LM-120/2020

ger so væl takk fyri ja so skulu vit viðgera hetta málið nummar hundrað og tjúgu í samband við heilsuna hjá børnum og ungum og tað er hettar at uppskotið leggur upp til at hækka aldurin frá fimtan upp í átjan ár vit hava nógv tíverri bæði børn og ung sum hava trupulleikar serliga sálarligar trupulleikar angist tey kanska ein rættiliga stórur trupulleiki og vit hava fleiri skipanir í samband við heilsu hjá børnum og ungum og so hava vit eisini hjá vaksnum sjálvandi og er ikki so langt síðani vit samtyktu hetta at tey hava ókeypis sálarfrøðiliga hjálp til tey sum eru millum átjan og fimmogtretivu ár og tí tíverri er tað ikki komið í gongd enn uppá grund av tí fíggjarliga har vóru trupulleikar sum vit vita at samráðast og hvar tað hvussu langt tað er komið veit eg so ikki men eg vóni at tað kemur ordiliga skjótt í gongd og har er tað so frá átjan ár og so herfyri fingu vit eitt uppskot um at um økið sálarfrøði og nú hetta uppskotið um at broyta aldurin frá fimtan upp til átjan ár akkurát hvussu stóra ávirkan hetta hevur og hvussu hetta er at broyta eg veit ikki ordiliga men tað er hvussu ógvuliga viktigt at vit taka okkum av børnunum og teimum ungu og sum eg skilji er tað øgiliga viktigt við hesum heilsufrøðingunum sum eru úti á skúlum og barnagørðum og lofta sum eg skilji á lænum hevur tað gjørt góðan mun men tað er tað ljóðar ein vaksandi trupulleiki so akkurát hví tær mann standa so í stil hjá okkum í landinum við hesum tað veit eg ikki men eg havi hvussu eitt stórt ynski um at at hjálpa teimum sum hava sálarliga trupulleikar so akkurát hetta er uppskotið við at hækka hendan aldrin frá fimtan til átjan ár og hvussu mann skipa tað og tann partin eg veit ikki ordiliga men men nú fara vit í hvussu at fáa hetta uppskotið ítrivnaðarnevndina og tað skal hvussu at fáa eina góða viðgerð har og so síggja vit hvussu hoyringar hvussu tað verður í hesum málinum so eg eri spentur upp á at mál men eg dugi ikki at siga hvussu hvussu eg persónliga síggi upp á akkurát at broyta handan aldrin sum eg eri eg vil seta meg betri inn í tey tingini áðrenn eg taki eina avgerð í tí takk fyri

ja takk fyri tað er ein viðmerking

uni rasmussen

eg var ikki klár yvir hvar tað málið liggur nú annað enn tað at mann hoyrdi at samráðingarnar vóru tiknar uppaftur so eg veit ikki hvussu gongur við tí men vónandi verður tað skjótt takk fyri

ja takk tað vóru ikki fleiri viðmerkingar og vit fara so til tann næsta røðaran og nú er tað eyðkomin samuelsen sum fær orðið tær í fólk

ja takk fyri harra formaður hetta er eitt uppskot frá tjóðveldi um um at her við fyribyrgjandi heilsutænastu til børn og ung sum snýr seg um at at víðka tilboðini frá ella víðka arbeiðsøkið hjá gigni so at mann fær at mann fær tær upp til átjan ár ára aldur at at børn og ung upp til átjan ár aldur skulu fáa tilboð um at tað er fyribyrgjandi og heilsufremjandi heilsukanningar hjá heilsufreingi og so sum at tað her málið verður lýst so er hetta eitt av teimum tilmælunum sum eru í tí nýggju sálarheilsuætlanini og tað snýr seg um at tað er her við at fyriarbeiða fyribyrgjandi og heilsufremjandi og tað halda vit í jarnarflokkinum er øgiliga umráðandi at mann raðfestir at arbeiða fyribyrgjandi bæði longu í barna og ungdóms árum kann mann siga tí at bæði tí at skjótari mann fær givið ta rættu hjálpina betri úrslit fær mann og eisini tí at mann fer sjálvandi eisini betri úrslit fær mann fyri tann einstaka men eisini tí at mann sær tað aftur seinni í minni útreiðslum og vit hava jú hoyrt nógv um eg sær børn og ung sum hava angist og vit hava hoyrt um at tað er ein vaksandi trupulleiki og vit hoyrdu bæði ein heilsufreing og ein frá psykalska depilinum fyri kortum í einari sending í útvarpinum har mann tosaði mær tí at børnini skuldu bíða so leingi og at mann versnar munandi tí at bíða tíni so lang til barnasykratri til dømis og tað virkar sum at og eisini eitt sum var øgiliga interessant í tí sambandinum var netta upp at mann tosaði um at fáa allar sær her ymsu geirarnir at arbeiða saman og hetta uppskot og tað snýr seg so um gignið vit hava havt eitt uppskoti fyri kortum her tinginum til viðgerðar um umøkis sálarfrøði og vit hava jú vit hava hava onnur tiltøk eisini sum hava vit trivnað hjá børnum og ungum at gera mann hevur arbeiði hjá ssp eisini tað sum tað sær út til at vera tað sum mann manglar faktiskt skal mann siga deils deils at mann hevur samanhangandi skipanir at ikki steðgar sum hettar til dømis gignu steðgar tá ið mann er tá ið mann er um fimtan sekstan ára aldur mann vil gjarna hava tað eitt sindur longur altso at mann sær tað samanhangandi í aldursi aldursamanseting men eisini at mann fær samanhangandi tænastur at mann fær skipa tað soleiðis at mann er líka sum fær alla tað orkuna sum er sett inn á tí her øki at mann fær tey líka sum at arbeiða saman at mann kanska fær sovorðnir toymir her stendur so upp til átjan ár og so hugsar mann átjan ár ja tá ið mann kanska akkurát byrja frá miðnám skuldi mann havt altso skulda verið upp til átjan ár tí tá er mann myndigur ella er tað skuldi mann fevnt um til mann var liðugur á miðnámi tí at tað við økis sálarfrøðini tað uppskotið sum var frammi frá jóannesi jóannesi johannesen tað snúði seg um at mann kundi fara at hyggja eftir tí sum sum var á miðnámi at mann fekk økis sálarfrøðina inn saman viðgigni tí kundi mann sagt skal mann eisini hyggja hinvegin á miðnámi hevur mann so vegleiðing um mann hevur orðblindað og mann hevur mann hevur sálarfrøðiliga hjálp er tað eitt sovorðið toymi sum mann eisini skal hava longri niðri í skipanini tað er gudsagar viktigt at vit arbeiða fyribyrgjandi og at vit altso at mann fær skipa tilboð til hesar aldursbólkarnir tí at vit hoyra allastaðni frá at mann siga kanska tilsamans er ein rúgva av tingum inni í systeminum men men tey tey vit fáa ikki gagnnýttan nóg væl tað er mann fær eina hjálp í einum geira eini einum øðrum einum títtriðja at tað er kanska har tað er at vit skulu hugsa eitt sindur øðrvísi har tí at tað er ótrúliga viktigt at vit fáa at steðga hesum her hesari gongdini við at tað er vaksandi millum ungfólk sálarheilsutrupulleikar og vánaligur trivnaður og vit hava havt onkra onkra hoyring í samband við uppskoti um økis sálarfrøði og har fáa vit tað at vita frá skúlunum at tað eru vaksandi trupulleikar og tey vita ikki hvar tað kemur frá men tað er viktigt at vit fáa at steðga tí beinanvegin og tað trúgva vit tað skal ein ein ein sovorðin heildarinsatsur samskiparinsatsur til ella samskipatilboð upp á onkran máta tá ið tað er sagt nú tosa vit alla tíðina um tær trupulleikan sum eru men tað sum er so líka viktig og tað er tað at mann fær sett inn langt langt árið við fyribyrging so at vit ikki blíva við at koma í altso at tað er so ungu ikki at tað ikki blíva við at útvikla seg til alvorliga trupulleikar so at at fyribyrgingin hon er ómetaliga viktig at vit leggja stóran dent á hana eisini so at eg vil siga at at vit vita at mann ikki altíð at mann ikki altíð fær teg neyðugu hjálpina og vit vita at at tey ungu ikki altíð fáa teg neyðugu hjálpina til tíðina so eg haldi tað er er at har vit skulu hava fokus í á og skal mann geva nakað sum er líka sum eina hjálp sum er seg í ein heild so má mann eisini hava henda partin við sum eitur tað heilsufremjandi og tað sum gigni stendur fyri so at vit og javnaðarflestinum viðfara at geva hesum uppskotinum eina góða viðgerð tað stendur sjálvandi her í at tað ikki verður til hoyringar tí at tí at hetta er ein partur av ella ummælist tí tað er ein partur av sálarheilsuætlanini og tað er ein tvørfalligur arbeiðsbólkur sum hevur gjørt hana men eg vil mæla til at hetta her uppskotið verður líkasum at mann tekur tær hoyringarnar í nevndini og kanska sær tað í tí heildini sum har hitt uppskotið við sálarfrøðiliga hjálp eisini líkasum er ein partur av tí sama mann fær tann vinkilin við eisini takk fyri hara formaður

ja takk so fær uni rasmussen eina viðburð

takk fyri tað

ja takk ja so kom mann tað rættingið við ja eg haldi tað er tað viktiga er at tað hengur saman bæði aldursmessja og at mann fær tænasturnar at hanga saman at mann fær tað samstarvið ella tað samskipanina at rigga og ikki tí tað ljóðar tá mann sigur at tey ikki arbeiða saman sum um mann ikki vil tað er ikki tað sum er tað er kanska tað at vit hava bara hugsað so nógv skipanirnar sum altso hvør sær sum ger at at tey systemini ikki trygg við ikki tey sum eru í skipanum sum eru forðingin men tað er har við mugu líkasum til at hugsa nýtt takk fyri har fyri mær

ja og so er tað eitt sirisdegnverk

eyðugt

ja takk ja er púra samd í at at vit skulu hava setingini at hanga saman eisini í aldurs aldursmessanini so at mann ikki kann siga mann kann kemur tá miðjuna og fært eitt slag av hjálp men missið kanska nakað annað sum tú fekst tá tú gekk úr fólkaskúla og umvent at at vit mugu fáa ein læra skipan sum ella samstarv sum líka sum er samanhangandi og har har er tann eina hjálpin ikki heldur uppat tá ið mann fer upp um ein mark eitt aldursmark ella okkurt sovorðið tí mann hevur brúk fyri hjálpini so skal mann fáa hana so leingi sum tað er ung við tosað um og tað kann mann so altíð siga hvussu altso hvussu langt upp tað skal fara í aldur men men so leingi sum tað er er seg er ungu sum mugu siga at tey fáa fáa hjálpina so leingi sum tey hava brúk fyri henni og at hon er samskipað so væl sum møguligt takk fyri

ja og so er tað tjóni náttúru og

eyðgunn saman við tey góðina saman við tey góðina saman við tey góðina saman við tey góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góðina saman við góð

ja takk fyri ja hatta er sera áhugavert sum at gja honum nólsoy og hon sær kemur inn á tað at tað er nett og betta eru tað sum hesa her er útsensur sum hava verið í miðlunum har mann eisini tosar um foreldrini og har hetta er við at foreldrini tey vita ikki hvat tey skulu og hvar tey skulu fara og tað er jú tað sum vit hava sæð allastaðni at ella sæð í okkara skipanum at vit hava eina rúgvu av skipanum men tú veit ikki hvørja tú skal hennvenda teg til sum mann gongur næstan frá per til pól kann mann siga og har kann mann so hava til dømis í skúlanum at tað er heilsusystirin sum hjálpir foreldrunum at slíka sum beinir teimum hvønn veg at tey skulu fara víðari tað er so eitt uppskot tað kundi tað verið men tað tað viktiga haldi eg er at at foreldrini fáa eina ráðgeving so at at tey ikki standa einsamøll við tú og ikki vita hvar tey skulu fara

ja takk fyri síðani er tað rósa samuelsen sum fær orðið gerst vælur

takk farmaður ja sum sagt so er tað eitt uppskot frá siri steenberg og her verður postaftur um at hækka fyribyrgjandi helst tænast til børn og ung upp til átjan ár sita hann stovnur sum arbeiðir tí tær mann kalla fyri kygni í dag hetta er so sum sagt eisini at partra uppskotinum til samskipan av tilboðum til børn og vaksin við sálarligum avbjóðing sum bleiv handað táverandi næsturskvinnu nøkur fólk hava sitið og arbeitt við sum fleiri onnur hava sagt framundan so hava vit eina rúgvu av ymiskum skipanum og haldu vit hava ikki meira enn nokk at gera í løgtinginum at fortelja blíva tosa um allar sær skipanirnar sum allar liva sítt egna sjálvstøðuga lív á einlandan máta bað fær enkra í einari skipan sum eitur góða tilgongdini sum kanska ikki øll røkka inní hugskotið í sær sjálvum at økja aldrin upp til átjan ár hann er sjálvandi góður sigur men eg vil viðmerkja tað at heilsufrøðingarnar tær ganga inn ella tær ganga inn í hvørt heim til hvørt barn sum verður føtt og eitt ávirkt tíðarskeið so er tað vekk og mann sær tað so ikki aftur fyrr enn tær børnini koma í skúla gott væl hava eina kunngerð sum sigur tað at at heilsufrøðingar kunnu fara inn í skúluna inn í barnagarðarnar og veita ráðgeving men um so er at tað er til eitt ávíst barn so skal mann samtykkja á foreldrunum fínt í sær sjálvum og tað eru eisini rætta mannagongdir men um so er at mann segði tað at heilsufrøðingur varð knoyttur at barnagørðin eins og í skúlunum so trúgvi eg at mann í nógv størri mun hevur kunnað klára lofta teimum børnum sum vit hava í dag á dagstovnunum og ikki minst at hjálpa teimum familjunum sum hava børn sum hava avbjóðingar tað eru familjur sum hava børn við avbjóðingum sum hava brúk fyri ráðgeving bæði her og har allan vegin gjøgnum men hvar fáa tey hannara frá tað er eingin skipað ráðgeving til hasum familjurnar inni í heiminum so at tey hava brúk fyri eina har hevur tú brúk fyri hjálp hevur tú barn við autismu á dhd eingist ella samablanding av fleiri avstingunum so hevur tú ikki eitt stað sum kann hennvenda seg til sum er tín ráðgevi sum tú kanst hvørja halda til ígjøgnum tær avbjóðingar sum barnið í familjanum hevur vit má hyggja eftir útbúgvingum hjá einum heilsufrøðingi so er tað eini fyrst og fremst ein útbúgving sum sjúkrarøktarfrøðingur við einum yvirbygdini afturat sum sum sum teir fáa til at spesialisera seg um tað uppgávuna sum tú havi omaná tað kunnu mann so latið tey eisini fingið útbúgving inn til tær avbjóðingar sum børn dragast við mann hevur tosað um konsulentar til børn við autismu og í flestu føroyum er tað eini oftani námsfrøðingar sum sum taka sær teirra uppgávuna tað er gott at ein námsfrøðingur kann hava skil fyri tann námsfrøðiliga partin men allíkavæl hevur hann ikki ikki skil fyri tí heilsuliga partinum tað siga at tú hevur brúk fyri bæði tí heilsuliga tí námsfrøðiliga partinum til eitt barn tá ið tað kemur til avbjóðingar og ikki minst hevur familjan oftani brúk fyri at fáa ráðgeving um hvussu mann kann takla viðurskiftini hjá tí einkilda barninum hjá børnunum sum er í heiminum hjá systkinum og familjum sum heild og tað er har tað alvorligt manglar so at ja at økja aldrin upp til átjan ár sjálvandi skal mann tað men eg haldi at mann skal hyggja eftir sjálvanum ella skipanunum hvar tær eru hvussu nógvar vit hava og um veruleikanin ikki ber til at skipa tær øðrvísi og í í tilmælum til til sálarheilsurnar sum sum sum var víst til fyrr har er beinleiðis ein kapittli sum stendur samskipan tilbúnd til børn og vaksin við sálarum avbjóðing har sum mann mælir til at tað verður gjørt eitt stað har so familjuna kunnu koma og fáa ráðgeving tvør fakligt og tvør geirarligt til tær avbjóðingar sum familjan hevur so at eg haldi at tíðin er komin at vit verða noydd at handla og ikki blíva viðastandi her og tosa vit tosa út út fullkomin av bláan heim og vit hava øllar góðar meiningum hvat vit skulu og ikki skula men veruleikanina har sum virðsluni brennur á har sum neyðugt er at gera nakað við har hendir ikki tað sum ynskiligt er at tað skanda serliga tað at tá ið barnið hevur ella familjan hevur ein avbjóðing so er tað barnið og familjan sum eru í fokus og ikki hvør skipan tú hoyrir til men tær skipanir sum allar skipanir í felag sum koma til og kanna eftir hvørja avbjóðingin er og hatta er tað sum fakvøld hava víst á og tað blívur við av endurtiki og endurtiki eisini her á tingstróðarpalli og eg trúgvi tá koma fleiri uppskot afturat um tað sama at samskipa og at veita tilboð samaskipa og hjálpa og ráðgeva og eg komi ikki úr stað so mín áheitan er til landsstýrið og tað er í einari part av samgonguni ein áheitan er at fáa eina kanning av eina lýsing av hvat ið tað er sum er avbjóðingin og fáa tað loyst takk fyri

