevndina og tá fara vit sjálvandi at at viðgera tað nærri eg haldi at tey dømir sum eru víst í her siga øgiliga lítið um samlaðu søguna tað var ein ein ein stabbi sum vísti at ein persónur við einum ávísum fyritreytum fekk eina beina linju við pensjón tað var ikki fast inn um mánaðin tað sum øll fáa og vit herinum fáa meðan eftir hesum uppskotinum so sær tað út sum eina sum fúlastu rukkunum yvir eftir tað var ikki at pensjónin ongan mánað verður líka tað var ikki at viðkomandi ongantíð veit hvat kemur inn á kontuni hendan á hesum mánaðin er tað so smart tað burdu vit kunnað regulera men men eg men eg vil siga í nevndini vóni eg at vit kunnu fara at finna svar í hvussu á hendan máta kunnu vit ikki gera tað í hesum uppskotinum sigur mann nei fólkapensjonistar fáa í dag útgoldu pensjónina forút tað skulu fólkapensjonistar ikki framtíðini teir skulu fáa tað goldið aftur út tað skal ikki fyrr enn mánin er liðugur kunnu tey fáa eitt oyra amen men hesi samgongan heldur tað hví skulu vit í løgtinginum so vera forút betalt altso mann heldur opinbara tað vit sum sita her í tinginum vit skulu hava lønina forút tað ikki áðrenn vit arbeiða í hendan mánað men ert tú pensjonist so skalt tú ikki hava klingkin fyrr enn aftan á mánini fari eg haldi at tað skurrar at tað skurrar men hetta er eitt uppskot hann hevur leitað við lykt eftir einari sparing eftir pengum frá pensjonistum sum mann brúka til annað eg haldi ikki at hetta er eitt uppskot sum nakar við virðing fyri okkara eldru

kann at akvøða fyri takk fyri mær takk fyri tað

til næstu ferð orsaka

takk fyri djørk niclasen hjá svøvnum harra formaður eg valdi við vilja ikki at koma inn á tað øki sum grímur sannstein nú vísir tí eg dugi ikki heilt at lesa hvat er tað mann vil við hesum hvønn er tað mann er úti eftir altso mann er úti eftir onkrum men eg dugi ikki at síggja hvørjum og at ikki kunna uppspara tveimum londum í senn ljóðar ordiliga rætt hvønn tað samgongan ger fáa tey at ljóða rætt altso men tá vit so døkkaliga eru í hvat er hetta fyri nakað so er tað sjáldan at tað er so fitt altso er mann aftur her eftir útsøklarum er mann á aftur eftir teimum sum spara upp í til dømis norska fólkutrygd sum er egin pensjón men tað verður goldið sum at prosenta av lønini so tað ljóðar sum ein skattur er tað nú hesi sum skulu noktast hjá honum í føroyum altso vit sum spara upp til eftirløn vit fáa fólkampensjón okkara egnu eftirløn er tað nú mann ætlar eftir útsøklarum einaferð afturat eg veit ikki og tí vildi eg ikki koma á at ætla at fáa útgreina í nevndini men eg havi mistanka um at tað er tað tey vilja tí tey hata fólk sum arbeiða í útlandi

takk fyri og hevði eitt sovorðið hvønn dag

til munurin

takk fyri jørgen niclasen gerst væl tað verður nevnt eitt dømi í her at ein persónur sum í endanum av árinum í dag fer yvir til at liva av fólkapensjónvikum í niðurslitin fær í dag so fulla pensjón í januar februar mars apríl mai árið eftir tá tey onga inntøku av tað vil siga at tann sum fer av arbeiðsbankanum í desemburmánað hann fær lítið ella einki í pensjón í januar og nøkur hondoyrir í februar nøkur fleiri hondrað oyrir í mars men viðkomandi fær ikki fulla pensjón fyrr enn átta tíggju kanska tólv mánaðir eru farnir

nei takk fyri ja hatta vóru viðmerkingarnar og tann næsti at røða er liljan weigin

