52-196/2021

F Í G G J A R M Á L A RÁ Ð I Ð
Ministry of Finance
Tinganes • Box 2039 • FO-110 Tórshavn
 (+298) 35 20 20 •  fmr@fmr.fo • www.fmr.fo
Løgtingið
Tinghúsvegur 1-3
Postboks 208
110 Tórshavn
Tórshavn, tann: 30. mai 2022
J.nr.: 22/10101
Viðgjørt: TM
Svar til § 52a fyrispurning nr. 52-196/2021 frá Eyðgunn Samuelsen, løgtingskvinnu, settur
landsstýrismanninum í fíggjarmálum, Una Rasmussen, um hjálparpakka til fíggjarliga
sperdar uppihaldarar og pensjonistar.
Fyrispurningurin er soljóðandi:
1. Ætlar landsstýrismaðurin at veita fíggjarliga hjálp til stakar uppihaldarar, barnafamiljur og
pensjonistar, nú prísvøksturin heldur fram?
2. Arbeiðir landsstýrið við ætlanum um, hvussu ein møgulig hjálp kundi verið skipað?
3. Um nei, hvat er orsøkin, og hvussu høgur skal prísvøksturin vera, áðrenn stig verður tikið
til at veita hesum bólkum eina hjálpandi hond?
Til nr. 1, 2 og 3
Fíggjarmálaráðið fylgir neyvt við gongdini í prísvøkstrinum og metir støðugt um, hvørt tað er
neyðugt og ráðiligt at seta í verk hjálparátøk frá almennari síðu í sambandi við prísvøksturin, sum
sæst í løtuni.
Tað er til eina og hvørja tíð ein politiskur spurningur, hvørt landið eigur at seta í verk hjálparátøk,
tá ið óvanliga høgur prísvøkstur er í samfelagnum. Fíggjarmálaráðið mælir kortini frá at seta í verk
ófíggjað hjálparátøk og mælir heldur til at fylgja við prísgongdini og seta átøk í verk seinni, um
hetta verður mett at vera neyðugt. Fíggjarmálaráðið heldur tað hava týdning, at møgulig
hjálparátøk eru fult fíggjað við at lækka aðrar útreiðslur hjá landinum ella við at hækka inntøkurnar
hjá landinum. Flestu altjóða búskaparstovnar rokna við, at prísvøksturin fer at hæsa av aftur seinni
í ár og í 2023.
Vansin við at landið setir í verk hjálparátøk, tá ið prísirnir á til dømis brennievni ella matvørum
hækka, er, at átøkini kunnu vísa seg at raka skeivt og ótilætlað og hava óhepnar avleiðingar við sær.
Til dømis kunnu tílík átøk forða fyri neyðugum tillagingum í búskapinum og kunnu seinka
umleggingini til grønar orkuloysnir og forða fyri øðrum umleggingum í búskapinum.
Fíggjarmálaráðið mælir frá, at landið setir í verk hjálparátøk til húsarhald, sum ikki eru fíggjað við
at lækka aðrar almennar útreiðslur ella hækka skattir ella avgjøld. Fleiri fløskuhálsar síggjast á
arbeiðsmarknaðinum og á bústaðarmarknaðinum. Vandin við ófíggjaðum hjálparátøkum til
húsarhald er, at hesi helst fara at stimbra prísvøksturin enn meira og gera støðuna við
fløskuhálsum verri. Til dømis kunnu ófíggjað hjálparátøk gera, at prísvøksturin í samfelagnum
verður enn størri og at enn størri trýst kemur á bústaðarmarknaðin.