ja siri stevn bara góði eina viðmerki av teimum

rósa saman saman

ja eg eri samdvís her í steðnberg at vit eru noydd til at hyggja at teimum skipan sum vit hava og at samskipa tær skipanir vit hava at uppfinna nýggjar skipanir tað loysir einki vit fáa eina skipan afturat sum ikki verður ábyrgdur av hasum men av hasum og so at siga allar skipanir hvørt sær og tí er neyðugt at samskipa tær skipanir vit hava tað eru vit altso noydd til at gera um vit vilja tað ella ikki vilja tað blíva við og blíva við og blíva við at bara tosa tað føroyskja mál til nakað sum helst tann steyttur millum eg bara familjan og barnið og eingin andur

so er tað edva jacobsen

ja takk so er tað rósa saman saman sann

ja vit hava tosað fleiri ferðir um hetta her vit bleivu við og bleiv við at tosa um tað og vit hyggja eftir hyggja eftir hvat ið serfrøðingarnar siga á hesum ymisk økinum so er tað bara ein veður fram tá ið samskipan og tað vil siga at tað leggjast saman problemið er ofta at so kemur tú í uppá tvørtur við bólkar men men tað má mann so loysa og so hyggur eftir tilmælunum sum arbeiðsbólkurin við so siga tey beinleiðis at tað má stovnast eitt før fakligt ráð fyri at fremja til fremjan av sálarheilsur í føroyum og eg eri púra samd við men tað er tað hvør ger tað og hvør er ábyrgdina at seta teg í verk tí í dag er tað ymisk ráð og kommunur sum hava ábyrgdina av økinum stað fyri mann samlaði altí altíð eitt stað takk fyri

ja takk so er næst at røða sigur í steðnberg

ger so væl takk fyri frá fólklinna og takk til tey framsøgufólkini sum inntil víðari hava verið og hava verið positiv haldi eg góða rúður hetta uppskotið skal síggjast sum at royndja okkum í tjóðveldi at leggja dent nógv størri dent á fyribyrging og heilsufremjan og eg haldi faktiskt at har sum okkurt er komið til í tí almenna har er tað okkurt sum týrir upp á at okkurt er við at førka okkum tann vegin meðan okkurt sjálvur stóð tí í samgongum gjørdu okkurt nakrar broytingar í samband við gikni altso tað at heilsufreðingar fingið uppgávur og heimild til at gera inn og útskúlingskanningar tá lógaruppskotið bleiv broytt tí at tað vísti ikki at tað vóru eita fábødd sum tóki av og blivu kannaði áðrenn mann fekk eisini sett inn tað at eina ættleiðingarfyrrireiking og uppvilking verður gjørd í samband við gikni sum eisini hevur psykologar tilknýttar til tað og mann setti pengar av til at eisini kunna bjóða vitjanir til familjur sum hava býtt sum eru ímillum tvey og fimm ár og mær vitandi er mann í gongd í løtuni við at fáa eina sjónalskipan at fungera og tað er eingin yvir míni sál um at hendan skipanin við gikni eigur at vera ein skipan sum virkar frá tí barnið er móðurlívið og til meðan mann er nýføðingur og meðan mann er í barnagarði og meðan mann er í skúla og eisini meðan mann er undir útbúgving so tað verður at tú skalt vera at síggja sum ein skipan sum fylgir tær kann mann siga frá tí tú kemur í verðina og beint áðrenn og til tú fer út í vaksna manna lívið og her sjálv tú okkurt so upp at mann broytir lógaruppskotið soleiðis at aldursmarkið til nær tænastaðin hjá gikni heldur uppat verður víðkað upp til fimtan ár nei upp til átjan ár í dag endar tað við fimtan sekstan ár tá mann fer úr skúlanum tá ið undirvísingarskildan heldur uppat aftaná níggjunda flokk í fólkaskúlanum so heldur tænastaðin hjá gikni eisini uppat og tey ungu eru tá umkring fimtan sekstan ár aldur og okk síggja eisini út tey nýggjastu tølini og kanningarnar sum eru gjørdar sum vísa á at tað akkurát er eisini í hasumum aldursbólkinum at nokk unga hava tað trupult endamálið við uppskotinum er einki um tænastuna hjá gikni sum hon røkkur børnunum upp til átjan ár aldur við hesum ber til at leggja stýri dentafyribyrging og heilsufremjan og at arbeiða við trúnaði millum ung tað er kent at eitt nú sálarheilsutrupulleikar og vanligir trúnaður fylla meira og meira millum ung í dag finst einki skipað tilboð til hendan aldursbólk og somuleiðis hevur aldursbólkurin tørv á eitt nú vegleiðing um heilsufremjan vaksna manna lív gistnaðarfyribyrging seksualundirvísing kost rúsevnur skal royking og mangt annað mann skal síggja heilsuhugtakið ið er nógv breiðari merking enn bara mentala heilsu men eisini tað likamliga og eisini tað sálarliga og tað sosiala og í tí nýggju sálarheilsuætlanini sum er gjørd har er tilmælt at arbeiðið hjá gingluni verður víðkað til at umfata ung upp til átjan ár og tí tú hevur greivt gjørt tað og okur hava mælt til at tað kemur í gildi fyrsta januar komandi ár so hesa stovnurin eisini hevur møguleika at fyrireika arbeiðið og mann eisini kann arbeiða við at fáa til nøstar tað stendur millum annað soleiðis í sálarheilsuætlanini børn skulu hava bestu fortreytir fyri eini góðari sálarheilsu heilsufrøðingar koma so at siga í øll heim við børnum í føroyum og síggja øll skúlabørn heilsufrøðingar hava harvið eitt serstakt samband við føroysku børnu og familju teirra og eru tí lykklar persónar tá ið tað snýr seg um sálarheilsuna hjá børnum í øllum aldri arbeiðsbólkurin mælir tí til at gingluni eigur sum frá líður at varðveita sítt tilknýti til børnini og tey avvarðandi øll árini frá føðing og til barnið úr átjan ár okur eiga at leggja okkum eftir at varnast mistrivna hjá børnum so tíðliga sum møguligt og at seta inn so skjótt sum gjørdu vit teimum røttu fyriskipanunum fyri tað einstaka barnið og familjuna er hetta av ovurstórum týdningi fyri møguleikunum at fáa eitt gott lív seinni somuleiðis vísa kanningar eisini greitt at størsti fíggjarligi samfelagsligu vinningurin fest við at gera íløgur í børnini og teirra menning samanborið við at gera íløgur í menningina seinni í lívinum og tað er har eg haldi at okur hava vent okkara heilsupolitikkja eitt sindur høvdið okur gera ýla nógv í viðgerð okur gera ýla lítið við fyribyrging skjalprógva er at trupulleikar við mistrivnaði í longri tíð kunna evna elva til sálarsjúku somuleiðis viðtøkur av fólk sum hava sálarligar avbjóðingar sum vaksin í stóran mun hava havt slíkar avbjóðingar eisini sum ung hetta krevur at okur skipa arbeiði við tvørfakligum og tvørgeiraligum børnunum at frama flestu børn og ung í føroyum trívast og liva eitt aldursvarandi og virkilív við luttøku í skúla og frítíðarítrivum tað hava góð vinfólk og gevandi familjusambond tó eru eisini greiðar ábendingar um at talið økist á børnum og ungum sum ikki trívast í gerandisdegnum vegna sálarligar trupulleikar og ávísingarnar til barn og ungum undansøkuliga tríðina hava seinni árini verið støðugt vaksandi og hagtøl um heilivágsnýtslu avtúka at alt teirri ung ímillum fimtan og fýraogtjúgu ár eisini fáa heilivág móti tunglyndi almannarverki vísir á sálarligar líðingar sum størsta orsøkina til óarbeiðsføri hjá ungum føroyingum taldri eitt álvars mál sernám hevur víst á at ein vaksandi bólk av ungum ikki mangna skúlan vegna sálarligar avbjóðingar sum alloftast er einhjást og somuleiðis vísa skrásetingar hjá heilsufrøðingum at umleið fjórða og hvør næmingur í fólkaskúlanum livið við fólkaheilsuráðnum ella avbjóðingum sum kunna ávirka teirra sálarligu heilsu og hesi tølini samsvara við kanningarnar hjá fólkaheilsuráðnum sum siga at tað serliga eru tey ungu vaksnu sum stríðast við sálarligar avbjóðingar hjá teimum yngri vísir gransking at ímillum tjúguogfjøruti prosent longu áðrenn fjúrtan ára aldur hava verið merkt av álvarsligum sálarligum avbjóðingum og tað er rættiliga høgtal omanfyri nevndan lýsir ein tørv hjá bundnum og ungum ið tykist at vera eisini skulu tulkast við varsemi hetta kann partvíst hanga saman við at sjóneykkan nú í stýrimun verður sett á hvussu børn og ung trívast og so vil eg skoyta tað upp í at eisini tí at tað eru komin fleiri tilboð og at tað er blivið stýrið opinleiki um at siga at mann kanska ikki hevur tað so gott niðurstøðan hjá arbeiðsbólkinum sum eisini sat við sálarheilsuætlanini er tað at tað eru børn og ung sum stríðast við sálarligar avbjóðingar og at tey ikki fáa tað neyðugu hjálpina og um okk skulu venda gongdini er neyðugt at tú kunnu gera íløgur og veita skjóta og góða hjálp góð sálarheilsa er ein avgerandi fortreyt fyri menning og lering hjá bundnum og ungum og útbúgving seinni og eisini at kunna fáa fótafestið á arbeiðsmarknaðinum tí er tað týdningarmikið at tú kunnu gera nakað muna gott fyri at lyfta heilsuna hjá bundnum og ungum sum ikki trívast okur mugu tryggja okum at tey fáa hjálp rættstundust soleiðis at teirra heilsustøða ikki versnar og hetta uppskotið er tí eisini ein liður í at fáa sett tey tilmælini sum eru í sálarheilsuætlanini í verk og eitt tilmæli sum okur vita er samtykt her inni frá tað er nettubbað tær við at fáa ókeypt sálarfrøðiliga hjálp til børn og ung sum tíverri er strandað eg hopi virkuliga at tað hendir okkurt við tí so at tað kemur at fungera tað er hvussu ein eitt samt løgting sum stendur aftan fyri tað og tað býrdi staðið rættiliga sterkt góðan er tær at hví er tað so hví hoyrir mann all tíðina um sovna vaksandi mistrivnað ímillum ung og er hetta her ein nýggjur problematikkur eg haldi faktiskt ikki at eg eti tað tá ið psykotriður fylti hálvtrýss ár síðsta summar tá høvdu tey eitt tiltak har tað vóru nakrar framløgur og har var tað ein sum hevði granskað okkara sjúkursjonalur so langt aftur sum tað bar til og vísti á at føroya størsta fólkarsjúka altíð hevði verið sálarsjúka og tað var tá men mann siga eitt sindur hvakk eitt sindur við tí at tað hevur verið eitt sovorðið øki sum á ein annan máta ikki hevur verið fokus á og mann hevur jú ikki havt í føroyum sum katrin er borðaltrýssar men mann er altíð havt sálarsjúk men alt tað sum hann koyrir frá sær og kanska stendur á landinum og ikki tekur ábyrgd av tað blívur eitt sovorðið øki sum hann ikki ger nakað við so kanska er tað ikki bara hjálpi og at mann tosar betri um tað tað kann eisini vera at tað er vaksandi tað kann eisini vaksa við at tað er víðkaði tilboð um hjálp men sjálvandi kann tað eisini vera nakað við at samfelagið setir øgiliga harðar treytir og alt er broytt og øll eru arbeiðsmarknaðin og krøvini eru høvuðkurt á sínum eg kenni ikki svarið men eg haldi ikki at at svarið er so einfalt sum at ofta gjørt tað til tá mann snakkar um at tað er ja men tað er bara tí tey sita á telduni allan dagin ella hvat mann fer tað til eg haldi til ein so kompleksan spurning men men tú verður ov snakkar eisini nógv um at her við mentali heilsu at vit mann skalt arbeiða við heilsubegrepinum sum má mentali heilsa fylla líka nógv sum beita sosiala og tað likamliga og tí skulu okkurt síggja heilsu í breiðastu merking og tí eru heilsufrøðingarnar eisini eitt rættiliga gott amboð tí teir rúkka beitaðum likamliga partum og tann sosiala og eisini tann sálarliga í eisini arbeiðingum takk fyri