takk fyri frú forkvinna vit eru røsk at arbeiða í føroyum og tað er galdandi fyri allar aldursbólkar eisini tey sum eru komin nakað til árs sambært hægsstovuni er umleið helvtin av teimum sum eru millum fimmogtrýss ár og fýraoghálvfjerðs ár á arbeiðsmarknaðinum og tað er gleðiligt tað hevur tó verið óneyðug at vera virkin eftir pensjónsaldur tí pensjónin verður mótroknað tá ið inntøkan kemur upp um eitt vist og tað er ymiskt alt eftir um mann er føddur áðrenn ella aftan á nítjan hundrað og trýoghálvtrýss higartil hevur tað verið so at eftirrokningin av pensjónini er farin fram eina ferð um árið og munurin verður antin útgoldin ella kravdur inn og serliga tann seinna støðan er sera keðilig hjá pensjonistunum sum framvegis er virknur á arbeiðsmarknaðinum sambært viðmerkingunum vóru tað í tjúgu trýogtjúgu átta hundrað og fimmogtretivu pensjonistar sum í miðal vórðu kravdir eftir seks túsund eitt hundrað og níggjuogtjúgu krónum og tað vóru eisini níggju hundrað og sjeyogfýrs pensjonistar sum í miðal átta sjey túsund eitt hundrað og trýoghálvfems krónur til góðar tað hevur verið gjørligt hjá pensjonistunum at fáa pensjónina umroknaða gjøgnum árið men tað krevur at pensjonisturin fylgir ógvuliga nevnt við inntøkuni ein einkult vakt á einum røktarheimi kann gera munin sjálvandi skulu fíggjarviðurskiftini hjá pensjonistum vera so mikið gjøgnumskygd at tey vita hvussu nógv tey hava at liva av hvønn mánað og ikki fáa ein fíggjarligan smeit um tey hava arbeitt eitt sindur ov nógv pensjónin verður ásett hvønn mánað við støði í inntøkuni seinastu tólv mánaðirnar eitt slag av rullandi skipan eigur at vera søtur musikkur í oyrunum á fólkafloksfólki mótrokningin hjá pensjonistum hevur verið umrøtt sera ofta hetta valskeiðið bæði hjá samgongum og andstøðum inntøkumarkið fyri mótropning er hækkað og nú verður hendan broytingin framd sum fer at gera tað munandi lættari hjá okkara virknu pensjonistum at kenna veruligu inntøkuna uttan at stúra fyri einari eykarrokning seinni við uppskotinum fer almannar verki í stóran mun at sleppa undan áseting umrokning og eftirrokning av pensjón tað lættir eisini um umsitingarliga hjá teimum so hetta er eitt gott og neyðugt átak og eg vóni at vit øll kunna vera samd um tað tvær aðrar broytingar eru í uppskotinum tær eru at føroyska lógin verður tillagað til norðurlendska sáttmálan um sosiala trygd og so er tað tillaging av rættinum til pensjón í sambandi við deyða harafturat takrar broytingar av tekniskum slag sum eg ikki vil koma nærri inná flestu løntakarar í føroyum munnu verða løntir afturút nøkur heilt fá undantøk eru vit løgtingsfólk eru forút lønt og tað eru pensjonistar eisini løgtingsfólk verða eftir næsta val lønt afturút og pensjonistar verða við hesum uppskotinum eisini løntir afturút um tað verður samtykt í verandi líki tað er viktigt at leggja afturat at hetta ikki er galdandi fyri verandi pensjonistar sum longu nú eru forútløntir ein avleiðing av hesi broyting er at rætturin til pensjón í sambandi við deyða verður broytt í løtuni verður pensjón útgoldin ein mánað eftir av viðkomandi í deyður nú verður tað broytt soleiðis at pensjónin steðgar tá ið persónurin er deyður fyri pensjonistar sum eru giftir ella samlivandi verður tó framvegis galdandi at tann eftirsitandi hevur rætt til pensjónina hjá tí deyða í tríggjar mánaðir aftan á andlát lógin verður eisini broytt sum hon er tilaga til norðurlendska sáttmálan um sosiala trygd í stuttum snýr tað seg um at tað ikki fer at bera til at innvinna sær rætt til almannapensjón í fleiri londum fyri sama tíðarskeið samanumtikið eitt tiltrongt og gott uppskot sum fer at geva pensjonistum gjøgnumsigni í teirra fíggjarviðurskifti uttan at stúra fyri at fáa eina spurning tá árið er farið hetta kann eisini hugsast at øki um hugin at vera virkin á arbeiðsmarknaðinum eftir pensjónshaldurin í rokkin tí sjálvandi skulu tey sum ynskja og eru før fyri at arbeiða hava møguleika at arbeiða uttan at stúra fyri fíggjarligum avleiðingum av hesum

takk takk fyri ja einki viðmerking árni eymdamm er næstur í vøri snakk eftir

gevst væl tann tí vit viðgera í dag eitt lógaruppskot sum við fyrsta eygdarsýningum kann tykjast tekniskt og umsyndikarligt men undir yvirflátum liggur ein røð av broytingum sum hava veruliga týdning fyri rættartyrktina og virðiliga viðferð av okkara eldru borgarum tá umskotið styrkir umsyndingina og tí gevur tað borgarunum greiðar rættvísar treytir til okkara skyldastu løgdu fólk at tryggja at skipanir sum rakka í lívið inni í lívið hjá fólki eru bæði gjøgnumskygdar og rættvísar verandi skipanir við frammanundan útgóðdum pensjónum hevur eisini havt við sær at pensjónir kann fáast at pensjonistur kann fáa veitingar fyri tíðarskeið har hann ikki longur hevur rætt til tær hetta hevur óóbeiðiliga skapt ójavnstøðu millum pensjonistar og aðrar veitingartakarar sum fáa veitingar aftur út tað hevur verið nógv frammi í dag um mann tekur frá teimum deyðum skilja er tað rætt so er tað við spennin stakur so fær mann ikki fyri tann næsta mánaðin men vist at eg visti er eitt hjún eingibroyting tað eru tríggjar mánaðir aftaná at tað er har er eingibroyting við hesum uppskotinum verða veitingar og úthaldirnar í samsvar við verulig inntøkur og veruliga støður og at øll verða viðgjørd eftir somum meginreglum tað er eitt stig móti einari meira javnbjóði skipan eftirropning av pensjónum hevur í mong ár verið ein torfør ókroypt partur av skipanini pensjonistar hava fingið ov nógv ella ov lítið og hava í summum førum verið kravtur eftir stórum upphæddum sum teir ikki høvdu væntað hetta uppskotið styrkir rættardygdina men skistur verður ásettur mánaliga eftir veruligu inntøku og eftiropningin verður verðframd tá taks ella útlendskir myndugleikar broyta inntøkutølini tað merkir at borgarin fær reiðari feytur og fær betri møguleika at planleggja sín lív uttan óvissu og óvæntaða afturkrøv nýggjum skipanum er tað nú møguligt at áseta pensjónismillari og meira tíðarvart hetta ikki bert eitt fyrimun fyri almannarvekkin tað er ein fyrimun fyri borgarin sum fær eina meira skinnsama og rættvísa viðgerð hetta uppskotið er eitt dømi um hvussu vit kunnu betra um skipanir ikki við stórum slagum men við neyvari og ábyrgdarfullar lógkálum framsóknin hevur ikki nevndarlimu í trinnarendini men vit vilja viðgera hetta lógaruppskotið við vælvild til aðru og triðju viðgerðir