-- 1 of 2 --

F Í G G J A R M Á L A RÁ Ð I Ð
Ministry of Finance
2/2
Enn eru húsarhald í Føroyum ikki eins hart rakt av príshækkingum sum húsarhald í til dømis
Danmark ella aðrastaðni í Evropa. Hetta kemur av, at gass verður ikki brúkt til upphiting ella til
streymframleiðslu í Føroyum. Prísurin á gassi er fleirfaldaður í Evropa, og hetta merkist væl hjá
húsarhaldunum í Evropa. Ein annar munur er, at prísurin á streymi er ikki hækkaður enn í
Føroyum, meðan prísurin á streymi er nógv hækkaður í Evropa.
Samlaði prísvøksturin síðani russisku innrásina í Ukraina hevur verið lægri í Føroyum enn
aðrastaðni í Evropa. Prísvøksturin í Føroyum var til dømis 4,4% fyrsta ársfjórðing í ár í mun til
sama ársfjórðing í 2021. Í flestu londum í Evropa er prísvøksturin í løtuni 7-10% um árið.
Enn ber ikki til at siga, júst hvørjar bólkar í samfelagnum møgulig hjálparátøk koma at fevna um,
harundir stakar uppihaldarar, barnafamiljur ella pensjónistar. Heldur ikki ber til at siga, júst hvussu
høgur prísvøksturin skal vera, áðrenn hjálparátøk verða sett í verk í sambandi við prísvøksturin,
sum sæst í løtuni. Tað verður til eina og hvørja tíð ein ítøkilig og politisk meting, hvørt landið eigur
at seta í verk hjálparátøk til ávísar bólkar í samfelagnum orsakað av óvanliga prísvøkstrinum.
Víst verður eisini til skrivligan fyrispurning nr. 194/2021 eftir §52a í tingskipanini.
Tinganes, 30. mai 2022
Uni Rasmussen
Landsstýrismaður í fíggjarmálum

-- 2 of 2 --

Skrivligur fyrispurningur
eftir § 52a í Tingskipanini
Spyrjari: Eyðgunn Samuelsen, løgtingsmaður
Svarari: Uni Rasmussen, landsstýrismaður í fíggjarmálum
Evni: Hjálparpakki til fíggjarliga sperdar uppihaldarar og pensjonistar
Spurningar:
1) Ætlar landsstýrismaðurin at veita fíggjarliga hjálp til stakar uppihaldarar, barnafamiljur og
pensjonistar, nú prísvøksturin heldur fram?
2) Arbeiðir landsstýrið við ætlanum um, hvussu ein møgulig hjálp kundi verið skipað?
3) Um nei, hvat er orsøkin, og hvussu høgur skal prísvøksturin vera, áðrenn stig verður tikið til
at veita hesum bólkum eina hjálpandi hond?
Viðmerkingar :
Príshækkingin á gerandisvørum er ógvuslig. Inflatiónin í okkara parti av heiminum er tann hægsta í
40 ár. Her heima vaks brúkaraprístalið við góðum 4 % í februar. Støðan er ikki batnað seinastu
mánaðirnar - heldur tvørturímóti.
Landsstýrismaðurin hevur áður upplýst fyri Løgtinginum, at hann ikki hevur ætlanir um nakran
hjálparpakka til familjur og pensjonistar, ið eru fíggjarliga sperd.
Fyri kortum hava fleiri, m.a. formaðurin í Búskaparráðnum, mælt til at geva eina hjálpandi hond til
tey, ið fíggjarliga eru ringast fyri orsakað av príshækkingunum.
Mælt verður til at gera eina tíðaravmarkaða og einfalda skipan, ið er málrættað til lægstu
inntøkubólkarnar. Tí er áhugavert at vita, um landsstýrið fyrireikar og hevur ætlanir um átøk.
Í okkara grannalondum hava tey við lægstu inntøkunum og pensjonistar fingið fíggjarliga hjálp.
Landsstsýrið hevur hjálpt ymiskum bólkum, meðan korona herjaði, og tí kann tað undra, at eingin
hjálp er at hóma í hesum tíðum, tá eitt nú stakir uppihaldarar, barnafamiljur og pensjonistar hava
avbjóðingar við at fáa gerandisdagin at ganga upp fíggjarliga.
Á Løgtingi, 19. mai 2022
Eyðgunn Samuelsen

-- 1 of 1 --