LM-021/2025

ja fær tú røðarin gjørt væl takk fyri viðmerkingina jóannesjónensen ja tað er umráðandi at at ta hjálpin kemur til tey sum vilja hava brúkt fyri tí og hvat viðvíkir barnagarðsskjaldina tað má eg siga tað tað kenni eg ikki men tað tað skulu vit nokk fáa kannað á í lendini hvat støðan hevur tí takk fyri takk fyri jóan dahl verður tann á stjóran ja takk fyri frúfólkina ið hetta er eitt av teimum uppskotunum sum eg haldi at eg má eg siga er eitt eitt gott uppskot fyri tey sum annars verða rakt av at skula passa fólk heima av ymsum orsøkum tað er soleiðis endurgjaldi fyri mistu arbeiðsinndryggjum tað kann tað veitast í ávísum førum og tað kann veitast til dømis til likamliga ella særliga brekaði fólk ella neyðugt mann ansar henni barnið í heiminum ella eini velaksjóndi barnið í einum ávísum tíðarskeiði um tað verður sjúkt í saman viðgerð og tað kann eisini veitast til persónarar undir fólkapassjónsaldur sum ynskja at doyggja heimas og verða ávísin sjúk og har hevur tað verið ansaðan persóni sum tey hava serliga tætt tilgnýti til og eisini til persónar tá persónar er undir fólkapassjónsaldur til dømis fáa sein heila at skaða sum bóðnar vantandi pláss á eini bústovuni í sambært parkera fimmogfjøruti verða ansar eisini í heiminum at persóni sum ein hevur tætt serligt ella tætt tilgnýti til og eisini tey ið barn ingin átjan ár tí varð ella er tey fyri tá kunnu fólk fáa hendan stuðul og veittan og tað er soleiðis at hendan lógin komi og bleiv reglerað í tess níggju og tá varð tað áset at eitt hámark sum tá varð sett til tromi upp eftir sum barnskipanin var tá sum varð tá fimmogtjúgvur og skønum mánaðin men tá varð tað soleiðis tá at frítilløgan varð trigin frá hámarks uppbørnini sum veruliga endurgjaldið tá varð tað í mesta lagi tvey túsund og trýna krónur um mánaðin í tessu og tjúgu væsur frítilløgum løgdu tær tá endurgjaldinum og tann veruliga hámarksuppbørnini hekkaða sostatt átta og fimmogtjúgu krónur í dag er hendan lógin á eini uppbæð sum er komin upp á sjeyogtúsund og sjeyognýggjuogfjøruti krónur men liðverandi broyting sum nú verður sett í gildi har verður hon hekkað upp til einogtretivu túsund krónur og tað betyr at hetkingur upp á umleið trý túsund og tvey hundrað krónur um mánaðin saman verður borið við tað upp henni í tjúgu og fimmogtjúgu sum muntafarnir ráðar eisini nevndir so verður merkir tað fyri landskassan

fyllur øðir upp á vatn

tað er soleiðis at tað verður mælt til at mann er hvussu tú eri

kanska leggur eina pensjónsgjald um hann á tað er kanska eisini skilagott at mann ger tað men soleiðis at tey fólkini sum koma í hesa støðuna at tey ikki missa nakað við samband við við pensjónsgjaldini sum annars verða veitt vanligum starvsfluttum fólki

og so er at geva sum málinum eina góða viðgerð í trúnaðarnevndini har málið kemur og eg rátti við at okur eisini koma at taka undir við hesari tillagingini av nevðustu málinum her í samband við