løgtingistunum takk fyri ja takk fyri tað vóru ongar viðmerkingar og vit fóru víðari til jens á raðnað

ger frá tær takk fyri frúfólkarnar hetta uppskotið um framtaka tekniskar broytingar so hevur tær tríggjar høvuðsbroytingar sum sum eru greiddar frá her fleiri hava havt orð í armi væl líka kanska stutt tríva aftur í ta einu broytingina at her við um og eftirrokning har oklesa at verandi reglur um ásetan pensjón í miðmunt til inntøku eru ov strivnar verandi skipan hevur við sær at fíggjarstøðan hjá borgarum er ov lítil gjøgnumskygd tá hesin átekst sær lønt arbeiði aftan á afturat pensjónina tá ið árið er farið at rundvíst at seg at tað eru nakrir pensjonistar sum hava fingið ólágar at pensjón er ov høga pensjón og so kemur tað um og eftirrokning og mótrokning og so viðari tað heldur mann so at mann kann broyta við hesum uppskotinum og alt gott um tað síðani er tað at mann tillagar lóggávuna til norðurlendska sáttmálan um sosiala trygd tað er eisini gjøgnumgingi her í dag av fleiri og alt gott um tað eisini men so kemur tað triðja sum sum veruligan er for til mær fyri brostið ikki bara mær men mongum tað okur hoyrt í í tí sum hevur frammi í fjølmiðlunum um hetta uppskotið og eg harmist eg harmist eg harmist yvir at ja tað er tað er vert at flenna at men tað burur verið at skoma flent tí at javnaðarflokkurin hjálpsflokkin havi eg ikki vant nógv av men men javnaðarflokkurin hóast alt vant eg staðbrekt nakað av javnaðarflokkurum vit fara at appellera til javnaðarflokk og signaði ikki bara hátíðarhalda tá ið tá flokkurin heldur føðingardag tá síðsta leygardag og halda røður og so víðari men men reini og og minnist eitt sindur til hvat flokkurin hví hann bleiv stovnaður og hvønn hann bleiv stovnaður fyri hjálpa tað vísir sum at alt tað er bara farið men sum at siga tað um um allar flokkar í í okra okra part av heiminum at teir líkjast á trondini teir eru grupperaðir á miðjuni og mann sigur ikki tann stóra munin men eg hugsi um at her onkur sigur ja tað at hetta hví snakkar tær so nógv um hetta at taka frá teimum deyðir men hesar broytingir tá ið verður gjørdar hetta er ikki at taka frá teimum deyði hetta er at taka nakað nógv nøkur rættindi frá fólkapensjonistum sum teir eiga í dag eg fari líka at at eg haldi at eg fari at ja fyrst at lesa lesa tað stendur uppskotinum og síðani lesa hoyringssvar ein av avleiðingunum av uppskotunum er pensjón broytt frá at vera útgoldin frammanundan til at vera útgoldin aftur í tí sambandi er ætlanin tillagað løgtingslógina í sambandi við rættindi til pensjón við deyða sambært galdandi lóguheldur rætturin til pensjón uppat við endanum av tí mánaði sum kemur aftan um mánaðin ein pensjonistur doyr tað merkir at pensjonisturin fær pensjónútgoldina fyri mánaðin aftan á teimum deyðir fyri at avmarka útgjøld til pensjonistar sum eru deyðir verður tíðarskeiður rættið til pensjón aftaná deyða stytt tað siga ein rætt sum pensjonisturin eigur tann fyrsti sum nú møtur upp og krevur pengar tá ið pensjonisturin doyr er tað almenna altso fyri meg er tað fullkomiliga vanligt at hugsa eg sigi fólkini sum sum doyggja tey hava bygt tað samfelagið sum okur kunnu at lusa okur nýð har tey ikki høvdu tað yvirflóð sum okur hava í dag tey ofraðu teirra lív tey bygdu samfelagið upp og tey fyrstu sum dukku upp tá ið tey doyggja og krevja pengar frá teimum enn tá vit deyða tey hava rætt tey hava rætt í dag blavur okur siga ein persónur sum doyr í januar næsta ár bara at fyri at taka dømið hann