ja takk og her eru nakrar viðmerkingar fyrstur á viðmerki er djóni nólsoyar johan

ja takk sigur steðan berger so væl

frá forkvinna ja miðnám hevur sálarfrøðingar tað haldi eg at okur hava øll verið glað fyri og nú arbeiðir mann eisini við uppskoti um at fáa tað skipan inn í fólkaskúlan so tað skal síggjast sum tveir bólkar sum absolutt kunna samstarva men mann skal eisini síggja tað sum tveir bólkar sum kunna tvey ymisk ting tí sálarfrøðingurin kann nakað sum heilsufrøðingurin ikki kann og mótsatt men men absolutt eitt gott og tætt samstarv eg hevði førstilt tann besta skipan at vit ikki skuldu sett hana upp so hevði eg sagt tað at tey vóru í einum lærum toymi saman so eitt at tá ið heilsufrøðingurin sá at tað var eitt annað sum hon ikki rakk at hon so vísti víðari til sálarfrøðingin beinanvegin tí heilsufrøðingurin kann eisini kanska nøkur ting um um seksualundirvísing og og og altso likamlig trupulleikar og og annað sum eisini kann hava týdning í mun til títt útbúgvingarleið og so víðari har sálarfrøðingurin kann nakað heilt annað kanska eisini meiri í viðgerð og og í tí sálarfrø millum teir partarnar absolutt so síggja onga forðing fyri og nøtt upp tí at eru skipað so longu eru fungerandi sum bara verður víðkað

eg ovhopi at teg hitt eisini vóru víðka niðureftir altso vesikologin í skúlunum so vit sæddu tí skiparnir hanga saman ja takk ja takk annika olsen er næsta feina viðmerking

ja takk syður steinberg ger so væl takk fyri frí forkvinna nei eg fyri tú til mær ikki at tað er eitt problem tí at tað eru teir fakbólkarnar sum saman hava gjørt sálarheilsa ætlanina so at tað mugu tey hava tikið hett fyri í tí tí tey hava saman til og mælt báði at mann ger hesa skipanina og at mann ger hina skipanina við ókeypis sálarfrøðiliga hjálp til til ung til dømis so hetta hevur verið eitt øgiliga gott samstarv um tað men altíð tá ið mann vílkar skipanir og skal hava samsturm trevið tað altíð at partarnar seta seg niður og finna út av hvussu mann ger so at tað kann leggja væl frá landi og tað er akkurát sum mann gosarvísir á at tá ið mann er sekstan átjan ár og og skal úr skúlanum og akkurát sum traðkar inn í eina aðra í eina aðra verð tá koma nógvir yvarsporningar eisini í lívinum hjá børnunum tí at hvat skal mann tá og hetta uppskotið tøkur siga átjan ár so hugsa okur heldur ikki bara miðnám so tað eisini eru tey sum fara aðrar skúlar og kanska sløkkifara víðari tað kann eisini vera háskúlar tað kann vera annað og tey sum kanska fara á arbeiðsmarknan at tað státvekk hava ein persón tey kunna venda sær til takk fyri

ja takk rósa saman

ja takk sigur stevnberg ger so væl

takk fyri frá fólkini og takk til rósu samussen ja eg haldi at mann kanska tað seinni árið hevur verið eitt sindur einstáttaður og kanska sagt eitt sindur for hart hetta er við á øll skula miðnám og kanska ikki hevur sagt nóg breitt hvat miðnám kann vera at tað eisini kann vera hondverk og alt annað eisini og tað ikki pjós at vera bara tað bókliga at at kanska hava tey faklig krøvini verið kanska eitt sindur for hørð tað er eina viktig tí at tú kanst hava eina breidd í eisini teimum tilburðum sum eru til tey ungis tá hesa samfelagið hjá ok einstátta og tá ið tú hevur hoyrað skúladoktan er eitt problem heilt niður í teir smáu flokkarnar so er tað okkurt sum er ordiliga galið sum okkurt vit vita um vit fólk hava so ilt í lívið um tey ikki kunna fara í skúla so tað tað má mann taka í alvorð tí ert tú ikki í skúla so hevur tú eisini eina skerda framtíð

ja takk so er stefan klein poulsen næstan s

tað sigst at síðani vit fóru at skráseta hvussu tað stendur til við sálarligu heilsuni í øllum ferðini í vesturheiminum so er tað ongantíð staðil so illa til sum tað ger júst í dag og tað er serliga ein ein mistrinaður sum uppskotstillarnir vísa millum ung og har vísa tey millum annað óarbeiðsføri vegna sálarligar líðingar at tjúgu til fjøruti prosent av ungum áðrenn tey eru blivin fjúrtan ár hava liðið av sálarligum trupulleikum og sjúkratriðin hevur ongantíð havt so nógvar vitjanir sum nú og tað antidepressiva medisini er eg veit ikki um tað toppar men er øllum øllum vaksandi hetta sum uppskotstillarnir vísa á og eg haldi hesin parturin er nokk so lættur at staðfesta ja tað gongur skeivan vegin á hesum økinum og í usa sigst at tey sum verða bólkaðir undir til at vera moderat ella djúpt deprimeraði vóru áleið trýogtjúgu prosent í tvey túsund og sjey og hetta er so økt til tveyogfjøruti prosent í tvey túsund og átjan at tað stendur illa til her hjá okkum føroyingum eisini millum tey ungu og fyri fólkum at tað fær meg at stilla spurningin hví mistrívast ung altso hví hví eru tey ikki glað hvat hvat er tað sum sum er rótin til hendan trupulleikan og vist tú lætt at vist tú lætt at koma tað til ta niðurstøðu at at tað hava tað ringt so haldi eg tað er nógv truplari at siga hví hvør hvør orsøkin er preykur í universiti og við við dennis preykur á odda sum er hava øgiliga høgra vend sjónarmið tað er eingin loyna og og tað er ikki altíð at tað er heitt samdur útá ið mun men tá tað kemur til akkurát hetta her so haldi eg teir teir hava summi førunir fat við rætta endanum og tey tey hava so øst gjørt sína hugleiðingar um hví sálarlig heilsan er so ring og har vísa teir millum á at nøkur heilt grundleggjandi ting í okkara samfelagi er undir álopi teir nevna tað at bara tað grundleggjandi at fyrr var tað vanligt at mann giftist armarfeksar børn tað tann normurin hann er hann er brotin og tað at fáa sær familju at at síggja fram og til at fáa sær ein familju tað er eisini nakað sum er undir álopi í vesturheiminum sjálvdisciplin eg havi fleiri ferðirnar nevnt tað sum datt ung hevur víst øgiliga oftanna við við mr sms altso sjálvdisciplinin har tað upp sum er á mussjón og at tú svevur nokk at tú rørur teg og at tú ikki velur at at rúsa teg fyri at koma burtur úr tí sálarlig pínut og einaferð ert tú í so sjálvdisciplinin hon er eisini ein øgiliga viktigur partur og eitt annað sum haldi nokk so áhugavert er at alt skal ganga so ræðiliga skjótt í dag alt skal ganga so ræðiliga skjótt í okkara samfelagi og tað er tingini sum einaferð eru í vanti sum mann kann síggja fram til og gleða seg til hví ikki bara flyta tað alt til til her og nú vit kunnu taka eitt lágpraktiskt dømi sum junkfút altso hví brúka tveir tímar upp á at gera heilsugóðan mat tá ið tú kanst bestilla ein burgara í burgarking og tað evnið sum eg sjálvur havi heimt at sett fokus á pornografið altso hví hví skalt tú bíða eftir tínum maka hví ikki bara frena internetið og hyggja eftir pornografið og hesi tingini gera ja tú fært eina gleði her nú men tað kunnu blíva øgiliga oyðileggjandi og á longri sigt so er gleðin burtur hetta kundi verið einfaktorur og teir vísa á onnur ting men eg helt teir øgiliga áhugavert tað sum prekar jú og tað er so teir vísa so á usa tær har hesin felagsskapurin er stovnaður og tað vísir at samfelagsviðurskiftur er havbeint men eg haldi nógv av tí kunnu yvirførast yvir til okkum eisini eitt annað sum tey vísa ella eitt annað sum dennisbreyðurin nevnir tað sum hvat hvat er lykilin til gleði tá vísir hann á nøgdsemi og ónøgdsemi tað tað leiðir tað leiðir sjáldan til nakað gott tað leiðir bara til keðiligar tankar keðiliga orð mann dettur ofta niður offuróluna og peikar á ja men nú er tað altso samfelagið skylda mær nakað men mann er ónøgdur mann er keddur mann er óður meðan hinvegin nøgdsemi kann leiga til góðar tankar til gleði og góðorð gávumildini og øll møguliga góð ting fyri ein sjálvan og fyri samfelagið og hetta er hetta er eitt heilt grundleggjandi ting men ikki nakað sum vit kunnu lóðgeva vit kunnu ikki lóðgeva at allir føroyingar skulu vera nøgdsemir og tað tað fekk meg at hugsa um hetta her og eg havi nevnt tað fyrr tá ið jóansin legði sítt uppskot fram at so hvør at so hvør hevur ábyrgdina hvør hevur ábyrgdina av sálarheilsuni hjá okkum føroyingum at so er tað er tað samfelagið er tað er tað landsstýrið sum hevur ábyrgdina av at at eg havi hava tað gott í mínari sál ella er tað eg eri sjálvur saman við mínari familju saman við mínum vinum sum at syrgja fyri at at eg havi tað gott sálarliga og so má eg leggja afturat jú tað eru ung tað eru ung fólk og føroyingar sum hava havt eina ótrúliga harða læknu tað er misbrúkt og tað kom út fyri ræðuligu tingum og hetta hevur sjálvandi eitt lagt tey bæði fysiskt men ikki minst sálarliga so tað ikki hevur sær teg generelt ímóti tilboðum sær sjálvandi skulu tey hava tað men henda generella gongdin har har tað er ein vaksandi trivnaður altso hann tað kemur ikki alt av tí at kutta og av misbrúki vørum og har haldi at hesi tingini kundu verið ein orsøk og tað loymist hon til tann næsta spurningin fyri forkvinna altso viðgera vit so í dag bara symptomir ella royna vit veruliga at finna fram til rótuna á mistrivnaðinum hjá hjá ungdóminum í føroyum tí at tað koma ferða eftir ferðir uppskot sum akkurát hetta har vit skulu víðka eitt tilboð ella vit skulu stovna eitt nýtt tilboð viðviðgjandi sálarheilsu men kundi tað verið okkurt meir grundleggjandi strukturelt sum sum ikki vendir rætt í okkara samfelag millum onnur millum annað nøkur ting sum vit nevndu í tí fyrra punktum hjá mær og mann kann stilla og mann kann spyrja víðari altso loysa vit trupulleikan við at at seta fleiri sálarfrøðingar inn vist vit høvdu pengarnir her til at sett hundrað sálarfrøðingar so øll ung atgongd til sálarfrøðingar hevði misturinarin verið nógv minni at so vit mást seta seg so hypotesis upp eg loymi øllum øðrum at ivast men tú mugu skilja meg rætt tað er ikki so at eg eri móti øllum tilboðum sum sum samfelag her eg seti bara spurning við um um vit veruligani koma har til ella fara eftir um tingunum sum sum skapa hendan misturin ein skulu vit ikki grava eitt sindur av gibbur skulu vit ikki finna rótuna til eftir og tað er nevniliga tann parturin sum er so øgiliga trupul tað er ikki so eitt svart hvítt mál so lat meg hendan við at siga at tað er eingin ivi um at at tey ungu ikki hava tað nummar eitt í dag hvør orsøkin so er tað tað komu vit so kjakaðust um vit hava beint er tað teir manglandi sálarfrøðingarnir manglandi tilboðini ella er tað onnur grundleggjandi ting samfelagið sum sum føra tilhettir og og til allar seinast hvør altso hvør hevur ábyrgdina at vit monga koma har til at at landsstýrið tekur ábyrgdina av sálarheilsuni hjá hjá teimum ungu eg haldi sjálvandi tað má vera ein sjálvur fyrst saman við sínum familju saman við sínum vinum og samfelagið skal sjálvandi hava nøkur tilboð ikki har at samfelagið einki skal einki og eg veit tað um eg haldi ikki samfelagið skal hava ábyrgdina í fyrstu syftu í øllum førum

ja takk har vóru nakrar viðmerkingar her vóru pálstøttir ger so væl

ja takk stefan klein poulsen ger sovorðið

eg eri ikki har at eg haldi at tað er beinleiðis skeivt at seta inn tíðliga og fyribyrgja tað sum vit kunnu við viðsálarføringum og øðrum eg kenni ikki øki úti á sær men eg veit tær eru nógv tilboð og tað ofta tosar um at stovna fleiri og víðka tilboðini sum sum í hesum førinum men vit mugu ikki koma har til at tað er eint nellur tú heldur ikki tað ikki har eg eri og so koma her út pálsøkurin eg var aftur inn á spurningin um ábyrgd og vísir at ja tá onkur fer at staðfesta eina sálarsjúku sum má viðkomandi fáa hjálp men ja eg haldi at sjálvandi skal mann fáa hjálp hvussu mann hevur hevur eina ordiliga ringa sálarsjúku men hendan generella gongdin tá vit tosa um mistrivnað so leiv mær ivast í um um fjøruti hálvtrýss prosentini eru sálarliga sjúk eg trúgvi ikki at tað er líka djúpt hjá øllum takk fyri fólkum

ja takk næstra viðmerkja er jó

stefan

klarin poulsen ger so væl ja fyri forskuna eg vísti øgiliga nógv viðurskifti og eg haldi tað lýsir eisini hvussu komplekskt hetta er og og tað ganga ein túr nei tað er kanska ikki loysnin fyri øll eg haldi tað kann øgiliga nógvar ymiskar grátur av av ringari sálarheilsu men ein ein sum ongantíð velur at flyta seg og bara etur ósunt hann vil heilt sikkurt við tíni fáa tað verri bæði likamliga og so seinni sálarliga eisini tí hjá summum vildu hetta kanska verið nokk meðan onnur hava brúk fyri størri hjálp og nei og tað ikki skjóðist at tað bara skal vera alvorð vit hava jú fríðan vilja tað vóru gott at fleiri vita at eg havi gott at fara til sálarfrøðing so ger mann brúk av tí men eg haldi at mann má ikki koma har til at mann outsourcesar tann tann sosiala partin útav sínum lívi og sigur at tað tosa við sínum familju og vinur um hvussu mann hevur tað til sálarfrøðingin tað er bara sálarfrøðingur sum eg svari at so vit mugu vit mugu eisini hava taka ábyrgd sjálvi men men at eg eri ikki eftir ella frá fólkum