til fólk sum annars vóru heima takk fyri takk fyri sá tú næstu ráðari krímið sunnstein gjørt væl ja takk fyri harra formaður ja lat meg bara siga hetta er eitt grúliga einfalt uppskot er ikki oyðslað við við blekkinum men tann líkist heldur ikki at vera flogjasligt tí hetta er ein broyting ið er harðliga tildráðd honum staðið næstan óbroytt síðan tá ið hon er nítjan her hava verið onkrar smærri tillagingar í tjúgu og aftur í tveyogtjúgu har upphæddin millum annað bleiv javnað tað var ein betran men nú verður hetta gjørt enn betri tí hesum tíðarskeiðinum hava vit flest øll merkt við hann bæði á prísakkan og vaksandi rentustøði og so er tað tey ið hava onkran har ið hava verið rakt av álvarsliga í sjúku og hann mugu sett gerandisdagin á pausu og taka sær fult og fast av tí sjúka barninum barnið ið ber brek tí doyggjandi fólk við seinheilaskaða ella barnið ið er doyggjandi og hvat væl hava hesi tá skulu hesi velja ímillum fíggjarar taldføri ella familjuna tey flestu hava ikki havt nakað væl hesi kunnu í dag fáa játta inntøkumyss upp til hvat vil upphæddin vera sjeyogtjúgu túsund og nakað men hetta er lágt ein part av sáttmálaløntum á arbeiðsmarknaðinum og hetta er faktiskt enn lakri enn tað barnsilsgjaldið sum markið annars bleiv sett eftir tí tað er gleðiligt at hetta verður broytt tí at sannleikin er tann at hetta eru støður sum kunnu raka øll og tað kann venda fullstendigu upp á gerandisdagin hjá okkum børn kunnu gerast brádliga sjúk og mugu hava bæði foreldrini niður til danmarkar kanska við barninum men men men tey hava kanska onnur børn eisini og hús og lán og annað sum skal gjaldast so tað tað er ikki tað er ikki nøkur látt løtt støða sum hesi sum hesi fólkini eru í og eg rokni eisini við at vit øll høvdu ynskt at markið var hægri ella kanska slett ikki var har men eg gangi út frá at hetta her er innan fyri tað fíggjarliga rásarúmið sum vit hava fíggjarlógini og tí má mann ginga yvir frá tær ja hetta er bæði skilagott og tiltrongt at gera nú tí sum uppgávaskotið eisini vísir á so fer hetta at geva teimum sum í dag eru omanfyri markið upp til trý túsund og tvey hundrað krónur meira um men til tað haldi eg eftir sum at vit nú eru við grein fimmogtjúgu í ílógini og faktiskt heilt í botninum so haldi eg faktiskt at tað er viðkomandi leygur viðkomandi at hugt eftir hinum punktinum í greinini eisini og hvørja ávirkan hetta markið og greinini sum heild hevur fyri teir borgarar sum hetta her sum hetta rakar tí sannleisin tann at vit hava ikki vit hava ikki nakað miðnummumark so hvat er nakað støði fyri hvat kann ein familja klára klára seg við og sum sagt einki minsta minsta mark er okur siga eisini at vit hava ikki tikið atlit í samanhangum til tey sum eru ung ella kanska nýggj á arbeiðsmarknaði ikki at kanska hava havt eitt tilknýti til arbeiðsmarknaðin tá ið hendan er støðan umkom og tá eru tey last til tað inntøkuna tey høvdu áðrenn nevnum at siga at vist mann vist mann kanska var ungur og lesandi og fekk eitt barn við við brekið um at vera heima hjá tí og kanska inntøkan ikki var hægri enn fimtan túsund áðrenn javn sum tú lastir sjálvandi fimtan túsund í alla tíðina frameftir eisini sum vit eisini síggja at tað er tað at tey sum fáa mist arbeiðsinntøku kanska eisini er ein avleiðing av at vit ikki hava megnað at skapa tey tilboðini at vit ikki kunnu bjóða tey tilboðunum at ansa kanska sum børnunum bílistan er ov langir og summi tilboð frítíðartilboð finnast kanska ikki og tá er ikki annað gerðir enn at vera heima hjá hjá barninum og nógv av teimum sum eisini eru fyri fyri sum inntøkumistunum er nettutíð at kanska ikki eitt tilboð er í nærumhvørvinum sannleikin er nokk tann at flestu av teimum frítíðartilboðum sum eru eru eru í havnini klaksvík og runavík og og tey sum ikki eru nóg nær við hava beint um annað hvørt mugu koyra koyra børnini ella annað mugu

og eisini er so eisini fyri einum inntøkumissi sum sum so heldur ikki verður men at siga sum so heldur ikki verður