hevur rætt til at fáa eftir galdandi lóg pensjón fyri januar útgoldna frammanundan seinasti desembur teir aftur vóru tikin hann fer tað við endan á januar so doyr í januar so fer hann ikki tað men hann er ein rætt afturat og tær hava fáa pengar eina mánaða aftaná at hann doyr í februar hann skal hann helvt ikki hava tað almennu kemur krevur tveir pensjónsmánaðir frá viðkomandi takk ikki frá tí deyða hetta er ein rættur sum pensjonisturin hevur upparbeiðt sær ígjøgnum lívið formaðurin í javnaðarflokkinum er farin at at tosa tjóðveldi upp á upp á plássið hesumálinum sita at halda fund tær aftasta aftastu røð men hann er farin at biðja hana um at kanska geva sína egnu eisini eina ein fyrilestur um hvussu mann eigur at takast frá teimum gomlu tað er tað sum situr mest eftir hjá mær eg eri vaksin upp í saman við teimum sum stovnaði javnaðarflokkin teimum tvøroyri kendi tey vaks upp saman við teimum burtur tað eftir hann og tað er tey sum blívur svikin í dag av tí flokkinum sum tey tað er mest hey teirra hugssjónur sum verða sviknaðar eg fari at lesa upp í ein heiðursvar tað er frá landsfelag pensjonista viðformansins lívi takk fyri reformkvinnurnar í loyvi so lesa okur ein avleiðing nei ið ja tey siga á síðu á síðu seytjan punkt eitt fýra stendur ein avleiðing av hesum er at pensjónin fer frá at vera goldin framum undan til at vera goldin aftur úti í uppskotinum er henda avleiðing bert galdandi fyri tey ið gerst pensjonistar frá seksogtjúgu og báðum førum verður pensjónin skerd við einum mánað í sambandi við deyða tað sum landsfelag pensjonista metir er átalvert er at tað verður snýgt inn í lógaruppskotið at pensjónin skal rindast aftur út í staðin fyri forr út sum í dag at tað verður snýgt inn í lógaruppskotið at pensjónin skal rindast aftur út í staðin fyri forr út sum í dag tað vil siga at hvør pensjonistur missir eitt mánaður útgjald somuleiðis missir pensjonisturin við deyða eitt mánaður út har eitt sitandi at hava útreiðsluvið jarðar fyri annað við hesi tillaging í uppskotinum verður pensjonista tíðarskeið stytt við einum mánaði verður sparingin sum viðviðmerkingunum leyslumett til tríggjar komma fimm til fýra milliónir árliga brúkt til annað enn tað sum vitja um pensjonistunum til lønastaðni til ein eldra kekk men tað verður ikki er talan um enn eina ferð at brúka skerjingar í fólkapensjonini til onnur endamál hóast fleiri pensjonistar eru millum teirra sum eru ringast stillaði okkara samfelag ja tað er tann øgiliga góða setningurin seinast verður sparingin sum í viðmerkingunum er mett til tríggjar komma fimm til fýra milliónir brúkt til annað enn tað sum vitja um pensjonistum til dømis av eldra kekk er talan um enn eina ferð at brúka skerjingar í fólkapensjonini til onnur endamál hóast fleiri pensjonistar eru millum teirra sum eru ringast stillaði okkara samfelag eg vil sagt at hevði tað verið so frægt at mann brúkti hesar pengarnar sum mann tekur frá pensjonistum sum eiga tær teg hevði mann brúkt tað til til at bøtt um tað kemur ikki eingang tað kemur ikki eingang mann er farin burtur frá snær mann hugsar bara um tey uppi á ja orsaka eg sigi tað kanska á tí tí lænin sum mann sjálvur á herðunum á tann gomlu istinum er endamráð ein hægri lagi ein hægri rók tey sum lyftir teg upp á rókina tey verða enntá rænd við deyða eg fari at heita á á tað enn eg søgist røð her javnan fólkini í formansløgum valsignaði hugsið tú ikki gera hetta hetta er óvirðiligt nei hjá vildi eg vænta einki tað takk fyri tær