ja takk brandur sandoy ger so væl

ja takk

stefan klemp hósa ja frá forkunnum tað er ja eg haldi eg tað er gott at hoyra at aðrar ting men eisini síggja tað sama sum eg at tað møguliga eru onnur struktuell ting sum hava broytt seg broytt í okkara samfelagi og át øgiliga áhugavert vit hava nevnir ongantíð verið so rík sum nú men tað vísir at tey ungu hava øgiliga ringt við at finna innihald og síggja at eg tosaði um nøgdsemi og hvat tað kann leiga til men at sum at mann gavur uppaftur gipru at hvat er meiningin við lívinum sum ikki finnur at eg svari uppá tað so so kann tú øgiliga ringt við at trívast í tilveruni og tað fær út í nakað nógv gipru enn enn akkurát eftir her men eg eri samdvørdur um at vit áttu at hava hildið fast í nógvum av teimum siðbóndum og grundleggjum tingunum sum millum annað snýr seg um familjustruktur og annað tað kundu verið nøkur heilt og grundleggjan ting sum vildi bøtt ræðiliga nógv um eftir

ja takk næsta røða er rottvang

ger so væl takk fyri ja hetta er ein áhugaverd viðgerð uppskotið snýr seg um um at bíðka tænastuna hjá gilni til at umfata ung fólk upp til við átjan ára aldur og í tí sambandi er komið fram eitt kjak um hví og orsøkurnar til at ung fólk ikki hava tað so gott í dag og eg helt tað var nokk so áhugavert at hoyra undanfarna røðara sum er jú ungur er ein av tann yngstu her í tinginum tí eg havi onkuntíð hildið at hetta hevur nakað við generatiónir at gera og eg fylgji gott teimum fólknum og har eg fangi meg onkuntíð sjálvan í hesum her at ja men tey ungu hava allar møguleikar í dag materielt hava vit ongantíð havt tað betur hvat hvat hvat er tað sum er galið og tað niðurstøðan mann hvussu eg kann koma til tað er at materiell vælferð er ikki tað sama sum mental vælferð og kanska er tað júst so at akkurát sum vit hava vælferðarsjúkur av fysiskum slag so hava vit kanska eisini vælferðarsjúkur av mentalum slagi og onkursvegna so verða vit noydd til at taka tað í álvara at okkara ungu fólk ikki hava tað gott og eg eri sjálvsavnførd um at tað er í tað sama sett og eitt ár so fór eg inn á heimasíðuna hjá sinnispæta og har hoyrdu mann nøkur fólk úttala seg um sum høvdu havt tað ringt og tað var ítøkilig viðurskifti sum gjørdi at tey ikki høvdu tað gott og tað eitt av tí var happing altso happing eg haldi faktiskt ikki at fyrr enn eg eri blivin trøllur vaksin at eg eri farin at skilja hvat tað er sum happing ger við fólk nú havi eg ikki børn í skúlanum í løtuni men men eg hopi at tað er blivið betri ið hvussu her hevur mann havt størri fokus á tað men tað er forferdiligt altso og tað eru dømi fólk í mínari generatión sum eru simplum teimum blivin vrak á lívsins havið vegna happing so har kann mann ikvussu her ítøkiliga seta inn eitt annað sum fer øgiliga illa við ungum fólki tað er hjúnaskilnaður hjá foreldrunum og tað veit eg dømi um har sum viss mann trýr upp á tað sum eita eydnusamar skilsmessur sjálvt í teimum førinum tekur tað øgiliga hart upp á børn at foreldur skiljast og eisini ung fólk og so kann mann bara ímynda sær hvussu tað tekur upp á fólk har sum foreldrini ikki ein gongv finna útav at samstarva sum foreldur aftaná at tey eru skild og tað haldi eg er eitt av tí mest syndarliga mann kann vera egna vitni til okkara samfelag tað er foreldur sum ikki klára at vera vaksin ímóti síni børn og nú hugsi eg serliga um foreldur sum eru farin frá hvørjum øðrum og sum brúka børnini til at kríggjast við tað er eitt av tí mest forkastuliga sum eg haldi mann kann uppliva so er tað tað her vit væntandi trivnaði sum heild í skúlanum og vit síggja jú eisini hetta her vaksandi trupulleikan so fyrr vit bara hoyrdu um børn og japan og aðrastaðni sum ikki gingu í skúla og tað vísir seg eisini at vera ein vaksandi avbjóðing her heima hjá okkum at børn sum simplen ikki fara í skúla tí tey ikki trívast til trupulleikin sum eisini hevur tað við sær at tú tú lærir altso høvuðs endamál í skúlanum er jú at læra nakað so tað hevur sjálvandi sínar avleiðingar at mann ikki gongur í skúla eg síggi fyri mær hetta uppskotið sum eitt tilboð altso eg síggi ikki fyri mær at heilsusystirin ella heilsufrøðingurin gongur heima hjá familjum inntil børnini eru átjan ára eg síggi tað meira sum eitt tilboð ætla til ung sum hava í gásareyðum avbjóðingar í tí lættara endanum altso børn har sum mann ikki heldur neyturviliga at tey hoyra heima undir psykiatrisku deild og kanska heldur ikki hava tørv á at tosa við sálarfrøðing men kanska bara hava tørv á at tosa við eitt skilagott vaksi fólk og kanska serliga vist eg eri trupulleikin eg leikar heima trúnaskilnaður ella illa okkurt annað illa happing í skúlanum tá ið tað blívur sagt her at at at at mann skal betrakta sálarliga sjúku sum kropsliga sjúku so eri eg samd sjálvandi ert tú sálarliga sjúkur so skalt tú hava viðgerð upp á sama máta sum tú hevur krabbamein so skalt tú hava nakra fysi viðgerð men men mann má heldur ikki koma so langt at hvørja ferð at tú hevur eitt lítið sindur ilt í sáluni at tað merkir at tú skalt hava professionella viðgerð altso hetta er her vandin við at øll umsorgan verður professionaliserað tað haldi eg faktiskt at tað er nokk so farlig gongd fyrst og fremst mugu vit átaka okkum umsorganina heima og í tí liggur sjálvandi eisini at duga á at skyna nær er tað ein trupulleiki sum eg kann taka mær av saman við mínum barni við at tosa við barni við at taka mær av barninum við at brúka tíð upp á barnið og nær er tað ein trupulleiki har sum mann skal hava hjálp uttanífrá men eg haldi at tað er eitt fátælligt fátæksligt samfelag har sum hvørja ferð tú ikki ert í topp skalt tosa við onkran professionella um tað vit kvinnur vita hvussu ótrúliga nógv hjálp kann liggja í at taka telefonina og ringja til eina vinkonu tá vit halda maðurin ikki er til at halda út ella okkurt annað so tað tað hevði tað kann absolutt viðmælast í sambandi við ráðgeving til foreldur so er tað í løtuni soleiðis at at ein bólkurin roynir at at at fortelja politisku flokkunum um hvussu tey uppliva barnavernd og eitt av tí sum kemur fram í tí sambandi er hetta her manglandi millum liðið altso vist tú sum foreldur stendur við nøkrum trupulleikum har sum tú sært eg klári ikki at loysa hvar er so hjálpin sum liggur ímillum tað at klára alt sjálvur og so at leita til barnaverndina hetta er at leita sær ráðgeving sum foreldur til dømis tá tú hevur truplar tíðnækjari sum liggur uttan fyri tað sum tú maðdar sjálvur og her kundi gignið ímyndi eg mær eisini verið ein hjálp til foreldrini tí vit øll sum hava tíðnækjari vita at tað kann vera við enntá við so kallaðum ganska normalum tíðnækjarum kann tað vera ein ótrúliga strævin tíð uttan at tað er nakra sjúkligt upp á nakra máta har sum tað kann vera ómetaliga gott at hava onkran at sparra við í hesum uppskotinum stendur at tað er einki skipað tilboð til hendan her bólkin men men sum vit vita so er mann jú við at fáa okkurt at virka við við sálarfrøðingi til ung fólk umframt á miðnámi hevur mann jú eisini eitt tilboð um sálarfrøðing eg kenni for lítið til tað men men onkur hevur víst á at tað kanska er neyðugt at fáa samskipað hesi her ymisku tilboðini men eg síggi fyri mær at tað er nakað sum nevndin fer at viðgera meiri eg haldi at hetta uppskotið er er gott hatta eigur at fáa naðjaliga viðgerð nú eri eg ikki sjálv í trúnaðarnevndini har sum tað fer at vera nærri viðgjørt men avgjørt eitt gott uppskot takk fyri

ja takk og har eru nakrar viðmerkingar jóhannes joensen er fyrstur

blátt vatn

tað ger so væl takk fyri ja ivist eg ikki í sum viðmerkjanin sigur at nettubeiddu her og kanska serliga viðstað í eina tíð er trupult heima so er tað kanska retningurin fyri nógv børn at hava eitt frítíðarlív har sum tað eru onnur vaksin sum vísa tí umsorgan upp á ymiskar mátar bæði sum mentur men kanska eisini undir púra óskipaðum viðurskiftum at tað bara er heilt natúrlig umsorgan frá vaksnum til børn í frítíðarvirksemi av einsamum slag eg trúgvi teg við stóran týdning

takk fyri ja takk sær tað annað góða dagin

ja takk so er tað ruth vang

eg eri púra samd og hetta eina brotið sum eg sá heimasíni hjá sinnisbata tað var eitt nýtt brot altso har sum ein drongur í skúlanum nú á døgum kemur so illa fyri av happing eg haldi tað er óhugnaligt og vit snakka og tíbetur hava vit varpa ljós á hetta hevur vit kynsliga misnýtslu av børnum tey seinnu árini og fáa ordiliga gjørt upp við tað og faktiskt haldu vit seingja til nakað líknandi tá tað kemur til happing tí tað hevur so óhugnaliga ógvusliga avleiðing á fólk at vera útsett fyri happing í longri tíð takk fyri

ja takk stefan klampóti

ja takkferði

vang ger so væl takk fyri ja miðflokkurin hevur verið óførur at varpa ljós á familjupolitikk og og kanska halda vit onnur út frá einum nokk so konservativum sjónarmiði men faktiskt haldi eg sjálv at tað er familjupolitikkur í sær sjálvum hevur kanska alt for lítið fokus á ella í politisku skipanini tí tað er alt avgerandi at familjan serliga tá ið tí børnini eru smá tí tað hevur so stóra ávirkan hvussu vit fungera seinni í lívinum hvussu vit hava tað sum børn og tað snýr seg ikki bara um um pengar nógva tíð sum vit gera her snakka ella snýr seg um at mann skal hava nøktandi fíggjarligt rásarúm og sjálvandi skal mann tað men tað handlar eisini um onnur ting tað er ikki bara tað

hvør ja takk sigur stevnberg hevur eina viðmerking

ruth vang

eg síggi akkurát gigni sum nokk so ideelt í so máta tí at tað nemliga eisini kann vera upp til familjuna sjálva at seta seg í samband við gigni og fáa hjálp til at klára uppgávuna sjálvi tí vit kenna øll til sum hava børn at at standa í støðum har sum vit viðhvørt um eg megni hesa uppgávuna og tá kann tað vera øgiliga gott at hava eitt stað at søkja sær upp sum eg vísti á eisini í áðni annað enn nakað sum barnavernd sum kanska virkar meira inngrýpandi og meira alvorligt har haldi eg at gigni kann vera ein sovorðn ráðgevandi funktión til familjur við meira vanligum trupulleikum við sær nakað eitur so takk fyri

ja takk næstur á røða er jóhannes joensen

ger so væl takk fyri fólkuna ja hetta málur til viðgerðar um frá syðu steinberg og hervørt postletur og ummi at fáa fyribyrgjandi heilstænast til børn og ung og harvið hækka aldrin upp til átjan ár hjá heilsuprøðingum og hetta er skil av gátt við tey góðum títt tað er tað fyrsta men nú mann brúkar mann oyla nógva orku upp á at fortelja hví ið ella finna útav hví ið støðan er sum er hvat tað man verða sum ger at mann er til støðan sum mann er í dag og tað eru ivaleyst øgiliga nógvar orsøk til tað og eg eri samd við øllum sum siga at tað er skilnaður at mann mann hevur nógv hjúnaløg sum sum ikki eru saman ella mann hevur hjúnaskilnaðir og mann hevur ongantíð havt tað so gott á ymiskum øki mann arbeiðir ongantíð meir enn mann ger í dag og mann hevur ongantíð so nógv materiell ting sum mann hevur havt ella sum mann hevur í dag og allíkavæl sjálvt og mann hevur allasa valmøguleikarnar mann hevur í dag so hevur mann allíkavæl fleiri fleiri sálarligar kvalir og eg kann bara upplýsa tað til at mann hevur sítt skúlum mann ongantíð fingið so nógv við trivnað í skúlunum sum mann ger nú mann ongantíð havt so nógvar átøk ímóti happing í skúlunum sum nú men allíkavæl so kann mann staðfesta at tað er ein av teimum stóru avleiðingum fyri at mann hevur sálarligar kvalir so mann mann hvussu eg staðfesta tað sum mann ger í dag tað riggar ikki nóg væl í øllum førum tað kundi riggað betur og tí søknist eg eftir at mann broytir strategi man broytir hugsan og ger okkurt sum okkurt annað í mun til hvat mann hevur gjørt sjálvandi tað er tingin sum fungera væl skal mann varðveita men tað er tingin sum ikki fungera tað má mann so royna skift út ella broyta vit hava eina rúgvu á skipanum sum mann sigur summar rigga ikki so summar tosa ikki saman og tær virka ikki saman sum ein eind men staðin fyri at broyta tingini so roynir mann bara at snakka um hvussu mann kann gera tað men eg trúgvi ikki nakað í tøkil verður gjørt tá mann so sigur tað at vit hava lærara námsfrøðingar førleikastovur sernám ssp akt orðblindini trivnaðurkanningar trivnaðurátøk á øllum møguligum slag í skúlum og barnagørðum og aðrastaðni og mann hevur sett trivnaðuráðgeva eisini nú hetta er alt góð ting hetta er gott men vit mugu eisini finna útav rigga tað og har hugsi eg at vit oftani ikki eftirmeta tingini men tað koyrir bara uttan at vit hava staðfestað um tað er betur ella um tað riggar eg havi sjálvt eitt uppskot um at fáa økisálarfrøði soleiðis at vit fáa sálarfrøðingar inni ikki í teimum eisini og so siga fólk eg men altso skulu aftur hava fleiri ting út á øki men hevur mann nakrantíð eftirmeta tað sum er soleiðis at mann kanska kann fáa tað ekspertisinin eisini sum ger at vit fáa eina heildarloysn eg haldi tað at tað manglar úti í økinum og kenni eg skúloykið og har manglar hetta á hesum økinum mann hevur tað miðnámsøkinum tað riggar væl vit mangla tá á barnagarðs og skúloysnum eingin er ivi um tað tað við hvussu royndirnar hjá mær siga men so er tað er tað nøkur onnur øki ella nøkur onnur um aðrar skipanir í økinum sum frekkir riggar ja har eru fleiri men eg vil ikki teika á hvat tað er men eg vil siga mann kundi gott justera ymiskt á økinum heilsufriðingarnir gera eitt stórt arbeiði í dag og ofta hava tað nógv for nógv at gera teir hava børn frá null ár og heilt upp til fimtan sekstan ár í dag og nú skulu teir hava upp í átjan ár tað krevur til hvussu er tað at vit mugu seta fleiri heilsufriðingar í starv tí teir hava ivaleyst at gera sum er og skuldu teir hava fleiri uppgávur so má mann hava fleiri heilsufriðingar tí tú kannst ikki halda tær at tú kannst gera tað sama fyri tann sama kostnaðin ella gera meir fyri tann sama kostnaðin so mann má tora at gera íløgur í øki og eg haldi mann snakkar nógv men handlar lítið tað er mín hugsa tað hevur tosað óendiliga nógv um hesar sáluliga avbjóðingarnar sum vit vita tey ungu hava og óðiliga ringt at játta pengarnar til tað sum skal gerast tað sum krevst vit játta heldur pengar til onnur ting sum eru nógv fínari flottari enn tað eg hugsi tað eru fleiri í dag sum hava sáluligar avbjóðingar í skúlunum í barnagørðunum og ymiskt aðrastaðni sum bíða eftir eini hjálp ella bíða eftir at vit fáa eina betri skipan og tey avvarðandi bíða eisini og ímeðan kunnu vit keglast um hví støðan er sum hon er men tað broytir ikki upp á at hví støðan er sum hon er og vit skulu royna at seta lóðir í verk og at teir skulu skiljast og so hevði tað riggar ikki so vit mugu beinan máta takkla støðuna heldur enn forklára og fortelja hví støðan er sum hon er