og ikki verður dekkaður her og so tað inntøkumissurin verður bert veittur upp til hámarkið altso at tað siga at viss tú hevur inntøku sum er sum er sum er tú skalt hava inntøku altso tú skalt hava missurin hjá tær skal vera so mikið stórur at tú ert undir hámarkinum áðrenn tú hevur farið nakað endurhaldið og tí kann mann siga tað at hetta her uppskotið her hetta her fer at at vera ein lætti hjá teimum sum sum sum liggja sum sum er sum verður omanfyri sum markinum og tað flestu eisini verða men eg haldi eisini at vit kundu í tí samanhangi eisini hugt eftir teimum sum sum eru í føstuskipanini ella ikki ordiliga hava sama møguleika at at koma koma koma upp koma upp koma upp á á lønarstiganum tí at umstøðurnar eru einaferð sum tey eru vit ikki megna at geva teimum tað tað tilboðið sum tey kanska kunnu megna at koma aftur á arbeiðsmarknaðin men hetta er sum sagt ikki partur av hesum uppskotinum men eg haldi at tað er betur áðurvert at taka við nú tá vit fara viðgerðir trimnaðarnevndini vit tosa ofta um vanliga føroyingin og um tey miðaløntu viðverandi skipað verandi hámarkið so mann skal kanska siga tað óatlað so so flyta vit ein bólk av føroyingum frá kanska at vera miðaløntur til at vera láglønt tí at markið hevur verið so mikið lágt og ikki staðið í mát við við tær aðrar hækkingarnar sum hava verið á øðrumveitingunum og annars lønum sum heild í samfelagnum tí haldi eg at hetta er hetta er kærkomin uppskot sum kemur sum fer at koma væl við hjá nógvum og hetta kemur sum sagt í trimnaðarnevndina har tað fer at fáa eina góða og virðiliga viðgerð og vónandi fáa vit sett hol á á kanska kjak so vit kunnu betrist at skipa hana enn meira tí tað eru veruliga nógv sum sum verða rakt av tí kanska bara er eitt við eitt stytri stytri tíðarskeið og tí er eisini neyðugt at at tey eisini skjótt kunnu fóta sær aftur mann sigur um so er at støðan baðst batnar ella er stabil at tey at tey sum nú einaferð fáa kanska missa arbeiðsinntøku at tey tey ikki fullstendiga seta tey aftur á góðs tí at eitt par har bæði máa bæði máa heim tí ein sjúkum barni ella um barnið ber brek ella annað ja men at so tey tey standa jú upp á ein skelt til at ja at fáa fáa fimmogtjúgu túsund í part og hava tey tá tikið í lán og hava aðrar útreiðslu á onnur børn og annað ja so so stendur óði ikki so væl til men tú sagt í trøunarnøvnum har vit fara at vitja tað væl virðiliga og vónandi fáa vit fáa vit gjørt enn meira við hetta takk fyri harra formaður takk fyri so er tað næstu ráðrið tað er liljan weihe dyrsvá tað er gott fyri tað mesta og sjálvandi fyri tey flestu men onkuntíð so gevur lívið okkum ein skelk og vanligur gerandisdagurin verður broyttur og vit ráða heldur ikki altíð sjálvi fyri hvussu lívið lagar seg men eg hugsi at eingin kann siga seg heilt fríðan fyri onkuntíð at hava tørv á hjálp og stuðli fyri at fáa gerandisdagin til at hanga saman hetta uppskotið er ein bati av verandi lóg um endurgjald fyri mistar arbeiðsinntøkur vit minka meskarnar í tí trygdarnetinum sum skal lofta tá umstøðurnar í lívinum broytast tá vit ikki longur kunnu virka á arbeiðsmarknaðinum tí onkur av okkara kæru tørvar okkara hjálp í løtuni ber til at fáa í mesta lagi sjeyogtjúgu túsund og sjey hundrað og níggjuoghálvfjerðs krónur í endurgjaldi fyri mistar arbeiðsinntøku um tørvur er á hjálp við familjuni ella hjá teimum nærmastu og endurgjald kann veitast í hesum førum tað er tá tað vegna likamligt ella fálarligt brek ella varðandi sjúku er neyðugt at ansa barnið í heiminum ella vera hjá barnið í ávíst tíðarskeið í sambandi við viðgerð og hetta er tá ið tað almenna ikki kann veita tilboð tá persónur undir fólkapensjónsaldur sum ynskir at doyggja heima verður ansaður av persóni sum ein hevur eitt serligt og tætt tilknýti til tá persónur undir fólkapensjónsaldur við seinheilaskaða sum vegna vantandi pláss á bústaði verður ansaður í heiminum ella persóni sum hevur eitt serligt og tætt tilknýti ella tá ið børn yngri enn átjan ár doyr ella er deyðføtt í øllum hesum støðunum er talan um tíðaravmarkaðar endurgjaldsperiodir longri og styttri við uppskotinum verður hámarkið broytt til einingi túsund krónur um mánaðin umframt frítíðarløn og bundið eftirlønagjald og tað er ein umleið trý túsund og tvey hundrað krónur um mánaðin fyri tey sum raka hámarkið í løtuni eru eini hálvfems til hundrað fólk sum fáa endurgjald fyri mista arbeiðsinntøku og øll fáa ikki lut í hesari hækkingini men kostnaðurin av broytingini verður mett at vera umleið eina til tvær milliónir krónur um ár í løtuni eru tað nógv flestar kvinnur sum fáa endurgjald fyri mista arbeiðsinntøku og orsøkurnar eru helst fleiri men ein orsøk er hvussu er at munurin ímillum løn og endurgjald er minni hjá kvinnum tí tað generelt hava nógv akri inntøku enn menn og tí gleðir tað meg at mann hækkar hámarkið sum vónandi fer at føra til at eisini menn fara at taka størri lut í umsorganini av sínum nærmastu og fara at søkja endurgjald fyri lønarmiss menn sum onkur hevur nevnt áðrenn á tingstrøðbarni so er tað eitt gott uppskot gingið út frá at tað fer at flúgva ígjøgnum trivnaðarnevndina men har skal tit hvussu eru fáa eina góða og virðiliga viðgerð takk takk fyri so er tað næstu røðri gjørt so væl takk hann var farmaður