eg haldi at eg fór at minna á at vit skuldu vandoppa í morðini so er tað landsstýrismaður eirikur í jakkstovu kirkja tær fyri fróðu fólkuna

og eg feði meg um at biðja við at takka fyri viðgerðina sum hevur verið javisnir uppskotinum í øgiliga stóran mun ein saklig viðgerð í einum rímiliga inni einum rímiliga kompleksum øki tað sum liggur í hesum uppskotinum er

viss í mann er ósamdur tað er alt í lagi og skal mann hava eina diskussión so er tað um at fara út tað verður ikki her inni uttan tað verður her uppi á røðarpallinum gerst væl landsstýrismaðurin takk fyri frá fólkuna tær broytingarnar sum eru í hesum eru í tað eru í høvuðsheitum fýra innasturoyar broytingar sum eru onkrar smærri tekniskar tað fyrsta tað er hetta við um og eftirrokning har vit endiliga fáa loystis avbjóðingina sum verður at fólk øgiliga ofta standa í einari støðu at tey fáa eina rokning um tað so hendir at tey hava arbeitt eitt sindur meira enn tey mettu um frammanundan tað skuldi væl verið eitt stig tann rætta vegin og tað haldi eg eisini at øll hoyringssvarini vísa á eisini landsfelag pensjonista sum bleiv nevnt her í hana tað sum hendir tað er tað sum er eitt sum er blivið nevnt her í samband við júst tann partin tað er hvat hendir aftaná tú gevst at arbeiða fært tú tá fulla pensjón og kanska onkur kann hava tí fatan at at tú missir pensjón tann dagin tú blívur fólkapensjonistur við hesari broytingini tað er ikki so tá tann dagin tú blívur fólkapensjonistur tá byrjar eitt nýtt tíðarskeið og tað er út frá tí at mann roknar hvat mótrokningin skal vera tað er rætt at ert tú ein fólkapensjonistur sum hevur arbeitt nakað og einaferð í tilgonguni gevst at arbeiða so er tað ikki eitt nýtt tíðarskeið sum byrjar so fært tú eitt lítið sindur minni pensjón at byrja við men í prinsipinum gongur tað ikki út upp á nógv meira enn tað at tú missir burturav beinanvegin heldur enn at fáa eina rokning í hinum endanum ert tú ein pensjonistur sum forvinnur nakað av pengum so loysir tað seg í allarflestu førum betri at útseta pensjónina og tá er tað tað saman við at tá tú steðgar við tínari útsettu pensjón tá blívur tú fólkapensjonistur og tann nýgg tíðarskeiður byrjar so hatta har skuldi verið nøkulunda greitt haldi eg so er tað hesin parturin sum snýr seg um tá tað norðurlendska sáttmálan og sosiala trygd og tað snýr seg bara um eftir er við at spara upp í tveimum skipanum sum eru líka at mann skal sleppa undan tí og tað er tað sum eisini er galdandi aðrastaðs har er ein setningur sum er í almennu viðmerkingunum og í einum eisini nevndur einaferð seinni sum sum faktiskt ikki er partur av lógaruppskotinum bara fyri at fyri at tað liggur heilt greitt so er tað hetta við rættindunum til barnaviðbótina har bara so tingið er fult upplýst so er tað soleiðis at har har var ein orðing sum onkursregna er blivin burtur áðrenn tey fara til eftirkanning bæði her í tinginum og hjá lógarstænastuni so tann orðingin er ikki við her og hon kann koma við í einum seinni uppskoti tað kundi til dømis verið í samband við eftirlønarviðbót til fólkapensjonistar sum hava verið fyritar pensjonistar sum er eitt uppskot sum kemur seinni sum er inni í tí sama so er tað hetta við rættindum til pensjón í samband við deyða og hetta við at tú fert burtur frá fyri komandi pensjonistar fyri tey sum blíva pensjonistar aftaná í ár at har fara vit frá at rinda pensjón forút til at rinda hana aftur út sambært hesum uppskotinum har har er støðan soleiðis sum millum anna heintjáku thomsen var inni á at hjá teimum allarflestu er tað soleiðis at tú fært løn aftaná tú hevur arbeitt fyri lønina tú fært lønina aftur út tað finnast undan tøk tað eru tingfólk til dømis men har er tann skipanin hon er broytt av tinginum og frá næstu ferð so verður tað tað sama galdandi fyri tingfólk at tey fáa løn aftur út goldið líka sum mann ger í samfelagnum annars og tað ger tað at tá ið fólk blíva fólkapensjonistar so hava tey so fáa tey eina løn í endanum av mánaðunum tá tey framvegis arbeiða og so fáa tey pensjón í endanum av mánaðunum aftaná so tað er ein javnur streymur alla tíðina onkur hevur kanska skilt tað sum um at mann ger eina broyting fyri verandi pensjonistar so er tað at ein mánaður blívur burtur tað er ikki tað sum liggur í hesum uppskotinum tað sum liggur í uppskotinum tað er at teir pensjonistar sum fáa pensjón forr út teir halda fram við at fáa pensjón forr út so er tað tann síðsta parturin og tað er hettar í samband við deyða har er tað soleiðis í dag at vit fáa pensjón tá ið vit tá ið vit doyggja tí tað gera vit øll tá tá fáa vit pensjón tann mánað sum vit doyggja og vit fáa pensjón mánað aftaná og tí tavin sigur at kanska er tað ikki altavgerandi at mann fær pensjón mánað aftaná mann er farin fóldum frá eitt er at er tað eitt búgv so síðst nær sum eg havi skilt tað so sleppur tú faktiskt ikki framat teimum um pengunum til jarðarferð og onnur ting sum mann tosar um og og er tað hjúnafelagar har halda vit fast við tær reglurnar sum eru galdandi í dag at pensjónin verður útgoldin í tríggjar mánaðar aftaná og tá ert tú tá situr tú øgiliga ofta í óskiftum búgvi og tá hevur tú atgongd til hesar pengarnar so eg haldi eisini at tað vendir nøkulunda rætt men tað er jú r teimum særini á at tað plagar altíð at tosa um at tað verður for lítið spart og at mann hevur forstórt undirskot og so framvegis men tað er rætt at hetta uppskotið sparir landinum eitt sindur av pengum tað eru einar níggju milliónir onkur hevur verið inni á hvat teir pengarnir sum verða brúktir til og tað var ikki tað sum sum eg vil líka sum er blivið fráboðað tí tað var tíðliga í heyst at tað bleiv kunnað um frá landsstýrinum um at tað sum kemur inn í av hesum uppskotinum tað verður í høvuðsheiti um brúkt til trý ting tað fyrsta er at kunna byrja eina eftirlønar viðbót til fyritíðarpensjonistar sum blíva fólkapensjonistar fyri at gera støðuna hjá teimum eitt lítið sindur betri tá ið tey eru tá ið tey blíva fólkapensjonistar tann næsta tað er tað uppskotið sum var viðgjørt her í fyrradagin sum snúði seg um at hækka markið fyri endurgjald fyri mistar arbeiðsinntøku hjá teimum sum eru heima hjá sjúkum børnum ella hjá doyggjandi og tað triðja sum hetta er við til at fíggja tað er tilhaldsstaðið sum var spurt um her í tinginum í gjár eisini tilhaldsstaðið sum er ætlað at koma her í havnini fyri tey sum hava samansettar trupulleikar har millum rústtrupulleikar og so framvegis tað er í høvuðsheitum tað hesin pengan varð brúktur til og tað er eisini fráboðað langt frammanundan og áðrenn aðrar raðfestingar vórðu gjørdar á fíggjarlógina frá fólkapensjóni eg haldi hetta var tað takk fyri so viðmerkingar helgi abrahamsen