hjálp í hvørki ætlanini tá fyri tú ja takk næst at røða er hervør fólkstøttur

ger so væl takk fyri frá fólkini ja vit viðgera nú eitt uppskot sum eg sjálv og sigur steinbergar lagt fram um fyribyrgjandi heilsutænastu til børn og ung og tað snýr seg um at hækka aldrin upp til átjan ár til tænastuna hjá gygna vit síggja fleiri fleiri ung sum hava ringa sálarheilsu frá eini vaksandi trupulleiki sum kann hava álvarsliga fylgjur tað vísir seg at hevur tú sálarligar avbjóðingar sum vaksin so hevur tú sannsýnilvís eisini havt tær tá tú vart yngri sernám hevur víst á at fleiri fleiri børn tey megna ikki skúlan og tey millum annað tí at tey stríðast við angist og skúlin og lærarfelag hava eisini vist á at tey uppliva nú fleiri fleiri børn sum hava skúla aftran altso børn sum ikki vilja í skúla tí er tað viktig tá vit arbeiða fyribyrgjandi og at vit kunnu hjálpa teimum børnum og ungum sum hava sær avbjóðingarnar eisini bara vanligar avbjóðingar áðrenn støðan ger so ring at tey hava brúk fyri meira viðgerð hetta uppskotið tað er ein liður í sálarheilsuætlanini sum vit eisini hava snakkað øgiliga nógv um síðani valið har vit millum annað hava sett ókeypis sálarfrøðiliga viðgerð í verk til børn og ung fimtan og fimmogtretivu og tað er sjálvandi eitt uppskot sum er øgiliga gott at vit hava samtykk tað gevur ókeypis viðgerð til tey sum at tørva tíð men vit eiga at seta meira inn tá tað kemur fyribyrging tað eru øgiliga nógv ting sum kunnu gera at tú endar við at hava sálarligar avbjóðingar tað er ein samansettur trupulleiki vit hava snakkað um materiella vælferðir dag til materiell viðurskiftir tað er nokk eingin ivi um at pengar gera ikki at fólk eru glað ella fólk hava tað gott tað ger tað kanska lívið lættari í summum støðum men tað ger ikki at vit eru glað menniskjan er í botnum grundi nokk so simpel vera vit hava brúk fyri kærleika vit hava brúk fyri nærleika og samveru vit hava brúk fyri at hava fólk rundan um okkum vit eru eitt floksdjór hóast alt og tí tí kann tað kanska stúra kanska serliga ung tá ið mann ikki hevur tíð saman við sínum foreldrum mann kanska tørvar at snakka við sínum foreldrum um onkur viðurskifti men tey eru ikki har tey eru til arbeiðis tey eru til tiltøk tey eru ikki til staðar tá ið børnini hava tørv á foreldrum hjá sær og tí blívur tað kanska ein størri avbjóðing enn tað lítla lítlu trupulleiki sum barnið hevði at byrja við eitt barn hevur kanska eisini tørv á at snakka við onkran annan enn síni foreldur tí tey ikki hava hug til at byrja síni foreldur við teimum trupulleikunum tey hava og tá at tað eru fleiri fleiri hjúnaskilnar sum kunnu elva til at børn eisini hava tað ringt so vil eg eisini koma við hinum sjónarmiðum av at børnini eru ikki býtt tey merkja væl hvussu teir foreldur hava tað tey merkja væl um foreldrini ikki hava tað gott saman og tað kann eisini vera ein trupulleiki fyri børnini um foreldrini eru saman bara fyri at vera saman fyri síni børn tí sumu børn hava tað eisini gott av at foreldrini fara í sátt og semja hvør til sítt so eg haldi bara at hesin trupulleikin eisini kjaki vísir tað er ein samansettur trupulleiki sum krevur at vit allíkavæl gera eina innsats fyri at fyribyrgja og at hjálpa børnum áðrenn tey koma út í størri avbjóðingar eg haldi eisini at vit hava tørv á kanska at snakka eitt sindur meira um at kropslig og sálarlig heilsa skal javnsetast tað merkir ikki at kropslig og sálarlig heilsa hevur tær somu loysnirnar men tað krevur at vit síggja at vissu mann hevur altso at tá mann snakkar um heilsu so er tað øgiliga eisini snakka um sálarliga heilsu tí tað er eisini eitt partur av trupulleikanum á heilsustøðini støðuna kropslig óheilsa kann føra til sálarliga óheilsu og umvent og tí er tað øgiliga viktig tá vit arbeiða alla tíðina fram í móti tá mann javnsetir kropsliga og sálarliga heilsu men tað merkir ikki at loysnirnar eru tær somu eg vil gjarna takka fyri eitt gott orðaskifti haldu vit hava eitt øgiliga gott orðaskifti her í dag tað hava vit rættiliga ofta tá tað snýr seg um umsálarheilsu og tað vísir eisini at tað eru størri størri áhugi millum allar flokkar at styrkja umsálarheilsuøkið í føroyum og á tí gleðir meg eisini viðgerðina í trúnaðarnevndini og síggi fyri mær at vit fáa eina góða nevndarviðgerð ja takk fyri

ja takk stefan klára

hevur eitt postaftur

tað ger so væl takk fyri jú hetta er nevniliga ein samansettur trupulleiki og loysnirnar upp á sálarliga óheilsu og kropsliga óheilsu er ikki tað somu men tað krevur allíkavæl at vit síggja tær sum heilsu og at vit síggja tær sum nakað sum skal fyribyrgjast og sum skal sum hevur tørv á hjálp so sjálvandi vit so fært ein snudd so fært tú kanska plástur á sárið meðan vit so hevur mistrýð við so skúlanum so er tað státarka onkran at snakka við millum annað ein heilsufrøðing og tað er tað sum eitt uppskot leggur upp til at tú fram til tørt átjan ár hevur møguleika at koma til tænasturnar hjá tí og fáa hjálp upp á tann snuddin sum tú hevur í lívinum

ja takk eg havi ein viðmerking av skjótt erhaldi eg havi ein viðmerking av skjótt erhaldi eg havi ein viðmerking av skjótt erhaldi

ja takk har vóru póls støddir

eg kann ikki geva eitt konkret svar upp á hví tað er komið har til kann bara kanska hugleiða eitt sindur um at at vit síggja fleiri fleiri ung tora at siga at tey hava sálarligar avbjóðingar tað hevur verið øgiliga skammfult fyrr tað hevur verið øgiliga sigmatiserað og tí at tað er kanska fleiri sum hava liðið við liðið av sálarligum avbjóðingum sum ikki hava sagt tað og tað kann elva til nógv fleiri avbjóðingar eisini kropsligar avbjóðingar so tað at vit seta inn og fyribyrgja at ung fólk koma koma so langt at fáa sálar sjúkur ella ógvusligar sálarligar avbjóðingar tað er ov bara gott tað vísir eisini at vit so hevur sálarligar avbjóðingar sum vaksin so vit allarhelst havt tær sum børn so tí má tað vera tað fyrsta vit gera er at fyribyrgja hjá børnum og ungum tí tann besta íløgan vit kunnu gera í samfelagnum tað er at gera íløguna í børnum og ungdóminum so kann eg leggja træt at eg vil rætast tí eftir at tá ið eg og yngilin vóru í útvarpinum so lærdu vit at mann kann faktiskt doyggja av kærleikssorg so tað er av kærleikssorg

ja takk so lærdu vit onnur tað eisini næstur at røða er djóni nólsoy joensen ger so væl

ja í samband við hetta málið hjá um fyribyrgjandi heilstænast til børn og ung so ið ut frá kjætinum so geva sær nakrar tankar í mun til alt tað er hvussu vit standa í kønastuna fyri at koma við góðum ráðum og hvussu trupult børn og ung í dag hava tað samfelagið broytist og krøvini verða herd eisini til okkara ungu og líka so trupult ella avbjóðandi sum mann kann halda at tað at vera ungu í dag so er tað eisini avbjóðandi tað at vera foreldur tí nógv standa púra ráðaleys í nógvum førum um tá ið tað byrjar at til hvussu sum at sansa at tá tað kemur til at barnið ikki trívist og ofta hoyrir mann at foreldur eru í villaráði og vita ikki hvussu tey skulu geberda seg tí tað verður ofta sæð sum eitt forlittari klæðing at søkja um hjálp ella biðja um hjálp og tí haldi eg at tað eigur at vera gjørt so eisini at at vit eiga at styrkja ta ráðgevingina ella dømis innan fyri almannarverkið hevur mann ta góðu tilgongurnar við tá foreldur fáa børn sum eru sum bera brek ella sum hava hava onnurar avbjóðingar tað kundi haldi eg verið víðkað eisini til tað meira vanliga altso tað tað at og um tað skal vera land ella kommunu tað tað ikki nakað øgiliga greiða meining um men eg haldi at vit skuldu ikki undirmeta tað at vit eiga at hava hjálpina til foreldur tað at vera foreldur í dag eiga vit at hava meira í fokus til akkurát hetta málið so taka vit sjálvandi undir við hesum og halda at tað er tað ein gong leið hóast eg eisini síggi fyri mær at enn eini fakpersónur sum tann ungin skal halda seg til ella sum kanska kann blíva eina træt nógvum tí í síðsta enda relatiónin tað sambandið sum tann ungi upprøddi gjøgnum síttu ungdómslív sum hann følir seg sum viðkomandi følir seg tryggan við sum viðkomandi eisini opnar seg mest fyri og tí at her við at at vit seta meir og meir formaliseraða hjálp upp í forma av av av av eg veit ikki almennum í hjálpum av forskeljum slag so fer tað eitt sindur burtur tætt her at tað bara vera saman hvussu eru vit saman til teg um dag tað er eitt heilt øðrvísi máti nógvur avhangi av bæði í bæði skermi og telefonum hvørt á sínum tað er ein ein ein ein trupulleysa sjálvum men so søkja tey eisini til tað sum vit onnur sum eru komin eitt sindur upp lásið vóru von við tað at mann mann mann spældi saman saman upp á øðrvísu mátar og í felagsskapum tí haldi eg at kommunurnar sum eru byrjarar upp á tað at opna fleiri frítíðartilboð og hava teir opið tað er ein gongloy uttan at tað pjøðist at vera so øgiliga dýrt men tú hevur eitt tilhaldsstað í tí nærumhvørvinum har sum tú ert so hevur tú so kemur tú saman við tú pyrkir at vera alla tíðina men tú kemur til og frá tá tú verður kanska til eitt frítíðaraktivitet fór heim at eta og verður saman við familjuni so fært tú aftur eina løtu til tey tað er tann rætta mátin haldi eg at kommunurnar gera nú at tær gera stórar íløgur í ungdómshús ofta spýr hannir til bæði til til tað at vera sosial saman at kunna tosa við ein óførpliktandi ein ein fakpersón sum er tað eru tað blíva rollimodell tey sum eru har til arbeiðis og vit síggja ofta at ofta skal ikki meira enn tað til at tey smáu práturnir um kvøldarnar saman við kanska tí persónum ella við einum annan ungan har mann kann kann loysa upp fyri tí tað kann tað kann kompensera fyri øgiliga nógv ting uttan at tað blívur til til sjúku ella til ella ógvusliga tørv á hjálp so so sum ein mótvekk til tað rákið sum er at vit búða meira meira einsamøll ella tey ungu eru meira meira tað sum mann ofta hoyrir tær kanningar sum eisini eru gjørdar um at fólk føla seg einsamallan í dag ella børn so kann tað vera ein mótvekk til at at mann søkir tað tann felagsskapin sum er góður fyri ein uttan happing sum sum eisini verður frammi í kjaskinum í dag har og tað syrgja tey vaksnum sum eru kompetent á tí økinum fyri at tað fer ikki fram enn tað er trivnaður sum eru kásæti so tað er tær líka sum teir tankar sum eg havi í mun til at vit alla tíðina tosa um at børn blíva sjúk ella ung blíva sjúk vit skulu ansa eftir ikki at sjúklingera tað meira enn gott er tí at vit vit bara eru sum vaksin kompetent og eru okkara uppgáva vaksna so so søkja tey ungu okkum eftir børnini eisini foreldrini og onnur rundan um í dag takk fyri

takk fyri so er ein viðmerking frá rósu samuelsen ger so væl

takk fyri tjón joensen ger so væl

og takk fyri viðmerkingarnar á samvælsinum ja har síggi eg eisini nýggju lóggávuna um almannatrygd tænastur sum at mann tryggjar familjuni at ein ávísa ráðgeving sum røkkur longur enn bara til tað eina og samtan ella tvær har tey komu men at tað er at tað er ein reyður tráður í tí at hyggja vit vit síggjast aftur um tað og ta tíðina sum hyggja vit aftur upp á málið upp á sækina men eisini tað verður tryggja at tey foreldrini ikki bara verða heapt for tíðliga men men at tey alla tíðina kunnu føla tað at tey hava ein kontaktpersón ella í í systemunum sum tey kunnu ráðføra seg við og hennvenda seg til tá ið á stendur tí tað tí tað er eisini brádliga íkomnar støður tað er nakað sum hendir knappliga og tað kann vera líka skjótt yvirstevmi tað kann eisini vera nakað sum er undir er undir uppseiling sum hann sigur og kann kann skal takast í teimum reyðsfylgjunum har har tann rætta hjálpin skal setast inn so avgjørt eitt gott hugskot