ger so væl frí fólkum at ja hetta er álit í løgsmál nummar einogtjúgu tvey túsund og fimmogtjúgu tað er uppskot til løgslóg um broyting í løgslóg um almannatrygdu tænastu og almannalógin hækking av hægst møguliga endurgjaldu fyri mistað arbeiðsinntøku tað er teg at rækja í okkurt stovu landsverksmaður í almanna og mentamálum sum hevur lagt málið fram tretivunda septembur tvey túsund og fimmogtjúgu og eftir fyrstu viðgerð einogtjúgunda oktobur er tað beint í trivnaðar og nevndin hevur viðgjørt málið á fundið fjórða novembur tvey túsund og fimmogtjúgu og aftur í hesum málinum so er tað ein samd trivnaðarnevnd ikki tað er ikki øllum málum men aftanállíkavæl men tað er ein samd trivnaðarnevnd sum tykkur undir í hesum málinum og mælir løgtinginum til at samtykkja tað takk

ja tað sær ikki út til at fleiri ynskir hjá orði til hesa aðruviðgerð og tað merkir so at orðaskiftið er endað og vit fara at avkvøða í uppskotinum og tað var uppskot løgslombroyting í løgslomb almentrygd og tænastur og snýr seg um hækking av hægst møguliga endurgjaldi fyrimista arbeiðsinntøk hvørjum hvørjum hvørjum hvar vit eru liðug at avkvøða tað eru tveyogtjúgu sum hava greitt avkvøðu allar avkvøðurnar fyri uppskotinum eingin móti og eingin blonk og tað merkir at løgtingsmál einogtjúgu tvey túsund og fimmogtjúgu er samtykt og fer víðari til eina triðjuviðgerð tænastu aðruviðgerðina í dag tað er tingmál nummar seytjan uppskot løgslombroyting í løgslombáseting av skatti hesa ferð snýr tað seg um hækking av barnafrádráttinum og hetta er eitt fylgjulógligt uppskot til fíggjarlógina og tað er egnum samanlendsamfólkvinnum fíggjarnevndini sum fær orðið fyrst gera so væl

tað er ein sum manglar at tekna til og atkvøða tann atkvøðan kom nú so eru og her er ein afturat sum ynskir at tekna til sær tú til so vóru vit tretivu sum hava greitt atkvøðu og tað eru allar tretivu atkvøðurnar fyri uppskotinum eingin er móti og eingin blonk og tað merkir hetta løgtingsmálur nummar eingin sum var uppskot løgsløgum broyting og snúðið sum hækking av hægsmøguliga endurgjaldi fyri mista arbeiðsinntøku er endaliga er samtykt og endaliga avgreitt frá løgtinginum vit fara til tann næstu triðju viðgerðina í dag hesa ferð er tað triðja viðgerð av tingmál nummar seytjan uppskot løgsløgum broyting í løgsløgum áseting av skatti og hesa ferð snýtir seg um hækking av barnafrádráttinum og hetta er eitt fylgilógaruppskot til fíggjarlógina fyri tvey túsund og seksogtjúgu hjá teimum sum biður um orðið til hesa triðju viðgerðina tað er bárð á steinilsen sum biður um orðið og nú fari eg at minna tingfólk um at tað skal bara vera tann sum hevur orðið sum tosar øll hini skulu