ígjøgnum allar ítøkiligar støður

sum kunnu vera men tað sum vit hava nakrar skipanir sum eru galdandi sum ikki verða broyttar av hesum hetta broytir bara uppá rættin til fólkapensjón aftaná mann er farin og tað er eisini soleiðis at skuldi tað hent nú blívur eitt lítið sindur inni á men men skuldi tað hent til dømis at tú dórt annan oktobur so hevur tú fingið so so fært tú pensjón í endan av oktobur fyri fyri tann mánað tá er tað yvir tretivu dagar ella upp móti tretivu døgum har tú fært pensjón tá ið tú ikki ert ímillum okkum skuldi tað hent at tú dórt aftaná at tín pensjón er goldin út fyri tann mánað so fyri ja tann mánað so fært tú eisini faktiskt fyri mánaðum aftaná so tað er ið tú livir allarhelst í rímiliga nógvar dagar áðrenn tú ikki fært pensjón meir at tað er at tað er ikki so einfalt men vit kunnu taka tí nevndini tá kann eg kanska fáa tað sindur greiðar takk fyri ja takk fyri jensara næggjarspæl takk fyri frú

jú hetta at s

kanska vit kunnu koma inn á tað hugtakið fólkamenniskjan

fólkapensjón er ein almannaveiting sum er sum er uppfunnin til at hjálpa uppá støðuna hjá fólki tá ið tey gevast at arbeiða tað sum hendir her tað er at vit taka tað fyrsta fyrst tá ið tú blívur fólkapensjonistur tá er tað sum ofta soleiðis at vit vilja siga tað er í skiftinum á oktobur novembur so fært tú løn í oktobur fyri tað sum tú hevur arbeitt í oktobur so har hevur tú pengar tú fært løn í novembur fyri tað sum fór til novembur tú fært tað aftur út so har er einki glopp tað er rætt at har blívur nakrar pengar burtur men er tað rímiligt at tú skalt fáa eyka fyri tann partin so er tað hin partin og tað føli eg er nokk so lætt at verja at skuldi tú at taka er tað soleiðis at pengar hjá pensjonistum hjá fólkum sum eru farin fóldum frá kunnu hjálpa uppá støðuna hjá teimum livandi so haldi eg at tað eru væl brúktir pengar eg haldi tað er gott at eg haldi tey livandi fyri so víkt hava meira brúk fyri pengum takk fyri takk fyri og tá nólsoyar tú og jens har hana

gjørt væl takk fyri forkvinna eg má taka orðið aftur

verja tey gomlu verja pensjonistarnir verja tey sum okur standa á herðunum á ja tað er nevnt nokk tað er nevnt nokk at standa her og tosa um at tey skulu hava ofrað seg fyri fyri tey livandi tey hava bygt samfelagið upp soleiðis at okur hava tað tann framíhjárætt í dag okur sum situr her og allir føroyingar búgva í ein av teimum fremstu londunum í heiminum tá ið mann so fer at at bøta um ymiskt í samfelagnum so er tað ivaleystur grunnar tá ið eg hugsi úr grunnar her so er tað alt tað sum samfelagið er er fult av alt tað sum tey gomlu hava skapt tað er ivaleyst økjur hjá okkum at fara inn á og gera raðfestingar og um raðfesta og so víðari soleiðis at tey sum ikki hava tað gott í dag og at fara eftir teimum sum hava skapt vælferðarsamfelagið og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og og hugsið tykkum um einaferð træt um ung fólk sita her sum hava livað í einum yvirflóðs samfelagi tí at tey gomlu tey sum fara frá okkum nú tey sum eiga ein rætt tey hava bygt tað í forklinnaðaranum loyvi hugsið tykkum um áðrenn tit gleggjast á tey á gravarbakkanum takk fyri og tað sær út sum tí ikki fleiri

vit taka orð í hesum máli tá vil eg siga at fyrsta viðgerð av løgtingsmáli nummar tveyogtjúgu fimmogtjúgu uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um almannapensjónur og annað og løgtingslóg um viðbóð til ávísar pensjonistar ásetan pensjón eftir forvunnaðari inntøku undanfarnar mánaðir innvinnan av pensjónsrætti tillagingarætti til pensjón í deyða og annað tað fer síðani til víðari viðgerð í trúnaðarnevnd og vit fara so víðari til nummar fýra á skránni og tað er fyrsta viðgerð av løgtingsmáli nummar trýogtjúgu tvey túsund og fimmogtjúgu og tað er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um trygging ímóti avleiðingum av arbeiðsskeiða arbeiðsskeiðatryggingarlógin lækka inngjaldið til vinnusjúkagrunnin og víðka virkisøkið hjá vinnusjúkagrunnum og tað er mark stóra landsstýriskvinna sum er lagt málið fram og eg skal biðja um framsøgufólk og tann fyrsti sum fær orðið tað er terji betur frá javnaðarflokkinum