takk fyri frá fólkum takk fyri at siri stevmbergerðsvøvn

drógnastur joensen gjørt væl

og takk fyri viðmerkingina ja og tað er eisini júst so sum eg síggi at her uppskotið sum at mann víðkar um møguleikarnar fyri at tann ungir hevur verið loftaður í fall at tað eru trupulleikar sum sum tryggast upp á lívsleiðini og serliga í ungdómsárunum og tí er tað gott at vist tað er at og vit vita um at tað eru ung fólk sum hava øgiliga góða kontakt við nógvar av heilsufrøðingunum og hetta her er við til hvussu er til at gera tað tað við sær tað verið samtykt at at tann ungir sleppur framhaldandi at hava tað relatiónina tað sambandið við harum við tann tann fagpersóni sum tey nú eru fortróðlig við tað er øgiliga týdningarmikið at tað at tað ikki verður brotið av av tí at vit eru her eitt sindur knárt til tí í lógugevingini men at tað sambandið eisini tá tú kemur til barnaverndarøkið at tey sleppa at hava tað kontaktina sum leingi sum gjørligt í teirra lívi

takk fyri tann næsta røða verður annika olsen ger so væl

tann fyrri frúforkvinnan hevur verið á rættilagni áhugavert kjak um uppskotið hjá siri steinberg og hervørpálsdóttir um at broyta lógina um fyribyrgjandi heilsutænastur til børn og ung og tað er so at víðka aldursmarkið úr sekstan ára upp í átjan ára at mann eisini hevur møguleika fyri at fáa tænastur frá heilsufrøðingunum upp í átjan ára aldurs og eg haldi at tað er eitt ógvuliga skilagott uppskot og tað er eisini í tráð við sálarheilsuætlanina har mann mælir til at at netta upp at hækka aldurin og tað gevur góða meining tí sum eg eisini nevndi í einum viðmerking í áðni so er tað netta upp í hesum aldrinum at tað er kanska trupult hjá teimum ungu at liva trupult hjá teimum ungu at fóta sær trupulleiki hjá teimum ungu at at velja hvat tey skula fyri

nógvum árum síðan var tað øgiliga einfalt at liva tú tók líka sum starvið hjá tínum foreldrum var tað eini bóndi ella var tað okkurt annað ja men so tók sonurin yvir og dóttirin hon hon gjørdi kanska tað sum kvinnur vóru typisettar til at gera tá so tað var nokk so einkult heila støðan í dag er nakað heilt annað tú hevur eitt hav av valmøguleikum eitt hav at velja ímillum sum kanska eisini gera tað er trupult at velja hvat skalt tú velja hvat hevur tú møguleikar fyri at velja kappingin er hørð javnhaldrarnar eru kanska stinnur í í í fakunum í skúlum men tú kanska ikki følir so stinnan javnhaldrarnir hjá tær hava kanska eitt sosialt netverk tú hevur kanska ikki sjálv reitt javnhaldrarnir ganga til ítrótt og klára ikki væl í ítrótti tú klárar tær minni væl so hetta er her við einseminum og og happingini úti í skúlunum og og kappingar hvat skal mann siga mentan úti í skúlunum er ómetalagni hørð fyri okkara ungu og sjálvandi kann tað viðføra bæði til sálarhvalur og til einsemi til at tú føldi útstoyttan so tað er ikki nevnt at vera ungur í dag tað sum eg haldi er miktigt at mann setir inn á tað er ikki bara tað at mann hevur eina rúgvu av av sálarfrøðingum og og heilsutænastum runt umkring sjálvandi skulu hava seg tilboðini men eg trúgvi tað sum tey ungu mest hava brúk fyri tað er tíð og nærveru tað er tíð og nærveru sum tey hava brúk fyri og tað at onkur ser tey at onkur ser tey sum menniskjørðar at onkur ser tey sum indivit og ikki bara tað sum tey gera tí tað er nettu tað sum er vandum hvar liggur sjálvs fyringin hjá tí einstaka tað er ikki tað sum tú ger men tað halda nógv tað er tað sum eg geri tá ið vit klára meg gott í skúlanum fái tólv í øllum ella vit klára at skora so nógv mál ella vit klára at vinna hatta so eri eg kul men vitst tú ikki hevur tína sjálvs fatan tí tú sjálvsvirði heilt inni á sáluni í lagi tá kemur tú galið avstað og tað er tað eg trúgvi at mann skal hava nógv meira at fokus upp á at bara síggja tann einstaka sum menniskjan eg kagaði bara fyri stuttleikar inn á tú og eg ráðgevingina sum barnabatið hevur varað av í nøkur ár eftir hondini sum er ein anonym linja sum tey ungu kunna ringja inn til hava tey trupulleikar av ymsu slag og eg bleiv rætlað sjokerað tí her stendur so mann er deilt upp í hvat ið tey ungu spyrja um tað kann vera alt millum himmaligur men so stendur ein teigur sum eitur sjálmur og so kann mann leita longur inn ið stendur her genta tólv ár vil doyggja genta fimtan ár noyðist eg at vera her genta trettan ár orki eg ikki at liva meir genta tíggju ár nær enda tað altso hetta er ræðuligt børn okur tosa um og eg veit ikki hvat tað hvat tað er rætt at gera um mann skal seta øll møgulig til at at loftist og fólkunum er trúgvi at okkum má venda bøttini fullstendiliga við og fara nógv meira miðvíst inn í bæði barnagarðar og skúlar til tess at varpa ljós á hesi viðurskiftini tú verður tú sum gingu við hesum tonkunum skal hivas til ein sálarfrøðing ella okkurt annað ja men so føldu tit teg uppaftur meira skeivan tað er okkurt galið við mær tað er okkurt galið við mínum persóni og tað trúgvi eg okkurt annað øgiliga væl eftir so tað sum eg kundi hugsað mær at mann gjørdi meira av tað var at tosa um hesi tingini í skúlanum varpa ljós á tað akkurát sum tá mann tosar um happið gud í skúlunum at mann varpa ljós á sorg sjálvmorðs tankar ímyndaðum okum at tíggju ára gomul genta gangur og og og og og hugsar um men tað gera tey ov um bart tey ungu í dag mann kundi sjálvandi lagt øgiliga nógv afturat eg fari hvønn at vera øgiliga jaliga yvir fyri hesum uppskotinum tí at eg trúgvi at hetta kann bara bøta um og og serliga í hesum aldrinum sekstan átjan ár har mann hevur tað øgiliga trupult sum menniskja at at henni dagur tí heila so sjálvandi fær okur at vera fyri uppskotinum í trúnaðarnevnd

takk fyri frá forkvinnu takk fyri tað tað var upp á sekundi ein viðmerking frá siri í steðnberg gerst væl

nú er góð ólufurin at gera so væl

ja takk fyri frá forkvinna og takk fyri viðmerkingina sigur stennberg tað er púra reytt og tað sum eg trúgvi at at nógv foreldur kanska ikki hugsa um tað er at tey geva børnum hjá sær eina bjarnatænastu tá ið tey bara rósa teimum fyri tá ið tey góvu korternur ella tá tey hava vunnið eina kapping ella tá tey klára seg væl og leggja út á facebook og so víðari tað er slett ikki har ið børnini hava brúk fyri at fáa lyftið børnini hava verið brúk fyri at at fáa vita tey eru heilt ókey sjálvum tey kanska bara fáa eitt fýra tal ella sjálvum tey kanska ikki skoraðu hatta málið ella bara fyri tað at tey gjørdu eina innsats og tað er eg trúgvi at mann skal vera nógv meira tilvitaður um hesi tingini tí mann kann faktiskt ótilvita gera óbótaliga skaða fyri tað einstaka barnið við sum mann ikki er ógvuliga tilvitaður um tað ósjónliga pressið mann leggur á børnini takk fyri

takk fyri tað mesta røða verður siri steinberg

ger so væl takk fyri frú forkvinna og eg haldi at okur hava havt eitt rættiliga gott orðaskifti nógvar góðar røður eg hevði eisini fyri nøkrum fáum døgum síðan ein spurning til landsstýrismannin um hvussu hann sá fyri sær at mann kundi menna gingnis um stovn og eisini hvussu mann kundi skipa nakrar meira smidligar tilgongdir nú mann veit tað til tað at tað til dømis er blívandi so long bíðitíð aftur í børnum synkatrinum og mann til dømis kundi gjørt tað soleiðis at heilsufrøðingarnar sum eru í skúlunum kundu ávíst beinleiðis at tað ikki skuldi ganga so long tíð at tey kundu taka akkurát sum tey sum tey sóu at tað var heilt okutt kundu sleppa beinleiðis framat og tað er landsstýrismaður sum sagt at hann er villigur til at fara inn og kanna og taldið hevði verið hvør fall einur múrur sum hevði verið brotnað lýsindi niður við sum hann fekk hevði gjørt tað tey hvørji er inni haldi eg tað hvør fall tey fyrstu at tað var nokk so trupult at fáa játtan til fyribyrging og kanska serliga tilgiknið tað fór oyðiliga ofta av aftur í fíggjarnevndini sjálvt um tað var sett á men eg haldi tað er broytt og tað er gingið rættiliga nógv betri nú tey síðstu árini eg haldi eisini at tú hevur verið ein sovorðningur til tað at hvørja ferð tú hevur verið onkur samfelagsligur trupulleiki so hevur mann ikki akkurát sum havt ein vilja til at styrkt tey skipanirnar sum ta men mann hevur kanska heldur sett okkurt nýtt inn sum onkur hevur bjóðað fram og tað haldi eg eisini blíva ein hálningur til at tað má mann eitt sindur koma burtur frá mann heldur royna at fáa tað at fungera sum mann skal í lógini sum er sum skipar virksemið hjá heilsufrøðingunum har er eisini lagt upp til at heilsufrøðingar kunna veita tænastur úti í barnagørðinum eitt aftur at tey gera heimavikjanir til pinkubørn men har er eisini ein heimild til at vera úti í barnagørðinum akkurát líka væl sum mann er úti í øllum skúlum og tað sum tað faktiskt í nógvum førum ofta hevur strandað uppá tað er tað at tað hevur ikki verið nokk á starvsfólki til at røkja ta uppgávuna eisini og tað var eisini nøkur ár har faktiskt eingin var í útbúgving so nú er tað tí betur vent og nøkur eru farin í útbúgving aftur men hetta er eisini ein av teimum kann mann siga smáu stovnunum sum mann má seta eisini inn við menning uppá tann mátan at mann má fáa útbúgvið fleiri við sum mann eisini vil víkka um tænasturnar og seta fleiri tí tað verður neyðugt eisini við sum mann vil víkka aldursmarkið og við sum mann vil røkka barnagørðinum við sum mann vil gera meira við fyribyrging og ikki bara seta inn tá ið skaðin er hendur sjálvandi hava foreldrini ábyrgd til fleiri sum hava verið inni á tí og sjálvandi at eingin so vil taka ábyrgd frá foreldrunum og sjálvandi skal mann eisini vera varin við at mann ikki professionelliserar alla umsorgan tað skilji eg ordiliga væl men eg haldi at mann hevur eisini eina samfelagsliga ábyrgd tí at tað eru nøkur sum hvørki hava tey relatiónirnar til ein vaksnan sum tey kunna fara til og tað eru eisini nøkur sum okur vita sum búgva í heiminum har tað ikki ber til okur hava eisini eina forspurt sum ikki at ganga búgva heima altso so okur hava eisini sum samfelagsskild yvir fyri fyri okra børnum sum líða eg haldi okkum ikki bara lata standa til og siga at tey mugu bara taka ikki saman sum eg eitt lítið sindur haldi eg hoyrdi onkran siga eg haldi at familjur hava brúk fyri ráðgeving og tað eru børn sum hava brúk fyri hjálp fleiri hava verið inni á eisini við hjúnaskilnaði sum ið jú báðir kann vera gott og ringt tað kann vera ein ótrúligur sorg hjá nógvum og ótrúliga trupult at koma at fóta sær aftur sum barn men tað kann eisini vera bjargingin hjá onkrum øðrum í onkrum førum men sjálvandi skal mann taka hund um tað mann kann ikki bara siga at tú sum blívur náppaður tak tí saman ella tú sum er deprimeraður tak tí saman tak tí song tína og bakk tað ber ikki til at at at at at at at hava tann bara tann hálvnið hjá onkrum sjálvandi má mann hjálpa til tað sum eg síggi eisini úti í familjum tað eru her við at tað eru tað eru brúk fyri at tosa um vanligt familjulív og niðurveru altso bara tað at tosa um at eta hava máltíðirnar saman lista søgur fyri børnum og hvat tað skal vera leggja tey at sova út til stingini sum nógv halda at vera púra púra grundleggjandi er nakað sum máttakast upp í nógvum heimum tí tað er ikki grundleggjandi fyri øll so tað er nakað eitt stórt arbeiði at gera og netta upp tað sum anna gosan eisini var inni á at børn følast ikki sett hoyrd og vird og at teirra sjálvsvirði veksur av tí tað er eisini galdandi fyri foreldur so her er ein fagbólkur sum kann rúkka hvør fall teimum báðum í einum tað mást siga og tað haldi eg ein góða íløgu í samfelagi takk fyri takk fyri johannes joensen ein

takk fyri at siga eri eg steðnbergin

takk fyri frá forkvinna ja eg eri onga løtu yvir um at tað hevur gjørt eitt rættiliga stórt arbeiði ið haldi helst tað er so eina langtjan at tað var onkur borgarstjóri sum var framvið og segði at at í løtuni hevði teirra skúli ongan heilsufrøðing og tað hevur tað í periodum verið næstan altíð onkur skúli í føroyum sum hevur manglað so her eru absolutti pláss til at øki um játtanina og eisini at fáa lagt eina ætlan fyri hvussu tú tað er eisini ein fakbólkur sum kanska nógv eru komin nakað til árs so tað eru fleiri sum fara frá innan fyri ókomiliga tíð og fleiri akkurát farin frá so tað er neyðugt at seta við og hetta er eina útbúgving sum tekur nokk so leingi tí tú skalt hava nokk so nógvar royndir ár tú

og kemur so langt so at tann parturin eisini verður eisini tveir syngdur takk fyri tey tey fóngu til ein poul