hetta er álit í løgsmál nummar tveyogtjúgu uppskot til løgslóg um broyting í løgtingslóg um almannar pensjónir og annað og løgtingslóg um viðbót til ávísar pensjonistar tað er ásetan av pensjón eftir forvunnaðu inntøku undanfarnu mánaðirnar innvinnan av pensjónsrætti tilleiðing av rætti til pensjón í samband við deyða og annað hetta er eitt av teimum málinum sum tiskur við í fyrstu viðgerð og eg veit ikki at mann skal tora at tora at siga at eg sum mannfólk eri blivin klókari at seg her hevði eg annars hoyrt bara kvinnur sum er klókar men lat tað fara men eg eri hvussu blivin klókari og hetta er eitt av teimum málum alt er ikki gott í hesum málunum men her havi eg gjørt eina breiða semju ein samtrivnaðar nevnd ferð um eina løtu á mælendingum til at samtykja uppskotið við eini broyting tað er annars eirikur jákstovur landsstýrismaður í almannum mentamálum sum hevur lagt málur framt tretivunda septembur og eftir fyrstu viðgerð tann trýogtjúgunda oktobur tvey túsund og fimmogtjúgu er tað beint í trivnaðarnevndina nevndin er viðgjørt málið á fundir fjórða sætta og ellinta novembur undir viðgerðini á málunum hevur nevndin á fund við landsfelag pensjonista áhugabólk pensjonista áhugafelagi antarist felagið føroyski fiskimenn uttanlands og landsstýrismannin í almannum og mentamálum eirik í jákstovu um og eftirrokning í pensjón hevur í mong ár verið ein avbjóðing um ein pensjonistur hevur forvunnið hægri inntøku enn væntað í einum ári verður ikki eftirroknað fyrr enn árið eftir tá kemur ofta fyri at pensjonistar hava fingið stóra rokning bæði fyri og nógv útgoldna pensjón og eisini av og nógv útgoldið í viðbót til ávísar pensjonistar øll politiska skipanin hevur ynskt at broytt hetta men ráðgevingin hevur verið á tøkni ið ikki hevur verið til at gera hesar neyðugu ábøtur men nú hevur so nú metir so almannarverkið at tøknið kann vera klár fyrsta januar tvey túsund og sjeyogtjúgu tí er møguligt at gera hesar broytingar nú men hesar broytingarnar í lógaruppskotinum kunnu tí ikki koma í gildi fyrr enn í tvey túsund og sjeyogtjúgu við hesi lógarbroyting verður farið frá at rokna fyri eitt heilt ár í senn til at rokna mánaðarlig hereftir verður pensjónin og viðbótin til ávísar pensjonistar roknað mánað fyri mánað skipanin skal nú hvønn mánað hyggja eftir inntøkuni hjá pensjonistunum seinastu tólv mánaðirnar aftur í tí eftir hesum verður pensjón ásett og eisini viðbót hetta kann gera at pensjónin kann broytast frá mánaði til mánað men tað góða er at her kemur eingin eftirrokning hvørki plus ella minus hvør mánað skal avgerast út frá seinastu tólv mánaðum onnur broyting tað er at pensjónin nú skal verða útgoldin afturút heldur enn forút tað merkir at í endanum av einum mánaði fær pensjonisturin útgoldið fyri farna mánað frammanundan hevur pensjónin verið útgoldin fyri ein mánaða tað vil siga áðrenn mánaðurin byrjar flestu starvsbólkar verða í dag lønt afturút verða tó rindaðar forút men løgtingið hevur samtykt lóg sum ásetir at eisini løgtingslønir skuldu vera goldnar afturút so tú kanst siga at løgtingið hevur gingið á odda fyri at lógarbroytingin ikki skal fáa óhappnar avleiðingar fyri verandi pensjonistar verður henda nýggja ásetingin bara galdandi fyri fólk sum fara á pensjón eftir fyrsta januar tvey túsund og seksogtjúgu fyri nýggjar pensjonistar er tó galdandi at viðkomandi far pensjón fyri allan mánaðin viðkomandi ferð á pensjón so tá ein velur at fara á pensjón so kemur fyrsta útgjaldið tá hesin mánaðurin er liðugur tí viðkomandi far fyri allan mánaðin í hinum endanum verður áset at eingin fær eina rokning eftir dag fara pensjonistar sum byrja at fáa pensjón aftan á fyrsta januar seksogtjúgu at fáa útgaldið pensjón í endanum av mánaðini tey doyggja meðan verandi pensjonistar hava fingið útgaldið pensjón fyri tann mánaðin ið tey fara haðani og fáa tí ikki eina útgjalding afturat aftan á dagin men eisini er ásett at um ein doyr í endanum av einum mánað tá ið sær longu hevur fingið útgald í næsta mánaðin so verður hetta ikki kravt inn aftur so er liðugt hóast tað er óhappið at vit við hesum lógaruppskoti fara at hava tríggjar ymiskar bólkar av pensjonistum tá talan er um pensjón so heldur trivnaðarlendin at broytingar eiga at gerast tað eru nógvir fyrimunir við omanfyri nevndum lógarbroytingum sum koma pensjonistunum til góða tíðapartur av uppskotinum snýr seg um persónar sum arbeiða ella sigla í útlandinum verandi lógarásettir at persónur sum býr í føroyum í fjøruti ár hevur rætt til fulla pensjón ella hevur tá kent upp til fulla fólkapensjónum um persónurin hevur búð fyrr enn fjøruti ár í føroyum verður pensjónin roknað í lutfalli hevur persónurin her til dømis búð í tjúgu ár fær viðkomandi tjúgu fjøruti partar í fólkapensjónum tað er hálva fyrrligjandi uppskot ásetir nú aðra treytir fyri fólk sum búgva í føroyum og arbeiða og sigla í útlandinum lógaruppskotin ásetir at persónur sum býr í føroyum og arbeiðir og uppkennar pensjón í útlandinum skal ikki uppkenna pensjón í føroyum tey ár men sambært lógaruppskotinum er hetta bert galdandi fyri persónar sum arbeiða ella sigla í landi sum er fevnt av norðurlendska áðrenn um sosiala trygd tað merkir at føroyingar sum arbeiða í norra svøríki finnlandi og íslandi verða mótroknaðir meðan hetta ikki verður galdandi fyri arbeiðið í nøkrum øðrum landi arbeiðarin til dømis í danmark ella siglir við til dømis donskum krøllendskum ella kanadiskum skipum verður eingin mótroknaður nýggja ásetingin ásetir nýggja ásetingin rakar serliga hart tey mongum sum arbeiða í norra ella sigla við norskum reiðaríum norsku fólkutrygd sum er norska pensjónin men fólkutrygd er at rokna sum persónlig eftirlønaruppsparing ein fær út alt eftir hvussu nógv er goldið inn í okkara eftirlønarlóg verður inngjaldið til fólkutrygd eisini roknað sum eitt egið eftirlønarinngjald trivnaðarnevndin heldur at hendan ásetingin fyri fólk sum arbeiða í júst fýra útlondum er óheppin at tí lógaruppskotið eisini er afturvirkandi er eisini óheppin tí er tað ein samtrivnaðarnevnd sum mæl til at strika ásetingina um mótrokning fyri fólk sum arbeiða í teimum fýra londunum sum vit hava norðurlendsku avtaluna um sosiala trygd við vit seta tí fram eitt lógaruppskot sum strikar hendapartin í lógini og fara tí at boða frá at semjan er altso at strika handapartin av lógini og so er tað ein samdnevnd sum tekur undir

við lógaruppskotinum takk ja taks so tað

ja júst hatta tori eg ikki heilt at svara uppá mann hevur nokk viðgjørt uppskotið út frá teg at skipanin fær tað at vita meira enn vegin men eg havi nú mann jensaran at minna meg á tað okkurt dømi eg at tað kemur eitt sindur seinni men men í hvussu so verður so ásittur lógin at at í tí mánaði ein persónur doyr um tað er seint í mánaðum og viðkomandi hevur fingið eitt útgjald eftir deyða so verður tað ikki kravt inn aftur so er slættborð so er tað liðugt so eg meti at at vit skuldu havt vit skuldu havt tryggja at mann ikki sendir rokningar út til deyðfólk til løkusin tað sum liggur í uppskotinum

ja takk so eru ikki fleiri sum hava biðið um orðið orðaskiftið er endað vit fara at atkvøða í málinum vit fara fyrst at atkvøða um eitt broytingaruppskot og tað er eitt broytingaruppskot frá eini samdari trúnaðarnevnd vit laga at atkvøða tað er tretivu atkvøður fyri broytingaruppskotinum tað er eingin mótur á eingin blong og broytingar uppskotið er samtykt og síðan fáa vit atkvøða í málinum sjálvum soleiðis broytt vit eru liðug at atkvøða tað er tretivu at atkvøður fyri uppskotinum eingin mótur á eingin blong og tað merkir at løgtingsmál nummar tretivu tvey túsund og fimmogtjúgu er samtykt til eitt aðruviðgerð og tað fer víðari til eina triðjuviðgerð vit koma nú til hina seinastu aðruviðgerðina í dag og tað er av løgtingsmáli fimmogtretivu uppskotir ríkislógar tilmælir um at seta í gildi fyri føroyar annorðning um í kraftsreddinum frá ferðum á forskeljulóg um endringarflóð um avtýrisatión av sunnudagspersónur og um sunnudagsfaklig virksemmet óforskaliga andri lovið um upphevilsa av flóð av psykologar meg vitera og her stendur sunnudagsfakliga avtýrisatión av psykologar ambefallingir frá task fors um utilandskarbeiðskraft á endringarfyri fyri for avtýrisatión av sunnudagspersónur og sær formaður ítrimnaðarnevndini sum fær orð

vit eru liðug at kvøða til seksogtjúgu fyri eingin er ímóti eingin blong og tá merkir løgtingsmál tveyogtjúgu er endaliga samtykt og avgreidd frá løgtinginum so koma vit til tí fimtu og seinastu triðju viðgerðini í dag hesa ferð er tað løgtingsmál fimmogtretivu sum er uppskotið ríkislógini um at seta í gildi fyri føroyar avnýtningum mikravtretivu frá ferðum á forskeljulógum endringablóðum og sum er tað er tað ikki vit fara at atkvøða málunum hetta málið var til aðru viðgerð samtykt við einogtretivu atkvøða fyri ongari móti og ongari blankaði og atkvøða