takk fyri at siri sleymberg ger so væl

takk fyri frúforkvinna ja men tað er eisini púra rætt at tað er nøkur ting sum mann kann gera sjálvur tað er bara tað at tað má vera ein skipan sum røkkur har sum tað ikki er nokk so tað er nokk meira tað at mann ikki kanska foreinklar tað her til at tað kann ikki var so alvorligt at mann finna okkurt av tí sjálvur men tað er eisini rætt fokus at hava at mann roynir at leita eftir rótini altso hvat er tað sum gera eftir samfelagnum sum hann kundi bútt um og gjørt enn betri og har haldi eg eitt tað besta mann gjørt tað síðstu árini tí tað barnsburðarfarlóg er longt tað er hvussu ein máti mann kundi minka arbeiðsvikuna til dømis takk fyri

takk fyri tann næsta røða verður edva jacobsen tað er so væl

takk fyri frá forkvinna hetta hevur verið sera áhugavert mál vit hava viðgjørt og kjakast um í dag og tað hevur ótrúliga nógvar vinklar inn yvir eitt sorm mál og tað sum kjarnan er í ódnum tað er tað at tað eru tað eru nøkur børn bæði bæði smærri og størri sum sum hava nakrar avbjóðingar og hava nakrar trupulleikar og tað er nakað fakta sum sum mann má fyrihaldast til nógvar røkkur inn í barnagarðar inn í skúlar allastaðni men samstundis so eru tað eisini nógvar skipanir eisini sum rósa samansøkan var inni á nógvar skipanir sum er við til at røkka somu endamálunum og sum vilja gera eitt eitt stórt og sum ger eitt stórt arbeiði fyri at fyri at fáa líka sum hjálp hjálp til og rætt inn til men møguligvís kundi mann skipað og eg veit ikki hvussu tað hevur eg ikki ordiliga boðað uppá men men sernámar eitt onnur øki eru eisini og kanska er tað eitt sindur kassa uppdeilt kanska skuldi men tað er tað sum eg vil snakka upp í leypar í áravís hvussu fáa vit tað samstarva betur soleiðis at ta næming til at ta barn ella tann familjan sum følist at hava eina avbjóðing í lívinum og eg segði eitt stað til dømis niðri har er tað innan fyri kommununa hvar tey hava sosialræðgevara sum summi kommununi tey sum hoyra til kommununi eru líka sum deild upp í og mann veit hvønn sosialræðgevara tú hoyrir til sum familjan men sum so situr við øllum tí netverkinum hvussu hvussu títt barn kann fáa fáa hjálp tað skipan koyrir ikki akkurát baðst av um aftur føroyum men eg veit at fólk sum hava havt hvørvar avbjóðingar her og kanska eru flutt niður av tí sama og hava fólk tá at verið møttur úti við bjóðarinnukommununa og har hava sitið fleiri fólk og tey funnu so tað at øll sítt fólkini skulu taka sær av tær so tann eini fundurin kanska greiddi alt og tey vistu frameftir hvussu tey skulu fyrihaldast eitt nú sernavn við so bað taka eysturoynna og mann greiðist at kavna so er kanska eitt øki sum tekur sær av fleiri skúlum millum annað og og fleiri barnagarðum og vistu er vistu er avbjóðingar innan ymisk økir í dag er tað eisini blivið so at sjálvt frá tær pikkulítli so fáa tey bara eina avbjóðing sum ikki er kanska væl líka stór fyri nøkturnar síðani og tað er málbrúki bara tað at at megna megna at hava eitt eitt málforrás ella eitt orðforrás sum sum skúlin krevur og og vistu tú kanska hevur tað avbjóðingina í einum forskúlum ella í einum barnagarð so er tað ordiliga gott og tað eru nógv fólk sum vilja hjálpa men tú biður um ta hjálpina og tú kanska eina ferð gjøgnum eitt heilt ár ella tvær ferð ein hálvan tíma kann ein koma inn á stovnin og royna hyggjubak hvat er sum sum avbjóðingin hjá tær er og tað sigur seg sjálvt at tað tað munar ikki til at flyta avbjóðingina til nakað positivt hvussu ger mann so tað tað er øgiliga ringt og tað er tí at tey hava anglubbar resursir eitt sum var ein trænt varð komið inn á jóhannes tað var ungdómstilboð og eg prátaði við við ein persón til tveir sum høvdu við ungdómstilboð at gera við eisini partur av kommununi men tað vísti seg at mann prøvaði at hava nátt nógv forsellligt við til tey ungu sum tey kundu líka sum aktiverast við men men viðkomandi føldist eitt sindur einsamallan kunnu teir havt eina hjálpssætra tí tað var ikki akkurát tey tær at gera við teir høvdu brúk fyri at ein var har sum kundu leggja oyra til og fyrr mann havt speglaðir uppá so stefan klein poulsen var inn í onkra áhugaverdu vinkluni í áðni sum mann kanska ikki droyftar so nógv tað er akkurát sum tað pakkin tað familjumynstrið sum mann er í hava vit for nógv altso er tað for nógv vit skulu náa er tað vit vit kunnu bara sita ein dag sjálvi og hyggja út á facebook hvussu vit leggja og hvussu tað verður lagt út alt møguligt sum mann ger heima og alt møguligt sum onnur ger skal ein mynd av og tað skal ein teksturin íundir og næstan so at mann hevur bakað nakrar bollar tann dagin ella okkurt ár eitt stav ferð akkurát sum hvar gongur markið fyri hvat vit skulu vísa alment kunnu vit ikki hava nakað hugna uttan at øll verðin skal vita tað hvør so við teimum sum ikki klára at vera partur av sínum hugnanum ikki er eina familju sum mann klára at leggja altíð til út á facebook vit hugsa ikki um hvat eru vit gangin gera til dagligt tí tað eru ikki øll sum hava tíð lætt við at leggja øll sær tingin út og tey sum hava tað trupult tað eru tey sum ikki makta í teirra familju at vera partur av sínum her og ja nú fór tíðin men bara tað at mann hevur at mann skal renna jólaaftans morgun altso tað er virkuliga gott men kann hetta ikki blíva for nógv

takk fyri takk fyri frá fólki takk fyri ein viðmerking frá anniku holstein gert tú væl

eta jacobsen

gjørt væl fyri frá forklinum ja nú hevði eg líka tað ískoyt um at renna í hola avstans morguns var eitt sindur stuttligt at annika olsen hevði svarið teg haldi hon rennur ómettiliga nógv men men tað er bara tað at mann líka hugsar inn hvat fyri støður hvat fyri dagar hava ótrúligan tídni í familjulívinum eg veit at alt broytist men tú fært nøkur onnur ting inn í hesar dagarnar sum rívur alt tað gamla vekk tað at mann bara fer upp og pakkar eina gávu út tey skulu náast so illa nógv av tí sum tey ikki kanska náddu fyrr men tað tað er so eitt val mann skal bara vita hvat væl mann ger og hvønn tað gongur tíður og so alt tað er tað sum vit leggja út men tað eru familjur sum ikki makta at leggja sær tingini út eg altso undirhita brúkar eisini facebook tað slett ikki tí eg nevni eftir men myndir av øllum sum vit meta suksess tað kemur at følast ofta síða hjá nógvum sum sum ikki makta seðina so tað var bara lítil hugleiðing um tað takk fyri frá fólkum

ja so vóru ikki fleiri sum hava biðið um orðið í hesum málinum og tað merkir so at løgtingsmál nummar hundrað og tjúgu verður beint í trivnaðarnevndina næsta mál á skrá er fyrsta viðgerð á løgtingsmál nummar hundrað og einogtjúgu tjúgu tjúgu uppskot til samtyktar um at áseta hvør myndugleiki hevur ábyrgd av heimleysum í føroyum tað málið verður eisini beint í trivnaðarnevndina og eg skal biðja um søgufólk

fyriarformaður til viðgerðar er líktmál nummar hundrað og tjúgu tað er uppskrift blíðslu um broyting og líktmál um fyribyrgjandi heiltstænastur framlagt av siri steenberg og hevur pálsdóttir vegna tjóðveldi tann fimta mars í einogtjúgu og eftir fyrstu viðgerð tann ellinta mars einogtjúgu er tað beint í trúnaðarnevndina og nevndin hevur viðgjørt málið á fundi tann setta og átnað apríli í einogtjúgu undirviðgerðini hevur nevndin havt fund við karlið hálmi hannesen landsstýrismann í heilsumálum saman við gigni barna og ungdómsstyrkartriðini og umboð fyri arbeiðsbólkin sum gjørdi álitið heildartænasta fyri sálarligu heilsuføroyum og janusarræna landsstýrismann í mentamálum undirviðgerðini hevur nevndin býtt seg í eina meiriluta og ein minniluta og meirilutin uni rasmussen annika olsen rósa samuelsen og undirritaði hevur hesar viðmerkingar tað er komið fram at stórar avbjóðingar eru á gigni sum hava staðið við síðan tvey túsund og trettan tað snýr seg um lønartrætið sum alneyðugt er at loysast sum skjótast fyri at fáa stovnin at virka optimalt í hesum døgum verður lýst eftir nýggjum fakligum stjóra til gigni og tí er ikki ráðiligt at seta nakað nýggja fyriskipanartrætið í verk fyri at viðurskiftini á stovninum aftur eru støðug og hetta uppskot er tikið úr einum av tilmælunum har mælt verður til at gigni eigur sum frá líðir at varðveita tilknýtið til børnini og teirra avvarðandi øll árini frá føðing til barnið er átjan ár meirilutin er samdur í at henda broytingin er av stórum týdningi men leistursmaðurin hevur upplýst at tá nýggja leiðslan er sett á gigni verður skipanin endurskoðað við atlitið til heildarætlanina um sálarliga heilsu tá verður raðfest hvørja broytingar møguliga skulu gerast og hvørji átøk sum hava hægsti raðfesting og stigvíst setast í verk heilsufrøðingar koma inn í øll heim í føroyum eftir at foreldur hava fingið barn til tey eru átjan mánaðar gomul men heilsufrøðingar síggja ikki børnini aftur fyrr enn tey eru farin í skúla í hesum tíðarbili verða børnini tó kannað hjá kommunulækna eina ferð um árið til tey skulu í skúla peningur er nú játtaður til at menna tilboð til børn upp til fimm ár tilknýtið hjá familjuni til heilsufrøðing ið kann veita stuðul ráðgeving hevur sera stóran týdning og skal ikki undirmetast har mettur tørvur er staðfestur eiga familjur við avbjóðingum at fáa fleiri vitjanir frá heilsufrøðingi til familjuráðgeving til barnið fyri skúla landsstýrismaðurin hevur eisini boðað frá at ætlanir at seta fýra heilsufrøðingar afturat og ætlanir eisini at uppraðfesta útbúgvingina soleiðis at allir heilsufrøðingar verða uppskúlar til eisini at kunna veita familjuráðgeving eins og onnur norðurlond hava gjørt ein stórur og týdningarmikil partur av arbeiðinum hjá heilsufrøðinginum eigur at snúgva seg um at stuðla undir at styrkja foreldra leiklutum eisini hjá fosturforeldrum og nersambondum í familjuni og eingin ivir um at tørvur er á hesari tænastuni tørvurin sær út til at fara at vaksa í framtíðini um tað ikki verður sett tíðliga inn á hesum øki eingin almenn skipan veitir hesa tænastu men barnaverna tænastuni keypa í ein ávísan mun tænastuna frá fólki sum hava hesa serútbúgving so førleikin finst longu í landinum fyribyrging og heilsufrøðing er lykla orðið fyri at tryggja ein góðan og tryggan uppvøkstur fleiri kanningar eru gjørdar sum staðfesta at sálarheilsan hjá børnum og ungum er ikki góð nokk verður góð og røtt hjálp veitt beinan vegin tryggjur eitt gott barna og ungdómslív og forða fyri óneyðugum sálarligum lústum kann eisini vera um tørvur er á at heilsufrøðingar skulu hava tilknýti til dagstovnar í samstarvinum við foreldur og námsfrøðingar og námsfrøðiligu ráðgevingina hjá kommununum hevði tað verið skjótari at sett sjóneykuna á avbjóðingarnar og harvið fingið skjótari atgongd til sernám tað psykreatisku deild í fleiri førum tá børn hava fingið staðfest eina psykreatiska diagnosi hava foreldur brúk fyri at fáa stuðul og ráðgeving høvdu foreldrini eisini havt møguleika at fingið familjuráðgeving frá heilsufrøðingi hevði tað fyribyrt at trupulleikin bleiv ov stórur og í ávísan mun eisini fyribyrt at tað seinni endaði við einum barnaverndarmáli tá børn og familjur hava brúk fyri hjálp frá barnaverndartænastuni hevði henda skipan eisini havt við sær at familjan í nógv stýri mun fekk hjálpina inn í heimið vísandi til at landsstýrismaðurin hevur boðað frá at hann tá viðurskiftini á gigni eru støðug aftur fer undir at endurskoða skipanina við heilsufrøðingum við atlitið til heildarættilarnar um sálarheilsu og fer at leggja fram uppskot um hetta fyri løgtingið tekur meirilutin ikki undir við málinum mælir løgtinginum frá at samtykkja uppskotið harra formaður tað eru tað hevur verið áhugavert at sita til hoyringar í samband við viðgerðina av sumálinum hvar ið flest øll sum hava innlit í barnasykratri og heilsutænastur hava sagt at hetta her er eitt skilagott uppskot og eitt neyðugt uppskot men at fyri at taka hann parallell til ta uppskotið sum varð frammi sum johan joensen hevði lagt fram viðvíkjandi sálarheilsu økist sálarheilsu ella økist sálarfrøði so er tað eisini á hesum økinum at okur hava ymiskar skipanir sum kanska ikki altíð tosa so væl saman av hoyringunum góði útvík fyri at tað var ein stórur trupulleiki og eg havi áður tosað um frá tingsins røðarapalli um hvussu tað ber til at okur ikki fáa eftirmett skipanir sum eru settar í verk okur eru ótrúliga rusk her inni til at seta skipanir í verk og tað er øgiliga stuttligt hjá teimum sum seta tær í verk at fortelja at hatta setti okur í verk men tað er ikki altíð so stuttligt ella gevandi at siga at okur fingu hasa skipanina at virka og tað er ein stórur trupulleiki og tey sum líða undir tí tað eru børnini og familjurnar og tí er tað av avgerandi týdningi at hetta mát at hetta málið ikki doyr í føðingini men at okur nú fáa gjørt her neyðugu eftirmetingarnir sum eru í gildi úti í samfelagnum og sum hava sum høvuðsendamál at forða fyri at hesin trupulleikin bara veksur og veksur at hava eitt gott barna og ungdómslív er ein mannareftir ið hvussu skal verða eigur tað at vera ein mannareftir og eg trúgvi at viljum her inni hann skortar ikki og tað er sett í nógvir pengar av og tað er roynt at gjørt nógv men allíkavæl so veksur trupulleikin so okur mugu býta í tað súra epli hesi ferðirnar og siga tað at nú mugu okur at so til at eftirmeta nøkur ting virka barnavendatænasturnar soleiðis sum tú skulda virkar sernámssoleiðis sum tað skal virkar ssp soleiðis sum okur ætla og allar tey fyriskipanir við knáum børnum og megna títt lív hvussu fáa okur allar hesar skipanir til at koma har til at tað ikki verður neyðugt hjá okum at standa og diskutera ikki her tingini í framtíðini sum sagt landsstýrismaðurin hevur boðað frá at hann kemur at leggja eitt uppskot fram tá ið viðurskiftini á gingni eru komin upp á pláss og tað vænti eg at hann ger tí tað virkaði soleiðis undir hoyringum at tað var nakað sum tey arbeiddu miðvíst við og eg haldi at okur skula geva honum tíð til tað men samstundis meðan tað arbeiðið verður gjørt so skulu okur sanniliga ikki vera bangin fyri at beginna arbeiðið upp á at eftirmeta tey skipanirnar sum longu eru í gildi og sum johannes joensen segði um so er at ein skipan ikki virkar so mugu okur tora at entil broytanna ella taka hana av og tað skal vera tey seinastu orðini í mínum innleikunum her takk fyri harra formaður

ja johannes joensen eina viðmerking

erhard joensen takk fyri at

eg skilji væl jóhanus joensen at hann heldur tað og kanska trýr at tað fer einki at henda men faktum er tað at okur eru komin har til nú at tær skipanirnar sum okur hava sett í gildi og sum fleiri og fleiri fakfólk siga ikki tosa saman ikki fungera okur hava tá er tað jú okra plikt her í løgtinginum at syrgja fyri at tað arbeiðið skal gerast og at útpeika einistans sum skal gera tað tí tað gevur absolut onga meining hvørki fyri løgtingið ella fyri tey sum skipanirnar umfata at skipanir eru í virk í verk sum ikki fungera tí má tað eftirmetast og tað má eitt samt løgting finna útav hvussu gera okur tað og hvør skal standa fyri tær tað trúgvi at okur kunna blíva eini um og ikki blíva eini um so nógv annað

síðan er farið siri stevnberg orðið ger so væl

takk fyri harra formaður ja eg eri slett ikki ósamd við erhard joensen í at tað er eisini neyðugt at mann regluliga eftirmetir skipanir og tá ið mann hoyrir frá foreldrum og ser eisini í miðlunum at tað eru skipanir sum ikki røkka teimum borgarum sum hava brúk fyri tí so er tað eisini okkum grundleggjandi galið sum sum sum gera at tað er neyðugt at eftirmeta og tí tað bara snýr seg upp pengar men tað ger tað ongantíð men ikki bara tað snýr seg eisini um at tryggja at pengarnir komu út til borgarum men okur kenna so ikki tað samlaði og samansettu loysnin upp á allar trupulleikar men landsstýrismaðurin er heilsumálur nú hvussu báðir trúðar í londini út at viðgera tað sum tær fær okur at gera men hetta her uppskotið er so tikið burtur úr einum fakligum tilmæli sum er tann nýggja sálarheilsuætlanina minnlutin sum eri eg sjálv bakum samuelsen og harvørt pólsdóttir okur meta at málið hevur stóran týdning fyri at strikja tað fyribyrgjandi arbeiðið ímillum børn og ung minnlutin metir tað ikki vera halgóða grundgeving av fellauppskoti orsakað av eini lønaróðsemju um flokking av einum varaleiðarastarvi ígigni hetta uppskotið skal koma í gildi fyrsta januar í tveyogtjúgu og vónandi er ein loysn funnin tá og sjálvandi er tað ótrúliga keðiligt at tað eru lønaróðsemjur á áarbeiðsplássum men tað haldi eg ikki at hann kann halda upp at arbeiða fyri tað tí eisini meðan tann ósemjan hevur staðið upp á hvussu mann broytt lógina tvær ferð at sum tú goymir seg hevur gigni fingið uppgávuna at geva ráðkeming til ætlaðingar foreldur og eisini til at gera skúlabarnakanningar við útskúling og eisini hava skeið í tí so stovnurin kann koyra men sjálvandi er tað øgiliga keðiligt at vónandi kemur tað upp á pláss í dag fevnir tænastan hjá gigni um børn og familjur øll pinkubørn ein part av smábørn og øll skúlabørn tá ið undirvísingarskildan heldur uppat aftan á níggjunda flokk í fólkarskúlanum tá heldur tænastan eisini uppat og tá eru tey ungir um fimtan sekstan ár seinni árini eru pengar eisini játtaðu til at styrkja arbeiðið hjá heilsufrøðingum við smábarnafamiljum sum eru tey ímillum tvey og fimm ár at sær børnini millum tvey og fimm ár nevndarviðgerðin hevur eisini víst at tað hevði verið skilagott at styrkt smábarnarøki enn meira og hesin tekur minnlutin undirvið og sær onga ans tí hjá hetta er uppskotið heldur tvørturímóti lógin um fyribyrgjandi heilsutænastur heimilar eisini heilsufrøðingum at arbeiða av dagstovnaøkinum og hetta kann fáast í lag við at raðfesta økið fíggjarliga og tí er tað faktiskt ikki neyðugt at fara inn og kanna nakað um tað tað stendur púra greitt í lógini endamálið við hesum uppskotinum eru øki um tænastuna hjá trygni sum hon kann røkka øllum børnum upp til átjan ár og aldur í hesum hevði borið til at lagt størri dent á fyribyrging og heilsufremjan og at arbeiða við trúnaði millum ung tað er eingin loyna at eitt nú sálarheilsutrupulleikar og vánaligir trúnaður fyllir meira og meira millum ung tað fylst í dag einki skipað tilboð til hendan aldursbólk somuleiðis hevur aldursbólkurin tørv á eitt nú vegleiðing um heilsufremjan vaksna manna lív gittna fyribyrging seksualundirvísing kost rúsevnið rúsdrekkareiking og mangt annað og hetta eru arbeiðsøkjur sum heilsufrøðingar eisini kunna røkja í sálarheilsuætlanini sum eitur um sálarheilsu í føroyum frá tvessum átjan varð mælt til at víðka arbeiðið hjá gigni til at fevna um ung upp til átjan ár undir yvirskriftini børnini skulu hava bestu fortreytir fyri góðari sálarheilsu varð víst á at heilsufrøðingar koma so at siga í øll heim í føroyum og síggja øll skúlabørn heilsufrøðingar hava harvið eitt serstakt samband við føroysku børnini og familju teirra og eru tí lykklarpersónar tá ið tað snýr seg um sálarheilsu hjá børnum í øllum aldri av hesum mælti arbeiðsbólkurin til at gigni sum frá líður eigur at varðveita sítt tilknýti til børnini og teirra avvarðandi øll árini frá føðing og til barnið eru átjan ár altso hetta er heldur at styrkja tær skiparnar sum hann hevur enn at seta nýtt í verk okur eiga at leggja okkum eftir at varnast mistrivnað hjá børnum so tíðliga sum møguligt og seta inn skjótast gjørligt við teimum røttu fyriskipanum fyri hetta einstaka barnið og familjuna er hetta á ovstórum týdningi fyri møguleikan at fáa eitt gott lív somuleiðis vísa kanningar eisini greitt at størsti fíggjarliga samfelagsligu vinningurin fest fer at gera íløgur í børnum og teirra menning meðan tey eru smá ið samanber tað við at seta nógv inn seinni og seta eg haldi eg minnist ikki um tað var ein hálvfjerðs milliónir um at brúka upp á barnamarnarøki sum hann setir rætlan nógv inn seinni í lívinum skjálvprógva er eisini at trupulleikar við mistrivnaði í longri tíð kunnu elva til sálarsjúku og somuleiðis viðtøkur eisini av fólk sum hava sálarligar avbjóðingar sum vaksin í stóran mun eisini hava havt avbjóðingar sum vaksin nei sum ung hetta krevur at okkurt arbeiða skipa við tvørfakligum og tvørgeiraligum átøkum børnunum at frama tá tað er sagt so hava flestu børn og ung í føroyum tað gott og trívast og liva eitt aldursvarandi virkilív í luttøku í skúla og frítíðarítrivinum tey hava góð vinfólk og gevandi familjusambond tó eru tað greiðar ábendingar um at talið økist á børnum og ungum sum ikki trívast í gerandisdegnum vegna sálarligar trupulleikar og ávísingar til barnarungdómssykotriðina hava seinastu árini verið støðugt vaksandi og hagtøl yvir heilivágsnýtsluna vísa eisini at alt fleiri ung fáa heilivág almannarverkið hevur víst á at sálarligar líðingar eru størsta orsøkin til óarbeiðsføri hjá ungum føroyingum og sernaðum hevur víst á at ein vaksandi bólkur av børnum og ungum mangna ikki skúlan av bjóðingar sum oftast er eingjast og somuleiðis vísa eisini skrásetingar hjá heilsufrøðingum at umleið fjórða hvør næmingur í fólkaskúlanum livir við trupulleikum ella avbjóðingum sum kunna at ávirka teirra sálarligu heilsu eisini kanningar hjá fólkaheilsuráðnum siga at tað serliga eru tey ungu vaksnu sum stríðast við sálarligar avbjóðingar hjá teimum yngri vísir gransking av millum tjúgu og fjøruti prosent longu áðrenn fjúrtan ára aldur hava verið merkt av álvarsligum sálarligum avbjóðingum tað lýsir ein tørv hjá børnum og ungum ið tykist vera vaksandi hóast tølini sjálvandi skulu tulkast við vartsemi hetta kann partvíst hanga saman við at sjónleikan eisini í stýri mun nú enn fyrr hevur verið sett á hvussu børn og ung trívast og tað eru eisini skipaðir fleiri tilboð hatta er so alt tikið burtur úr sálarheilsuætlanini hasi tølini niðurstøða hjá arbeiðsbólkinum sum gjørdi álitið um sálarheilsu var eisini at tað eru børn og ung at stríðast við sálarligar avbjóðingar og at tey sum er ikki altíð fáa neyðugu hjálpina og mugu skula venda gongdini er neyðugt at gera íløgur í at veita skjóta hjálp góð sálarheilsa er avgerandi fortreyt fyri menning og lering hjá børnum og ungum útbúgving og seinni fyri fótafesti á arbeiðsmarknaðinum tí er týdningarmikið at tú kunnu gera nakað munar gott fyri at lyfta sálarligu heilsuna hjá børnum og ungum sum ikki trívast okur mugu tryggja okum at tey fáa hjálp so sálarliga heilsustøðan ikki versnar og hetta uppskot er so ein liður í at seta tilmælini í sálarheilsuætlanini í verk og við hesum viðmerkingum so tekur minnlutin undir við málinum og mælir eisini løgtinginum til at samtykkja hetta uppskotið takk fyri

ja so er tað nakrar viðmerkingar johannes joensen fyrst

eg hevði hann sigað eftir hann bara

takk fyri dagarformaður og takk til jóhannesjóensen ja eg helt netta upp tað at uppskotið um sálarfrøðingar í skúlunum og hetta uppskotið hevur teg hingið nokk so væl saman og at mann einlanna máta hevði kunnað dragað ein fyrimun fyri okkara ungu við at saman tvinna teir bólkarnar eitt sindur so at mann ikki setir nýggjar skipanir upp sum so hevði kunnu snakka saman á alt tað og tí haldi eg faktiska at bæði upp tey uppskotini eru líka týdningarmikjøl og bæði eiga at koma ígjøgnum sálarfrøðingarnir røkka nøkrum børnum sum sum onnur ikki hava førleikar til og heilsufrøðingar hava so tann fyrimun kann mann siga at teir skulu røkka øllum børnum og tað er eisini nokk sum talar fyri at her vit hava generellar skipanir har tú skal røkka øllum at tað er tað sum ger at tú finnur hesi grástovnubørnini sum sum kunnu at fara víðari sum lætta hetta nær millum so tí hava bæði uppskotini líka stóran týdning

ja so er tað djóni nólsoyovans hendriksvág

sigur stevørn tað er formaður

eg havi gjørt samfelagið hjá jonahalds joensen at her verða skjót hjálp er góð hjálp sama hjálpum kann gátti vera totalt forfeilað fimm ár seinni altso tí at støða nú er útviklað ikki so mikið nógv so skjót hjálp er góð hjálp og at her vera at síggja teir enn stansar sum arbeiða eisini barnaverndina sum nakað sum hjálpir og ráðgevur tað er ótrúliga týdningarmikið eg haldi tú blívur frægari við tí har mann kanska fyrr sá barnaverndina sum nakað sum kom eftir bodnum mann roynir at venda tí hvør fall til at at tey skulu eisini hjálpa og stuðla so at mann kann heldur manna uppgávuna sum foreldur og hetta her uppskotið er eisini ætlað sum tað at at mann skal leggja stýri dent á tað fyribyrgjandi arbeiði so at mann ikki endar so nógv út í barnaverndamálum men at mann heldur hjálpir og stuðlar teimum ungu hetta her er tann aldrin beint áðrenn tey fáa børn kann mann siga so at tað skuldi hjálpa tú upp á tann mátan eisini ja

og so er tað edva jakobsen

ja sær tað hon sigur

takk fyri tær formaður og takk til etið við jakobsen og takk fyri eisini áhugan í at vilja koyra undir landsstýrið so at hetta málið kann koma á mál eitt mann kann siga tað so tann heildarætlanin sum bleiv gjørd fyri sálarlig heilsu haldi eg faktiskt er rættiliga góð og mann er biðginntur at seta tiltøkuverk at harvið sálarfrøðiliga hjálp til ung ókeypt sálarfrøðiliga hjálp er eitt tiltak burtur úr har tað er neyðugt at fáa settið nøkur av teimum tiltøkunum í verk um árið fyri at ikki bara blívur ein ætlan sum liggur í einari skuffu og tað er neyðugt at seta fyrr inn og tað er neyðugt at gera nógv meira við fyribyrging tað var akkurát tað sum var ígjøgnumgangandi fokus í ætlanini og tað at mann arbeiðir eisini við hugburði so at mann ikki stigmatiserar sálarheilsu men setir tað meira javnt við aðrar heilsuligar avbjóðingar takk fyri

ja so vóru ikki fleiri sum hava biðið um orðið orðaskiftið er endað og vit fara at atkvøða í hesum málum og vit atkvøða nú í løgsmálum meirur hundrað og tjúgu tað er uppskot til løgsløgum broytingarløgslum fyribyrgjandi heilsu tænastur til børn og ung ger tú væl ja vit eru liðug at atkvøða málið er at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at vera at ver og tað er fallið tað eru tólv akur fyri fjúrtan ímóti eingin blong mál er sostatt fallið og avgreitt frá løgtingsum ja vit hava tvey mál eftir at viðgera í kvøld og vit ætla at gera tað liðugt miðmálini tað er fyrst løgtingsmál nummar hundrað og tretivu tær onnur viðgera av uppskoti til eykajarnar løgstovu fyri mars tvey túsund og einogtjúgu hvør biður um orðið tað verður magnus rasmussen sum fær orðið